1962 دی بھارت چین لڑائی

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
بھارت-چین جنگ
China India Locator (1959).svg
بھارت-چین جنگ بھارت اتے چین درمیان
تریخ 20 اکتوبر[1] – 21 نومبر 1962
تھاں/ٹکانہ اکسائی چن اتے نیفا
نتیجہ چین دی فیصلہ کن جت
علاقہ تبدیلیاں جنگ توں پہلاں اکسائی چن وچّ دوہاں دیساں دیاں فوجاں سن۔ جنگ توں بعد اکسائی چن اتے چین دا مکمل قبضہ ہے۔
لڑاکے
 بھارت  چین
آگو
Flag of بھارت برج موہن کول
Flag of بھارت سرویپلی رادھاکرشن
Flag of بھارت جواہرلال نہرو
Flag of بھارت وی کے کرشنا مینن
Flag of بھارت پران ناتھ تھاپر
Flag of چین زانگ گوہوآ
Flag of چین ماؤ زے تنگ
Flag of چین Liu Bocheng
Flag of چین لین بیاؤ
Flag of چین زاؤ اینلائی
طاقت
10,000–12,000 80,000[2][3]
موتاں تے نقصان
1,383 killed[4]
1,047 wounded [4]
1,696 missing[4]
3,968 captured[4]
722 killed.[4]
1,697 wounded[4][5]

بھارت-چین جنگ، جو بھارت-چین سرحدی بکھیڑے وجوں وی جانی جاندی ہے، چین اتے بھارت وچکار 1962 وچّ ہوئی اک جنگ سی۔ ہمالیا دی تکراری سرحد لڑائی لئی اک مکھ بہانہ سی پر کئی ہور معاملےآں نے وی اپنا کردار نبھائیا۔ چین وچّ 1959 دی تبتی بغاوت توں بعد جدوں بھارت نے دلائی لاما نوں پناہ دتی تاں بھارت-چین سرحد اتے پرتشدد واقعات دی اک لڑی شروع ہو گئی۔ بھارت نے فارورڈ نیتی دے تحت میکموہن ریکھا راہیں لگی سیما اتے اپنیاں فوجی چونکیاں رکھیاں جو 1959 وچّ چینی پریمیئر زاؤ اینلائی ولوں ایلانی گئی اصل کنٹرول ریکھا دے چڑھدے حصے دے شمال ولّ سی۔

پس منظر[لکھو]

بھارت راج دے روپ وچّ اک جدید اتے موثر جکمرانی نظام طرف جھکاء رکھدا سی پر مارچ، 1959 وچّ دلائی لاما دے لہاسا چھڈن اتے بھارت وچّ پناہ لین توں بعد گھٹناکرم وچّ تیز بدلاء محسوس کیتا گیا۔ تعلقات وچّ وگاڑ دی ایہہ پرورتی سیما اتے ہوئی ہتھیاربند لڑائی وچّ لداخ دے کونگکا درے وچّ ہوئی۔ سنّ 1959 وچّ چینی ژاؤ انلائی نے اک تلخی بھرے خط وچّ کیہا، معمولی تالمیل نال میکموہن لائن نوں قبول کرن وچّ رضامندی بن سکدی ہے اتے نال ہی ایہہ وی کہ سرحد نوں لے کے کوئی وڈا متبھید نہیں ہے۔

چینی کوٹنیتی[لکھو]

بیجنگ وچّ ماؤ زے تنگ سکیم بند ڈھنگ نال دن بدن بہت احتیاط نال ماؤ زے تنگ اپنے اچّ عوامی اتے فوجی صلاحکاراں نال لڑائی نیتیاں نوں انتم روپ دے رہے سن۔ ایہناں وچّ لیو شاک، ژوؤ انلائی، نل بیاؤ وغیرہ شامل سن۔ ڈونگھی وچار-چرچار توں بعد مارشل لیو نوں بھارت خلاف لڑائی دی کمان سمبھالی گئی۔ پیپلز لبریشن آرمی دے اوہناں نوجوان جنرلاں نوں بھارت خلاف فوجی دستیاں دی کمان سونپی گئی جہناں نے میک آرتھر وچّ چین اتے شمالی کوریا ونڈ کرن والی یالو دریا دے ستھان اتے کوریا دی لڑائی(1950-53) لڑی گئی سی۔ ایہہ سبھ توں اتم فوجی اگوائی سی، پر کوئی وی وڈا قدم ماؤ زے تنگ دی نجی صلاحَ توں بناں نہیں اٹھایا گیا سی۔ بھارت دے خفیہ محکمہ دے پرمکھ مولک اتے اوہناں دی ٹیم نوں اس گلّ دی کوئی بھنک تک نہیں سی کہ چین دے نیتا ماؤ زے تنگ کس چالاکی نال ودیسی معاملیاں وچّ کوٹنیتک چالاں کھیڈ رہے سن۔ چین نے کیوموئے اتے مشتو اتے بے رحمی نال گولیباری نال پورب ورسووا وچّ گل بات وچّ امریکہ توں ایہہ بھروسہ لے لیا سی کہ اوہ اس دی دھرتی اتے تائیوان نوں ہوند وچّ نہیں آؤن دیویگا۔ سوویت یونین اتے چین دے رشتیاں وچّ کھٹاس وی ماؤ زے تنگ ولوں بھارت خلاف جنگ شروع کرن دا کارن سی۔ ماؤ اپنی جانکاری دے آدھار اتے اسنوں کیوبا دے مسائل سنکٹ دی یاد دوا کے رستے اتے لیاؤنا چاہندا سی۔ 8 دسمبر، 1962 نوں چینی فوج نے نارتھ ایسٹ فرنٹیئر ایجنسی (نیفا) مطلب اج دے اروناچل پردیش واقع تھاگلا رج نوں پار کر لیا۔ چینی فوجی 20 اکتوبر نوں نیفا اتے لداخ وچّ ہمالیا دی ڈھلان اتے اترن لگے۔ پنج دناں تک اپنے ٹیچیاں نوں حاصل کر لین توں بعد چینیاں نے اپنی مہم روک دتی۔ چین دا دوجا بھیانک حملہ نومبر دے ادھ ہویا۔ ایہہ حملہ پہلاں دے مقابلے زیادہ گھاتک اتے دل دہلا دین والا سی۔ ایہناں چار دناں وچّ چین نے نہ صرف بھارتی فوج نوں شرم ناک ہار دتی۔

اسفلا[لکھو]

کرشنا مینن اک پرتبھاشالی اتے تنکمزاز والا ویکتی اتے پردھان منتری دا اننھا بھگت سی۔ سال 1957 وچّ رکھیا منتری دے عہدے اتے بیٹھن توں بعد اوہ وواداں وچّ ہی رہا۔ سینا پرمکھاں دا اپمان کرنا، اپنی پسند دے لوکاں دی انتی کرنا، بھارتی سینا دا راجنیتیکرن کرن اس دی عادت سی۔ اوہ وی دہراؤندے رہے سن کہ پنڈت نہرو وانگ میں وی سوچدا ہاں کہ چین کدے حملہ نہیں کریگا۔ اس اوکھی پرستھتی وچّ اوہناں اپنے خاص لیفٹینینٹ جنرل بی ایم قول نوں نارتھ ایسٹ وچّ یدھ کھیتر دی کمان سونپ دتی۔ اوہ اچّ سینک نوکرشاہ اتے ابھلاشی تاں سن پر یدھ کھیتر دے سنچالن دا اوہناں نوں بالکل وی انوبھوَ نہیں سی۔ اوہ اچائی والے ہمالیا دے علاقے وچّ گمبھیر روپ نال بیمار ہو گئے۔ مینن نے اوہناں نوں ہسپتال دے بیڈّ توں یدھ سنچالن دی ذمہ واری سونپ دتی۔ ودیش سکتر ایمجے دیسائی، خفیہ وبھاگ دے پرمکھ بیئین مولک اتے رکھیا منترالے دے شکتی شالی سنیوکت سکتر ایچئیس سرین جیکر اوہ نیتی نردھارن وچّ دخلئندازی دی بجائے چین نال جڑی خفیہ جانکاری اکٹھی کرن دا کم کردے تاں دیش اجیہی بے عزتی بھری ہار توں بچ سکدا سی۔

حوالے[لکھو]

  1. Webster's Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English language: Chronology of Major Dates in History, page 1686. Dilithium Press Ltd., 1989
  2. H.A.S.C. by United States. Congress. House Committee on Armed Services — 1999, p. 62
  3. War at the Top of the World: The Struggle for Afghanistan, Kashmir, and Tibet by Eric S. Margolis, p. 234.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 The US Army [1] says Indian wounded were 1,047 and attributes it to Indian Defence Ministry's 1965 report, but this report also included a lower estimate of killed.
  5. (2003) Chinese warfighting: The PLA experience since 1949. M.E. Sharpe, 188–. ISBN 978-0-7656-1087-4. Retrieved on 14 April 2011. 

باہری جوڑ[لکھو]