خانان قاسم

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
خانان قاسم
1452ء توں 1681ء
Qasim scheme.svg
خانان قاسم دا نقشہ
راجگڑھ
قاسیموف
سیاسی حثیت خانان
طرز حکومت موروثی بادشاہی
مذہب
اسلام
خان قاسم خان
ویلا' قرون وسطی
قیام 1452ء
خاتمہ 1681ء



خانان قاسم یاں قاسم بادشاہت (تاتاری بولی چ: قاسم خانلیغی ، قاسم پاتشاہیغی) ، اک تاتاری خانان سی تے روسی سلطنت دی ماتحت ریاست سی ۔ ایہہ روس چ ریازان اوبلاست (سابق ریازان راجواڑا دے علاقے )چ 1452ء توں 1681ء تک قائم رہی ۔ اسدا راجگھر دریائے اوکا تے واقع قاسیموف شہر سی ۔ ایہہ ریاست ماسکو دے حکمران وسیلی دوم ولوں خانان قازان دے پہلے خان الغ محمد دے پتر قاسم خان نوں دتے گئے علاقےآں تے بنائی قائم کیتی گئی سی ۔


مڈھلی تریخ[لکھو]

اس ریاست دے آبائی باشندے فن قیبلے ماشیچیؤرا تے موروما سن جہڑے موردووی (مردوویا ، روس) سن ۔ ایہہ علاقے پہلے کیویائی روس تے وولگا بلغاریہ دے اثر تھلے سن ۔ مقامی قبیلے روسی نواباں نوں تاوان دیندے سن ۔ بعد چ ایہہ علاقہ ولادیمیر سوزدال راجواڑے چ شامل کر لئے گئے ۔ 1152ء چ ولادیمیر دے نواب یوری دولگاروکی نے گرودیتس مشچئورسکی قائم کیتی ۔ منگولاں دے حملے دے بعد ایہہ علاقے سلطنت طلائی اردو چ شامل کر لئے گئے ۔ اینہاں علاقےآں چ ترک آباد کار آئے تے وولگا بلغاریہ دے اقتدار پاروں اینہاں نے اسلام قبول کر لئیا ۔ نیم آزاد راجواڑا مشار یورت ، طلائی اردو دے اک تاتاری محمد شیرین نے قائم کیتا ۔ 1393ء توں ایہہ علاقہ روس دا حصہ بن گیا ۔ 1445ء دی سوزدال دی لڑائی دے بعد اولگ محمد نے ایہہ علاقے تاتاراں دے حق دا دعوی کیتا ۔

ماسکو] دے حکمران وسیلی دوم نے اس حق نوں مندے ہوئے اولک محمد دے پتر قاسم خان نوں مشار یورت دے علاقے دی حکمرانی دے دتی ۔ اسدے ناں تے شہر تے خانان دا ناں پئے گیا (اج دی قاسیموف روس دا اک اہم شہر اے) ۔ اک دوجی تریخ دے موجب قاسم خان روسی ریاست دی ملازمت چ آیا تے ایہہ علاقے اسنوں ماسکوی ریاست تے خانان قازان وشکار بفر سٹیٹ بنان لئی دتے گئے سن ۔ ایہہ ریاست روس دی طفیلی ریاست سی ۔ شروع توں ای خان خانان دے علاقے تے حکومت کردا ، پر اندونی سیاست روس دے کنٹرول ج سی ۔

آبادی[لکھو]

قاسیموف چ 15ویں صدی عیسوی دی خان دی مسیت دا مینار

اس علاقے چ مشار تاتاری]] (شروع دی ترک آبادی دی نسل) ، روسی تے موردووی آباد سن ۔ مشچیورا تے موروما قبیلے پہلے ای آپس چ کھل مل گئے سن ۔ خانان قاسم دے علاقےآں چ آباد ہون آلے قازان تاتاریاں نوں قاسم تاتار آکھیا جان لگا ۔ زیادہ تر قاسم تاتار خان دے محل چ یاں خان دی فوج چ ملازمت کردے سن ۔ ایہہ تاری گروہ مشار تاتاریاں چ گھل مل گئیا ۔ اج وی تقریبا 1،000 قاسم تاتار قاسیموف شہر چ رہائش پزیر نیں ۔

خانان دے اہم خانداناں چ مانغیت ، آرغن ، جلائر ، قپچاق ٹبر سن ۔ ماسکو دی اتنظامیہ خانان قازان خانان قریم تے خانان سائبیریا دے خاناں دا انتخاب حکمران ٹبراں چوں کردے ۔

تریخ[لکھو]

خانان قاسم دے خاناں نے روس دے خانان قازان دے خلاف سارے حملےآں (1469ء-1467ء ، 1487ء ، 1552ء) چ اپنے دستےآں نال شرکت کیتی ۔ خانان قاسم دا خان شاہ غلی (شاہ علی) روس دی مدد نال تن وار خانان قاسم دا خان بنیا ۔ قازان دے فتح دے مگروں ، خان دی خودمختاری ختم کر دتی گئی تے روسی ووئیوود خانان دی حکومت چلان لگے ۔ پر خان دا اقتدار موجود رہیا ۔ اک خان سیمون بیکبولاتووچ سعائی ہو گیا تے 1574ء چ ماسکو دا شہزادہ اعظم ہون دا اعلان کر دتا ۔ سعید برہان خان (1627ء توں 1679ء) دے دور چ روس نے سعائی بنان دی پالیسی شروع کر دتی ۔ بیگ جنہاں دا مرتبہ بائر (روسی نواب) دے برابر سی ، نوں گھٹا کے دووریان (روسی درباری) دے برابر تاتار خدمت گار دا کر دتا گیا ۔ اس پالیسی نال 1656ء چ اک تاتاری بغاوت ہوئی ۔ 1681ء چ خان بیکا (ملکہ) فاطمہ سلطانہ دی وفات مگروں خاناں ختم کر دتی گئی ۔

قاسم خانیت دے خان[لکھو]

لقب ناں راج ویلہ

خان
سلطان

قاسم ابن الغ محمد
1445 - 1468
سلطان
دانیال ابن قاسم 1468 - 1486
خان نور دولت ابن حاجی غرائی 1486 – 1491
سلطان
ساتیلغان ابن نور دولت 1491 – 1506
سلطان
جانائی ابن نور دولت 1506 – 1512
خان
شیخ اللہ یار ابن بختیار سلطان ابن کوچک محمد 1512 - 1516
خان
شاه علی ابن شیخ اللہ یار 1516 - 1519
خان
جان علی ابن شیخ اللہ یار 1519 - 1531
خان
صفا غرائی 1532 - 1535
خان
شاه علی ابن شیخ اللہ یار 1535 - 1567
خان
ساین بولاط ابن بیگ بولاط 1567 - 1573 C.E.
خان
مصطفی علی ابن عبد اللہ ابن اق قبق ابن مرتضی بیگ 1584 - 1590
خان
عید المحمد ابن عوندک سلطان اوراز محمد 1600 - 1610
سلطان
سید برہان ابن ارسلان 1627 - 1679
خانم
بیگم
فاطمہ سلطان 1679 - 1681
زار روس فیوڈر III نے 1681ء چ قاسم خانیت نوں ختم کردتا ۔
  • قازان ٹبر (ہرے رنگ چ)
  • قریم (کریمیا) ٹبر (نیلے رنگ چ)
  • استراخانی ٹبر (خٹے رنگ چ)
  • قازاق ٹبر (بھورے رنگ چ)
  • سیبیر ٹبر (گلابی رنگ)

ہور ویکھو[لکھو]

  • خانان قاسم

حوالے[لکھو]

  • قاسم خانلیغی : تاتار انسائیلوپیڈیا ۔ قازان ، جمہوریہ تاتارستان ۔ اکیڈمی آف سائنسز ، تاتار انسائیکلوپیڈیا انسٹیٹیوشن 2002ء ۔

باہرلے جوڑ[لکھو]