مغلیہ سلطنت

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
مغلیہ سلطنت
Mughal Empire
گورگانیان ھند
شاہان مغلیہ
—  سلطنت  —
ہندستان دی آخری سلطنت
1526–1857

Flag of the Mughal Empire

جھنڈا

Map of the Mughal Empire.
اورنگزیب دے راج ویلے مغل سلطنت c. 1700
راجگڑھ آگرہ
(1526–1571)
فتح پور سیکری
(1571–1585)
لہور
(1585–1598)
آگرہ
(1598–1648)
شاہجہان آباد/دلی
(1648–1857)
بولیاں فارسی (سرکاری تے درباری بولیچغتائی ترک بولی (صرف شروع چ)
اردو (بعد ویلے)
مذہب اسلام
(1526–1582)
دین الہی
(1582–1605)
اسلام
(1605–1857)
حکومت مطلق العنان بادشاہت
مغل بادشاہ

</ref>

 - 1526–1530 بابر (پہلا)
 - 1837–1857 بہادر شاہ ظفر (آخری)
تریخ
 - پانی پت دی پہلی لڑائی 21 اپریل 1526
 - دلی دا محاصرہ 21 ستمبر 1857
رقبہ
 - 1700[lower-alpha 1] 4,500,000 مربع کلومیٹر (1,737,460 مربع میل)
لوک گنتی
 - 1700[lower-alpha 1] تخمینہ 150,000,000 
     لوک سنگھنائی 33.3 /مربع کلومیٹر  (86.3 /مربع میل)
سکہ روپیہ
جانشین
پیشرو
تیموری سلطنت
دلی سلطنت
سوری سلطنت
عادل شاہی سلطنت
بنگال سلطنت
دکن سلطنتاں
مرہٹہ سلطنت
درانی سلطنت
برطانوی راج
ریاست حیدرآباد
نواب کرناٹک
نواب بنگال
اودھ
ریاست میسور
ریاست بھرت پور
سکھ سلطنت
موجودہ دیس Flag of Afghanistan.svg افغانستان
Flag of Bangladesh.svg بنگلہ دیش
Flag of Bhutan.svg بھوٹان
Flag of India.svg بھارت
Flag of Nepal.svg نیپال
Flag of Pakistan.svg پاکستان
Flag of Tajikistan.svg تاجکستان
Warning: Value not specified for "continent"CSY1Y2

مغلیہ سلطنت 1857ء تک ہندستان چ قائم رہن والی مسلمانان دی سلطنت سی جسدی بنیاد ظہیرالدین محمد بابر نے 1526ء چ دلی دے آخری سلطان ابراہیم لودھی نوں پانی پت دی پہلی لڑائ چ شکست دے کے رکھی ۔ مغلیہ سلطنت اپنے عروج تے تقریبا سارے برصغیر تے قابض سی ،اجکل مغلیہ سلطنت دے علاقیاں تے افغانستان ، پاکستان ،بھارت تے بنگلہ دیش دے ملک قائم نیں ۔ فارسی زبان چ منگولاں نوں مغل آکھیا جادا اے جہڑے عظیم جنگجو چنگیز خان دے آل ہون دا دعوی کردے نیں ۔ وسطی ایشیا دے علاقے وادی فرغانہ دے اک مغل تے تیمور لنگ دے پوتے بابر نے اس سلطنت دی بنیاد رکھی ایسے لئی ایہہ مغلیہ سلطنت کہلائی ۔

مڈھلی تریخ[لکھو]

مغلیہ سلطنت دا بانی ظہیر الدین بابر سی جہڑا امیر تیمور دے ٹبر دا اک سردار سی۔ پہلے اوہ کابل دا حاکم سی۔ 1526ء چ اسنے سلطنت دلی دے بادشاہابراہیم لودھی نوں ہرا کے سلطنت اپنے ہتھ چ لیاندی جسنال اک نویں سلطنت دی شروعات ہوئی۔ اس ویلے اتلے ہندستان کئی آزآد حکومتاں قائم سن۔ تے اوہ آپس چ لڑدیاں رہندیاں سن۔ 1526ء چ پانی پت دی پہلی لڑائی چ بابر نے اپنی فوج نالوں دس گُنا طاقتور فوج نال جنگ لڑی۔ تے اسنوں ہرا دتا۔

سلطنت چ وادھا[لکھو]

1526ء میں دلی تے آگرہ دی فتح مگروں صرف کجھ مہینےآں چ بابر دے سبتوں وڈے پتر ہمایوں نے ابراہیم لودھی دی ساری سلطنت نوں فتح کر لیا۔1527ء چ میواڑ دے راجہ سنگرام نے اجمیر تے مالوہ نوں اپنی عملداری چ لے رکھیا سی .

حالات[لکھو]

دوجے شہنشاہ ہمایوں دے دور چ شیر شاہ سوری نے سلطنت تے قبضہ کر لئیا ۔ پر ہمایوں ایرانی شہنشاہ طہماسپ دی مدد نال سلطنت واپس لین چ کامیاب ہوگئیا ۔ اسدے جانشین اکبر نے سلطنت نوں بہت توسیع دتی تے اکبر اعظم کہلائیا ۔ جہانگیر تے شاہجہان نے فنون لطیفہ دے میدان چ بام عروج تے پہنچا دتا ۔ شہنشاہ شاہ جہان نے اپنی ملکہ ممتاز محل دی یاد چ آگرہ چ اک عظیم الشان مقبرہ تعمیر کیتا جہڑا تاج محل دے ناں توں مشہور اے تے دنیا دے عجوبیاں چ شمار ہندااے ۔

اورنگزیب عالمگیر دے دور چ سلطنت اپنے عروج تے پہنچ گئی تے 1700ء چ اورنگزیب دی وفات توں پہلاں مغلیہ سلطنت 40 لکھ مربع کلومیٹر تے پھیلی ہوئی سی ۔ پر اورنگزیب دی موت دے نال ای سلطنت دا زوال شروع ہوگئیا تے 1857ء چ شکست دے بعد آخری مغل فرمانرواء بہادر شاہ ظفر نوں رنگون جلاوطن کردتا گئیا تے ہندستان برطانوی راج دے قبضے چ آ گئیا ۔


عروج[لکھو]

کلا تے رہتل[لکھو]

مذہب[لکھو]

ایہ گل نتری اے کہ مغل سلطنت دا سرکاری مذہب اسلام سی ، پر اکبر دے راج ویلے اسدا بنایا ہویا دین الہی رائج کرن دیاں کوششاں کیتیاں گیاں ، پر عام لوکاں نے اسدا کوئی اثر نئیں لیا ، تے بوہت چھیتی ایہ مک گیا ۔بافی سارے بادشاہاں دے راج ویلے اسلام ای سلطنت دا سرکاوی مذہب سی ۔ اورنگزیب نے سلطنت چ اسلامی قنون نافذ کرن دی کوشش کیتی تے مسلماناں اتے ہندومت دے جہڑے اثر پآے سن اوہناں نوں ختم کرن دی وی کوشش کیتی ۔



بولیاں[لکھو]

مغل سلطنت دی سرکاری بولی فارسی سی ۔

چغتائی ترکی[لکھو]

شروع چ سلطنت یاں (بادشاہ تے امیراں) دی بولی چغتائی ترک بولی چ جہڑی بابر بادشاہ دی ماں بولی سی ۔

فارسی[لکھو]

شروع توں اخير تک مغل سلطنت دی سرکاری بولی فارسی رہی اے ۔ آخری دور چ اردو بادشاہ ، دربار تے عام لوکاں دی بولی دے روپ چ بوہت پونگری ۔

اردو[لکھو]

آخری دور چ اردو بادشاہ ، دربار تے عام لوکاں دی بولی دے روپ چ بوہت پونگری ۔

اقتصادی تے معاشی حالات[لکھو]

سائنس تے صنعتاں[لکھو]

سفارتکاری تے خارجی تعلقات[لکھو]

زوال[لکھو]

جانشینی دیاں لڑائیاں[لکھو]

نواباں دی ودھدی طاقت تے اثر[لکھو]

مرہٹےآں دی ات[لکھو]

سکھاں دی لٹ مار[لکھو]

یورپی کمپنیاں وچکار لڑائیاں[لکھو]

نادر شاہ دا حملہ[لکھو]

مغل سلطنت دے زوال دی اک وجہ نادر شاہ افشار دا مغل سلطنت اتے حملہ تے لٹ مار وی سی ، ایہہ سلطنت پہلے ای زوال ول ٹری سی تے نادر شاہ دے حملے رئی سہی کسر وی کڈ دتی تے زوال دا عمل سلطنت اتے نادر شاہ دے حملے باہجھوں ہور تیز ہو گیا ۔

نواباں دی خود مختاری[لکھو]

انگریز کمپنی بہادر دا عروج[لکھو]

روھیلہ بغاوت[لکھو]

برطانوی راج دی شروعات[لکھو]

مغل بادشاہ[لکھو]

مورت بادشاہی لقب جم ناں جم راج ویلہ موت راج دا اہم واقعہ
Babur of India.jpg بابر ظہیر الدین محمد 23 فروری 1483ء 30 اپریل 1526 – 26 دسمبر 1530 26 دسمبر 1530 (عمر 47)
Humayun of India.jpg ہمایوں نصیر الدین محمد ہمایوں
(پہلا دور)
17 مارچ 1508 26 دسمبر 1530 – 17 مئی 1540 27 جنوری 1556 (عمر 47 سال)
Shershah.jpg شیر شاہ سوری فرید خان 1486 17 مئی 1540 – 22 مئی 1545 22 مئی 1545
Sin foto.svg اسلام شاہ سوری جلال خان[1] ? 26 مئی 1545 – 22 نومبر 1554 22 نومبر 1554
Humayun of India.jpg ہمایوں نصیر الدین محمد ہمایوں
(دوجا دور)
17 مارچ 1508 22 فروری 1555 – 27 جنوری 1556 27 جنوری 1556 (عمر 47 سال)
Akbar Shah I of India.jpg اکبر اعظم جلال الدین محمد اکبر 14 اکتوبر 1542 27 جنوری 1556 – 27 اکتوبر 1605 27 اکتوبر 1605 (عمر 63 سال)
Jahangir of India.jpg جہانگیر نور الدین محمد سلیم 20 ستمبر 1569 15 اکتوبر 1605 – 8 نومبر 1627 8 نومبر 1627 (عمر 58 سال)
Shah Jahan I of India.jpg شاہ جہان اعظم شہاب الدین محمد خرم 5 جنوری 1592 8 نومبر 1627 – 2 اگست 1658 22 جنوری 1666 (عمر 74 سال)
Alamgir I of India.jpg عالمگیر محی الدین محمداورنگزیب 4 نومبر 1618 31 July 1658 – 3 مارچ 1707 3 مارچ 1707 (عمر 88 سال)
Muhammad Azam of India.jpg اعظم شاہ ابوالفیض قطب الدین محمد اعظم 28 جون 1653 14 مارچ 1707 – 8 جون 1707 8 جون 1707 (عمر 53 سال)
Bahadur Shah I of India.jpg بہادر شاہ قطب الدین محمد معظم 14 اکتوبر 1643 19 جون 1707 – 27 فروری 1712

(4 سال, 253 دن)

27 فروری 1712 (عمر 68 سال) اسنے مرہٹےآں نال تعلقات بنائے ، راجپوتاں رام کیتا تے پنجاب دے سکھاں نال رویہ نرم کیتا۔
Jahandar Shah of India.jpg جہانداد شاہ معز الدین جہانداد شاہ بہادر 9 مئی 1661 27 فروری 1712 – 11 فروری 1713

(0 سال, 350 دن)

12 فرروری 1713 (عمر 51 سال) ایہ اپنے وزیراعظم ذوالفقار خان دے ردھیرے اثر ہیٹھ سی ۔
Farrukhsiyar of India.jpg فرخ سیر فرخ سیر 20 اگست 1685 11 جنوری 1713 – 28 فروری 1719

(6 سال, 48 دن)

29 اپریل 1719 (عمر 33 سال) اسنے 1717ء چ ایسٹ انڈیا کمپنی نوں اک فرمان راہیں بنگال چ ڈیوٹی فری تجارت دی اجازت دتی ۔
Rafi ud-Darajat of India.jpg رفیع الدرجات رفیع الدرجات 30 نومبر 1699 28 فروری– 6 جون 1719

(0 سال, 98 دن)

9 جون 1719 (عمر 19 سال) سید برادران دا بادشاہ گر دے طور تے عروج ۔
Shah Jahan II of India.jpg شاہ جہان II رفیع الدولت جون 1696 6 جون 1719 – 19 ستمبر 1719

(0 سال, 105 دن)

19 ستمبر 1719 (عمر 23 سال) ----
Muhammad Shah of India.jpg محمد شاہ روشن اختر بہادر 17 اگست 1702 27 ستمبر 1719 – 26 اپریل 1748

(28 سال, 212 دن )

26 اپریل 1748 (عمر 45 سال) سید برادران توں نجات ، مرہٹےآں نال لمبی لڑائی تے دکن تے مالوہ کھس گئے ۔ 1739ء چ نادر شاہ افشار دے حملے دا ساہمنا کیتا ۔ایہہ آخری م‏غل بادشاہ سی جسدا سلطنت اتے موثر کنٹرول سی ۔
Ahmad Shah Bahadur of India.jpg احمد شاہ بہادر احمد شاہ بہادر 23 دسمبر 1725 26 اپریل 1748 – 2 جون 1754

(6 سال, 37 دن)

1 جنوری 1775 (عمر 49 سال) مغل فوجاں نے مرہٹےآں نوں سکندرآباد دی لڑائی چ ہرایا ۔
Alamgir II of India.jpg عالمگیر II عزیز الدین 6 جون 1699 2 جوں 1754 – 29 نومبر 1759

(5 سال, 180 دن)

29 نومبر 1759 (عمر 60 سال) وزیر عمادالملک دا ‏غلبہ۔
Sin foto.svg شہاجہان III محی الملت 10 دسمبر 1759 – 10 اکتوبر 1760 1772 نظام بنگال ،بہار تے اوڑیسہ دا بکسر دی لڑائی دوران استحکام ۔حیدر علی 1761ء چ میسور دا سلطان بنیا ۔
Ali Gauhar of India.jpg شاہ عالم II علی گوہر 25 جون 1728 24 Deceدسمبر mber 1759 – 19 نومبر 1806 (46 سال, 330 دن) 19 نومبر 1806 (عمر 78 سال) ٹیپو سلطان دی 1799ء چ شہادت ۔
Akbar Shah II of India.jpg اکبر شاہ II میرزا اکبر 22 اپریل 1760 19 نومبر 1806 – 28 ستمبر 1837 28 ستمبر 1837 (عمر 77 سال) بادشاہ برطانوی تحفظ ہیٹھ کٹھ پتلی بن گیا ۔
Bahadur Shah II of India.jpg بہادر شاہ ظفر ابو ظفر سراج الدین محمد بہادر شاہ ظفر 24 اکتوبر 1775 28 ستمبر 1837 – 14 ستمبر 1857 (19 سال, 351 دن) 7 نومبر 1862 آخری مغل بادشاہ ۔ انگریزاں نے 1857 دی جنگ آزادی مگروں رنگون برما جلاوطن کر دتا سی ۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Area source:[حوالہ درکار] Population source:
  1. Majumdar, R.C. (ed.) (2007). The Mughul Empire, Mumbai: Bharatiya Vidya Bhavan,, pp.90–93