روس

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
روس
Russian Federation
Российская Федерация
Flag of Russia.svg
Coat of Arms of the Russian Federation.svg
چنڈا
نشان
راجگڑھ: ماسکو
تھاں: 17,075,400 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 142,905,200
کرنسی: روبل
بولی: روسی
Russian Federation (orthographic projection).svg

روس جیدا روسی بولی وج سرکاری ناں روسیاسکایا فیڈریٹسیا (پنجابی: روسی جٹ) اے اتلے یوریشیا دا اک دیس اے۔ ایہ اک لوکراج اے جتھے صدر کول وی اختیارات ہیگے نیں۔ روس چ 83 دے نیڑے صوبے یا نکے دیس نیں۔ روس دے لاگے ناروے، فنلینڈ، لیٹویا، لیتھوینیا، ایسٹونیا، بیلارس، یوکرین، جارجیا، آرمینیا، آزربائیجان، قازقستان، منگولیا، چین تے اتلا کوریا ہیگے نیں۔ ایہدا سمندری باڈر جپان نال اکھوٹسک سمندر وچ تے امریکی صوبے الاسکا نال آبنائے بیرنگ وج ملدا اے۔ 17,075,400 مربع کلومیٹر/6,592,800 مربع میل نال روس تھاں نال دنیا دا سب توں وڈا دیس اے تے اینے دنیا دی سکی تھاں دے اٹھویں ٹوٹے نوں کعیریا ہویا اے۔ 2012 دی 143 ملین لوک گنتی دے سعاب نال اے دنیا دا نوواں وڈا دیس اے۔ ایہ پورے ایشیاء دے اتے اے تے کج اتلے چڑھدے یورپ تے وی ہے تے ایہدے وچ 9 ٹیم ویلے آندے نیں۔ ایتھے ونسونے موسمی محول تے زمینی بنتراں نیں۔

روسی قوم دی تریخ چڑھدے سلاو توں شروع ہوندی اے جدوں یورپ وچ تیسری توں اٹھویں صدی دے وشکار ایہناں دا اک پشانیا جانوالا وکھالہ سامنے آیا۔ وارینگی لڑاکیاں نے ایس دا مڈھ رکھیا تے اوہناں دی اتلی پدھر ای راج کر رئی سی۔ ایہناں توں ای ماجھی ویلے دا پہلا روس 988 وچ پونگریا جس نے بازنطینی سلتنت توں آرتھوڈوکس چرچ لیا۔ ایتھوں بازنطینی تے سلاوی رہتلاں دے ملاپ نال اک نویں رہتل بندی اے جیاہڑی اگلے اک ہزار ورے تک جلدی اے۔ ایہ راج منگول ہلے ماروں ٹٹ پھٹ کے نکیاں رجواڑیاں وج ونڈیاں جاندا اے تے منگولاں نوں ٹیکس دین لگ جاندا اے۔ ماسکو ڈچی ہولی ہولی جان پھڑدی اے تے نالدے تھانواں نوں رلا کے اکواری تکڑی تھاں بنکے منگولاں تو جان چھڑاندی اے۔ 18ویں صدی وچ کھوج تے لڑائیاں باہجوں ایہ پھیل جاندی اے تے وڈی روسی سلطنت وچ پلٹدی اے۔ ایہ دنیا دی تیجی وڈی سلطنت سی جیہڑی پولینڈ یورپ توں الاسکا اتلا امریکہ تک پھیلی ہوئی سی۔

روسی انقلاب مگروں روسی سلطنت سوویت یونین وج پلٹ جاندی اے۔ ایہ دنیا دا پہلا سوشلسٹ دیس سی جیہڑا دنیا کی اک منی پرمنی طاقت سی تے جیدا دوجی وڈی لڑائی جتن وج وڈا ہتھ سی۔ سوویت ویلے وچ 20ویں صدی دیاں اہم نویاں شیواں خلائی جہاز تے تارہ پاندھی وی بنے۔ 1991 وج سوویت یونین نالوں کئی دیس وکھ ہوۓ پر وڈا تھاں روس اخوایا۔

روس جی ڈی پی دے ناپ نال دنیا دا اٹھواں وڈا دیس اے۔ روس دے دھاتی تے انرجی وسیلے دنیا وچ سب تون ود نیں۔ اوہ گیس تے تیل دا دنیا وڈا بپاری اے۔ روس دنیا دی اک منی ہوئی ایٹمی طاقت اے۔ امریکہ اک وڈی طاقت اے تے یونائیٹڈ نیشنز سیکیورٹی کونسل دے 5 پکے سنگیاں وچوں اک اے۔


تریخ[لکھو]

نوین انسان دیان سب توں پرانیاں کوئی 35000 ورے پرانیاں ہدیاں روس چوں دریاۓ دون دیاں کنڈیان تون لبیاں نیں۔ تریخ توں پہلے ویلیاں چ روس دے کھلے میدان پاوندیاں دے رہن دے تھاں سن۔ اجکل دے روسیاں دے پرکھ سلاوی قبیلے سن۔ روس دا روپ ناں دوجی توں پنجویں صدی دے وشکار بننا ٹریا۔ روسیاں دا پہلا گڑھ کیف سی۔اوستوں مگروں ماسکو روس دا گڑھ بن گیا تے ماسکو دے آلے دوالے روسی سلطنت پھیلن لگ گئی۔ 1237-40 چ روس تے منکولان نے ہلہ بول دتاتے اکلیان تن صدیاں تک روس تے راج کردے رۓ۔ اینان دے راج نون سنہری لشکر وی اکھیا جاندا اے۔ 14ویں صدی چ ماسکو دے رجواڑےنیں ہولی ہولی ودیا۔ طاعون یورپ دے دوجے دیسان وانکوں ایتھے وی آیا پر کافی بچت ہوگی جنی تباہی یورپ دیاں دوجیان دیسان چ ہوئی ایتھے نان ہوئی۔ 1380 ج ماسکو نے دوجے سنگیاں نال رل کے منکول تاتاویاں نوں ہرایا تے ہولی ہولی آلے دوالے دے راجاں تے مل مارلیا تے اینج روش نوں اک کردا گیا۔

آئیوان نے منگولاں دا اٹر مکایا تے جدون ترکاں نے قسطنطنیہ تے مل ماریا تے اونے اوتھے دی آحری بادشاہ دی پتیجی نال ویاہ کرلیا تے دو سراں والے باز نون روس دا نشان بنا دتا۔ آئیوان نے تن تاتاری دیساں تے مل ماریا تے اینج روس نوں دگنا کردتا۔ اودیاں ولکناں چ ایشیاء دے دیس وی سن۔ روسیان دے نال اودے ج تاتاری تے دوجے نسلی گرو وی رل گۓ سن۔ اوہنے روم تے قسطنطنیہ دے مکن مگروں روس نوں تیجا روم بناندی کوشش کیتی تے 1547 وچ اپنے آپ نوں پہلا زار اخوایا۔ اوہنے روس نوں رومی سلطنت د وارث اخوایا۔ دوسراں والا شاہین جیہڑا بازنطینی سلطنت ۔ روس وج جاگیرداری پربندھ دا مڈھ رکھیا تے پہلی جاگیردار پنچایت بنائی۔ آئیوان ظالم دے لمے راج وچ روس اک وڈی سلطنت وج پلٹ گیا۔ اوہنے وولگا دریا دے کنڈے تے خانان استراخان، خانان قازان تے خانان سائبیریا تے مل مار کے روس نوں کئی قوماں تے دیساں دی سلطنت وج پلٹ دتا۔ لیونی لڑائیاں 1558–1583 وچ روسی سلطنت ماڑی پئی جدوں ایہنوں واہ پولینڈ، لتھوانیا تے سویڈنی فوجاں نال بالٹک دے کنڈیاں تے مل مارن لئی پیا۔ اوسے ویلے ای قریم یورتی دے تاتاری وی جیہڑے دکھنی روس ول کالے سممندر توں اتے کریمیا دے دوالے ریندے سن اوہ استراخان تے سائیبیریا دی تاتاری رجواڑایاں دی تباہی تے روس وچ رلن نوں واپس کرن تے تے روس نوں تباہ کرن لئی اگے ودھدے نیں۔ 1571 وچ اک کریمیائی تاتاری فوج ماسکو تک اپڑدی اے تے کجھ حصے ساڑدیندی اے۔ اگلے ورے تاتاری فوج وڈی تیاری نال ماسکو ول ودھدی اے۔ ایس فوج دی گنتی 120،000 سی تے روسی فوج دی گنتی 60،000 توں 70،000 تک سی۔ روسی فوج مولودی دی لڑائی وچ ایس تاتاری فوج ہرا دیندی اے۔ ایس ہار نال روس ول ودھنوالا تاتاری تے ترک عثمانی ڈر ہمیشہ لئی مک گیا۔ کریمیائی تاتاریاں ولوں لوکاں نوں پھڑ کسے غلام بنا کے ویچنوالے کدے کدے ہولنوالے ہلے چلدے رۓ پر اوہ وی وی 17ویں صدی وچ مک گۓ۔

1598 وچ آئیوان دے دونویں پتراں دے مرن مگروں رورک ٹب مک جاندا اے۔ 1601-03 وچ پین والے کال نے روس وچ گھر دک لڑائی دا مڈھ رکھیا۔ پولینڈ دی فوج اگے ودھ آغی تے اوس نے ماسکو تے وی مل مار لیا۔ 1612 وچ پولاں نوں زور لا کے پچھے دھکیا گیا۔ ایس کم وچ اک آپ بنن والی فوج تے اوہدے وچ کزما مانن تے اک شہزادے دمتری پوزارسکی دا کم وڈا سی۔ 1613 ج رومانوف ٹبر روسی پنچائیت زمسکی سوبور دے چنن تے روس تے راج کرن لگ گیا۔ روس دے رپھڑ ہولی ہولی مکن لگ گے۔ چڑھدے پاسے ول روسی راج وادا چلدا ریا۔ کاسک لڑاکے ایس وادے وچ اگے تے آگو سن۔ روسی کھوجی چڑھدے پاسے ول کھلاں دی کھوج وچ سائیبیریائی دریاواں دے کںڈیاں دے نال نال اگے ودھدے رۓ۔ 17ویں صدی دے وشکار روسیاں دیاں بستیاں چکچی جزیریورگا، آمور دریا تے پیسیفک دے کنڈے تک اپڑ چکیاں سن۔ 1648 وچ بیرنگ سٹریٹ پہلی واری 1648 وچ فیڈوٹ پوپوف تے سمیون دزنیوف نے پار کیتی۔ اوہناں ایہ کم بیرنگ توں 80 ورے پہلے کیتا۔

شاہی روس[لکھو]

روس نوں جگ دی اک وڈی طاقت بنان وچ روسی زار پیٹر دا کم ود اے۔ اوہنے سرکار، بپار، پڑھائی، فوج وچ نوين ول کڈے۔ روس دے و؛ر؛اں نوں ہرایا۔ روس نوں سمندر نال جوڑیا۔ اوہ آپ لک چھپ کے نیدرلینڈز گیا سی۔ نیدر لینڈز اوس ویلے دنیا دا سب توں اگے ودھواں دیس سی۔ اوس دیس نوں اوہنے چنگی طراں ویکھیا۔ اوہ آپ سمندری جہاز بنان والی تھاں تے گیا تے جہاز بنان دا کم سکھیا۔ پیٹر نے 1682 توں لے کے 1725 تک راج کیتا۔ سویڈن اوس ویلے دی اک وڈی طاقت سی تے وشکارلے یورپ ول ودھ رئی سی۔ پیٹر نے اوہنوں ہرایا تے اوہدے کولوں بالٹک دے کنڈے تے تھاں کھوہ لے۔ پیٹر دے ویلے روس اک سلطنت ج پلٹ گیا۔ پیٹر نے روس دا جوڑ لیندے یورپ نال جوڑیا۔ بالٹک دے کنڈے دے تھاں تے مل ماریا تے اوتھے اپنے نویں راج گرھ دی نیو رکھی۔ ایدا نان سی سینٹ پیٹرز برگ۔ اینون یورپ ول کھڑکی وی آکھیا جاندا اے۔

پیٹر دی تعی الزبتھ نے ست سالہ لڑائی(1756–63) وج حصہ لیا. اوہنے چڑھدے پرشیا دے نال برلن تک مل مار لیا۔ کیتھرین نے پرشیا نال صلح کرلی۔ کیتھرین نے لتھوینیا پولیند دے کج پاسیاں بسریبیا اے کوہ کاف دے کئی راجاں تے وی مل مارلیا۔ کمزور سویڈن فنلیند نون روس کولوں نان بچا سکیا۔ امریکہ ج روس الاسکا تون ہوندہ ہویا کیلیفورنیا تک اپر گیا۔1820 چ اک روسی مہم جو پارٹی نے انٹارکٹکا لبیا۔

1812 ج فرانس نے نیپولین دی سرداری چ روس تے ہلہ بولیا فرانس دیان فوجان ماسکو تک اپڑ گیاں۔ روسی ٹھنڈ تے روسی فوج دی جیداری نال روک نے نپولین نوں پچھے ول موڑیا۔ 95٪ روسی فوج مک گئ۔ میخائل کوٹوزوف تے بارکلے ڈی ٹولی دی آگوی وچ روسی فوج نپولین نوں روس توں باہر کڈدی اے۔ 6ویں جٹ وچ رل کے روسی فوج پیرس تک اپڑدی اے۔ روسی زار الیگزنڈر اپنے دیس دی آگوی کردیاں ہویاں کانگرس آف ویانا وچ جاندا اے تے اک نویں یورپ دے روپ دے بنان وچ اپنا حصہ پاندا اے۔ روسی فوج نے نپولین دی 95٪ فوج مکادتی۔ روسی فوج پیرس تک اپڑ گئی۔ ویانا کانگرس چ روس دے زار نے یورپ دے نقشے ج اپنے رنگ بھرے۔ انقلاب فرانس نے روس تے وی اپنے رنگ چاڑے تے روسی فوج دے اوہ افسر جیہڑے فرانس وج گۓ سن اوہ واپسی تے انقلاب فرانس دیاں سوجاں لے کے روس اپڑے۔ 1825 وچ اک بغاوت ہوندی ہوندی رہ گئی۔ روس وچ اصلاحات لیاں گیاں۔ زار نکولسس (1825–55) دا ویلہ روسی شاہی دا سنہری ویلہ سی جدوں ایہدی مانتا یورپ تے اک دنیا تے سی پر ایہ 1855 وچ ہونوالی کریمیا دی لڑائی وچ ہونوالی اک وڈی ہار توں انت ہویا۔ عثمانی سلطنت ماڑی ہوچکی سی تے روسی اوہنوں لالجی اکھاں نال ویکھ ریا سی۔ اکتوبر 1853 وج روسی سمندرے بیڑے نے سینوپ تے رکے ہوۓ ترک مسندری بیڑے نوں تباہ کردتا۔ ایہ لڑائی دا بہانہ عثمانی سلطنت وچ سائیاں اتے اختیار بارے سی۔ برطانیہ تے فرانس روس دے رومی سمندر ول وددو پیراں نوں روکنا جاہندے سن تے اوہنوں سلطنت عثمانیہ تے مل مارن توں روکنا چاہندے سن۔ برطانیہ، فرانس تے سارڈینیا دیاں فوجاں کریمیا تک اپڑیاں تے روس نون ہرایا۔ ایس ہار نے روس نوں ہلا کے رکھ دتا۔ روس وچ تبدیلی دے کم وچ تیزی آئی۔ 1847 تے 1851 دے وشکار روس وچ وڈے تھاں تے ہیضہ پھیلیا جیہدے نال اک ملین دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ نکولس مگروں آنوالے روسی زار الیگزنڈر (1855–81) نے غلامی تے روک لائی تے کارخانیاں دا مڈھ رکھیا تے روس وچ کم کاج دا انقلاب آگیا۔ روس دے تکڑا ہون تے فوج دے ماڈرن بنن نال 1877 دی روسی ترک لڑائی وچ روسی فوج نے سلطنت عٹمانیہ کولوں بلغاریہ کھولیا۔

19ویں صدی دے دوجے حصے وچ روس وج کئی تحریکاں چلیاں۔ روسی زار نوں 1881 وچ دہشت گرداں ماردتا۔ اگلا زار الگزنڈر (1881–94) گھٹ لبرل سی پر اوہدا ویلہ امنوالا سی۔ اگلا روسی زار نکولس II (1894–1917) آخری روسی زار سی۔ روسی جپانی لڑائی روس لئی اک وڈی ہار سی۔ روسی سمندری بیڑہ تباہ ہوگیا۔ ایہ کسے ایشیائی طاقت ہتھوں کسے یورپی طاقت دی لمے جر وج پہلی ہار سی۔ روس آدر تھلے آگغی تے جپان دی گڈی چرھ گئی۔ روس وچ ایس توں 1905 دا انقلاب آیا۔ ایہ مزدوراں، کساناں تے فوجیاں دا وکھریاں تھانواں تے روسی شاہی راج نوں اکک چیلنج سی۔ 22 جنوری 1905 نوں سینٹ پیٹرزبرگ وچ شاہی محل کول پٹ سیاپا کردے لرکاں تے فوجیاں نے فیر کھول دتا۔ موتاں نے انقلاب دا رنگ رتہ کردتا۔ انقلاب نوں دبا دتا گیا پر روس راج نون وی بدلنا پیا۔ لوکن نوں بولن دی ازادی تے امبلی بنان دی ازآدی دیدتی گئی۔ سیاسی پارٹیاں بنان دی ازادی دتی گئی تے روس دی پارلیمنٹ ڈوما بنائی گئی۔ سائیبیریا ول 20ویں صدی دے شروع وج لوکاں تیزی نال جانا شروع کیتا۔ 1906 تے 1914 دے وشکار 4 ملین دے نیڑے لوک اودر گۓ۔

1914 ج جدون اسٹریا ہنگری نے روس دے سنگی سربیا تے ہلہ بولیا تے روس نے وی آسٹریا نال لرائی چھیڑدتی۔ ایہ اک وڈے ناپ دی لڑائی سی جیدے وچ ہور دیس وی رلے۔ روس ول برطانیہ، فرانس تے اٹلی سن۔ 1916 دی بروسیلوف جڑھائی وج روس آسٹریا ہنگری دا لک بھن چھڈیا۔ ایہ دنیا دی تریخ دیاں وڈیاں لڑائیاں وجوں اک سی۔ روسی لوکاں نوں اپنی سرکار تے ایتبار نہیں سی، لڑائی نال مہنگائی ود گئی سی تے لوکاں دے گزارے اوکھے ہو گۓ سن۔ موتاں تے غداری دیاں افواہاں نے روس وج بے چینی نوں جمیا۔ ایس ویلے نے فیر روس وج روسی انقلاب نوں جمیا۔ انقلاب دا موڈی لینن سے تے اوہ اوس ویلے سوٹزرلینڈ وچ سی۔ جرمین نے اوہنوں چھیتی نال روس پجوایا۔ 1917 دے روسی انقلاب نے روس نون لرائی توں وکھرا کردتا۔ اے انقلاب لینن لے کے آیا۔ روس سویت یونین چ پلٹ گیا۔ روس دے کئی تھان ایدے ہتھون کھنج کۓ جنان ج لیندے یورپ دے کئی دیس اونون اسٹریا تے جرمنی نون دینے پۓ۔ لکھاں دے نیڑے لوک گھر دی لڑائی ج مارے گۓ۔ روسی زار تے اوہدے ٹبر نوں گولی مار دتی گئی۔ 1922 نوں سویت یونین دے بنن دی دس دتی گئی۔

سویت یونین[لکھو]

1917 وچ روس وج اکتوبر انقلاب آندا اے روس دے اندر بولشویکاں جناں کول رتی فوج سی اوہناں دی چٹی فوج نال لڑا‏ئی ہوجاندی اے۔ روس دی ہجے پہلی وڈی لڑائی وچ وجلیاں طاقتاں نال وی لڑائی چل رئی سی۔ روس گھر دے مسلیاں نال نبڑن لئی ایناں طاقتاں نال صلع کرلیندا اے۔ روس نون پولینڈ یوکرین بالٹک دیس فنلیند چھڈنے پیندے نیں۔ 1921 تک لڑائی ت فیر قحط باجوں 50 لکھ روسی مرجاندے نیں۔ 30 دسمبر 1922 نوں سوویت یونین دے بنن دی دن دتی جاندی اے۔ ایدے وچ بالٹک دیس یوکرین تے بیلورشیا وی سن۔ سوویت یونین یا سوویت رشیا 15 دیساں دے رلن نال بنیا سی۔ اینان دا روسی انگ سب توں وڈا سی۔ 1924 وچ لینن دے مرن نال سرکار جلان لئی تن بندیاں دی ٹولی بنائی کئی پر سٹالن نے دوجیاں نون نسا دتا۔ لیون ٹراٹسکی جیہڑا ساری دنیا وچ انقلاب لیانا جاندا سی اوہنوں دیس نکالا دیدتا گیا۔ سٹالن دی آگوی وچ سوویت یونین اک اگوادیس بنیا کاخانے لگے تے وائی بیجی نوں سوشلسٹ ولاں نال چلایا گیا۔ سٹالن دے کڑے راج نوں ناں منن والیاں لئی ایہ اک اوکھا ویلہ سی۔ 1932-33 وچ سوویت یونین وچ اک وڈا قحط آندا اے۔ مل تے چوکھا دینا پیا پر تھوڑے چر وچ سوویت یونین اک وائی بیجی والے دیس توں کارخانیاں والا دیس بنگیا۔

ہٹلر دے جرمن چانسلر بنن نال جرمنی تکڑا ہویا تے اوہنے آسٹریا تے چیکوسلواکیہ تے مل ماریا۔ نال ای اوہنے سوویت یونین دے ویری جپان نال ساک گوڑے کرلۓ۔ لیندیاں طاقتاں ہٹلر نوں روک نئیں سی ریاں۔ سوویت یونین نے وی گست 1939 وچ جرمنی نال گل بات کرکے چڑھدے یورپ نوں اپنے وشکار ونڈ لیا۔ ہٹلر نے پوینڈ فرانس تے مل ماریا تے سٹالن نے ادھا پولینڈ تے فنلینڈ دے کج انگ لیلۓ۔22 جون 1941 نوں نازی جرمنی نے انسانی تریخ دی اک وڈی تے تکڑی فوج نال سوویت یونین تے ہلہ بولدتا۔ لڑائی دے مڈ تے جرمنی بڑی تیزی نال سوویت فوج نوں تباہ کردا اگے ود ریا سی پر ماسکو دی لڑائی تے سٹالن گراڈ دی لڑائی وچ اوہنوں روک لیا جاندا اے تے پجھے تک دتا جاندا اے۔ 1943 وچ کرسک دی لڑائی وچ جرمنی نوں ہار ہوندی اے۔ جرمن فوج فنی فوج نال رل کے 1941 توں 1944 تک لینن گراڈ دا کیرا کیتی رکھیا پر اوہ ایدے تے مل ناں مارسکے۔ ایس شہر دے دس لکھ لوک پکھ ہتھوں مرگۓ پر اوہناں ہتھیار ناں سٹے۔ سٹالن تے روسی فوج نے گیورگی زوکوف تے روکوسوسکی ورگے کمانڈاں نال جرمن فوج نون سوویت یونین توں بار کڈیا۔ مئی 1945 نوں سوویت فوج نازی جرمنی دے راجگڑھ برلن تے مل مارلیندی اے۔ اگست 1945 وچ سوویت فوج جپان نوں اتلے کوریا تے چین دے تھاں منچوکو توں کڈ دیندی اے۔1941–45 دی سوویت جرمن لڑائی دنیا دیاں خوفناک لڑائیاں وجوں اک سی۔ ایدے وچ 10.6 ملین سوویت فوجی تے 15.9 سوویت لوک مارے گۓ تے ایہ دوجی وڈی لڑائی وچ مرن والیاں دا تیجا حصہ بندا اے۔ سوویت ایکانومی تے دیس دا ٹانچہ برباد ہوجاندا اے پر لڑائی وچوں سوویت یونین جتیا نکلدا تے دنیا دی اک وڈی طاقت۔

سوویت یونین دی رتی فوج جڑھدے یورپ تے مل مارلیندی اے تے ایدے وچ چڑھدا جرمنی وی سی۔ سوویت یونین چڑھدے یورپ دے دیساں تے اپنی مرضی دی کمیونسٹ سرکاراں لادیندا اے تے ایہ دنیا دی دوجی وڈی ایٹمی طاقت بن جاندا اے۔ سوویت یونین وارسا پیکٹ بنا کے تے پوری دنیا نوں اپنی مٹھی وج کرن دی سوج تے ٹر پیندا اے۔ ایدا مقابلہ امریکہ نال ہوندا اے جینوں ٹھنڈی لڑائی دا ناں دتا گیا۔ سوویت یونین دوجے دیساں وچ انقلابی تحریکاں دی ہتھ ونڈائی کردا اے تے اینج الے کوریا چین اتلے ویت نام تے کیوبا وچ کمیونسٹ سرکاراں بن جاندیاں نیں۔ سٹالن دے مرن مگروں نکیٹا خروشچیف سوویت یونین دا اگلا آگو سی۔ اوہدے کم تے سوچاں سٹالن دے برخلاف سن۔ جدوں سوویت یونین نے کیوبا وچ میزائل لکاۓ تے اوہدی امرکہ نال کھیچل ود گئی۔

سوویت یونین نے 1957 وچ سپوتنک 1 دے ناں دا پہلا خللائی سیارہ خلا وچ پیجیا تے اینج خلائی ویلے دا مڈ رکھیا۔ 12 اپریل 1961 نوں یوری گیگرین اک سوویت خلاباز پہلا انسان سی جینے خلا وچ زمین دے دوالے چکر کٹے۔ خروشچیف مگروں لیونڈ بریزنیف سوویت یونین دا آگو بندا اے۔ 1979 وچ کمیونسٹ انقلاب دے مگروں سوویت فوج افغانستان وچ آندی اے۔ پاکستان تے امریکہ دی ہتھ ونڈائی نال ایتھے اک گوریلا لڑائی ٹر پیندی اے جیڑی سوویت یونین لئی پار بن جاندی تے ہر تھاں تے ایہنون پسند نئیں کیتا جاندا۔ 1989 وچ سوویت فوج نوں افغانستان توں نکلنا پیندا اے۔

1985 دے مگروں سوویت آگو میخائل گورباچوف دیس وچ گلاسناست یا کھلی پالیسی لے کے آندا اے۔ اوہ دیس نوں نویں سرے توں لوکراج دیاں نیواں تے اساردا اے۔ ایہ گل سوویت ایکانومی لئی ماڑی ہوندی اے بزاراں وچ سمان نئیں سی پیسے دا مل ڈگ پیندا اے۔ 1991 وچ سیاسی تے معاشی افراتفری اینی ود جاندی اے جے بالٹک دیس سوویت یونین توں وکھ ہوجاندے نیں۔ اگست 1991 وچ گوباچوف دے خلاف تے پرانے کمیونسٹ پربندھ لئی بغاوت ہوندی اے پر ایدے باوجود سوویت یونین ٹٹ جاندا اے تے 15 دیساں وچ ونڈیا جاندا اے۔

روسی جٹ[لکھو]

جون 1991 وچ بورس یلٹسن روسی تریخ دی پہلی سدھی صدارتی چنوتیاں وچ ووٹ لے کے صدر بندا اے۔ سوویت یونین ٹٹ جاندا اے تے ایدا ناں روس یا روسی جٹ رکھ دتا جاندا اے۔ سوویت یونین دے ٹٹن تے ایکانومی نوں عام لوکاں دے ہتھاں وچ دین دی پالیسی، مارکیٹ دے ساب نال چلنا تے امریکہ تے انٹرنیشنل مونیٹری فنڈ دے صلاواں باجوں روسی ایکانومی بیٹھ جاندی اے۔ 190 تے 1995 دے وچلے ویلے کاخانیاں دا کم 50٪ گھٹ جاندا اے۔

31 دسمبر 1999 نوں یلٹسن راج چھڈدا اے تے اوہدی تھاں تے ولیڈمر پوٹن آندا اے۔ پوٹن چیچن بغاوت مکاندا اے۔ تیل دا چوکھا مل، ماڑی کرنسی، لوکاں دیاں مانگاں تے کاروباراں وچ پیسے لان نال ایکانومی لگاتار 9 ورے وددی رئی جیدے نال لوکاں کول پیسہ ٹکہ آیا تے دیس دی وی دنیا وچ عزت ودی۔ پوٹن نے امن چین تےاگواں ول روس وچ لیا جیدے نال اوہدی دیس وج واہ واہ ہوئی۔

سیاست[لکھو]

کریملن

روسی قنون باجوں روس کئی دیساں دا اک جٹ اے۔ ایتھے صدر دیس داآگو اے تے وزیراعظم سرکار دا آگو اے۔ ایتھے کئی پارٹیاں دا پربندھ جلدا اے تے سرکار تن انگاں دے جٹ نال بندی اے۔

قنونبنانوالی: ایہ فیڈرل اسمبلی اے جیہڑی دو انگاں نال رل کے بندی اے۔ ایہ 450 سنگیاں والی سٹیٹ ڈوما تے 166 سنگیاں والی فیڈریشن کونسل نال رل کے بندی اے۔ ایہ فیڈرل قنون بناندی اے، لڑائی دا سدا دیندی اے، صدر نوں لا سکدی اے، پیسےاں دا سآب رکھدی اے، دوجے دیساں نال ایگریمنٹ کردی اے۔

قنونچلانوالی: صدر فوج دا کمانڈر تے کسے قنون نوں بنن توں پہلے روک سکدا اے کابینہ تے افسر چندا اے جیہڑے جٹ دے قنون نوں چلاندے نیں۔

عدلیہ: ایدے جج فیڈرل کونسل چندی اے تے ایہ کسے قنون نوں قنون توں باہر سمجدیاں ہویاں روک سکدی اے۔

صدر 6 ورے ل‏ئی چنیا جاندا اے تے دوجی واری وی جنیا جاسکدا اے پر کٹھیاں تن واریاں لی نئیں چنیاں جا سکدا۔ وزیراعظم نوں سٹیٹ ڈوما جندی اے تے وزیراعظم دی صلآ ناں صدر محکمیاں دے وزیر جندا اے۔ کمیونسٹ پارٹی، یونائیثڈ رشیا، لبرل ڈیموکریٹک پارٹی آف رشیاتے اے جسٹ رشیا روس دیاں وڈیاں سیاسی پارٹیاں نیں۔ روس دے سیاسی پربندھ تے لیندے یورپ وچ انگلاں چکیاں جاندیاں نیں پے پر چالو پربندھ روسی تریح تے ریتاں دے نیڑے اے تے روسی لوکاں نون پسند اے۔

بارلے جوڑ[لکھو]

روس نون سوویت یونین دا وارث منیا گیا اے تے اوہدے وعدیاں دا پابند۔ یونائیثڈ نیشنز دی سیکورٹی کونسل دی سوویت یونین والی سیٹ ایدے کول۔ ایدے 191 دیساں نال سفارتی ساک نیں تے 144 دیساں وچ سفارتخانے۔ روس دا صدر بارلے دیساں نال ساکاں نال ملن دی پالیسی بناندا اے تے ایس کم والا محکمہ ایہونں جلاندا اے۔

دیس دی ونڈ[لکھو]

Russian-regions.png

روس 83 انگاں وج ونڈیا ہویا اے۔ فیڈریشن کونسل وچ ایہناں دی اک جنی سنگ ت ہوندی اے، ہر انگ وچوں 2 سنگی جنے جاندے نیں۔ پر ایہناں دے راج کرن دے ول تے اختیار وچ فرق اے۔

  • 46 اوبلاسٹ نیں۔
  • 21 لوکراج نیں۔
  • 9 کرائیاں نیں۔
  • 9 اوکروگ نیں۔
  • 1 ازاد اوبلاسٹ
  • دو شہر

فوج[لکھو]

روسی فوج تن جصیاں زمینی ہوائی تے سمندری حصیاں وچ ونڈی ہوئی اے۔ ایہناں توں وکھ وی تن ہور فوجی جتھے نیں: سٹریٹیجک میزائل فوجی، روسی خلائی فوجی تے پیراشوٹ فوجی۔2006 وچ فوج وچ 1.037 ملین فوجی سن[1]۔ 18–27 سال دے ہر بندے لئی لازم اے جے اک سال لئی فوجی سکھلائی کرے[2]۔

روس کول دنیا وچ سب توں زیادہ ایٹم بمب نیں تے اوہدے کول دنیا دی دوجی وڈی دورمار میزائلاں والی سمندری فوج تے بیڑھ اے تے امریکہ مگروں ایدے کول وڈے ناپ دے بمبار ہوائی جہاز نیں[3][4]۔ روس کول دنیا دی سب توں وڈی ٹینکاں دی فوج اے تے ایدیاں سمندری تے ہوائی فوج دنیا دیاں وڈیاں فوجاں وچوں نیں۔

روس کول اسلحہ بنان دے اپنے کارخانے نیں جتھے ہر ونڈ دا اسلحہ بندا تے کج ای ہتھیار ایسے نیں جیہڑے باہر توں مگواۓ جان۔ 2001 توں روس اسلحہ ویچن والا سب توں وڈا دیس اے تے پوری دنیا وچ اسلحے دی جنی وکری ہوندی اوہدے وچ 30٪ حصہ روس دا اے[5]۔ ایہ دنیا دے 80 دیساں نوں اسلحہ ویچدا اے[6]۔ 2008 وچ سرکاری ول نال فوج تے خرچہ $58 ارب سی جیہڑا دنیا دا 5واں وڈا خرچہ بندا اے۔ 2006 تے 2015 دے وشکار 200$ ارب دے خرچے نال فوج نوں نواں بنان دا پروگرام چل ریا اے۔

جغرافیہ[لکھو]

روس 17,075,400 مربع کلومیٹر (6,592,800 مربع میل) تھاں نال دنیا دا ےب توں وڈا دیس اے۔ ایتھے 23 یونیسکو تھانواں تے 40 یونیسکو جیون بچاؤ تھانواں نیں۔ ایتھے 40 نیشنل پارک نیں تے 101 فطرت بچاؤ تھانواں نیں۔ روس کول وڈے ناپ تے لکڑ، پٹرول، گیس، کولا تے کچیاں دھاتاں نیں۔

اک سدھائی وچ روس وچ سب توں دور دو تھاں اک دوجے توں 8,000 کلومیٹر (4,971 میل) دور نیں۔ ایہ تھاں لیندے وچ پولینڈ دے ولگن یا بارڈر تے وسٹولا سپٹ تے چڑھدے ول کورائل جزیرے نیں۔ روس وچ 9 ویلے تھاں نیں۔ چوکھے سارے روس وچ دکھن ول سٹیپ دے کھلے ویہڑے نیں تے اتر ول جنگل نیں تے اتلے سمندری کنڈیاں تے ٹنڈرا اے۔ روس کول وائی بیجی والا دنیا 10٪ تھاں اے۔

دکھن دے پہاڑی سلسلیاں وچ قفقاز اے جیدا سب توں اچا پہاڑ البرز 5,642 میٹر (18,510 فٹ) اے جیہڑا یورپ تے روس دی سب توں اچی تھاں اے۔ الطائی چڑھدے وچلے ایشیاء دا اک پہاڑی سلسلہ اے بیلوخا 4,506 میٹر (14,783 ft) نال ایدی سب توں اچی تھاں اے۔ ورخویانسک پہاڑی سلسلہ چڑھدے سائبیریا دا اک پہاڑی سلسلہ اے۔ روس دے چڑھدے پاسے کمچٹکا جزیریورگا وچ اگپہاڑ نیں تے کلایوچوسکایا سکوپا 4,750 میٹر (15,584 فٹ) نال ایدا سب توں اچا پہاڑ اے۔یورال اتر توں دکھن ول اک پہاڑی سلسلہ اے جیہڑا ایشیاء تے یورپ نوں وکھرا کردا اے۔

روس کول اک لماں 37,000 کلومیٹر (22,991 میل) سمندری کنڈا اے جیہڑا ارکٹک سمندر، بحرالکاہل، بالٹک سمندر بحیرہ ازوف کالا سمندر تے کیسپین سمندر نال اے۔ بیرنٹس سمندر، چٹا سمندر، کارا سمندر، لیپٹف سمندر، چڑھدا سائبیریائی سمندر، چکچی سمندر، بیرنگ سمندر، اکھوٹسک دا سمندر تے جپان دا سمندر ارکٹک تے کاہل ولوں روس نال جڑے ہوۓ نیں۔ روس دے وڈے جزیرے تے جزیرہ جٹ نووایا زیملیا، فرانز جوزف جزیرہ، سیورنایا زیملیا، نویں سائبیریائی جزیرے، رینگل جزیرہ، کورائل جزیرے تے سکھالین نیں۔ ڈایومیڈ جزیرے (جناں چوں اک روس تے اک امریکہ کول اے) اک دوجے توں 3 کلومیٹر (1.9 میل) دور نیں۔ کناشیر جزیرہ ہوکیڈو جپان توں 20 کلومیٹر (12.4 میل) دے پینڈے تے اے۔

روس وچ ہزاراں دریا نیں تے ایتھے زم؛ن؛ پدھر تے سب توں چوکھے سجرے پانی دے کٹھ نیں۔جھیل بیکال سائبیریا چ دنیا دی سب توں ڈونگی تے مٹھے پانیاں دیاں وڈیاں جھیلاں چوں اک اے ۔ 31494 مربع کلومیٹر دے تھاں تے پھیلی ہوئی اے تے دنیا دے سجرے پانی دا 5واں حصہ ایدے وچ اے۔ لور وڈیاں چھیلاں وچ جھیل لاڈوگا تے جھیل اونیگا یورپ دیاں وڈیاں جھیلاں نیں۔ روس دے اک لکھ دریاواں وچوں دریائے وولگا روس دا مشہور تریخی تے یورپ دا سب توں وڈا دریا اے۔ سائبیریا دے دریا دریاۓ اوب، دریاۓ لینا تے دریاۓ امر دنیا لمے دویاواں وچوں نیں۔

وائی بیجی[لکھو]

سن 2005 وچ روس وچ 1,237,294 مربع کلومیٹر تھاں تے وائی بیجی کیتی گ‏ی جیہڑا دنیا دا چوتھا وڈا بندا اے۔ 1999–2009 دے وریاں وچ روس دی وائی بیجی دی پیداوار وددی گ‏ئی تے اوہ دیس جیہڑا دانے باہروں منکواندا سی امریکہ تے یورپی یونین مگروں دانے باہر پیجن والا تیجا دیس بن گیا۔ گوشت دی پیداوار وی وددی جارئی اے۔ وائی بیجی وچ ایہ وادا سرکاری ہھ ونڈائی نال ہویا اے۔ روسی سرکار نے وڈے فرماں نے نکے زمینداراں دا ہتھ پھڑیا۔ وڈے فارماں دے دانیدار تے نکے زمیندار آلو سبزیاں تے فروٹ اگا رۓ نیں۔ وڈے سمندراں تک پونچ ہون باجوں روس مچھیاں پھڑن والے وڈے دیساں وچوں اک اے۔

روسی لوک[لکھو]

روس دی لوک گنتی دے 81% لوک روسی نسل دے نیں 3.7% تاتاری; 1.4% یوکرنی; 1.1% بشکیر; 1% چوواشز; 11.8% دوجے[7]۔ ایدے باڈر اندر 160 نسلاں تے ٹولیاں دے لوک وسدے نیں[8]۔ روس وچ چوکھے لوک وسدے نیں پر ایہ دیس ایناں وڈا اے کے لوک گنتی کنی نئیں۔ یورپی روس، کوہ یورال تے لیندے دکھنی سائبیریا وج زیادہ لوک نیں۔ 73% لوک شہراں وچ ریندے نیں۔ 2010 دی گنتی وچ 142,856,536 لوک روس وچ وسدے نیں[9]۔ا۔ک کروڑ دے نیڑے غیرقنونی لوک پرانے سوویت دیساں وچوں روس آۓ نیں۔ نیانے دے ہونے تے $55 دا وظیفہ لگدا اے۔


سائینس تے ٹیکنالوجی[لکھو]

Mir on 12 June 1998edit1.jpg

روسی زار پیٹر نے 18ویں صدی وچ سینٹ پیٹرزبگ سٹیٹ یونیورسٹی تے روسی سائینس اکیڈمی دی نیو رکھ کے روس وچ سائینس دی پڑھائی دا مڈ رکھیا۔ میخائل لومونوسوف نے ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی دا مڈ رکھیا۔ اینج روس وچ دیسی پدھر تے پڑھائی تے نویاں سوچاں ول پیر ٹرے۔ لومونوسوف نے روسی فزکس سکول کھولیا تے انرجی بخت قنون توں پہلے مادے دی بچت دا قنون کڈیا۔ روسیاں نے فزکس وچ لینز دا قنون، کرسٹل دے سپیس کروپس، فوٹو الیکٹرک سیل، چرنیکوف ریڈیایشن، الیکٹران پیرامیگنیٹک ریزونینس، ہیٹرو ٹران‎زسٹرز، 3ڈی ہیلوگرافی. لیزر تے میزر نوں رل کے نکولائی باسوف تے الیگزندر پروکھوروف نے بنایا۔

دمتری آوانوسکی نے وائرس لبھے۔ اک روسی نے پہلے ائیرلائنر بناۓ۔ آئیوان پاولوف نے کلاسکی کنڈیشننگ تے کم کیتا۔ میتھمیٹکس دا مانتا والا انعام فیلڈز میڈل کئی روسی جت جکے نیں۔ روسی کیمسٹ دمتری مینڈلیف نے پیریاڈک ٹیبل بنائی۔ ولادیمیر زوریکن نوں ٹی وی دا پیو منیا گیا اے۔ جارج گاموف نوں بگ بینگ سوچ دا موڈھی منیا گیا اے۔ کئی بدیسی لوک وی روس وچ سائینس وچ کم کردے رۓ نیں جیویں الفریڈ نوبل تے ایولر۔ گلیب کوٹلنیکوف نے پیراشوٹ بنایا۔ ایوجنی چرٹوسکی نے پریشر سوٹ بنایا۔ سرجی لیبڈیف نے سنتھیٹک ربڑ بنائی۔ سب توں چوکھے بنن والے ہوائی جہازاں دی لسٹ وچ روسیاں دے بناۓ جہاز وی ہے نیں۔ دوجی وڈی لڑائی وچ روسی ٹینک ٹی 34 دے ڈیزائن توں ودھیا منے گۓ۔ روسی میخائل کلاشنکوف دی بنی کلاشنکوف رائفل نوں سب توں چوکھی وکن والی رائفل اے۔ ایہ اینی بنی اے جے ایہو جیاں دوجیاں رائفلاں رل کے وی نہیں بنیاں۔

روسی خلائی سائینس وچ وی کسے توں پچھے نہیں۔ سپوتنک 1 1957 وج پیجیا جانوالا پہلا سیٹلائٹ سی۔ 1961 وچ یوری گاگرین اک روسی خلا وچ جانوالا پہلا انسان سی۔ الیکسی لیونوف اک روسی پہلا انسان سی جیہنے خلا وچ خلائی جہاز توں باہر ٹر کے دسیا۔ لونا 9 پہلا خلائی جہاز سی جیہڑا چن اتے اتریا۔ ونیرہ 7 کسے ہور پاندھی (وینس) تے اترنوالا پہلا خلائی جہاز سی۔ مارس 3 مریخ تے اترنوالا پہلا خلائی جہاز سی۔ لونوخود خلآ وچ پیجی جانوالی پہلی خلائی گڈی سی۔ سلیوٹ 1 تے میر خلا وچ بنن والے پہلے سپیس سٹشن سن۔ 2011 وچ امریکی سپیس شٹل دے مکن تے سویوز راکٹ ای تارہ پاندھیاں نوں سپیس وج لجان دا ول سن۔

پرھائی[لکھو]

روسی قنون ہر شہری نوں مفت پڑھائی دی ضمانت دیندا اے پر اتلی پدھر تے مقابلہ سخت ہوندا اے۔پڑھائی وچ سائینس تے ٹیکنالوجی بہت زور دین ایہ نتارا نکلیا اے جے روس سائینس دے سارے انگاں وچ کسے توں پچھے نئیں۔ 2004 وچ روس پڑھائی تے اپنے جی ڈی پی دا 3.6% خرچ کر ریا سی۔

بولیاں[لکھو]

روس ج 160 دے نیڑے نسلی ٹولیاں 100 دے نیڑے بولیاں بولدے نیں[10]۔ روسی بولن والے گنتی ج سب توں چوکھے نیں۔ اینان دی گنتی 142.6 ملین توں ود اے۔ ایناں دے مگروں 5.3 ملین تاتاری، 1.8 ملین یوکرینی بولن والے نیں۔روسی سرکاری بولی اے پر قنون روسی جٹ وچ رلے دوجے دیساں نوں اپنی بولی سرکاری بنان دیندا اے[11]۔ اک وڈے تھاں تے پھیلے ہون دے باوجود روسی بولی وچ ایکتا اے۔ روسی جغرافیائی ناپ نال سب توں چوکھے تھاں تے بولی جان والی سلاوی بولی اے۔ ایدا جوڑ ہند یورپی بولیاں نال اے تے چڑھدی سلاوی بولیاں دے جیوندے سنگیاں وجوں اے۔

روسی یونائیٹڈ نیشنز دیاں 6 سرکاری بولیاں وچوں اک اے[12]۔

مذہب[لکھو]

انقلاب توں پہلے آرتھوڈوکس چرچ روس دا سرکاری مذہب سی۔ 100 ملین دے نیڑے روسی ہن اپنے آپ نوں آرتھوڈوکس سائی اکھواندے نیں۔ ایسٹر دیس دا سب توں وڈ تہوار اے۔نکے سائی فرقے وی ہیگے نیں۔ روس وچ مسلماناں دی گنتی روسی ناپ نال 7–9 ملین جد کے بار دے لوکاں دے ناپ باجوں ایہ 15–20 ملین اے[13]۔ چڑھدے پاسے والے روس وچ بدھ مت نوں منن والے ہے نیں۔ روس وچ کسے وی مذہب نوں ناں منن والیاں دی کافی وڈی گنتی وی ہیگی اے۔

اسلام روسی لیندا آرتھوڈکس چرچ مگروں روس دا سب توں وڈا مزھب اے۔ کوہ قاف وچ ایہ چیچن انگش تے ایدگے نسلی ٹولیاں دا رواجی مزہب اے۔ ایہ ترک لوکاں تاتار تے بشکیر دا وی مزہب اے۔ روس وچ 9,400,000 مسلمان نے جیہڑے لوک گنتی دا 6.5% بندے نیں۔

بدھ مت دے منن والے روسی جٹ دے تن تھاواں توا، بریاتیا تے کلمائکیا وچ لوک گنتی وج ود نیں۔ یوکوٹیا تے چوکوٹکا وچ شامان، روح مننے تے نرے کافر وی ہوندے نیں۔ مزہب دا ورتن نسلی لیکاں تے وی چل ویل اے۔ سلاو لوک آرتھوڈوکس، ترک مسلمان تے منگول بدھ مت دے مننوالے نیں۔

رہتل[لکھو]

RedSquare SaintBasile (pixinn.net).jpg

روس وچ 160 دے نیڑے نسلی ٹولیاں نیں۔ روسی سلاو نسل دے لوک اپنے آرتھوڈوکس مزہب نال، ترک اپنے اسلامی ورثے نال، سائیبیریا دے منکول اپنے بدھ وکھالے نال ، اتلے کوہقافی، وولگا دے اوسی، فنی اتلے تے دور چڑھدے پاسے دے لوک رل کے اک رلی ملی رہتل بناندے نیں۔

ڈئمکوفو کھڈونے، گییل، کھوکھولوما، پالیکھ نکیاں مورتاں لوک روسی رہتل دے انگ نیں۔ کوکوشنک، سارافان سوانیاں دے تے کفتان، کوسوسوروٹکا جنیاں دے کپڑے نیں۔ اشانکا پالے وچ سر تے لینوالی ٹوپی اے جیدے نال کن وی لپیٹے جاندے نیں۔ لپٹی تے ولنکی عام جتے نیں۔

روسی کھن پین وچ مچھی، ککڑ پنچھی، فروٹ، شہد، کنک ورتدے نیں جیدے نال وکھریاں ونڈاں دیاں روٹیاں تے ہور کھان پین، وڈکا بناۓ جاندے نیں۔ ریندے دنیا ول ویکھو تے کالی روٹی روس وج چوکھی پسند کیتی جاندی اے۔

روسی آرکیٹیکچر آرتھوڈوکس جرچ باہجوں بازنطینی آرکیٹیکچر نال ملدا اے۔ ماسکو دا کریملن ایہدی وڈی ادھارن اے۔

کھیڈاں[لکھو]

گرمیاں تے پالے دیاں اولمپک کھیڈاں وچ سوویت یونین تے روس دے جتے ہووۓ سونے دے ٹکیاں/میڈلاں نوں رلایا جاۓ تے ایہ دنیا تے دوجے نمبر تے اندا اے۔ گرمیاں دیاں کھیڈاں وچ سوویت روسی کھڈاری سونے دے ٹکے لین وچ پہلے تن نمبراں تے ای ر‎ نیں۔ جمناسٹک، دوڑاں, کشتی باکسنگ، تیر ماری، برف تے تلکنا، باسکٹ بال ہینڈ بال والی بال تے برف ہاکی: ایہناں کھیڈاں وچ روسی سب توں اگے ہولدے نیں۔ 1980 دیاں اولمپک کھیڈاں ماسکو وچ ہویاں نیں تے 2014 دیاں پالے دیاں اولمپک کھیڈاں ےوچی روس وج ہون گیاں۔

لاریسا لیٹینینا نے اولمپک کھیڈاں وچ 9 سونے دے تے کل 18 ٹکے جتے اینے اج تک کوئی ہور نئیں جت سکیا۔

شطرنج وچ روسی 1927 توں نیڑے نیڑے لگاتار جتدے آرۓ نیں۔




بارلے جوڑ[لکھو]

مورت نگری[لکھو]




اتہ پتہ[لکھو]

  1. "Overview of the major Asian Powers". International Institute for Strategic Studies: 31. Retrieved 27 January 2008.
  2. The World Factbook. "CIA". Central Intelligence Agency. Retrieved 26 December 2007
  3. Russia pilots proud of flights to foreign shores by David Nowak. The Associated Press, 15 September 2008
  4. "Status of Nuclear Powers and Their Nuclear Capabilities". Federation of American Scientists. Retrieved 27 December 2007.
  5. "US drives world military spending to record high". Australian Broadcasting Corporation. Retrieved 27 December 2007
  6. "Russia arms exports could exceed $7 bln in 2007 – Ivanov". RIA Novosti. Retrieved 27 January 2008
  7. http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/result-december-2011.ppt
  8. Ethnic groups in Russia, 2002 census, Demoscope Weekly. Retrieved 5 February 2009.
  9. Федеральная служба государственной статистики (Federal State Statistics Service) (2011). "Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 (2010 All-Russian Population Census, vol. 1)" (in Russian). Всероссийская перепись населения 2010 года (2010 All-Russia Population Census). Federal State Statistics Service. Retrieved June 29, 2012.
  10. "Russia". Encyclopædia Britannica. Retrieved 31 January 2008.
  11. "The Constitution of the Russian Federation". (Article 68, §2). Retrieved 27 December 2007.
  12. Poser, Bill (5 May 2004). "The languages of the UN". Itre.cis.upenn.edu. Retrieved 29 October 2010.
  13. "20Mln Muslims in Russia and mass conversion of ethnic Russians are myths—expert". Interfax. Retrieved 1 April 2008.