گاندھی

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
Portrait Gandhi.jpg

موہنداس کرمچند گاندھی (1948 - 1869) برطانوی ہندستان دا ازادی دے ویلے اک وڈا آگو سی۔ اوس نے لڑائی توں بچدیاں برطانوی راج نوں نہ منیا تے دنیا وج ازادی تے اپنے حقاں لئی لڑن والیاں نوں راہ تے جوش دتا۔ اوہنوں مہاتما (سنسکرت:وڈی روح) کیا جاندا اے[1]) تے باپو وی جیدا مطلب اے پیو۔,[2] "papa"[2][3])

اوہ لیندے ہندستان دے علاقے گجرات وچ اک ہندر بپاری ٹبر دے گھر جمیا تے اننر ٹیمپل لندن توں قنون دی ڈگری لئی۔ گاندھی نے سول ناں منن دی تحریک دکھنی افریقہ توں مدھ پائی جتھے اوہ اک وکیل سی۔ 1915 وچ ہندستان آیا تے غریباں تے لاگو ٹیکساں دے خلاف بولیا۔ 1921 نوں انڈین نیشنل کانگرس دا آگو بنن مگروں اوہنے غریباں، سوانیاں دے حقاں، وکھرے مزہبی لوکاں وشکار فرق مکان لئی کم کیتا۔ 1930 وچ اوہنے لون تے لکے ٹیکس دے خلاف مارچ کیتا۔ 1942 وج اوہنے انگریزاں دے خلاف ہندستان چھڈدیو دی تحریک چلائی۔اوہنوں کئی واری ہندستان تے دکھنی افریقہ وچ جیل وج وی بند کیتا گیا۔

اوہ اک عام تھاں سبرامتی آشرم وچ عام لوکاں نال عام ہندستانی ویس دھوتی تے ویس پا کے ریندا جیہڑا کہ چرخے نال کتیا جاندا۔ اوہ سادھ کھانا تے سبزیاں کھاندا تے لمے جر تک روزے رکھدا اندرونی صفائی تے احتجاج لئی۔

1947 چ انگریزاں دے ہندستان چھڈن مگرون ہندستان دی ونڈ تے پاکستان دا بننا اونوں چنگا ناں لگیا۔ 30 جنوری 1948 نون اونوں اک ہندو نتھو رام گاڈسے نے مسلماناں ول چنگا سوچن باجوں گولی ماردتی۔

گاندھی نوں سرکاری پدھر تے نہیں پر لوک پدھر تے قوم دا پیو منیا جاندا اے تے اوہدا جمن دیہاڑہ 2 اکتوبر قومی چھٹی دا دن اے۔

جم پل[لکھو]

موہنداس کرمچند گاندھی 2 اکتوبر 1869 نوں پوربندر گجرات (پعارت) چ جمیا۔ اودے پیو دا ناں کرمچند گاندھی تے ماں دا ناں پتلی بائی سی۔ اوہدی ماں پتلی بائی کرم جند دی چوتھی ٹبری سی۔ اوہدیاں پہلیاں تن ٹبریاں نیانا جمن لگیاں مرگیاں سن۔ موہنداس دے دو بھرا تے اک بہن سی تے اوہ سب توں نکا سی۔ 1883 چ جدوں اوہ 13 ورے دا سی اودا ویا 14 ورے دی اک کڑی کستور بائی مکھن جی نال کردتا گیا۔ اوناں دے چار پتر ہوۓ۔ ہری لال 1888 وچ جمیا؛ منی لال 1892 وج جمیا؛ رامداس 1897 وچ تے دیوداس 1900 وچ جمیا۔ مڈل سکول دی پڑھائی پوربندر وچ تے ہائی سکول دی پڑھائی راجکوٹ توں۔ اوس دا ٹبر چاہندا سی جے اوہ وکیل بنے تے اپنے پیو والی نوکری تے لگے۔[4]

وکیل[لکھو]

1888 چ گاندھی اننر ٹیمپل، لندن، انگلینڈ قنون پڑھن گیا۔ جون 1891 چ پڑھائی پوری ہون تے ہندستان واپس آگیا۔ واپس آن تے اوہنون اپنی ماں دے مرن دی دس پئی۔ اوہدے ٹبر نے اوہدے توں ایہ گل لکا کے رکھی سی۔ اوہنے بمبئی وج وکالت کرنا شروع کیتی پر اوہدی وکالت چل نہ سکی۔عدالت چ اودے لئی بولنا اوکھا کم سی۔ اوہ عدالت وچ کسے گواہ نال سوال جواب نہیں کرسکدا سی۔ اوہ راجکوٹ آگیا تے ایتھے نیویں پدھر تے کم کرن لک گیا پر ایتھے اوہدا چگڑا اک انگریز نال ہوگیا۔

1893 چ گاندھی اک ہندستانی کمپنی دادا عبداللہ اینڈ کمپنی چ اک سال لئی کم لئی نٹال دکھنی افریقہ آگیا جیہڑا کہ اوس ویلے برطانوی سلطنت دا اک انگ سی۔

دکھنی افریقہ وچ (1893–1914)[لکھو]

گاندھی 24 وریاں دا سی جدوں اوہ افریقہ آیا تے ایتھے اوہ مسلمان بپاریاں دا وکیل سی تے ایتھے اونے 21 ورے گزارے۔ دکھنی افریقہ چ اودا ایہوجے قنوناں نال واہ پیا جیہڑے انساناں دے رنگ دی نیو تے بناۓ گۓ سن۔ اوہنوں اکواری اوہدے رنک دی بنا تے پیٹرمارٹسبرگ وچ ٹرین توں باہر سٹ دتا گیا۔ اوہدے کول فرسٹ کلاس دا ٹکٹ سی، اوہدے رولہ پان تے اکلے دن اوہنوں ایتھے بیٹھن دتا گیا۔ ایس پاندھ وچ اوہنوں ہور وی گلاں سہنیاں پیاں۔ اوہنوں اک ڈریور نے ایس کل تے ماریا جے کیوں اوہنے اک یورپی پاندھی لغی تھاں نہیں چھڈی تے اوہنوں کئی ہوٹلاں وچ وی نہ وڑن دتا گیا۔ ڈربن وچ اک مجسٹریٹ نے اوہنوں پگڑی لان دا آکھیا پر اوہنے نہ کردتی۔ ایہناں گلاں نے اوہدی زندگی نوں موڑ دتا تے اوہدے اندر اپنے چار شفیرے ہوندی سماجی انپدھری دا احساس جاگیا۔ دکھنی افریقہ وج ہندستانیاں نال ہونوالی نسلی انیاؤں ، سماجی انپدھری تے اوہنے اپنے آپ توں پچھیا کہ اوہ کتھے کھلوندا اے تے برطانوی سلطنت وچ ہندستانی کتھے کھلوندے نیں۔ ایہ گلاں اونوں سیاست چ لے آئیاں۔ اوہنے دکھنی افریقہ وچ اپنا ویلہ ودھا دتا تے دکھنی افریقہ وچ ہندستانیاں دے ووٹ دے حق لئی اپنی واز چکی۔ 1894 وچ اوہنے نٹال انڈین کانکرس دا مڈھ رکھیا تے ایس ستھ پارون اوہنے ہندستانی برادری نوں اک اک مٹھ سیاسی طاقت وج پلٹ دتا۔

جنوری 1897 وج جدوں اوہ ڈربن آیا تے چٹے واسیاں دی اک ٹولی نے اوہدے تے ہلہ بول دتا تے اوہ اک پولیس سپریڈنٹ دی ٹبری باہجوں جان بچا کے نسیا پر اوہ اوس ٹولی دے کسے وی بندے دے خلاف جان پولیس کو نہ گیا جے ایہ اوہدے اصولاں دے حلاف اے جے اوہ اوہدے اپنے نال ہوئی کسی انیاؤں دے حلاف عدالت وچ جاوے۔ 1906 وچ ٹرانسوال دی سرکار نے سارے ہندسانیاں دا ریکارڈ بنان دا کم شروع کیتا۔ ہندستانی ایہدے حلاف سن۔ گاندھی نے اپنی ہجے سوج وج پئی فلاسفی ستیہ گرہ یا لڑے بنا رولا نوں پہلی واری کم وچ لیایا۔[5] ہندستانی برادری وی اوہدی راہ تے چلی۔ ہزاراں ہندستانیاں نوں ماریا کٹیا گیا، جیلاں وج پایا گیا پر اوہناں اپنے آپ نوں نہ لکھوایا۔ 7 سال ایہ تحریک چلی تے دکھنی افریقی سرکار وی کل بات ول آگئی۔ ایہ گاندھی دے ستیہ گرہ نون سکھن تے ورتن دا اک ودھیا ویلہ سی۔

گاندھی نے ہندستانیاں نوں دکھنی افریقی سماچ وج اتلی پدھر تے لیان تے انگریزاں دی اکھاں وچ ہندستانیاں دی آدر ودھان لئی کئی کم کیتے۔ 1900 دی بوئر لڑائی وج اوہنے ایمبولینس ڈریوراں دی اک ٹولی بنائی۔ اوہ انگریزاں دی سوچ وچوں ایہ کھرچنا چاہندا سی جے ہندو کوئی مرداں والے کم جنہاں وچ ڈر تے زور ہوۓ نہیں کرسکدے۔ گاندھی نے 1100 کمی بناۓ۔ اوہناں نوں لڑائی وچ پھٹڑاں نوں بچان دی سکھلائی کیتی گئی۔ سپیون کوپ تے گاندھی تے اوہدے کمیاں نے میلاں تک پھٹڑاں نوں چکیا۔ گاندھی تے اوہدے کمیاں نے ایسی اوکھی تھانواں تے کم کیتا جتھے کوئی یورپی کم کرن نوں تیار نہیں سی۔ انگریز جرنیل نے ہندستانیاں دی دلیری نوں منیا تے گاندھی تے اوہدے سنگیاں نوں وار میڈل دتے گۓ۔

1906 وج جدوں انگریزاں نے نٹال دی زولو شاہی تے ہلہ بولیا تے گاندھی نے انگریزاں نوں ہندستانیاں نون وی فوج وچ بھرتی کرن دا اکھیا۔[6] انگریزاں نے 20 ہندستانیاں نوں پھٹڑاں نوں بچانوالی ٹولی وچ رکھیا۔

1915 چ اوہ ہندستان مڑیا تے انڈین نیشنل کانگرس دا سنگی بن گیا۔ پہلی وڈی لڑائی چ اونے ہندستانیاں نوں فوج وچ جان تے انگریزاں لئی لڑن دا آکھیا۔ ایہ گل اودے اہمسا دے فلسفے دے الٹ سی۔



اتہ پتہ[لکھو]

  1. McGregor, Ronald Stuart (1993). The Oxford Hindi-English Dictionary. Oxford University Press, 799. ISBN 978-0-19-864339-5. Retrieved on 31 August 2013.  Quote: (mahā- (S. "great, mighty, large, ..., eminent") + ātmā (S. "1.soul, spirit; the self, the individual; the mind, the heart; 2. the ultimate being.") : "high-souled, of noble nature; a noble or venerable man."
  2. 2.0 2.1 McAllister, Pam (1982). Reweaving the web of life: feminism and nonviolence. New Society Publishers, 194. ISBN 978-0-86571-017-7. Retrieved on 31 August 2013.  Quote: "With love, Yours, Bapu (You closed with the term of endearment used by your close friends, the term you used with all the movement leaders, roughly meaning 'Papa.'" Another letter written in 1940 shows similar tenderness and caring
  3. Eck, Diana L. (2003). Encountering God: A Spiritual Journey from Bozeman to Banaras. Beacon Press, 210. ISBN 978-0-8070-7301-8. Retrieved on 31 August 2013.  Quote: "... his niece Manu, who, like others called this immortal Gandhi "Bapu," meaning not "father," but the familiar, "daddy." (p. 210)
  4. Gandhi, (1940). Chapter "Preparation for England".
  5. Rai, Ajay Shanker (2000). Gandhian Satyagraha: An Analytical And Critical Approach. Concept Publishing Company, 35. ISBN 978-81-7022-799-1. 
  6. Beene, Gary (December 2010). The Seeds We Sow: Kindness That Fed a Hungry World. Sunstone Press, 272. ISBN 978-0-86534-788-5. Retrieved on 5 October 2012.