خراسان

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
750ء دے نقشے چ خراسان پیلے رنگ چ

خراسان ایران دا اہم تے قدیم صوبہ اے ۔

پرانا خراسان (سانچہ:Lang-pal, فارسی: خراسانXorāsān/Xorâsân About this sound listen ) فارس دے اتلے لہندے وچّ پیندا اک تریخی خطہ ہے،[1] (جس وچّ اج دا افغانستان، ترکمانستان، ازبکستان، تاجکستان اتے چڑھدا ایران دے بہت سارے حصے شامل سن۔ اس وچّ کدے کدے سوگدا اتے ماوراء النہر علاقہ شامل کیتے جاندے سن۔ دھیان دیو کہ موجودہ ایران وچّ اک خراسان صوبہ ہے، جو اس تریخی خراسان علاقے دا صرف اک صرف ہے۔

ناں دا ماخذ[لکھو]

وچکارلی فارسی وچّ خر دا مطلب سورج (اج دی فارسی وچّ خورشید​) اتے اسان جاں ایان دا مطلب آؤنا ہندا ہے۔ خراسان دا مطلب ہے اوہ جگہ جتھوں سورج آؤندا ہووے یعنی مشرقی زمین۔ ایہہ نام اس لئی پیا کیونکہ خراسان علاقہ ایران دے ولوں چڑھدا وچّ ہے۔[2]

جغرافیہ[لکھو]

خراسان چ پہلے اوہ سارے علاقے شامل سن جہڑے ہن شمال مغربی افغانستان اے ، تے مشرق چ بدخشان تک پھیلیا ہوئیا سی ۔ اسدی شمالی سرحد آمو دریا تے خوارزم سن ۔ نیشاپور ، مرو ،ہرات ،تے بلخ اسدے راجگھر رہے نیں ۔ ہن اسدا صدر مقام مشہد مقدس اے ۔ مشرقی خراسان بمع شہر ہرات ہن افغانستان دی حدود چ شامل اے ۔

تریخ[لکھو]

پرانے نقشے وچّ خراسان دا نام موجود ہے


رقبہ[لکھو]

خراسان ایران دے اس اتر-پوربی صوبے دا نام ہے، جو اتر وچّ روسی کاسپیئن پردیش نال جڑیا ہویا ہے۔ اترک ندی چاٹ تکّ اسدی بھوگولک سیما نردھارت کردی ہے۔ اسدے پورب وچّ افغانستان، پچھم وچّ استراباد، شاہرد، سیمنان، دمدھان اتے یجد دے ایرانی پرانت اتے دکھن وچّ کیرمان ہے۔ اس پرکار اسدا کھیترپھل 25,000 ورگمیل ہے۔ خراسان دا سارا دھراتلی بھاگ پہاڑی، ماروتھلی جاں نمکین جھیل دا نیواں گرت ہے۔ دکھن وچّ پہاڑی بھاگ دی اچائی 11,000 توں لے کے 13,000 تکّ ہے۔

کھیتی باڑی اتے کھنج[لکھو]

خراسان وچّ کھوہاں اتے وچّ وچّ وچّ لپت ہو جان والیاں ندیاں دوارا سنجے جان والے بہت سارے نخلستان ملدے ہن۔ آتریک اتے کشاپھ دیاں اپجاؤ گھاٹیاں وچّ کھادھ انّ، کپاہ، تماکو، چوقندر اتے پھلاں دی کھیتی ہندی ہے۔ ایہہ پرانت کیسر، پستا، گوند، کاشٹھپھل، کمبل، کھال اتے نیلمنی آدی دے لئی پرسدھ ہن۔ اتھے لوہا، سیسہ، لون، سونا، تانبہ اتے بلور وی پایا جاندا ہ۔

برآمد دیاں وستواں[لکھو]

میشید خراسان صوبے دی راجدھانی ہے۔ ایہہ سڑک دوارا ہور پرمکھ نگراں نال جڑی ہے۔ ملّ دی نظر توں برآمد دیاں وستواں کرموار: قالین، چمڑہ اتے کھلّ، افیم، عمارتی لکڑی، کپاہ دیاں چیزاں، سلک اتے نیلمنی ہن۔

حوالے[لکھو]

  1. "Khorasan". Encyclopædia Britannica Online. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316850/Khorasan. Retrieved on 2010-10-21. "historical region and realm comprising a vast territory now lying in northeastern Iran, southern Turkmenistan, and northern Afghanistan. The historical region extended, along the north, from the Amu Darya (Oxus River) westward to the Caspian Sea and, along the south, from the fringes of the central Iranian deserts eastward to the mountains of central Afghanistan. Arab geographers even spoke of its extending to the boundaries of India." 
  2. The Abbasid Revolution, M. A. Shaban, CUP Archive, 1979, ISBN 978-0-521-29534-5, ... As the word Khurasan means literally the land of the east ...