دوہڑا

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

دوہڑا پنجابی بولی دی اک شعری صنف اے جہڑی بوہتی ساندل بار دےعلاقے وچ گائی جاندی اے ۔

پنجابی دیاں صنفاں وچوں کجھ اجیہیاںہِن، جیہڑیاں کسے اُچیچی جوہ وچ گائیاں تے سُنیاں سمجھیاں جاندیاں ہِن، جیویں بولی تے گِدھا چڑھدے پنجاب (مالوہ تے ماجھے )دے علاقے دے گاون ہِن، جدوں کہ ڈھولا جانگلی وسیب وچ چوکھا گا یاتے سُنیا سمجھیاجاندا ہے۔اِنج ای دوہڑہ جٹکے وسیب وچ رچیا وسیا ہویا دِسدا ہے۔ جھنگ ، سرگودھا، خوشاب، حافظ آباد،خانیوال تے ملتان تے ہور ضلعیاں وچ بال جدوں جمدا ہے تاں بانگ مگروں اوہدے کنّاں وچ دوہڑے تے بول ای رس گھولدے ہِن ۔

کجھ قبیلیاں وچ تاں اجے وی ایہہ رواج ہے جوں بال دے جمن توں لے کے اٹھکاٹھے دی رات تیکرگھر وچ ٹیپ چلدی رہندی ہے تاں جے بال دے کناں تے کوئی بھیڑی واج نہ پوے۔ اوس ٹیپ وچ دوہڑے ، ٹپے تے ماہیے مقامی گلوکاراں دی واج وچ ای گائے جاندے ہِن۔جے اِنج آکھیے جوں جٹکے وسیب وچ جمدے بال نوں گُھٹی ای دوہڑے، ٹپے تے ماہیے دی پوندی ہے تاں اچرج نہ ہوسیں۔

ساندل بار تے اوس توں باہر وی دوہڑے دی صنف وچ ڈھیر شاعری کیتی جاندی ہے۔ مندے بھاگیں اجیہی شاعری صرف مشاعریاں یاں مقامی گلوکاراں دی آواز راہیں ساڈے تیکر اپڑی ہے ، جدوں کہ اوس دا لکھتی روپ اجے تیکر وی اینا پرچلت نہیں ہویا۔ ایسے پاروں ایہناں علاقیاں دے دوہڑے دے شاعراں دا وزن صرف زبان دا ای ہوندا ہے۔ جیہڑا لفظ اوہناں دی زبان توں تُھڑکِن لگ پوے اوہ وزن توں باہر ہوندا ہے ۔ زبان دے وزن دی اک خرابی ایہہ وی ہے جوں لفظ نوں لمکا کے یاں گھٹا کے وزن پورا کرن دے آہر کیتے جاندے ہین، جیہڑے مشاعریاں وچ سپھل ہوندے ہین۔اصل توجہ تخیل تے دتی جاندی ہے ۔ ایس وچ کوئی شک نہیں جوں ایہہ شاعر فکری حوالے نال چنگے شاعر ہِن تے کسے دوجی صنف دے شاعراں توں گھٹ نہیں،۔ پر جدوں گل وزن دی آئوندی ہے تاں ایہہ دیسی یاں بدیسی شاعری دے پِڑ وچ پچھے وکھالی دیندے ہِن۔جے مُڈھ توں ای دوہڑے وچ کتاباں چھپدیاں تاں اوہناں دے ساہویں کوئی اجیہا سچا یاں نمونہ ہوندا جیس نوں مُکھ رکھ کے ایہہ شاعر دوہڑہ لکھدے۔ پر نہ تے کوئی وڈا شاعر چھپیا تے نہ ای کوئی ایکتا ہوئی۔ پچھلے اٹھ ،دہ سالاں توں ٹاویاں ٹاویاںکتاباں دوہڑے دیاں دِسدیاں ہِن پر ایہناں دی گِنتری گھٹ ہے، ممتاز بلوچ نے’’ چج دے دوہڑے ‘‘ لِکھ کے ایس سرل گھوڑے نوں کلیاڑا چاڑھن دا اِک نویکلا آہر کیتا ہے ،ایس توںاڈ پرکھ تے پڑچول دے حوالے نال کوئی سُچّا نمونہ نظریں نہیں آئوندا۔ اجوکے سمے وی جیہڑیاں کتاباں چھاپن دے آہر ہوندے پئے ہِن اوہناں وچ وی وزن ، ردیف قافیہ یاں ہور فنی غلطیاں سوکھیائی نال لبھ جاندیاںہِن۔ایہا آس ہے جوں دوہڑے دیاں کتاباں چھاپن نال دوہڑے دا کوئی اجیہا سچا ہتھیں آ جاوے، جیہڑا سارے شاعراں کان قابل عمل ہووے۔

دوہڑے دے پرچلت شاعراں وچوں چراغ مولائی، میاں عاجز، رفیق واگھرا ،عمر حیات عمر، رائے مہتاب ، رائے منور،، یٰسین ، عابد تمیمی ،ریاض حسین ابرار، غلام محمد درد تے کئی ہور اجیہے شاعرہِن، جیہناں دوہڑے پاروں ای جگ وچ نامنا کھٹی۔ ایس لڑی دے اک سوہنے ، سُچّے تے نویکلے شاعر مہر ریاض سیال ہوریں ہن ۔

ہور وکھو[لکھو]