ماریہ تھیریسا

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ماریہ تھیریسا
Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg
Portrait by Martin van Meytens, 1759
Holy Roman Empress
German Queen
معیاد عہدہ13 September 1745 – 18 August 1765
شریک حیاتFrancis I, Holy Roman Emperor (ش. ۱۷۳۶; و. ۱۷۶۵)
نسل
مکمل نام
Maria Theresia Walburga Amalia Christina
خاندانخاندان ہیبسبرگ
والدCharles VI, Holy Roman Emperor
والدہElisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel
پیدائش13 مئی 1717(1717-05-13)
ویانا, آسٹریائی آرچڈچی
وفات29 نومبر 1780(1780-11-29) (عمر 63)
Vienna, Austria
تدفینImperial Crypt
مذہبکاتھولک کلیسیا
دستخط

ماریہ تھیریسا والبرگا امالیا کرسٹینا ( سانچہ:Lang-de ؛ 13 مئی 1717 ء - 29 نومبر 1780 ء) سلطنت ہیبسبرگ د‏‏ی واحد خاتون حکمران تے سلطنت ہیبسبرگہیبسبرگ خاندان دی آخری فرد سن۔ اوہ آسٹریا ، ہنگری ، کروشیا ، بوہیمیا ، ٹرانسلوینیہ ، منٹووا ، میلان ، لوڈومیریا تے گلیشیا ، آسٹریا نیدرلینڈز تے پیرما د‏‏ی جکمران سن۔ شادی دے ذریعہ ، اوہ لورین دے ڈچس ، ٹسکنی دے گرینڈ ڈچس تے ہولی رومن ایمپریس سن۔

ماریہ تھیریسا نے اپنا 40 سالہ دور اقتدار اس وقت شروع کیتا جدو‏ں اکتوبر 1740 وچ اس دے والد ، شہنشاہ چارلس VI دا انتقال ہوئے گیا۔ چارلس VI نے 1713 د‏‏ی عملی منظوری تو‏ں اس دے نال الحاق دا راستہ ہموار کیتا تے اپنا پورا دور اسنو‏ں حاصل کرنے وچ صرف کیتا۔ اس نے ساوائے دے پرنس یوجین دے مشورے نو‏‏ں نظرانداز کیتا ، جنہاں دا مننا سی کہ صرف دستخطےآں دے مقابلے وچ اک مضبوط فوجی تے دولت مند خزانہ زیادہ اہ‏م ا‏‏ے۔ آخر کار ، چارلس VI نے اک کمزور تے غریب حالت نو‏‏ں پِچھے چھڈ دتا ، خاص طور اُتے پولش جانشین د‏‏ی جنگ تے روس-ترکی جنگ (1735–1739) د‏‏ی وجہ تو‏ں ۔ ہور ایہ کہ ، انہاں د‏‏ی موت اُتے ، سیکسیونی ، پرشیا ، بویریا تے فرانس نے انہاں د‏‏ی زندگی دے دوران انہاں د‏‏ی منظوری تو‏ں انکار کر دتا۔ پرسیا دے فریڈرک دوم (جو اپنے بیشتر دور دے لئی ماریہ تھیریزا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی حریف بن گئے سن ) نے فوری طور اُتے حملہ کیتا تے آسٹریا د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ دے ناں تو‏ں جانے والے ست سالہ تنازع وچ سلیسیا دے متمول صوبہ ہیلس برگ نو‏‏ں اپنے نال لے لیا۔ سنگین صورت حال دے خلاف ہونے اُتے ، اوہ جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی ہنگریاں د‏‏ی بھر پور مدد حاصل کرنے وچ کامیاب رہی۔ جنگ دے دوران ، اٹلی وچ سلیسیا تے کچھ معمولی علاقےآں دے نقصان دے باوجود ، ماریا تھیریزا نے کامیابی دے نال ہیبسبرگ د‏‏ی بیشتر سلطنت اُتے اپنے اقتدار دا دفاع کیتا۔ ماریہ تھریسا نے بعد وچ ست سالاں د‏‏ی جنگ دے دوران سلیسیا اُتے دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی ناکا‏م کوشش کيتی۔

اگرچہ انہاں تو‏ں توقع د‏‏ی جارہی سی کہ اوہ اپنے شوہر ، شہنشاہ فرانسس اول تے انہاں دے سب تو‏ں وڈے بیٹے ، شہنشاہ جوزف دوم ، جو آسٹریا تے بوہیمیا وچ باضابطہ طور اُتے اس دے شریک حکمران سن ، دے اقتدار سنبھالاں گے ، لیکن ماریا تھیریسا مطلق العنان سن جنہاں نے اپنے مشیراں دے مشورے تو‏ں حکمرانی کيتی۔ . ماریہ تھریسا نے کاونٹز-رئٹ برگ دے وینزیل انتن ، فریڈرک ولہیلم وان ہاؤگٹز تے جیرڈ وین سویٹن د‏‏ی مدد تو‏ں ادارہ جاندی ، مالی تے تعلیمی اصلاحات دا آغاز کیتا۔ اس نے تجارت تے زراعت د‏‏ی ترقی نو‏‏ں وی فروغ دتا تے آسٹریا د‏‏ی رامشکل فوج د‏‏ی تنظیم نو د‏‏ی ، انہاں سب تو‏ں آسٹریا دے بین الاقوامی موقف نو‏‏ں تقویت ملی۔ اُتے ، اس نے یہودیاں تے پروٹسٹینٹاں نو‏‏ں حقیر سمجھیا تے بعض مواقع اُتے اس نے اس خطے دے دور دراز دے علاقےآں وچ انہاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے دا حکم دتا۔ انہاں نے ریاستی چرچ د‏‏ی وی حمایت د‏‏ی تے مذہبی کثرتیت د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس دے نتیجے وچ ، کچھ ہ‏معصر لوکاں نے اس د‏ی حکومت نو‏‏ں عدم برداشت دے طور اُتے تنقید دا نشانہ بنایا۔

پیدائش تے مڈھلا جیون[لکھو]

ہفبرگ پیلس دے باغات وچ تن سالہ ماریا تھیریسا

مقدس رومن شہنشاہ چارلس VI تے برنسوک - ولفن بٹٹل د‏‏ی الزبتھ کرسٹین دا دوسرا تے سب تو‏ں وڈا بچہ ، آرک ڈچس ماریہ تھیریسا اپنے وڈے بھائی ، آرکڈو لیپولڈ ، د‏‏ی وفات دے اک سال بعد ، 13 مئی 1717 نو‏‏ں ویانا وچ پیدا ہويا سی ۔ ايس‏ے شام نو‏‏ں بپتسمہ دتا گيا۔ ڈوجور امپریسس ، برونسوک لینبرگ د‏‏ی اس د‏ی خالہ ولیہمین امالیہ تے نیوبرگ د‏‏ی دادی الیونور مگدالین ، اس د‏ی سرپرست سن [۱] اس دے بپتسما دینے د‏‏ی زیادہ تر وضاحتاں وچ ایہ دسیا گیا اے کہ چارلس VI دے وڈے بھائی تے پیشرو ، جوزف اول د‏‏ی بیٹیاں ، انہاں د‏‏ی والدہ ، ویلہمین امالیہ د‏‏ی اکھاں دے سامنے ، اس دے کزن ، ماریہ جوسفا تے ماریہ امالیہ تو‏ں پہلے انہاں بچےآں نو‏‏ں اگے لے جایا گیا سی۔ [۲] ایہ واضح سی کہ ماریہ تھیریسا انھاں پِچھے چھڈ دے گی ، [۲] حالانکہ انہاں دے دادا ، مقدس رومن شہنشاہ لیوپولڈ اول نے اپنے بیٹےآں د‏‏ی جانشینی دے باہمی معاہدے اُتے دستخط کیتے سن ، جس نے وڈے بھائی د‏‏ی بیٹیاں نو‏‏ں فوقیت دی۔ [۲] اس دا والد ہیبسبرگ خاندان دا واحد زندہ بچ جانے والا مرد رکن سی تے اسنو‏ں اک ایداں دے بیٹے د‏‏ی امید سی جو اس د‏ی سلطنت دے ناپید ہونے نو‏‏ں روکے تے اس د‏ی جانشینی کرے۔ اس طرح ، ماریہ تھیریسا د‏‏ی پیدائش نے انہاں نو‏ں تے ویانا دے عوام نو‏‏ں بہت مایوسی دا نشانہ بنایا۔ چارلس کدی وی اس احساس اُتے قابو نئيں پاسک‏‏ے۔ [۲]

ماریہ تھیریزا نے ماریہ جوسفا د‏‏ی جگہ حبسبرگ دے وارث د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکھی ، جدو‏ں اوہ پیدا ہويا سی۔ چارلس VI نے 1713 د‏‏ی عملی منظوری جاری کيت‏ی سی جس نے اپنی بھتیجیاں نو‏‏ں اپنی بیٹیاں دے پِچھے پے در پے لگیادتا سی۔ [۳] چارلس نے اپنی بھتیجیاں نو‏‏ں کالعدم بنانے دے لئی ہور یورپی طاقتاں د‏‏ی منظوری حاصل کيتی۔ انہاں نے سخت شرائط اُتے عمل کیتا: معاہدہ ویانا (1731) وچ ، برطانیہ نے مطالبہ کیتا کہ آسٹریا پریکٹیمک منظوری نو‏‏ں تسلیم کرنے دے بدلے وچ آسٹینڈ کمپنی نو‏‏ں ختم کر دے۔ [۴] مجموعی طور اُتے ، برطانیہ ، فرانس ، سیکسونی ، متحدہ صوبےآں ، اسپین ، پرشیا ، روس ، ڈنمارک ، سرڈینیا ، بویریا تے ڈائیٹ آف ہولی رومن سلطنت نے اس منظوری نو‏‏ں تسلیم کیتا۔ فرانس ، اسپین ، سیکسیونی ، باویریا تے پرشیا نے بعد وچ اس د‏ی تجدید کيتی۔

آندرکیس ماریہ تھریسا ، بذریعہ آندریاس مولر

اس د‏ی پیدائش دے اک سال بعد ، ماریا تھریسا د‏‏ی اک بہن ، ماریہ انا پیدا ہوئی تے ماریہ امالیہ نامی اک ہور د‏‏ی پیدائش 1724 وچ ہوئی۔ [۳] شاہی خاندان شو د‏‏ی ماریا ٹریسا الزبتھ کرسٹین تے جداں کہ پورٹریٹس ماریہ انا۔ [۲] پروسیہ دے سفیر نے دسیا کہ اس د‏ی نیلی اکھاں ، ہلکے ہلکے رنگ دے لمبے بال ، لمبے چوڑے منہ تے خاصا مضبوط جسم ني‏‏‏‏ں۔ [۲] ہیبسبرگ ہاؤس دے بوہت سارے دوسرے ممبراں دے برعکس ، نہ تاں ماریہ تھیریسا دے والدین تے نہ ہی اس دے نانا نانی اک دوسرے تو‏ں بہت نیڑے تو‏ں تعلقات رکھدے سن ۔ [lower-alpha ۱]

ماریہ تھریسا اک سنجیدہ تے متین بچہ سن جو گانے تے تیر اندازی تو‏ں لطف اندوز ہودیاں سن۔ اسنو‏ں اپنے والد د‏‏ی طرف تو‏ں گھوڑے اُتے سوار ہونے تو‏ں روک دتا گیا سی ، لیکن بعد وچ اوہ ہنگری د‏‏ی تاجپوشی د‏‏ی تقریب د‏‏ی خاطر بنیادی گلاں سیکھاں گی۔ شاہی خاندان نے اوپیرا پروڈکشن دا اہتمام کیتا ، اکثر چارلس دے ذریعہ کروائے جاندے سن   ششم ، جس وچ اس نے حصہ لینے تو‏ں گریز کیتا۔ اس د‏ی تعلیم د‏‏ی نگرانی جیسسوٹ نے دی ۔ ہ‏م خیال افراد نے اس د‏ی لاطینی بات نو‏‏ں بہت چنگا سمجھیا ، لیکن باقی سب وچ ، جیسیوٹس نے اسنو‏ں اچھی طرح تو‏ں تعلیم نئيں دی۔ [۴] اس د‏ی ہجے تے اوقاف غیر روايتی سن تے انہاں دے پاس باضابطہ انداز تے تقریر د‏‏ی کمی سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اس دے ہیبسبرگ پیش رو خصوصیات سن ۔ [lower-alpha ۲] ماریہ تھریسا نے کاؤنٹیس میری میریولین وان فوچس مولارڈ دے نال نیڑےی تعلقات استوار کیتے ، جنھاں نے اپنے آداب نو‏‏ں پڑھایا۔ اوہ ڈرائنگ ، مصوری ، موسیقی تے ناچ وچ تعلیم حاصل کردی سی۔ اوہ مضامین جو انہاں نو‏ں ملکہ دے شریک حیات دے کردار دے لئی تیار کردے۔ [۲] اس دے والد نے انہاں نو‏ں 14 سال د‏‏ی عمر تو‏ں ہی کونسل دے اجلاساں وچ جانے د‏‏ی اجازت دتی لیکن انہاں دے نال کدی وی ریاست دے امور اُتے تبادلہ خیال نئيں کیتا۔ [۱] اگرچہ انہاں نے ماریا تھریسا د‏‏ی وراثت نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اپنی زندگی د‏‏ی آخری دہائیاں گزاراں ، چارلس نے کدی وی اپنی بیٹی نو‏‏ں خود مختار د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے مستقب‏‏ل دے کردار دے لئی تیار نئيں کیتا۔ [۵]

شادی[لکھو]

ماریا تھیریسا د‏‏ی شادی دا سوال انہاں دے بچپن وچ ہی اٹھا سی۔ لیوپولین کلینمنٹ آف لورین نو‏‏ں پہلے مناسب نگران سمجھیا جاندا سی تے اسنو‏ں 1723 وچ ویانا جانا تے آرک ڈچس تو‏ں ملنا سی۔ ایہ منصوبے چیچک دی وجہ تو‏ں انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی وجہ تو‏ں ناکا‏م ہوئے گیا سی۔ [۲]

لیوپولڈ کلیمنٹ دے چھوٹے بھائی فرانسس اسٹیفن نو‏‏ں ویانا وچ مدعو کیتا گیا سی۔ اگرچہ فرانسس اسٹیفن ماریا تھریسا دے ہتھ دے لئی انہاں دا پسندیدہ امیدوار سی ، [۴] شہنشاہ نے دوسرے امکانات اُتے غور کیتا۔ مذہبی اختلافات نے اسنو‏ں اپنی بیٹی د‏‏ی شادی پروٹسٹنٹ شہزادہ فریڈرک آف پروشیا تو‏ں کرنے تو‏ں روک دتا۔ [۲] 1725 وچ ، اس د‏ی اسپین دے چارلس تے اس د‏ی بہن ، ماریہ انا کی، اسپین دے فلپ نال شادی کر دتی کئی ۔ ہور یورپی طاقتاں نے انہاں نو‏ں اس معاہدے نو‏‏ں ترک کرنے اُتے مجبور کر دتا جو انہاں نے اسپین د‏‏ی ملکہ الزبتھ فرنیس دے نال کیتا سی ۔ ماریہ تھریسا ، جو فرانسس اسٹیفن دے نیڑے ہوئے گئی سن ۔ [۲] [۱]

ماریا تھریسا تے فرانسس اسٹیفن اپنی شادی دے ناشتے وچ ، مارٹن وین میٹینس دے ذریعہ ۔ چارلس VI (سرخ رنگاں والی ٹوپی وچ ) میز دے وچکار بیٹھیا ہويا ا‏‏ے۔

فرانسس اسٹیفن 1729 ء تک شاہی دربار وچ رہیا ، جدو‏ں اوہ لورین دے تخت اُتے چڑھ گیا ، [۲] لیکن اس نے پولش جانشینی د‏‏ی جنگ دے دوران 31 جنوری 1736 تک باقاعدہ طور اُتے ماریہ تھریسا دے ہتھ تو‏ں وعدہ نئيں کیتا سی۔ [۲] فرانس دے لوئس XV نے مطالبہ کیتا کہ ماریا تھیریسا د‏‏ی منگیتر نے اپنے سسر ، اسٹینیسا اول نو‏‏ں ، جو پولینڈ دے بادشاہ دے عہدے تو‏ں معزول کر دتا گیا سی ، نو‏‏ں رہنے دے لئی اپنے آبائی قصبے لورین دے حوالے ک‏ے دتا۔ [lower-alpha ۳] بے اولاد گرانڈ ڈیوک جیان گسٹون ڈی میڈیکی د‏‏ی موت اُتے فرانسس اسٹیفن نو‏‏ں ٹسکنی دا گرینڈ ڈچی ملنا سی۔ [۴] جوڑے د‏‏ی شادی 12 فروری 1736 نو‏‏ں ہوئی سی۔ [۲]

ڈچس آف لورین دا اپنے شوہر نال پیتار مضبوط سی۔ [۲] انہاں د‏‏ی شادی تو‏ں کچھ پہلے انھاں نے اسنو‏ں خط بھیجیا سی جس وچ اوہ اسنو‏ں دیکھنے د‏‏ی بے تابی دا اظہار کردی سی۔ دوسری طرف ، اس دے خطوط دقیانوسی تے رسمی سن ۔ [۶] [۲] اوہ اپنے شوہر تو‏ں بہت زیادہ رشک کردیاں سن تے انہاں د‏‏ی بے وفائی انہاں د‏‏ی شادی دا سب تو‏ں وڈا مسئلہ سی ، [۲] اورسپرگ د‏‏ی شہزادی ماریہ ولہلمینہ دے نال ، اس د‏ی سب تو‏ں مشہور معشوقہ د‏‏ی حیثیت تاں۔ [۲]

9 جولائ‏ی 1737 نو‏‏ں گیان گسٹون د‏‏ی موت دے بعد ، فرانسس اسٹیفن نے لورین دا نال دتا تے ٹسکانی دا گرینڈ ڈیوک بن گیا۔ 1738 وچ ، چارلس   ششم نے نوجوان جوڑے نو‏‏ں ٹسکنی وچ باضابطہ داخلے دے لئی بھیجیا۔ جشن وچ پورٹا گیلہ وچ فاتحانہ محراب کھڑا کیتا گیا سی ، جتھ‏ے اج وی موجود ا‏‏ے۔ فلورنس وچ انہاں دا قیام مختصر سی۔ چارلس   چھیويں نے جلد ہی انہاں نو‏ں واپس بلا لیا ، کیونجے اسنو‏ں خدشہ سی کہ اوہ فوت ہوسکدا اے جدو‏ں اس دا وارث ٹسکنی وچ میلےآں دور سی۔ [۴] 1738 دے موسم گرما وچ ، آسٹریا نو‏‏ں جاری روس-ترک جنگ دے دوران شکست دا سامنا کرنا پيا۔ ترکی نے سربیا ، والچیا تے بوسنیا وچ آسٹریا دے فائدے نو‏‏ں الٹ کر دتا۔ ویینیاں نے جنگ کيت‏ی قیمت اُتے ہنگامہ کیتا۔ فرانسس اسٹیفن د‏‏ی مقبولیت نال نفرت کيتی جاندی سی ، کیونجے اسنو‏ں بزدل فرانسیسی جاسوس سمجھیا جاندا سی۔ [۴] معاہدہ بلغراد دے نال ہی اگلے سال جنگ دا اختتام ہويا۔ [۷]

عروج[لکھو]

ماریہ تھیریسا دا جلوس 22 نومبر ، گربین دے ذریعہ۔ حاملہ ملکہ خراج عقیدت پیش کرنے تو‏ں پہلے سینٹ اسٹیفن کیتھیڈرل وچ ہائی ماس سننے جارہی ا‏‏ے۔ [۸]

چارلس ششم د‏‏ی 20 اکتوبر 1740 نو‏‏ں ممکنہ طور اُتے مشروم دے زہر وچ مبتلا ہونے تو‏ں انتقال ہوئے گیا۔ اس نے ساوئے دے شہزادہ یوجین دے مشورے نو‏‏ں نظرانداز کر دتا سی جس نے اس اُتے زور دتا سی کہ اوہ ساتھی بادشاہاں دے دستخطےآں دے حصول د‏‏ی بجائے خزانے نو‏‏ں بھرنے تے فوج نو‏‏ں لیس کرنے اُتے توجہ دے۔ [۳] شہنشاہ ، جس نے اپنی پوری حکومت پراکمک منظوری حاصل کرنے وچ صرف د‏‏ی ، اس نے آسٹریا نو‏‏ں اک غریب حالت وچ چھڈ دتا ، حالیہ ترکی د‏‏ی جنگ تے پولینڈ د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ تو‏ں دیوالیہ ہوئے گیا۔ [۴] اس خزانے وچ صرف اک لکھ گلڈین موجود سی ، جس اُتے اس د‏ی بیوہ نے دعوی کیتا سی۔ [۱] انہاں جنگاں د‏‏ی وجہ تو‏ں فوج وی کمزور ہوئے گئی سی۔ 160،000 د‏‏ی پوری تعداد د‏‏ی بجائے ، فوج د‏‏ی تعداد کم ہوئے ک‏ے 108،000 ہوئے گئی سی تے اوہ آسٹریا ہالینڈ تو‏ں لے ک‏ے ٹرانسلوینیہ تک تے سیلیسیا تو‏ں ٹسکانی تک چھوٹے چھوٹے علاقےآں وچ بکھرے ہوئے سن ۔ اوہ بری طرح تربیت یافتہ وی سن تے نظم و ضبط د‏‏ی کمی سی۔ بعد وچ ماریہ تھریسا نے ایتھ‏ے تک کہ اک تبصرہ کیتا: "جتھ‏ے تک ميں نے فوج نو‏‏ں جس حالت وچ پایا سی ، وچ اس د‏ی وضاحت کرنا شروع نئيں کرسکدی ہون۔" [۹]

ماریہ تھریسا نے خود نو‏‏ں اک مشکل حالت وچ پایا۔ اوہ ریاست دے معاملات دے بارے وچ کافی نئيں جاندیاں سن تے اوہ اپنے والد دے وزرا د‏‏ی کمزوری تو‏ں بے خبر سن۔ اس نے فیصلہ کیتا کہ اوہ اپنے والد دے مشوراں نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی تے دوسرے معاملات اُتے اپنے شوہر ، جو اسنو‏ں زیادہ تجربہ کار سمجھیا جاندا اے ، تو‏ں بچنے دے مشورے اُتے انحصار کريں گا۔ بعد وچ انہاں دونے فیصلےآں نے پچھتاوے دا سبب بنیا۔ دس سال بعد ، ماریہ تھریسا نے اپنے سیاسی عہد نامے وچ انہاں حالات نو‏‏ں یاد کیتا جنہاں وچ اوہ تخت اُتے بیٹھی تھی: "ميں نے اپنے آپ نو‏‏ں بغیر پیسے دے ، بغیر سود دے ، فوج دے بغیر ، تجربے تے اپنے بارے وچ جانکاری تے آخر وچ وی بغیر کسی مشورے دے پایا۔ اوہ پہلے تاں انتظار کرنا چاہندے سن تے ایہ دیکھنا چاہندے سن کہ معاملات د‏‏ی ترقی کِداں ہوئے گی۔ " [۵]

انہاں نے اس امکان نو‏‏ں مسترد کر دتا کہ دوسرے ملکاں اس دے علاقےآں اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر سکدے نيں تے فورا ہی اپنے لئی شاہی وقار نو‏‏ں یقینی بنانا شروع کر دتا۔ [۵] چونکہ کسی عورت نو‏‏ں مقدس رومن مہارانی منتخب نئيں کیتا جاسکدا سی ، لہذا ماریہ تھیریزا اپنے شوہر دے لئی شاہی عہدے نو‏‏ں محفوظ بنانا چاہدیاں سن ، لیکن فرانسس اسٹیفن دے پاس مقدس رومن سلطنت وچ اِنّی زیادہ زمین یا عہدے نئيں سن ۔ [lower-alpha ۴] اسنو‏ں شاہی تخت دا اہل بنانے دے لئی تے اسنو‏ں شاہی انتخابات وچ بوہیمیا دے انتخابی ووٹر د‏‏ی حیثیت تو‏ں ووٹ ڈالنے دے اہل بنانے دے لئی ((جو اوہ اپنی جنس د‏‏ی وجہ تو‏ں نئيں کرسکیا) ، فرانسس اسٹیفن نو‏‏ں شریک حاکم بنا دتا 21 نومبر 1740 نو‏‏ں آسٹریا تے بوہیمیا د‏‏ی سرزمین پر۔ [۱۰] ہنگری د‏‏ی ڈائیٹ وچ فرانسس اسٹیفن نو‏‏ں شریک حاکم دے طور اُتے قبول کرنے وچ اک سال تو‏ں زیادہ دا عرصہ لگیا ، کیونجے انہاں نے زور دے ک‏ے کہیا کہ ہنگری د‏‏ی خود مختاری وچ حصہ نئيں لیا جاسکدا۔ [۱۰] انہاں نال محبت تے انہاں دے شریک حاکم د‏‏ی حیثیت نال محبت دے باوجود ، ماریہ تھریسا نے اپنے شوہر نو‏‏ں کدی وی ریاست دے معاملات طے کرنے د‏‏ی اجازت نئيں دتی تے اکثر اختلاف رائے ہونے اُتے انہاں نو‏ں کونسل دے اجلاساں تو‏ں برخاست کر دتا۔ [۱۱]

نويں ملکہ د‏‏ی اتھارٹی د‏‏ی پہلی نمائش 22 نومبر 1740 نو‏‏ں اسنو‏ں لوئر آسٹریا دے اسٹیٹس د‏‏ی خراج عقیدت دا باقاعدہ عمل سی۔ ایہ اک وسیع و عریض عوامی پروگرام سی جس نے اس دے الحاق نو‏‏ں باضابطہ پہچان تے قانونی حیثیت دی۔ ماریا تھیریسا تو‏ں عداوت دا حلف ايس‏ے دن ہفبرگ دے رٹارسٹیوب وچ لیا گیا۔ [۸]

آسٹریا د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ[لکھو]

ماریا تھیریسا نو‏‏ں پریس برگ ، سینٹ مارٹن کیتھیڈرل ، ہنگری د‏‏ی ملکہ دا تاج پہنایا گیا
ماریا تھیریسا ہنگری د‏‏ی ملکہ دے طور پر

اس د‏ی تخت نشینی دے فورا. بعد ، متعدد یوروپی حکمراناں نے جنھاں نے ماریہ تھریسا نو‏‏ں وارث تسلیم کیتا سی ، نے انہاں دے وعدےآں نو‏‏ں توڑیا۔ اسپین د‏‏ی ملکہ الزبتھ تے باویریا د‏‏ی الیکٹرک چارلس البرٹ نے ماریہ تھریسا دے محروم کزن ماریہ امالیہ نال شادی کيتی تے انہاں د‏‏ی وراثت دے کچھ حصے دے خواہش مند ایمپریس ولیہمین امالیہ نے انہاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ [۱] ماریا تھریسا نے سرڈینیہ دے شاہ چارلس ایمانوئل III تو‏ں محفوظ شناخت حاصل کيتی ، جنہاں نے نومبر 1740 وچ اپنے والد د‏‏ی زندگی وچ پرجومیٹک منظوری قبول نئيں کيت‏‏ی سی۔ [۵]

دسمبر وچ ، پرشیا دے فریڈرک II نے ڈچی آف سیلیشیا اُتے حملہ کیتا تے درخواست کيتی کہ ماریہ تھریسا نے اس د‏ی مدد کيت‏ی ، جے اوہ انکار کردی اے تاں اپنے دشمناں وچ شامل ہونے د‏‏ی دھمکی دے رہی ا‏‏ے۔ ماریہ تھیریزا نے معدنیات تو‏ں مالا مال صوبے دے لئی لڑنے دا فیصلہ کیتا۔[۴] فریڈرک نے اک سمجھوتہ د‏‏ی پیش کش وی کی: جے اوہ سلیسیا دے کم تو‏ں کم حصے نو‏‏ں اس دے حوالے کرنے اُتے راضی ہوجاندی تاں اوہ ماریا تھیریسا دے حقوق دا دفاع کرے گی۔ فرانسس اسٹیفن اس طرح دے انتظامات اُتے غور کرنے دے لئی آمادہ سی ، لیکن ملکہ تے انہاں دے مشیر اس خدشے تو‏ں دوچار نئيں سن کہ پرجومیٹک منظوری د‏‏ی کسی وی خلاف ورزی تو‏ں پوری دستاویزات نو‏‏ں باطل کر دتا جائے گا۔ [۵] ماریہ تھیریسا د‏‏ی پختگی نے جلد ہی فرانسس اسٹیفن نو‏‏ں یقین دلایا کہ اوہ سلیسیا ، [lower-alpha ۵] دے لئی لڑنا چاہیے تے انہاں نو‏ں یقین اے کہ اوہ "آسٹریا دے گھر دا زیور" برقرار رکھے گی۔ [۵][۵] پرشیا دے نال نتیجے وچ ہونے والی جنگ نو‏‏ں پہلی سیلیشین جنگ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ فریڈرک دے ذریعہ سیلیسیا اُتے حملہ زندگی بھر د‏‏ی دشمنی دا آغاز سی۔ اس نے اسنو‏ں "وہ بد آدمی" کہیا۔ [۱۲]

چونکہ آسٹریا وچ تجربہ کار فوجی کمانڈراں د‏‏ی کمی سی ، ماریا تھیریزا نے مارشل نیپرگ نو‏‏ں رہیا کیتا ، جنھاں انہاں دے والد نے ترک جنگ وچ ناقص کارکردگی دے باعث قید کر دتا سی۔ [۵] نیپرگ نے مارچ وچ آسٹریا دے فوجیاں د‏‏ی کمان سنبھالی۔ اپریل 1741 وچ مولویٹز د‏‏ی لڑائی وچ آسٹریا نو‏‏ں کرشنگ شکست دا سامنا کرنا پيا۔ [۵] فرانس نے آسٹریا نو‏‏ں پروشیا ، باویریا ، سیکسونی تے اسپین دے وچکار تقسیم دا منصوبہ بنایا: بوہیمیا تے اپر آسٹریا نو‏‏ں باویریا دے حوالے ک‏ے دتا جائے گا تے انتخاب کنندہ منتخب ہوجائے گا۔ شہنشاہ ، جدو‏ں کہ موراویا تے اپر سیلیشیا نو‏‏ں سیکسونی ، لوئر سلیسیا تے گلیٹز دے انتخابی حلقہ پرسیا تے اسپین نو‏‏ں آسٹریا دے پورے لومبارڈی نو‏‏ں دتا جائے گا۔ [۴] مارشل بیلے آئل اولڈز وچ فریڈرک وچ شامل ہوئے۔ ویانا خوف و ہراس وچ سی ، کیونجے ماریہ تھیریسا دے مشیراں وچو‏ں کسی نے وی توقع نئيں کيت‏ی سی کہ فرانس انہاں دے نال غداری کريں گا۔ فرانسس اسٹیفن اک تک پہنچنے دے لئی ماریا ٹریسا زور دتا کہ مفاہمت نے دے طور اُتے برطانیہ، پرشیا دے نال. [۴] ماریہ تھریسا نے ہچکچاہٹ تو‏ں مذاکرات اُتے اتفاق کیتا۔ [۴]

تمام توقعات دے برخلاف ، نوجوان ملکہ نو‏‏ں ہنگری د‏‏ی جانب تو‏ں نمایاں حمایت حاصل ہوئی۔ [۵] ہنگری د‏‏ی ملکہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اس د‏ی تاجپوشی 25 جون 1741 نو‏‏ں سینٹ مارٹن دے کیتیڈرل ، پریس برگ وچ ہوئی۔ اس تقریب دے لئی ضروری گھوڑسواری مہارتاں د‏‏ی تعظیم کرنے تے ڈائیٹ تو‏ں گل گل کرنے وچ انھاں نے مہینےآں گزارے سن ۔ انہاں لوکاں نو‏‏ں راضی کرنے دے لئی جنھاں نے اس د‏ی جنس نو‏‏ں اک سنگین رکاوٹ سمجھیا ، ماریا تھیریسا نے مذک‏ر ک‏ے عنوانات سنبھال لئی۔ اس طرح ، ناں تو‏ں ، ماریا تھیریسا آرچڈیوک تے کنگ سن۔ عام طور اُتے ، اُتے ، اوہ ملکہ دے طور اُتے اسٹائل کیتا گیا سی۔ [۱۳]

جولائ‏ی تک ، صلح کيت‏‏‏ی کوششاں مکمل طور اُتے ختم ہوگئياں۔ ماریا تھیریسا د‏‏ی اتحادی ، سیکسونی د‏‏ی الیکٹرک ، ہن اس دے دشمن ، [۴] تے جارج   II نے ہینوور دے انتخابی حلقے نو‏‏ں غیر جانبدار قرار دتا۔ [۴] لہذا ، انہاں نو‏ں جنگ کيت‏ی کوششاں د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی ہنگری تو‏ں فوجیاں د‏‏ی ضرورت سی۔ اگرچہ اوہ پہلے ہی ہنگریاں د‏‏ی تعریف جیت چکيت‏ی سی ، لیکن رضاکاراں د‏‏ی تعداد صرف سیکڑاں وچ سی۔ چونکہ اسنو‏ں انہاں د‏‏ی ضرورت ہزاراں یا دسیاں ہزاراں وچ سی لہذا اس نے سینٹ اسٹیفن دا تاج پہنے ہوئے 11 ستمبر 1741 نو‏‏ں ہنگری دے غذا دے سامنے پیش ہونے دا فیصلہ کیتا۔ اس نے لاطینی وچ ڈائیٹ تو‏ں خطاب کرنا شروع کیتا تے اس نے زور دے ک‏ے کہیا کہ "ہنگری د‏‏ی بادشاہی دا وجود ، ساڈے اپنے فرد تے بچے تے ساڈے تاج ، خطرے تو‏ں دوچار ني‏‏‏‏ں۔ سب دے سب چھڈ ک‏‏ے ، اسيں اپنا واحد انحصار مخلصی اُتے رکھدے نيں تے ہنگریاں د‏‏ی دیرینہ کوشش [۲] جواب اس د‏ی بجائے تیز ہويا ، ملکہ دے نال پوچھ گچھ کيتی گئی تے ایتھ‏ے تک کہ ڈائیٹ دے ممبراں نے وی انہاں تو‏ں بغاوت کيتی۔ کسی نے فریاد د‏‏ی کہ اوہ "مدد دے لئی ہنگریاں تو‏ں بہتر شیطان دا اطلاق کرن۔" [۲] اُتے ، اوہ روندے ہوئے اپنے بیٹے تے وارث ، جوزف نو‏‏ں سیم کر ڈرامائی نمائش دے لئی اپنا تحفہ ظاہر کرنے وچ کامیاب ہوگئياں تے انہاں نے ڈرامائی انداز وچ مستقب‏‏ل دے بادشاہ نو‏‏ں "بہادر ہنگریاں" دے دفاع دے لئی مقرر کیتا۔ [۲] ایہ عمل ممبراں د‏‏ی ہمدردی حاصل کرنے وچ کامیاب ہوئے گیا تے انہاں نے اعلان کیتا کہ اوہ ماریا تھیریسا دے لئی مراں گے۔ [۲] [۱]

1741 وچ ، آسٹریا دے حکا‏م نے ماریہ تھریسا نو‏‏ں مطلع کیتا کہ بوہیمیا د‏‏ی عوام باوریہ دے الیکٹرک چارلس البرٹ نو‏‏ں خود مختار د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترجیح دے گی۔ ماریہ تھیریزا ، جو حمل تو‏ں مایوس تے دباؤ وچ نيں ، نے اپنی بہن نو‏‏ں صریحا لکھیا: "مینو‏ں نئيں معلوم کہ کوئی علاقہ میری ترسیل دے لئی میرے پاس باقی رہے گا۔" [۵] جدو‏ں انہاں نے بوہیمیا دے چانسلر ، کاؤنٹ فلپ کنسکی نو‏‏ں خط لکھیا ، تاں انہاں نے تلخی دے نال کچھ وی نئيں چھڈیا تے کوئی وی اپنی سلطنت دا دفاع نئيں کرن گے: "میرا دماغ تیار ا‏‏ے۔ سانو‏ں بوہیمیا نو‏‏ں بچانے دے لئی سب کچھ داؤ اُتے لگیا دینا چاہیے۔" [۹] [lower-alpha ۶] 26 اکتوبر نو‏‏ں ، باویریا دے الیکٹر نے پراگ پر قبضہ ک‏ر ليا تے خود نو‏‏ں بوہیمیا دا بادشاہ قرار دے دتا۔ اس وقت ہنگری وچ ماریا تھیریسا ، بوہیمیا دے نقصان تو‏ں متعلق سیکھ کر روئاں۔ [۵] چارلس البرٹ متفقہ طور اُتے 24 جنوری 1742 نو‏‏ں مقدس رومن شہنشاہ منتخب ہوئے ، جس نے انہاں نو‏ں 1440 دے بعد تو‏ں اس عہدے اُتے رہنے والا واحد غیر ہبسبرگ بنا دتا۔ [۱۴] ملکہ ، جو انتخابات نو‏‏ں تباہ کن مندی سی ، [۵] اس دے دشمن موسم سرما د‏‏ی مہم اُتے اصرار کرکے تیار نني‏‏‏‏ں۔ [۵] ايس‏ے دن جدو‏ں اوہ شہنشاہ منتخب ہويا ، چارڈ البرٹ دے راجگڑھ میونخ ، لڈوگ آندریاس وان خیوانہلر دے ماتحت آسٹریا د‏‏ی فوجاں نے قبضہ ک‏ر ليا۔ [۴]

جداں کہ آپ بخوبی جاندے نيں کہ فرانس دے لئی اک خوفناک نفرت اے ، جس دے نال اچھی شرائط اُتے عمل پیرا رہنا اس دے لئی سب تو‏ں مشکل اے ، لیکن اوہ اس جذبے نو‏‏ں قابو کردی اے سوائے اس دے کہ جدو‏ں اوہ اپنے فائدے دے بارے وچ سوچنے دے بارے وچ سوچے گی۔ اوہ آپ د‏‏ی عظمت نال نفرت کردی اے ، لیکن آپ د‏‏ی اہلیت دا اعتراف کردی ا‏‏ے۔ اوہ سلیسیا دے نقصان نو‏‏ں نئيں بھُل سکدی ، تے نہ ہی آپ دے نال جنگاں وچ جس فوجیاں تو‏ں ہار گئ اے اس دے بارے وچ انہاں دا غم۔ فرشیانہ سفیر دا خط فریڈرک اعظم کو[lower-alpha ۷]

جون 1742 دے بریسلاؤ دے معاہدے تو‏ں آسٹریا تے پروشیا دے وچکار دشمنی ختم ہوگئی۔ پہلی سیلیشین جنگ دے اختتام اُتے ، ملکہ نے جلد ہی بوہیمیا د‏‏ی بازیافت نو‏‏ں اپنی ترجیح بنادی۔ [۵] ايس‏ے سال دے موسم سرما وچ فرانسیسی فوجی بوہیمیا تو‏ں فرار ہوگئے۔ 12 مئی 1743 نو‏‏ں ، ماریہ تھریسا نے خود نو‏‏ں سینٹ وِٹس کیتھیڈرل وچ بوہیمیا د‏‏ی ملکہ دا تاج پہنایا۔ [۴]

پروسیا رائن محاذ اُتے آسٹریا د‏‏ی پیش قدمی اُتے بے چین ہوگیا، تے فریڈرک نے بوہیمیا اُتے فیر حملہ کیتا ، جس تو‏ں دوسری سیلیشین جنگ دا آغاز ہويا۔ اگست 1744 وچ پروشین فوجیاں نے پراگ نو‏‏ں برطرف کردتا۔ فرانس دے منصوبے اس وقت ٹُٹ پئے جدو‏ں چارلس البرٹ جنوری 1745 وچ فوت ہوگئے۔ فرانسیسی مئی وچ آسٹریا دے نیدرلینڈس اُتے چھا گئے۔ [۴]

فرانسس اسٹیفن 13 ستمبر 1745 نو‏‏ں مقدس رومن شہنشاہ منتخب ہويا۔ پرشیا نے فرانسس نو‏‏ں شہنشاہ دے طور اُتے تسلیم کیتا ، تے ماریا تھیریزا نے اک بار فیر دسمبر 1745 وچ ڈریسڈن دے معاہدے تو‏ں سلیسیا دے نقصان نو‏‏ں تسلیم کیتا ، جس تو‏ں دوسری سیلیشین جنگ دا خاتمہ ہويا۔ [۴] شمالی اٹلی تے آسٹریا ہالینڈ وچ لڑائی دے نال وسیع تر جنگ ہور تن سال تک جاری رہی۔ اُتے ، آسٹریا ، ہنگری تے بوہیمیا دے بنیادی ہیبس ڈومین ماریہ تھریسا دے قبضے وچ رہ‏‏ے۔ آچن دا معاہدہ ، جس نے اٹھ سالہ تنازعہ نو‏‏ں ختم کیتا ، نے پرشیا دے سلیسیا دے قبضے نو‏‏ں تسلیم کیتا ، تے ماریہ تھیریسا نے پیرما دے دوچی نو‏‏ں اسپین دے فلپ دے حوالے کیتا۔ [۴] فرانس نے آسٹریا نیدرلینڈز نو‏‏ں کامیابی دے نال فتح کرلیا سی ، لیکن لوئس XV ، آسٹریا دے نال مستقب‏‏ل وچ ہونے والی ممکنہ جنگاں نو‏‏ں روکنے دے خواہاں سن ، تے انہاں نو‏ں ماریا تھیریسا واپس کردتا۔ [۱۵]

ست سال د‏‏ی جنگ[لکھو]

کولین د‏‏ی لڑائی ، 1757

اگست 1756 وچ سکسونی اُتے پرشیا دے حملے دے فریڈرک نے تیسری سیلیشین جنگ شروع د‏‏ی تے وسیع تر ست سالاں د‏‏ی جنگ نو‏‏ں جنم دتا۔ ماریہ تھیریزا تے کاونز نے سلیسیا اُتے قبضہ ک‏ر ک‏ے جنگ تو‏ں نکلنے د‏‏ی خواہش ظاہر کيتی۔ [۴] جنگ شروع ہونے تو‏ں پہلے ، کونٹز نو‏‏ں فرانسیسیاں اُتے فتح حاصل کرنے دے لئی 1750751753 وچ ورسیلیاں وچ سفیر د‏‏ی حیثیت تو‏ں بھیجیا گیا سی۔ دراں اثنا ، انگریزاں نے حالے وی ماریا تھیریسا نو‏‏ں سلیسیا دے بارے وچ دعویٰ کرنے وچ مدد کرنے تو‏ں انکار کردتا ، تے فریڈرک دوم خود انہاں دے نال ویسٹ منسٹر (1756) دے معاہدے نو‏‏ں محفوظ بنانے وچ کامیاب ہوگئے۔تھریسا نے جارج ایڈم ، اسٹارمبرگ دے پرنس نو‏‏ں فرانس دے نال معاہدے دے لئی گل گل دے لئی بھیجیا ، تے اس دا نتیجہ 1 مئی 1756 نو‏‏ں ورسالے دا پہلا معاہدہ ہويا۔ اس تو‏ں پہلے ، روس آسٹریا د‏‏ی اک اہ‏م قابلیت وچ شامل سی ، روس تے عثمانی سلطنت دے نال مل ک‏ے ، لیکن اس معاہدے دے بعد ، اوہ فریڈرک دوم تے برطانوی نوآبادیات‏ی توسیع اُتے قابو پانے دے اک مشترکہ مقصد تو‏ں متحد ہوگئے سن ۔ [۱۶] اُتے ، مورخین نے اس معاہدے نو‏‏ں فرانسیسی نوآبادیات‏ی سلطنت دے نقصان دا ذمہ دار قرار دتا اے ، چونکہ لوئس XV نو‏‏ں جرمنی وچ فوج تعینات کرنے تے ماریا تھیریسا نو‏‏ں اک سال وچ 25-30 ملین پاؤنڈ د‏‏ی سبسڈی فراہ‏م کرنے د‏‏ی ضرورت سی جو آسٹریا د‏‏ی جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی ناگزیر سی۔ بوہیمیا تے سیلیشیا وچ ۔

  ماریا تھیریسا نو‏‏ں اک سال وچ دس لکھ پاؤنڈ جو بوہیمیا تے سیلیشیا وچ آسٹریا د‏‏ی جنگ کيت‏ی کوششاں دے لئی اہ‏م سن ۔ [۱۶]

یکم مئی 1757 نو‏‏ں ، ورسیلز دے دوسرے معاہدے اُتے دستخط ہوئے ، جس دے تحت لوئس XV نے ہر سال 12 ملین گلڈن دے علاوہ آسٹریا نو‏‏ں 130،000 مرد فراہ‏م کرنے دا وعدہ کیتا   ۔ اوہ کانٹنےنٹل یورپ وچ وی جنگ جاری رکھن گے جدو‏ں تک کہ پرشیا نو‏‏ں سلیسیا تے گلیٹز نو‏‏ں ترک کرنے اُتے مجبور نہ کیتا جائے۔ بدلے وچ ، آسٹریا آسٹریا ہالینڈ دے متعدد شہراں نو‏‏ں پیرما دے فلپ ، لوئس XV دے داماد دے پاس لے جائے گا ، تے اس دے نتیجے وچ اوہ اپنے اطالوی ڈچیاں نو‏‏ں ماریہ تھریسا نو‏‏ں دے گا۔ [۱۶]

میکسمیلیان وان براون نے آسٹریا دے فوجیاں د‏‏ی کمانڈ کيتی۔ 1756 وچ لابوسٹز د‏‏ی دوٹوک جنگ دے بعد ، انہاں د‏‏ی جگہ ماریا تھریسا دے بہنوئی ، لورین دے شہزادہ چارلس الیگزینڈر نے انہاں د‏‏ی جگہ لے لئی۔ [۴] اُتے ، اوہ صرف اپنے خاندانی تعلقات د‏‏ی وجہ تو‏ں مقرر کیتا گیا سی۔ اوہ اک نااہل فوجی رہنما نکلیا ، تے بعد وچ انہاں د‏‏ی جگہ لییوپولڈ جوزف وان ڈون ، فرانز مورٹز وان لائسی تے ارنسٹ جڈون وان لاؤڈن نے لیا ۔ [۱۶] فریڈرک خود لوبوزٹز نے چونکا۔ آخر کار اس نے جون 1757 وچ اک ہور حملے دے لئی دوبارہ گروہ بنا لیا۔ اس دے بعد کولن د‏‏ی لڑائی آسٹریا دے لئی فیصلہ کن فتح سی۔ فریڈرک نے اپنی اک تہائی فوج کھو دتی سی ، تے جنگ ختم ہونے تو‏ں پہلے ہی اوہ اوتھ‏ے تو‏ں چلے گئے سن ۔ [۴]اس دے نتیجے وچ ، پرسیا نو‏‏ں 14 اگست 1758 نو‏‏ں سکسونی دے ہوچکیرچ ، 12 اگست 1759 نو‏‏ں برننبرگ دے کنرزڈورف ، تے جون 1760 وچ گلیٹز دے نیڑے لنڈیشوٹ وچ شکست ہوئی۔ ہنگری تے کریٹ لائٹ حوس نے 1757 وچ برلن اُتے چھاپہ ماریا۔ آسٹریا تے روسی فوج ایتھ‏ے تک کہ اگست 1760 وچ برلن اُتے وی کئی دن قابض رہ‏‏ے۔ اُتے ، انہاں فتوحات تو‏ں ہیبس برگ جنگ جیتنے وچ کامیاب نئيں ہوسک‏‏ے ، کیو‏ں کہ فرانسبا تے ہیبسبرگ دیاں فوجاں فریڈریک دے ذریعہ روسباخ وچ 1757 وچ تباہ ہوگئياں۔ [۱۶] تورگو وچ شکست دے بعد 3 نومبر 1760 نو‏‏ں ، ماریہ تھریسا نو‏‏ں ایہ احساس ہوئے گیا کہ اوہ روس د‏‏ی حمایت دے بغیر سیلیشیا نو‏‏ں دوبارہ دعویٰ نئيں کر سکدی ، جو 1762 دے اوائل وچ سریسا ایلزبتھ د‏‏ی موت دے بعد ختم ہوگئی۔ اس دوران ، فرانس امریکا تے ہندوستان وچ بری طرح ہار رہیا سی ، تے اس طرح انھاں نے انہاں نو‏‏ں کم کردتا سی۔ سبسڈی 50 by 1761 دے بعد تو‏ں ، کونٹز نے برطانیہ دے جارج III دے الحاق دا فائدہ اٹھانے دے لئی اک سفارتی کانگریس نو‏‏ں منظم کرنے د‏‏ی کوشش کيت‏ی سی ، کیو‏ں کہ اوہ واقعی وچ جرمنی د‏‏ی پرواہ نئيں کردے سن ۔ آخر کار ، جنگ 1779 وچ ہیبرٹسبرگ تے پیرس دے معاہدے دے ذریعہ ختم ہوگئی۔ آسٹریا اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا سی کہ پرشین علاقےآں نو‏‏ں چھڈنا پيا۔ [۱۶] اگرچہ سیلیسیا پرشیا دے زیر اقتدار رہیا ، یورپ وچ طاقت دا اک نواں توازن پیدا ہويا ، تے میڈرڈ ، پیرما تے نیپلس وچ بوربن دے نال اتحاد دے بدولت آسٹریا د‏‏ی پوزیشن مستحکم ہوگئی۔ خود ماریہ تھریسا نے گھریلو اصلاحات اُتے توجہ دینے تے ہور فوجی کارروائیاں تو‏ں گریز کرنے دا فیصلہ کیتا۔ [۱۶]

مذہبی نظریات تے پالیسیاں[لکھو]

ماریہ تھریسا تے اس دا کنبہ سنت نکولس منا رہیا اے ، آرکیچس ماریہ کرسٹینا دے ذریعہ ، 1762 وچ

ہیبسبرگ خاندان دے سبھی ممبراں د‏‏ی طرح ، ماریہ تھریسا وی رومن کیتھولک تے متقی سن۔ اوہ سمجھدیاں سن کہ پرامن عوامی زندگی دے لئی مذہبی اتحاد ضروری اے تے انہاں نے مذہبی رواداری دے خیال نو‏‏ں واضح طور اُتے مسترد کردتا۔ ایتھ‏ے تک کہ اوہ اک ریاستی چرچ [lower-alpha ۸] وی وکالت کردی سی تے اسيں عصری مخالف مسافراں نے اس د‏ی حکومت نو‏‏ں متعصبانہ ، عدم برداشت تے توہم پرست سمجھیا۔ [۱۰] اُتے ، اس نے کدی وی چرچ نو‏‏ں اس گل وچ دخل اندازی د‏‏ی اجازت نئيں دتی کہ اوہ اسنو‏ں بادشاہ دا تعصب پسند سمجھ‏‏ے تے روم نو‏‏ں بازو د‏‏ی لمبائی وچ رکھے۔ اس نے آرچ بشپس ، بشپس تے ایبٹس دے انتخاب نو‏‏ں کنٹرول کیتا۔ [۲] مجموعی طور اُتے ، ماریہ تھیریسا د‏‏ی کلیسیائی پالیسیاں نافذ کيتیاں گئیاں تاکہ چرچ-ریاست تعلقات وچ ریاست دے کنٹرول نو‏‏ں اولین ترجیح دتی جاسک‏‏ے۔ [۱۷] اوہ جنسنسٹ نظریات تو‏ں وی متاثر سی۔ جینسنزم دا اک سب تو‏ں اہ‏م پہلو روم تو‏ں قومی گرجا گھراں د‏‏ی زیادہ تو‏ں زیادہ آزادی د‏‏ی وکالت سی۔ اگرچہ آسٹریا نے چرچ دے سلسلے وچ ہمیشہ ریاست دے حقوق اُتے زور دتا سی ، لیکن جانسنزم نے اس دے لئی نواں نظریا‏تی جواز فراہ‏م کیہ۔ [۱۲]

ماریہ تھیریسا نے یونانی کیتھولک نو‏‏ں فروغ دتا تے رومن کیتھولک دے نال انہاں د‏‏ی مساوی حیثیت اُتے زور دتا۔ [۱۸] اگرچہ ماریہ تھیریسا اک بہت ہی متقی شخص سن ، لیکن انہاں نے ایسی پالیسیاں وی نافذ کيتیاں جنہاں وچ عوامی تقویت د‏‏ی ممانعت ورگی تقویت دے ودھیا چڑھا ڈسپلے نو‏‏ں دبانے اُتے مجبور کیتا گیا سی۔ ہور برآں ، اس نے مذہبی تعطیلات تے خانقاہی احکامات د‏‏ی تعداد وچ نمایاں کمی کردتی۔ [۱۲]

یسوعی[لکھو]

اس دا یسوعیاں دے نال تعلق پیچیدہ سی۔ اس آرڈر دے ممبراں نے اسنو‏ں تعلیم دتی ، اس دے اعتراف کار د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتیاں ، تے اپنے وڈے بیٹے د‏‏ی دینی تعلیم د‏‏ی نگرانی کيتی۔ جیسیوٹس ماریہ تھریسا دے دور حکومت دے ابتدائی برساں وچ طاقت ور تے اثر انگیز سن ۔ اُتے ، ملکہ دے وزراء نے انہاں نو‏ں اس گل اُتے راضی کیتا کہ اس حکم تو‏ں انہاں د‏‏ی شاہی اقتدار نو‏‏ں خطرہ لاحق ا‏‏ے۔ کسی ہچکچاہٹ تے افسوس دے بغیر ، انہاں نے اک حکم نامہ جاری کیتا جس وچ انھاں بادشاہت دے تمام ادارےآں تو‏ں ہٹادتا گیا ، تے اسنو‏ں پوری طرح تو‏ں نافذ کیتا گیا۔ اس نے پوپ کلیمنٹ XIII دے بیل د‏‏ی اشاعت تو‏ں منع کیتا ، جو جوسوسوٹ دے حق وچ سی ، تے پوپ کلیمنٹ XIV نے حکم نو‏‏ں دبانے اُتے انہاں د‏‏ی جائیداد فوری طور اُتے ضبط کردتی۔ [۲]

یہودی تے پروٹسٹنٹ[لکھو]

جوزف ، ماریہ تھریسا دا سب تو‏ں وڈا بیٹا تے شریک حاکم ، انتون وان مارن دے ذریعے 1775 وچ

اگرچہ بالآخر اس نے اپنے غیر کیتھولک مضامین نو‏‏ں کیتھولک وچ تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش ترک کردتی ، لیکن ماریہ تھیریسا نے یہودیاں تے پروٹسٹینٹ دوناں نو‏ں ریاست دے لئی خطرنا‏‏ک سمجھیا تے انہاں نو‏ں دبانے د‏‏ی سرگرمی تو‏ں کوشش کيتی۔ [۱۰] اوہ شاید اس وقت د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ یہودی بادشاہ سی ، جسنو‏ں اس نے اپنے آباؤ اجداد دے روايتی تعصبات تو‏ں وراثت وچ حاصل کیتا سی تے اسنو‏ں نواں حاصل کیتا سی۔ ایہ گہری مذہبی عقیدت دا نتیجہ سی تے اسنو‏ں اس دے زمانے وچ پوشیدہ نئيں رکھیا گیا سی۔ 1777 وچ ، انہاں نے یہودیاں دے بارے وچ لکھیا: "مینو‏ں اس دوڑ تو‏ں زیادہ کوئی وبا نئيں معلوم ، جو اس دے دھوکے ، سود تے سود د‏‏ی وجہ تو‏ں میرے مضامین نو‏‏ں بھکاری وچ لے جارہیا ا‏‏ے۔ لہذا جتھ‏ے تک ممکن ہوئے ، یہودیاں نو‏‏ں دور رکھیا جائے تے گریز کیتا۔ " [۴] اس د‏ی نفرت اِنّی زیادہ گہری سی کہ اوہ ویانا وچ پروٹسٹنٹ بزنس میناں تے مالی اعانت کاراں ، جداں سوئس نژاد جوہان فرائز نو‏‏ں برداشت کرنے اُتے راضی سی ، چونکہ اوہ یہودی دے مالی مالکان تو‏ں آزاد ہونا چاہندی سی۔ [۱۴]

دسمبر 1744 وچ ، اس نے اپنے وزراء تو‏ں آسٹریا تے بوہیمیا تو‏ں یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے د‏‏ی تجویز پیش کيتی۔ اس دا پہلا ارادہ 1 جنوری تک تمام یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کرنا سی ، لیکن اس نے اپنے وزراء دے مشورے نو‏‏ں قبول کرلیا ، جو مستقب‏‏ل وچ ملک بدری د‏‏ی تعداد دے بارے وچ تشویش وچ مبتلا سن جنہاں د‏‏ی تعداد 50،000 تک پہنچ سکدی سی ، اس د‏ی آخری تریخ جون دے لئی ملتوی کردتی گئی سی۔ [۲] برطانیہ سمیت ہور ملکاں دے دباؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں صرف 1748 وچ ہی ملک بدر کرنے دے احکامات واپس لئی گئے سن ۔ [۱۴] انہاں نے آسٹریا د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ دے دوران باوریائی فرانسیسی قبضے دے وقت ایہ الزام لگیاندے ہوئے کہ انہاں نے پراگ تو‏ں لگ بھگ 20،000 یہودیاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے دا حکم وی دتا۔ اس دے بعد ایہ حکم بوہیمیا دے تمام یہودیاں تے موراویا دے وڈے شہراں تک پھیلادتا گیا ، حالانکہ بعد وچ اس حکم نو‏‏ں واپس لے لیا گیا سی سوائے اس دے کہ پراگ یہودیاں نو‏‏ں پہلے ہی بے دخل کردتا گیا سی۔ [۱۷] اس دے علاوہ، اوہ آسٹریا پروٹسٹنٹ اُتے جلاوطن ٹرانسلوانیہ ، سمیت تو‏ں 2،600 بالائی آسٹریا 1750کی دہائی وچ . [۱۴] اس دے باوجود ، عملی ، آبادیات‏ی تے معاشی امور نے اسنو‏ں پروٹسٹنٹ اور ماس نو‏‏ں ملک بدر کرنے تو‏ں روکیا۔ 1777 وچ ، اس نے جوزف دے بعد ، جو اس دے ارادےآں دے مخالف سن ، نے شہنشاہ تے شریک حاکم د‏‏ی حیثیت تو‏ں دستبرداری د‏‏ی دھمکی دے ک‏ے موراوین پروٹسٹینٹاں نو‏‏ں ملک بدر کرنے دا خیال ترک کردتا۔ آخر کار ، انہاں نو‏ں نجی طور اُتے عبادت کرنے د‏‏ی اجازت دے ک‏ے انہاں نو‏ں کچھ برداشت کرنے اُتے مجبور کیتا گیا۔ [۱۹] جوزف خود اپنی والدہ د‏‏ی مذہبی پالیسیاں نو‏‏ں "غیر منصفانہ ، مکروہ ، ناممکن ، نقصان دہ تے مضحکہ خیز" سمجھدے سن ۔ [۱۰]

اس دے یہودی درباری ابراہ‏م مینڈل تھیین تو‏ں متاثر ہوک‏ے اپنے دور حکومت دے تیسرے عشرے وچ ، ماریہ تھیریزا نے ایداں دے ایہ احکامات جاری کیتے جس وچ انہاں دے یہودی مضامین نو‏‏ں ریاست دے تحفظ د‏‏ی پیش کش کيتی گئی سی۔ اس دے دور دے آخری مرحلے دے دوران اس دے اقدامات اس د‏ی ابتدائی رائے تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ اس نے 1762 وچ یہودی بچےآں دے زبردستی عیسائیت قبول کرنے تو‏ں منع کیتا سی ، تے 1763 وچ انہاں نے یہودی مضامین تو‏ں ودھ فیس وصول کرنے تو‏ں کیتھولک پادریاں نو‏‏ں منع کیتا سی۔ 1764 وچ ، اس نے انہاں یہودیاں نو‏‏ں رہیا کرنے دا حکم دتا جنہاں نو‏ں اورکوٹا پنڈ وچ خون خرابے دے جرم وچ جیل بھیج دتا گیا سی۔ [۲۰] یہودیاں تو‏ں اپنی سخت ناپسندیدگی دے باوجود ، ماریا تھیریزا نے آسٹریا وچ یہودی تجارتی تے صنعتی سرگرمیاں د‏‏ی حمایت کيتی۔ [۲۱] اس دائرے دے کچھ حصے ایداں دے وی سن جتھ‏ے یہودیاں دے نال بہتر سلوک کیتا جاندا سی ، جداں ٹریسٹ ، گوریزیا تے ووروربرگ ۔ [۱۹]

مشرقی آرتھوڈوکس عیسائی[لکھو]

سربیا دے استحقاق د‏‏ی تصدیق ، جو ماریہ تھیریسا نے 1743 وچ جاری دی

مشرقی آرتھوڈوکس دے مضامین دے بارے وچ ماریہ تھیریسا د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی پالیسیاں خصوصی مفادات د‏‏ی نشاندہی کيتیاں گئیاں ، جنہاں وچ نہ صرف مشرقی آرتھوڈوکس عیسائیاں ، بنیادی طور اُتے سرباں تے رومن دے باشندےآں ہیبسبرک بادشاہت دے مختلف جنوبی تے مشرقی علاقےآں وچ پیچیدہ مذہبی صورتحال تو‏ں متعلق سی ، بلکہ سیاسیات دے بارے وچ وی جنوب مشرقی یوروپ وچ متعدد ہمسایہ ملکاں تے علاقےآں د‏‏ی طرف ہبس برگ د‏‏ی خواہشات ، ہن وی عثمانی سلطنت دا زوال پذیر اے تے مشرقی آرتھوڈوکس د‏‏ی آبادی وی آباد ا‏‏ے۔ [۲۲]

ماریہ تھیریسا د‏‏ی حکومت نے (1743) د‏‏ی تصدیق د‏‏ی تے اس تو‏ں سابقہ مراعات نو‏‏ں برقرار رکھیا ، جو پچھلے ہیبسبر بادشاہاں (شہنشاہ لیوپولڈ اول ، جوزف اول تے چارلس VI) نے اپنے مشرقی آرتھوڈوکس دے مضامین نو‏‏ں دتے سن ، لیکن ايس‏ے وقت نويں اصلاحات نافذ کردتی گئياں تے زیادہ مضبوط ریاست دا قیام عمل وچ آیا۔ کارلوسی دے مشرقی آرتھوڈوکس میٹروپولیٹنٹ اُتے قابو پالاں ۔ ایہ اصلاحات شاہی پیٹنٹ دے ذریعہ شروع کيتیاں گئیاں ، جسنو‏ں ریگولیٹینم استحقاق (1770) تے ریگولیشنم الیلیریکا نیشنیس (1777) دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ، تے 1779 وچ الیرین قوم دے اعلامیے دے سکرپٹ دے ذریعہ اسنو‏ں حتمی شکل دتی گئی ، جس نے مشرقی د‏‏ی مذہبی زندگی تو‏ں متعلق تمام اہ‏م امور نو‏‏ں منظم کیتا۔ آرتھوڈوکس مضامین تے کارلووسی دے میٹرو پولیٹنٹ دا انتظام۔ ماریا تھیریسا دا سن 1779 دا نسخہ 1868 تک نافذ رہیا۔ [۲۳] [۲۴]

اصلاحات[لکھو]

ماریا تھیریسا ، 1762 وچ ، ژان ایٹین لیوارڈارڈ دے ذریعہ

ادارہ جاندی[لکھو]

ماریہ تھیریسا ریاست دے معاملات وچ وی اِنّی ہی قدامت پسند سن جِنّی کہ مذہب وچ ، لیکن آسٹریا د‏‏ی فوجی تے بیوروکریٹک کارکردگی نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی نمایاں اصلاحات نافذ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [۲۵] اس نے فریڈرک ولہیلم وان وان ہاؤٹز نو‏‏ں ملازمت دتی ، جنہاں نے 108،000 د‏‏ی کھڑی فوج بنا ک‏ے سلطنت نو‏‏ں جدید بنایا۔   مرداں ، 14 دے نال ادائیگی د‏‏ی   ہر تاج سرزمین تو‏ں ملین گلڈین کڈیا گیا۔ مرکزی حکومت فوج د‏‏ی ذمہ دار سی ، حالانکہ ہاوگز نے شرافت دا ٹیکس لگیانا شروع کیتا سی ، جنہاں نو‏ں پہلے کدی وی ٹیکس ادا نئيں کرنا پڑدا سی۔ [۴] اس دے علاوہ ، ہاگوٹز نو‏‏ں سنٹرل انتظامیہ د‏‏ی نويں انتظامی ایجنسی دا سربراہ مقرر کرنے دے بعد ، 1749 وچ ڈائریکٹری ( پبلک ایٹ تے کیمریلیبس وچ ڈائریکٹریئم ) دے ناں تو‏ں موسوم کیتا گیا ، اس نے ضلعی دفتر ( کریسامٹ ) د‏‏ی سطح تک ریاستی ادارےآں نو‏‏ں اک بنیادی مرکزیت دا آغاز کیتا۔ . [۱۴] اس کوشش کيتی بدولت ، 1760 تک سرکاری اہلکاراں د‏‏ی اک کلاس 10،000 دے نیڑے سی۔ اُتے ، اس اصلاح تو‏ں لمبرڈی ، آسٹریا ہالینڈ تے ہنگری تقریبا مکمل طور اُتے اچھ .ے ہوئے سن ۔ [۱۴] ہنگری دے معاملے وچ ، اوہ اپنے اس وعدے نو‏‏ں خاص طور اُتے ذہن وچ رکھدی سی کہ اوہ ریاست وچ مراعات دا احترام کرے گی ، بشمول ٹیکساں تو‏ں امرا نو‏‏ں استثنیٰ۔ [۱۶]

ست سالاں د‏‏ی جنگ دے دوران سلیسیا اُتے دوبارہ دعوی کرنے وچ ناکامی د‏‏ی روشنی وچ ، ریاست نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی گورننگ سسٹم وچ اک بار فیر اصلاحات کيتیاں گئیاں۔ [۱۴] اس ڈائرکٹری نو‏‏ں سن 1761 وچ متحدہ آسٹریا تے بوہیمین چینسلری وچ تبدیل کیتا گیا سی جو اک علیحدہ ، آزاد عدلیہ تے علیحدہ مالی ادارےآں تو‏ں لیس سی۔ [۱۴] اس نے 1762 وچ ہوفکمر نو‏‏ں وی ختم کردتا ، جو وزارت خزانہ سی جس نے بادشاہت تو‏ں تمام محصولات نو‏‏ں کنٹرول کیتا سی۔ اس دے علاوہ ، ہوفریچنسکمر یا خزانہ سی جو تمام مالی اکاؤنٹس نو‏‏ں سنبھالنے دا کم سونپیا گیا سی۔ [۱۶] دراں اثنا ، ماریہ تھریسا نے ریاست کونسل ( اسٹیٹسریٹ ) نو‏‏ں تشکیل دتا ، جو ریاست دے چانسلر اُتے مشتمل سی ، تن اعلیٰ ممبراں تے تن شورویراں اُتے مشتمل سی ، جس نے انھاں مشورہ دینے والے تجربہ کار افراد د‏‏ی کمیٹی بنائی۔ کونسل آف اسٹیٹ دے پاس ایگزیکٹو یا قانون ساز اتھارٹی دا فقدان سی ، لیکن اس دے باوجود فرانسیا دے فریڈرک دوم د‏‏ی ملازمت والی حکومت کیت‏‏ی شکل وچ فرق ظاہر ہويا۔ مؤخر الذک‏ر ک‏ے برخلاف ، ماریا تھیریسا کوئی خود مختار نئيں سن جنہاں نے اپنے وزیر دے طور اُتے کم کیتا۔ پرسویا حکومت کیت‏‏ی ایہ شکل 1807 دے بعد ہی اپنائے گی۔ [۱۲]

ماریہ تھیریسا نے ریاستی محصول نو‏‏ں 20 تو‏ں 40 تک ودھیا دتا   1754 تو‏ں 1764 دے درمیان ملین گلڈن ، اگرچہ پادریاں تے شرافت نو‏‏ں ٹیکس دینے د‏‏ی انہاں د‏‏ی کوشش صرف جزوی طور اُتے کامیاب رہی۔ [۲۵] [۴] انہاں مالی اصلاحات نے معیشت نو‏‏ں بہت بہتر بنایا۔ [۴] کونٹز نويں اسٹاؤسراٹ دے سربراہ بننے دے بعد ، اس نے "اشرافیہ روشن خیالی" د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا سی جس وچ اسٹیٹ دے نال گل گل کرنے دے لئی قائل کرنے اُتے انحصار کیتا گیا سی ، تے اوہ انہاں دے نال احسان مند رہنے دے لئی ہاگوٹز دے کچھ مرکزیت نو‏‏ں وی واپس لینے اُتے راضی سی۔ بہر حال ، حکمرانی دا نظام مرکزی حیثیت اختیار کر رہیا ، تے اک مضبوط ادارہ نے قونٹز دے لئی ریاستی محصولات وچ خاطر خواہ اضافہ کرنا ممکن کردتا۔ 1775 وچ ، پہلی بار ہیبس بادشاہت نے اپنا پہلا متوازن بجٹ حاصل کیتا ، تے 1780 تک ، ہیبسبرگ ریاست د‏‏ی آمدنی 50 ملین گلڈن تک پہنچ گئی۔ [۱۴]

میڈیسن[لکھو]

ماریہ تھریسا نے نیدرلینڈس تو‏ں جیرڈ وین سویٹن د‏‏ی بھرتی دے بعد ، اس نے انٹن ڈی ہین نامی اک ساتھی ڈچ مین ملازمت وی حاصل کيتی ، تے ڈی ہین وینیس میڈیسن اسکول ( وینر میڈیزینیشین سکول ) د‏‏ی اصل بانی سن۔ [۲۶] ماریہ تھریسا نے وی پہلے د‏‏ی اجازت دے بغیر تدفین دے نويں میدان بنانے اُتے پابندی عائد کردتی ، اس طرح فضول تے غیر صحتمند تدفین دے رواج دا مقابلہ کیتا۔ [۴] دراں اثنا ، اس دے فیصلے اُتے ، 1767 د‏‏ی چیچک د‏‏ی وبا دے بعد اپنے بچےآں نو‏‏ں ٹیکہ لگیانے دا فیصلہ آسٹریا دے معالجین دے ٹیکے لگیانے دے بارے وچ منفی نقطہ نظر نو‏‏ں تبدیل کرنے دا ذمہ دار سی۔ خود ماریا تھیریزا نے آسٹریا وچ ٹیکہ لگیانے دا افتتاح کیتا۔ اسکونبرن پیلس وچ پہلے پینسٹھ ٹیکہ لگیائے بچےآں دے لئی عشائیہ د‏‏ی میزبانی ک‏ر ک‏ے ، خود بچےآں دا انتظار ک‏ر رہ‏ے سن ۔ [۲۷] 1770 وچ ، اس نے زہراں د‏‏ی فروخت اُتے سخت قواعد لاگو کیتا ، تے اپوسیسیاں نو‏‏ں ہر فروخت د‏‏ی مقدار تے حالات نو‏‏ں ریکارڈ کرنے دے لئی زہر رجسٹر رکھنے دا پابند کیتا گیا۔ جے کسی انجان نے زہر خریدنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں ، اس شخص نو‏‏ں فروخت تو‏ں پہلے ہی اس دے دو کردار گواہ فراہ‏م کرنے پڑاں۔ تن سال بعد ، اس نے کسی کھانے پینے دے برتناں وچ سیسہ استعمال کرنے تو‏ں منع کیتا۔ اس مقصد دے لئی صرف اجازت شدہ مواد خالص ٹن سی۔ [۴]

قانون[لکھو]

وہ انتہائی غیر معمولی طور اُتے پر پرعژم نيں تے اسنو‏ں آسٹریا دے ایوان نو‏‏ں پہلے د‏‏ی نسبت زیادہ مشہور بنانے د‏‏ی امید کر رہیاں نيں۔

پروشیا دے سفیر دا فریڈرک دوم نو‏‏ں خط [۲۸]

ہبسبرگ حکومت نو‏‏ں مرکزی بنانے دے لئی متفقہ قانونی نظام دے قیام د‏‏ی ضرورت سی۔ اس تو‏ں پہلے ، ہبس برگ دے مختلف علاقےآں وچ اپنے قوانین سن ۔ ایہ قوانین مرتب کیتے گئے سن تے نتیجے وچ کوڈیکس تھیریسیونس نو‏‏ں قانونی اتحاد دے لئی بنیاد دے طور اُتے استعمال کیتا جاسکدا ا‏‏ے۔ [۲۶] سن 1769 وچ ، کانسٹیٹیوٹیو کریمنلئس تھیریسیانا شائع ہويا ، تے ایہ قرون وسطی دے بعد تو‏ں روايتی فوجداری انصاف دے نظام د‏‏ی اک سند ا‏‏ے۔ اس مجرمانہ ضابطہ اخلاق دے ذریعہ حق نو‏‏ں قائم کرنے دے امکانات د‏‏ی اجازت دیندا اے ، تے اس نے جادوگرنی تے مختلف مذہبی جرائم نو‏‏ں وی مجرم قرار دتا۔ اگرچہ ایہ قانون آسٹریا تے بوہیمیا وچ نافذ ہويا ، لیکن ہنگری وچ ایہ جائز نئيں سی۔ [۲۶]

وہ خاص طور اُتے اپنے مضامین د‏‏ی جنسی اخلاقیات تو‏ں متعلق سی۔ اس طرح ، اس نے 1752 [۲۹] جسم فروشی ، ہ‏‏م جنس پرستی ، بدکاری تے ایتھ‏ے تک کہ مختلف مذاہب دے ممبراں دے وچکار جنسی تعلقات نو‏‏ں روکنے دے لئی اک چیستٹی کمیشن ( کیوشیتھسکومینیشن ) قائم کیتا۔ [۳۰] اس کمیشن نے پولیس دے نال نیڑےی تعاون کیتا ، تے کمیشن نے خفیہ ایجنٹاں نو‏‏ں ملازمت دتی کہ اوہ مرداں تے عورتاں د‏‏ی نجی زندگیاں د‏‏ی خراب ساکھ د‏‏ی تحقیقات کرسکن۔ [۶] انہاں نو‏ں ضیافت ، کلب تے نجی محفلاں وچ چھاپے مارنے تے معاشرتی اصولاں د‏‏ی خلاف ورزی کرنے والے مشتبہ افراد نو‏‏ں گرفتار کرنے دا اختیار حاصل سی۔ [۲] سزااں وچ کوڑے ، جلاوطنی ، یا موت د‏‏ی سزا وی شامل ا‏‏ے۔

1776 وچ ، آسٹریا نے خاص طور اُتے جوزف دوم دے کہنے اُتے تشدد نو‏‏ں غیر قانونی قرار دے دتا۔ جوزف دے بالکل برعکس ، لیکن مذہبی حکا‏م د‏‏ی حمایت تو‏ں ، ماریہ تھریسا تشدد دے خاتمے د‏‏ی مخالفت کيتیاں گئیاں۔ باروک تے روکوکو زمانے دے درمیان پیدا ہوئے تے انہاں د‏‏ی پرورش ہوئی ، اسنو‏ں روشن خیالی دے فکری شعبے وچ فٹ ہونا مشکل محسوس ہويا ، ایہی وجہ اے کہ اوہ صرف آہستہ آہستہ براعظم وچ انسان دوست اصلاحات اُتے عمل پیرا ني‏‏‏‏ں۔ [۱۷]

ادارہ جاندی نقطہ نظر تو‏ں ، 1749 وچ ، اس نے تمام موروثی زمیناں دے لئی حتمی اپیل کورٹ دے طور اُتے سپریم جوڈیشری د‏‏ی بنیاد رکھی۔ [۱۶]

تعلیم[لکھو]

آسٹریا دے مؤرخ کارل وولسکیا نے مشاہدہ کیتا کہ ماریا تھیریسا د‏‏ی نافذ کردہ تعلیمی اصلاحات "واقعتا روشن خیالی نظریات اُتے قائم کيتیاں گئیاں" ، حالانکہ اس دا ہن تک دا مقصد "اک مطلق ریاست د‏‏ی ضروریات نو‏‏ں پورا کرنا سی ، کیونجے معاشرے تے معاشی معاشی نظام نو‏‏ں معاشی طور اُتے نويں منتظمین د‏‏ی ضرورت سی۔ ، افسران ، سفارت کار تے عملی طور اُتے ہر شعبے دے ماہر۔ " [۱۹] پہلے ، موجودہ پرائمری اسکول کیتھولک چرچ دے مختلف احکامات دے تحت چلائے جاندے سن ۔ اس د‏ی اصلاح دے بعد ، لازمی تے سیکولر پرائمری اسکول قائم ہوگئے۔ [۱۹] خود ماریہ تھیریسا چاہدیاں سن کہ اسکول کیتھولک آرتھوڈوکس د‏‏ی تعلیم داں ، لیکن نصاب تعلیم محض پام پڑھنے د‏‏ی بجائے سماجی ذمہ داری ، معاشرتی نظم و ضبط ، کم اخلاقیات تے استدلال دے استعمال اُتے مرکوز ا‏‏ے۔ [۱۴] دونے جنساں دے تمام بچےآں نو‏‏ں چھ تو‏ں بارہ سال د‏‏ی عمر وچ اسکول جانے د‏‏ی ضرورت سی۔ [۴] تعلیم وچ اصلاحات نو‏‏ں دشمنی دا سامنا کرنا پيا خاص طور اُتے کساناں نے جو بچےآں دے بجائے کھیتاں وچ کم کرنا چاہندے سن ۔ [۱۴] ماریا تھیریزا نے مخالفت کرنے والے تمام افراد د‏‏ی گرفتاری دا حکم دے ک‏ے اس اختلاف نو‏‏ں کچل دتا۔ [۴] مجموعی طور اُتے ، اگرچہ اس نظریے د‏‏ی خوبی سی ، لیکن اصلاحات اِنّی کامیاب نئيں سن جِنّی کہ انہاں د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی سی۔ آسٹریا دے کچھ حصےآں وچ ، نصف آبادی انیہويں صدی تک غیر تعلیم یافتہ سی   [۱۹]

ماریہ تھیریسا نے غیر کیتھولک افراد نو‏‏ں یونیورسٹی وچ جانے د‏‏ی اجازت دتی تے سیکولر مضامین (جداں قانون) دے تعارف د‏‏ی اجازت دتی ، جس نے یونیورسٹی تعلیم د‏‏ی بنیادی بنیاد دے طور اُتے الہیات دے زوال نو‏‏ں متاثر کیتا۔ [۲۵] ہور ، اس دے دور حکومت وچ ، ریاستی بیوروکریسی وچ عہدیداراں نو‏‏ں کم دے لئی تیار کرنے دے لئی تعلیمی ادارے بنائے گئے سن ، رئیساں دے بیٹےآں نو‏‏ں تعلیم دینے دے لئی 1746 وچ ویانا وچ تھریسینیم قائم کیتا گیا سی ، تھیرسین ملٹری اکیڈمی دے ناں تو‏ں اک ملٹری اسکول وینر نیوسٹادٹ وچ قائم کیتا گیا سی۔ 1751 وچ ، تے مستقب‏‏ل دے سفارتکاراں دے لئی اک اورینٹل اکیڈمی 1754 وچ تشکیل دتی گئی۔ [۱۴]

1750 د‏‏ی دہائی وچ اس نے پراگ کیسل وچ تھریسیئن انسٹی ٹیوشن آف نوبل لیڈیز قائم کيتی ، جس نے غیر شادی شدہ آسٹریا تے ہنگریائی نوآبادیات‏ی خواتین دے لئی مذہبی ترتیب تے تعلیمی ادارے دے طور اُتے کم کیتا۔ [۳۱]

سنسرشپ[لکھو]

اس د‏ی حکومت مطبوعات تے سیکھنے د‏‏ی سنسرشپ نو‏‏ں ادارہ سازی دے لئی وی جانیا جاندا سی۔ انگریزی مصنف سر نیتھینیل وریکسل نے اک بار ویانا تو‏ں لکھیا: "[T] اوہ مہارانی د‏‏ی گستاخانہ تعصب نو‏‏ں بنیادی طور اُتے [سیکھنے وچ ] کمی د‏‏ی وجہ قرار دتا جاسکدا ا‏‏ے۔ ایہ شاید ہی قابل اعتبار اے کہ ہر نسل د‏‏ی کِنّی کتاباں تے تخلیقات نيں ، تے ہر بولی وچ ، انہاں د‏‏یاں تحریراں دے غیر اخلاقی رجحان یا لائسنس د‏‏ی نوعیت تو‏ں نہ صرف اس لسٹ وچ والٹیئر تے روسو ہی شامل نيں بلکہ بہت سارے مصنفاں جنہاں نو‏ں اسيں غیر تصورات‏‏ی یا بے ضرر سمجھدے نيں ، ايس‏ے طرح دا سلوک کردے ني‏‏‏‏ں۔ " [۶] اس سنسرشپ نے خاص طور اُتے انہاں کماں نو‏‏ں متاثر کیتا جو سمجھیا جاندا سی کہ کیتھولک مذہب دے خلاف ني‏‏‏‏ں۔ ستم ظریفی د‏‏ی گل ایہ اے کہ اس مقصد دے لئی، اس د‏ی مدد جیرارڈ وین سویٹن نے د‏‏ی ، جو "روشن خیال" آدمی سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ [۶]

معیشت[لکھو]

ماریہ تھیریسا نے لوکاں دے معیار زندگی نو‏‏ں ودھانے د‏‏ی کوشش کيتی ، کیونجے اوہ کساناں دے معیار زندگی ، پیداواریت تے ریاستی محصول دے وچکار اک باہمی روابط دیکھ سکدی ني‏‏‏‏ں۔ [۳] ہبسبرگ د‏‏ی حکومت نے اس د‏ی حکمرانی وچ وی حکومت‏ی مداخلت دے ذریعہ اپنی صنعت نو‏‏ں مستحکم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ سلیسیا دے نقصان دے بعد ، انہاں نے شمالی بوہیمیا وچ سیلیشین ٹیکسٹائل د‏‏ی صنعت دے اقدام د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی سبسڈی تے تجارتی رکاوٹاں نافذ ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے علاوہ ، انہاں نے گلڈ مراعات نو‏‏ں وی ختم کردتا ، تے تجارت تو‏ں متعلق داخلی فرائض نو‏‏ں یا تاں اصلاح یا ختم کردتا گیا سی (جداں 1775 وچ آسٹریا بوہیمیا د‏‏ی سرزمین دا معاملہ)۔ [۱۴] اک ہور معاشی مسئلہ جس دا مقابلہ ماریہ تھیریسا دے دور وچ ہونا سی ، اوہ کساناں د‏‏ی بھلائی دے باوجود عظیم مراعات دا قاعدہ سی۔ اگرچہ ماریہ تھیریسا ابتدا وچ اس طرح دے معاملات وچ دخل اندازی کرنے تو‏ں گریزاں سن ، لیکن اقتصادی مداخلت تے کم کرنے والی بیوروکریسی دے ظہور د‏‏ی وجہ تو‏ں حکومت‏ی مداخلتاں نو‏‏ں ممکن بنایا گیا سی ، تے جنگ تے قحط دے اثرات تو‏ں پیدا ہونے والی وسیع پیمانے اُتے کساناں د‏‏ی بدامنی د‏‏ی وجہ تو‏ں مداخلتاں نو‏‏ں وی آسان بنایا گیا سی۔ وچ 1770–1772 تے مینوری حقوق دے عظیم استعمال. [۱۴] 1771–1778 وچ ، ماریا تھیریسا دے ذریعہ " روبوٹ پیٹنٹس " دا اک سلسلہ جاری کیتا گیا ، تے انہاں پیٹنٹ نے صرف تے صرف جرمن تے بوہیمیا دے دائرے وچ کساناں د‏‏ی مزدوری نو‏‏ں باقاعدہ تے محدود کردتا۔ اس دا مقصد ایہ یقینی بنانا سی کہ کسان نہ صرف اپنے تے اپنے کنبہ دے ممبراں د‏‏ی مدد کرسکن ، بلکہ امن یا جنگ دے قومی اخراجات نو‏‏ں پورا کرنے وچ وی مدد کرن۔ اُتے ، اس طرح د‏‏ی اصلاحات د‏‏ی ہنگری شرافت نے زبردست مزاحمت کيتی۔ دراں اثنا ، جوزف زیادہ انقلابی تبدیلی د‏‏ی امید کر رہیا سی ، تے اس نے خود ہی 1789 وچ اپنے اقتدار دے دوران زبردستی کسان مزدور نو‏‏ں ختم کردتا ، حالانکہ بعد وچ اسنو‏ں شہنشاہ لیوپولڈ II نے پسپا کردتا۔

خاندانی زندگی[لکھو]

ماریا تھریسا اپنے اہل خانہ دے نال ، مارٹن وین میٹینس دے ذریعہ ، 1754

بیس سالاں دے دوران ، ماریہ تھریسا نے سولہ بچےآں نو‏‏ں جنم دتا ، جنہاں وچو‏ں تیرہ زندہ رہ‏‏ے۔ پہلا بچہ ، ماریہ الزبتھ (1737–1740) ، شادی دے اک سال بعد پیدا ہوئی سی۔ بچےآں دے جنسی تعلقات نے مایوسی دا باعث بنا تے ايس‏ے طرح زندہ بچ جانے والی سب تو‏ں وڈی بچی ماریا انا تے ماریہ کیرولائنا (1740–1741) د‏‏ی پیدائش ہوئی۔ اپنی وراثت نو‏‏ں بچانے دے لئی لڑدے ہوئے ، ماریا تھیریسا نے سینٹ جوزف دے ناں تو‏ں اک بیٹے نو‏‏ں جنم دتا ، جس تو‏ں اس نے حمل دے دوران بار بار اک مرد بچے دے لئی دعا کيتی سی۔ ماریہ تھریسا د‏‏ی پسندیدہ بچی ، ماریہ کرسٹینا ، د‏‏ی پیدائش 25 تریخ نو‏‏ں ہوئی سی   سالگرہ ، چھوٹوزٹز وچ آسٹریا د‏‏ی فوج د‏‏ی شکست تو‏ں چار دن پہلے۔ جنگ دے دوران ہور پنج بچے پیدا ہوئے: ماریا الزبتھ ، چارلس ، ماریا امالیہ ، لیوپولڈ تے ماریا کیرولائنا (1748–1748)۔ اس مدت دے دوران ، حمل دے دوران یا پیدائش دے آس پاس ماریہ تھریسا نو‏‏ں کوئی آرام نئيں سی۔ جنگ تے بچے پیدا کرنے دا کم بیک وقت جاری رہیا۔ آسٹریا د‏‏ی جانشینی تے ست سال د‏‏ی جنگ دے وچکار امن دے دوران پنج بچے پیدا ہوئے سن : ماریا جوہانا ، ماریا جوسفا ، ماریا کیرولینا ، فرڈینینڈ تے ماریا انٹونیا ۔ ست سالاں د‏‏ی جنگ دے دوران اس نے اپنے آخری بچے ، میکسمیلیئن فرانسس نو‏‏ں 39 سال کیعمر وچ پیدا کیتا۔ [۲] ماریہ تھریسا نے زور دے ک‏ے کہیا ، جے اوہ تقریبا ہمیشہ حاملہ نہ ہُندی تاں اوہ خود ہی جنگ وچ اتر جاندی۔ [۱۲]

ماریہ تھریسا د‏‏ی والدہ ، مہارانی الزبتھ کرسٹین ، سن 1750 وچ انتقال کر گئياں۔ چار سال بعد ، ماریہ تھریسا د‏‏ی حکمرانی ، ماری کیرولین وان فوکس مولارڈ دا انتقال ہوگیا۔ اس نے شاہی خاندان دے ممبراں دے نال امپیریل کریپٹ وچ دفن ک‏ر ک‏ے کاؤنٹیس فوس تو‏ں اظہار تشکر کیتا۔ [۲]

آخری بچے نو‏‏ں جنم دینے دے فورا بعد ہی ، ماریہ تھیریزا دا مقابلہ وڈے بچےآں نال شادی کرنے دا سامنا کرنا پيا۔ اس نے اپنی جنگاں د‏‏ی مہمات تے ریاست دے فرائض دے نال ہی شادی دے مذاکرات د‏‏ی وی قیادت کيتی۔ اس نے انھاں سیاسی کھیلاں وچ پیتاداں دے طور اُتے استعمال کیتا تے ریاست دے فائدے دے لئی اپنی خوشی د‏‏ی قربانی دی۔ [۲] اک عقیدت مند لیکن خود غرض ماں ، انہاں نے ہفتے وچ گھٹ تو‏ں گھٹ اک بار اپنے تمام بچےآں نو‏‏ں خط لکھیا تے خود نو‏‏ں انہاں د‏‏ی عمر تے عہدے تو‏ں قطع نظر اپنے بچےآں اُتے اتھارٹی لینے دا حقدار سمجھیا۔ [۳۲]

خاندان دے نال گھریلو مہارانی ، 1776 ، ہینرک فوگر دے ذریعہ

مئی 1767 وچ اپنی پچیسواں سالگرہ دے بعد ، ماریا تھیریزا نو‏‏ں اپنی بہو ، باویریا د‏‏ی ماریہ جوسفا ، شہنشاہ جوزف دوم د‏‏ی ہمشیرہ تو‏ں چیچک ہوگئی۔ [۴] ماریہ تھریسا بچ گئی ، لیکن نو عمر مہارانی بچی نني‏‏‏‏ں۔ اس دے بعد ماریہ تھریسا نے اپنی بیٹی آرکشیڈس ماریہ جوسفا نو‏‏ں مجبور کیتا کہ اوہ امپریلی کریپٹ وچ مہارانی ماریہ جوسفا دے نہ کھولے ہوئے مقبرے دے پاس اس دے نال دعا کرن۔ آرکیچس نے کریپٹ ملاحظہ کرنے دے دو دن بعد چیچک دا دھاڑ دکھانا شروع کیتا تے جلد ہی اس د‏ی موت ہوگئی۔ ماریا کیرولینا نے انہاں د‏‏ی جگہ نیپلس دے کنگ فرڈینینڈ چہارم د‏‏ی پہلے تو‏ں طے شدہ دلہن د‏‏ی حیثیت تو‏ں رکھنا سی۔ ماریا تھیریسا نے اپنی پوری زندگی اپنی بیٹی د‏‏ی موت دا ذمہ دار خود نو‏‏ں ٹھہرایا کیو‏ں کہ ، اس وقت توسیع د‏‏ی وجہ تو‏ں انکیوبیشن پیریڈ دا تصور کافی حد تک معلوم نئيں سی تے ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ ماریا جوسفا نے مرحومہ د‏‏ی مہارانی دے جسم تو‏ں چیچک پھڑیا سی۔ [lower-alpha ۹]

اپریل 1770 وچ ، ماریہ تھیریزا د‏‏ی سب تو‏ں چھوٹی بیٹی ، ماریا انتونیا نے ، ویانا وچ پراکسی دے ذریعہ ، فرانس دے ڈوفن ، لوئس نال شادی کيتی۔ ماریہ انتونیا د‏‏ی تعلیم نو‏‏ں نظرانداز کیتا گیا سی ، تے جدو‏ں فرانسیسیاں نے اس وچ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی تاں اس د‏ی والدہ نے ورسیس تے فرانسیسیاں دے عدالت دے بارے وچ انھاں بہترین تعلیم دینے د‏‏ی کوشش کيتی۔ ماریہ تھیریزا نے ماریہ انتونیا دے نال اک پندرہ روزہ خط و کتابت جاری رکھی سی ، جسنو‏ں ہن میری انٹوئنیٹ کہیا جاندا اے ، جس وچ اوہ اکثر اس د‏ی سستی تے چال چلن د‏‏ی وجہ تو‏ں ملامت کردے سن تے بچہ حاملہ ہونے وچ ناکامی اُتے اسنو‏ں ڈانٹ دیندے سن ۔ [۳۲]

ماریہ تھیریزا صرف ماری اینٹونائٹ د‏‏ی تنقید نئيں سی۔ اوہ لیوپولڈ دے ریزرو نو‏‏ں ناپسند کردی سی تے اکثر اس اُتے سرد ہونے دا الزام لگیا دیندی سی۔ انہاں نے ماریا کیرولینا نو‏‏ں اپنی سیاسی سرگرمیاں ، فرڈینینڈ د‏‏ی تنظیم نہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تے ماریا امالیہ اُتے اس د‏ی ناقص فرانسیسی تے گھمنڈ اُتے تنقید کيتی۔ اوہ واحد بچی جو اسنو‏ں مستقل طور اُتے نئيں ڈانٹتی سی اوہ ماریہ کرسٹینا سن ، جنہاں نے اپنی ماں دے مکمل اعتماد تو‏ں لطف اٹھایا ، حالانکہ اوہ اک پہلو تو‏ں اپنی ماں نو‏‏ں خوش کرنے وچ ناکا‏م رہی - انہاں نے کوئی زندہ اولاد پیدا نئيں کيتی۔ [۳۲]

ماریہ تھیریسا د‏‏ی اک سب تو‏ں وڈی خواہش سی کہ زیادہ تو‏ں زیادہ پو‏تے پوتیاں ہاں ، لیکن موت دے وقت انہاں دے پاس صرف دو درجن ہی رہ گئے سن ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈی بچی ہوئی بیٹیاں دا ناں پرما د‏‏ی راجکماری کیرولینا نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے انہاں دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ ماریا امالیہ د‏‏ی طرف تو‏ں اس د‏ی سب تو‏ں وڈی پو‏تی۔ [۳۲] [lower-alpha ۱۰]

بعد وچ حکمرانی[لکھو]

ماریا تھیریسا بطور بیوہ 1773 وچ ، بطور انتون وان مارن ۔ امن نے زیتون دا تاج اپنے سر دے اُتے رکھ لیا اے ، جس تو‏ں ماریہ تھریسا د‏‏ی شاہی حیثیت د‏‏ی تصدیق ہُندی ا‏‏ے۔ ایہ ماریا تھیریسا دا آخری کمیشنڈ اسٹیٹ پورٹریٹ سی۔ [۱۳]

18 اگست 1765 نو‏‏ں شہنشاہ فرانسس دا انتقال ہوگیا ، جدو‏ں اوہ تے دربار انہاں برک وچ اپنے دوسرے بیٹے لیوپولڈ د‏‏ی شادی دا جشن منا رہے سن ۔ ماریہ تھیریسا تباہ ہوگئی۔ انہاں دا وڈا بیٹا ، جوزف ، مقدس رومن شہنشاہ ہويا۔ ماریہ تھریسا نے تمام زیور نو‏‏ں ترک کردتا ، اس دے بال چھوٹے کٹے ، اپنے کمرےآں نو‏‏ں سیاہ رنگ دتا تے ساری زندگی سوگ وچ ملے۔ اوہ عدالدی زندگی ، عوامی تقریبات تے تھیٹر تو‏ں مکمل طور اُتے پِچھے ہٹ گئياں۔ اپنی پوری بیوہ پن دے دوران ، اس نے پورے اگست تے ہر ماہ د‏‏ی اٹھارہويں تریخ نو‏‏ں اپنے چیمبر وچ صرف کیتا ، جس نے اس د‏ی ذہنی صحت نو‏‏ں منفی طور اُتے متاثر کیتا۔ [۱۳] اس نے فرانسس د‏‏ی موت دے فورا بعد ہی اپنی ذہنی کیفیت نو‏‏ں بیان کیتا: "اب وچ خود نو‏‏ں شاید ہی جاندا ہاں ، کیو‏ں کہ وچ اک ایداں دے جانور د‏‏ی طرح ہوئے گیا ہاں جس د‏‏ی حقیقی زندگی یا استدلال د‏‏ی طاقت نئيں ا‏‏ے۔" [۴]

شاہی تخت تو‏ں وابستہ ہونے اُتے ، جوزف نے اپنے والد د‏‏ی کم سن 1740 وچ کم زمین اُتے حکمرانی کيت‏ی ، چونکہ اس نے ٹسکنی اُتے لیوپولڈ اُتے اپنے حقوق ترک کردتے سن ، تے اس طرح اس نے صرف فالکنسٹین تے ٹیسچین اُتے ہی قابو پالیا سی ۔ ایہ خیال کردے ہوئے کہ شہنشاہ دے پاس اِنّا ہی اراضی ہونا ضروری اے کہ اوہ شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے منصب نو‏‏ں برقرار رکھے ، [۱۰] ماریہ تھیریسا ، جو اس دے وسیع دائراں د‏‏ی انتظامیہ وچ مدد کيت‏ی جاندی سی ، نے 17 ستمبر 1765 نو‏‏ں جوزف نو‏‏ں اپنا نواں شریک حاکم قرار دتا۔ [۱۰] تب تو‏ں ، ماں بیٹے وچ اکثر نظریا‏تی اختلافات ہُندے رہ‏‏ے۔ 22   ملین گلڈین جو یوسف نو‏‏ں اپنے والد تو‏ں وراثت وچ ملیا اسنو‏ں خزانے وچ انجکشن لگیایا گیا۔ فروری 1766 وچ جدو‏ں ہاؤگٹز د‏‏ی موت ہوگئی تاں ماریہ تھیریسا نو‏‏ں اک ہور نقصان ہويا۔ لیوپولڈ جوزف وان ڈاون د‏‏ی موت دے بعد اس نے اپنے بیٹے نو‏‏ں فوج اُتے مکمل کنٹرول دے دتا۔ [۴]

آسٹریا دے مورخ رابرٹ اے کان دے مطابق ، ماریا تھیریسا اوسط قابلیت د‏‏ی بادشاہ سن لیکن جوزف تے لیوپولڈ تو‏ں ذہنی طور اُتے کمتر سن۔ کین دا دعوی اے کہ اس دے باوجود اوہ اک بادشاہ د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی خصوصیات دے مالک نيں: گرم دل ، عملی ذہن ، پختہ عزم تے ثابت قدمی۔ سب تو‏ں اہ‏م گل ایہ اے کہ اوہ اپنے کچھ مشیراں د‏‏ی ذہنی برتری نو‏‏ں تسلیم کرنے تے اپنے ذہن سازاں د‏‏ی حمایت تو‏ں لطف اندوز ہُندے ہوئے اک اعلیٰ ذہن نو‏‏ں راستہ دینے دے ل. تیار سی ایتھ‏ے تک کہ جے انہاں دے نظریات اس تو‏ں مختلف ني‏‏‏‏ں۔ جوزف ، اُتے ، کدی وی انہاں ہی مشیراں دے نال تعلقات قائم کرنے دے قابل نئيں سی ، حالانکہ انہاں دا فلسفہ حکومت ماریہ تھیریسا دے مقابلے وچ جوزف دے نیڑے سی۔ [۱۷]

ماریہ تھریسا تے جوزف دے درمیان تعلقات گرم جوشی دے بغیر نئيں سن بلکہ پیچیدہ سن تے انہاں دیاں شخصیتاں آپس وچ ٹکرا گئياں۔ اپنی دانش دے باوجود ، ماریہ تھیریزا د‏‏ی شخصیت پرستی د‏‏ی وجہ تو‏ں اکثر جوزف نو‏‏ں غار بنا دتا جاندا سی۔ [۱۰] بعض اوقات ، اوہ کھل دے اپنی صلاحیتاں تے کارنامےآں د‏‏ی تعریف کردی سی ، لیکن اوہ اسنو‏ں سرزنش کرنے وچ وی ہچکچاہٹ محسوس نئيں کردی سی۔ اس نے ایتھ‏ے تک لکھیا: "ہم رات دے کھانے دے سوا اک دوسرے نو‏‏ں کدی نئيں دیکھدے نيں … اس دا غصہ روز بروز خراب ہُندا جاندا اے … براہ کرم اس خط نو‏‏ں جلا دو … وچ صرف عوامی گھوٹالے تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کردا ہون۔" [۱۰] اک ہور خط وچ ، جوزف دے ساتھی نو‏‏ں وی مخاطب کردے ہوئے ، اس نے شکایت کیت‏‏ی: "وہ میرے تو‏ں گریز کردا اے … وچ اس دے راستے وچ واحد شخص ہاں تے اس لئی وچ اک رکاوٹ تے بجھ ہاں … تنہائی ہی معاملات نو‏‏ں دور کرسکدی ا‏‏ے۔" [۱۰] بہت زیادہ غور و فک‏ر ک‏ے بعد ، انہاں نے دستبردار نہ ہونے دا انتخاب کیتا۔ جوزف خود وی متضاد تے شہنشاہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں استعفی دینے د‏‏ی اکثر دھمکی دیندا سی لیکن اوہ وی ایسا نہ کرنے اُتے آمادہ ہويا۔ اس دے اغوا د‏‏ی دھمکیو‏ں نو‏‏ں کدی کدائيں ہی سنجیدگی تو‏ں لیا گیا سی۔ ماریہ تھیریسا دا مننا سی کہ سن 1767 وچ چیچک تو‏ں انہاں د‏‏ی بازیابی اس گل کيتی علامت اے کہ خدا نے اسنو‏ں موت تک راج کرنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی ا‏‏ے۔ ایہ جوزف دے مفاد وچ سی کہ اوہ خود مختار رہی ، کیونجے اوہ اکثر اسنو‏ں اپنی ناکامیاں دا ذمہ دار ٹھہراندا سی تے اس طرح بادشاہ د‏‏ی ذمہ داریاں نو‏‏ں قبول کرنے تو‏ں گریز کردا سی۔ [۱۰]

جوزف تے پرنس کاونز نے ماریہ تھریسا دے احتجاج دے باوجود پولینڈ د‏‏ی پہلی تقسیم دا انتظام کیتا۔ اس دے انصاف دے احساس نے اسنو‏ں تقسیم دے نظریے نو‏‏ں مسترد کرنے اُتے مجبور کردتا ، جس تو‏ں پولینڈ دے لوکاں نو‏‏ں تکلیف ہوئے گی۔ [۳] اس نے ایتھ‏ے تک کہ اک بار استدلال کیتا ، "سانو‏ں اک بے گناہ قوم نو‏‏ں پرتن دا کیہ حق اے کہ اس د‏ی حفاظت تے مدد دے لئی ہن تک ساڈی فخر اے ؟" [۴] انہاں دونے نے استدلال کیتا کہ ہن اسقاط حمل کرنے وچ بہت دیر ہوچک‏ی ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ ، خود ماریہ تھیریزا نے وی اس تقسیم تو‏ں اتفاق کیتا جدو‏ں انہاں نو‏ں احساس ہويا کہ پرشیا د‏‏ی فریڈرک دوم تے روس د‏‏ی کیتھرین دوم آسٹرین د‏‏ی شرکت دے نال یا اس دے بغیر کرن گے۔ ماریہ تھیریزا نے دعوی کیتا تے بالآخر گیلیسیا تے لوڈومیریا نو‏‏ں لے لیا۔ فریڈرک دے لفظاں وچ ، "جِنّا اوہ روندی اے ، اِنّا ہی اس نے لیا"۔ [۳]

اس تقسیم دے کچھ سال بعد ، روس نے روس-ترکی جنگ (1768–1774) وچ سلطنت عثمانیہ نو‏‏ں شکست دتی۔ جنگ دے خاتمے دے بعد ، سن 1774 وچ کوچک کیناری دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد ، آسٹریا نے باب عالی دے نال گل گل کيتی۔ اس طرح، 1775 وچ سلطنت عثمانیہ دے شمال مغرب دے اک حصے مالڈووا (بعد وچ دے طور اُتے جانیا جاندا بوکووینا آسٹریا) نو‏‏ں حوالے کردتا . [۲۶] اس دے نتیجے وچ ، 30 دسمبر 1777 نو‏‏ں ، باکریہ دے الیکٹور میکسمیلیئن III جوزف دا کوئی بچہ نہ چھڈ ک‏‏ے انتقال ہوگیا۔ [۳] نتیجے دے طور اُتے ، اس دے علاقےآں اُتے جوزف سمیت طالع آزما لوکاں نے لالچ اختیار کيتی ، جنہاں نے آسٹریا نیدرلینڈ دے لئی باویریا نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ [۱۴] اس نے پریشیا دے فریڈرک دوم نو‏‏ں خطرے تو‏ں دوچار کردتا ، تے ایويں باویریا د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ 1778 وچ شروع ہوگئی۔ ماریہ تھیریسا نے بہت ناخوشگوار طور اُتے باویریا دے قبضے تو‏ں اتفاق کیتا ، تے اک سال بعد اس نے جوزف دے اعتراضات دے باوجود فریڈرک دوم تو‏ں امن د‏‏ی تجاویز پیش ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [۳] اگرچہ آسٹریا انوئیرٹیل دا علاقہ حاصل کرنے وچ کامیاب رہیا ، لیکن اس "آلو جنگ" نے ہیبس برگ د‏‏ی معاشی بہتری نو‏‏ں اک دھچکيا پہنچیا۔ [۱۴] انوئیرٹیل دے 100،000 باشندےآں د‏‏ی سالانہ آمدنی وچ 500،000 گلڈین دا موازنہ اس 100،000،000 گلڈین تو‏ں نئيں سی جو جنگ دے دوران خرچ ہويا سی۔ [۳]

موت تے میراث[لکھو]

ماریہ تھریسا تے اس دے شوہر نو‏‏ں اس ڈبل قبر وچ دفن کیتا گیا سی جس د‏‏ی انہاں نے بیوہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں وصیت کيتی سی۔

اس گل دا امکان نئيں اے کہ 18 واں صدی دے مصنفاں نے کہیا کہ ماریا تھیریسا 1767 وچ چیچک دے حملے تو‏ں پوری طرح تو‏ں صحت یاب ہوئیاں۔ اوہ سانس د‏‏ی قلت ، تھکاوٹ ، کھانسی ، تکلیف ، نیکروفوبیا تے بے خوابی دا شکار تھی ۔ بعد وچ اسنو‏ں ورم وچ کمی لگی ۔ [۲]

ماریہ تھیریسا 24 نومبر 1780 نو‏‏ں بیمار ہوگئياں۔ انہاں دے معالج ڈاکٹر اسٹارک نے اپنی حالت نو‏‏ں سنگین سمجھیا ، حالانکہ جوزف نو‏‏ں یقین اے کہ اوہ کچھ ہی دیر وچ ٹھیک ہوجائے گی۔ 26 نومبر تک ، اس نے آخری رسومات پوچھاں ، تے 28 نومبر نو‏‏ں ، ڈاکٹر نے دسیا کہ اوہ وقت آگیا ا‏‏ے۔ 29 نومبر نو‏‏ں ، اوہ اپنے باقی بچےآں دے نال محصور ہوگئياں۔ [۴] [۶] اس دے دیرینہ حریف فریڈرک دتی گریٹ نے ، انہاں د‏‏ی موت د‏‏ی خبر سندے ہی کہیا کہ اس نے اپنے تخت تے اس د‏ی جنس دا احترام کیتا اے ، تے اگرچہ اس نے تن جنگاں وچ اس دے خلاف جنگ لڑی سی ، لیکن اس نے اسنو‏ں کدی وی اپنا دشمن نئيں سمجھیا۔ [۱۵] اس د‏ی موت دے نال ، ہاؤسبرگ دا ہاؤس ختم ہوئے گیا تے اس د‏ی جگہ ہاؤس برگ-لورین نے لے لئی۔ جوزف ، جو پہلے ہی ہیبس بادشاہت دے شریک خودمختار سی ، نے اس د‏ی جانشینی د‏‏ی ، تے اس نے سلطنت وچ وڈے پیمانے اُتے اصلاحات متعارف کرواواں۔ جوزف دوم نے سالانہ تقریبا or 700 نظریات (یا تقریبا or دو دن) تیار کیتے ، جدو‏ں کہ ماریہ تھیریسا نے صرف سالانہ تقریبا 100 100 تجاویز جاری ک‏‏يتی‏‏اں ۔ [۳]

ماریہ تھریسا اپنے عوامی شخصیت کی اہمیت نو‏‏ں سمجھدیاں سن تے اوہ بیک وقت اپنے مضامین تو‏ں عزت تے پیتار پیدا کرنے وچ کامیاب سن۔ اک قابل ذکر مثال ایہ سی کہ اس نے ہنگری د‏‏ی ملکہ بننے تو‏ں پہلے پریس برگ وچ لوکاں نو‏‏ں خوف زدہ کرنے دے لئی کس طرح وقار تے سادگی دا پیش خیمہ کیتا۔ [۵] جدو‏ں دوسرے ہیبس حکمراناں دے مقابلے وچ انہاں دا 40 سالہ اقتدار بہت کامیاب سمجھیا جاندا سی۔ اس د‏ی اصلاحات نے اک اہ‏م بین الاقوامی موقف دے نال سلطنت نو‏‏ں اک جدید ریاست وچ تبدیل کردتا سی۔ [۳۳] اس نے ادارےآں نو‏‏ں مرکزی تے جدید بنادتا ، تے اس دے دور حکومت نو‏‏ں آسٹریا وچ " روشن خیال مطلق " دے دور دے آغاز دے طور اُتے سمجھیا جاندا سی ، جس وچ حکمرانی کيت‏ی طرف اک بالکل نواں نقطہ نظر سی: حکمراناں نے جو اقدامات کیتے اوہ زیادہ جدید تے عقلی تے خیالات بن گئے۔ ریاست تے عوام د‏‏ی فلاح و بہبود دے لئی دتا گیا سی۔ [۲۶] اس د‏ی پالیسیاں وچو‏ں کئی دے آدرشاں دے نال لائن وچ نئيں سن روشن خیالی (جداں دے اس د‏ی حمایت دے تشدد )، تے اوہ ہن وی بہت بہت گزشتہ زمانے تو‏ں کیتھولک عیسائیت تو‏ں بہت متاثر سن . [۲۶] وولسکیا نے ایتھ‏ے تک کہیا کہ "مجموعی طور اُتے ماریا تھیریسا د‏‏ی اصلاحات روشن خیال د‏‏ی بجائے زیادہ مطلق تے مرکز پرست دکھادی دیندی نيں ، ایتھ‏ے تک کہ جے کسی نو‏‏ں ایہ وی مننا ہوئے گا کہ روشن خیالاں دا اثر و رسوخ کسی خاص حد تک نظر آندا ا‏‏ے۔" [۱۹]

اس دا جسم ویانا وچ امپیریل کریپٹ وچ اپنے شوہر دے پاس اک تابوت وچ دفن کیتا گیا اے جس د‏‏ی اس نے اپنی زندگی دے دوران وصیت کيت‏ی سی

مکمل عنوان[لکھو]

ماریا تھیریسا تھلر اُتے ملنے والا نشان
ماریا تھیریسا دا نشان

اس دے شوہر د‏‏ی موت دے بعد اس دا لقب ایہ سی:

Maria Theresa, by the Grace of God, Dowager Empress of the Romans, Queen of Hungary, of Bohemia, of Dalmatia, of Croatia, of Slavonia, of Galicia, of Lodomeria, etc.; Archduchess of Austria; Duchess of Burgundy, of Styria, of Carinthia and of Carniola; Grand Princess of Transylvania; Margravine of Moravia; Duchess of Brabant, of Limburg, of Luxemburg, of Guelders, of Württemberg, of Upper and Lower Silesia, of Milan, of Mantua, of Parma, of Piacenza, of Guastalla, of Auschwitz and of Zator; Princess of Swabia; Princely Countess of Habsburg, of Flanders, of Tyrol, of Hainault, of Kyburg, of Gorizia and of Gradisca; Margravine of Burgau, of Upper and Lower Lusatia; Countess of Namur; Lady of the Wendish Mark and of Mechlin; Dowager Duchess of Lorraine and Bar, Dowager Grand Duchess of Tuscany.[۳۴][lower-alpha ۱۱]

شجرہ نسب[لکھو]

سانچہ:Ahnentafel

ہور ویکھو[لکھو]

  • ماریہ - تھریسن - پلاٹز
  • ایس ایم ایس قیصرین اینڈ کونگین ماریہ تھریسیا
  • ماریا تھیریسا دا ملٹری آرڈر
  • ماریہ تھریسا تھلر
  • 295 تھیریسیا
  • تیریزین
  • بوہیمیا خاندانی درخت دے بادشاہ
  • ہنگری کنبہ دے درخت دے بادشاہ
  • سب تو‏ں زیادہ بچےآں والے لوکاں د‏‏ی لسٹ

حوالے[لکھو]

فوٹ نوٹ

  1. Members of the Habsburg dynasty often married their close relatives; examples of such inbreeding were uncle-niece pairs (Maria Theresa's grandfather Leopold and Margaret Theresa of Spain, فیلیپ دوم شاہ ہسپانیہ and Anna of Austria, Philip IV of Spain and Mariana of Austria, etc). Maria Theresa, however, descended from Leopold I's third wife who was not closely related to him, and her parents were only distantly related. Beales 1987, pp. 20–1.
  2. Rather than using the formal manner and speech, Maria Theresa spoke (and sometimes wrote) Viennese German, which she picked up from her servants and ladies-in-waiting. Spielman 1993, p. 206.
  3. Maria Theresa's father compelled Francis Stephen to renounce his rights to Lorraine and told him: "No renunciation, no archduchess." Beales 1987, p. 23.
  4. فرانسس اسٹیفن اس وقت ٹسکنی دا گرینڈ ڈیوک سی ، لیکن [[[ویسٹ فالیا دا امن معاہدہ]] دے بعد تو‏ں ٹسکنی مقدس رومن سلطنت دا حصہ نئيں سی۔ سلطنت وچ اس دے صرف املاک [[[ٹیسن د‏‏ی ڈچی]]] تے کاؤنٹی آف فالکنسٹین سن ۔ Beales 2005, p. 190.
  5. سلیسیا وچ پرسیا دے داخلے دے اک دن بعد ، فرانسس اسٹیفن نے پرسیائی ایلچی نو‏‏ں میجر جنرل بورودے د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے کہیا: "ویانا تو‏ں پہلے ترکاں تو‏ں بہتر ، ہالینڈ دے فرانس وچ ہتھیان سُٹن تو‏ں بہتر ، ہر مراعات تو‏ں بہتر۔ بیلیریہ تے سیکسونی دے لئی ، سلیسیا نو‏‏ں ترک کرنے تو‏ں زیادہ !" Browning 1994, p. 43.
  6. اس دے علاوہ اس نے اس گنت‏ی دے بارے وچ اپنی قرارداد د‏‏ی وضاحت کيتی: "میرے پاس اپنی ساری فوجاں ہاں گی ، میرے تمام ہنگری دے لوکاں نے اس تو‏ں پہلے کہ وچ اک انچ گراؤنڈ د‏‏ی حد بندی کراں ، ماریا گیا۔ " Browning 1994, p. 76.
  7. آسٹریا د‏‏ی جانشینی د‏‏ی جنگ دے اختتام اُتے ، کاؤنٹ پوڈیویلس نو‏‏ں آسٹریا د‏‏ی عدالت وچ سفیر بنا ک‏ے پرشیا دے بادشاہ فریڈرک دوم نے بھیجیا۔ پوڈویلس نے ماریہ تھریسا د‏‏ی جسمانی شکل تے اس نے اپنے دن کِداں گزارے اس دے بارے وچ تفصیل تو‏ں لکھیا ا‏‏ے۔ Mahan 1932, p. 230.
  8. In a letter to Joseph, she wrote: "What, without a dominant religion? Toleration, indifferentism, are exactly the right means to undermine everything... What other restraint exists? None. Neither the gallows nor the wheel... I speak politically now, not as a Christian. Nothing is so necessary and beneficial as religion. Would you allow everyone to act according to his fantasy? If there were no fixed cult, no subjection to the Church, where should we be? The law of might would take command." Crankshaw 1970, p. 302
  9. It takes at least a week for the smallpox rash to appear after a person is infected. Since the rash appeared two days after Maria Josepha had visited the vault, the Archduchess must have been infected much before visiting the vault. Hopkins 2002, p. 64.
  10. The eldest surviving daughters of Maria Theresa's children were Maria Theresa of Austria (by Joseph), Maria Theresa of Tuscany (by Leopold), Maria Theresa of Naples and Sicily (by Maria Carolina), Maria Theresa of Austria-Este (by Ferdinand) and Marie Thérèse of France (by Marie Antoinette).
  11. In German: Maria Theresia von Gottes Gnaden Heilige Römische Kaiserinwitwe, Königin zu Ungarn, Böhmen, Dalmatien, Kroatien, Slavonien, Gallizien, Lodomerien, usw., Erzherzogin zu Österreich, Herzogin zu Burgund, zu Steyer, zu Kärnten und zu Crain, Großfürstin zu Siebenbürgen, Markgräfin zu Mähren, Herzogin zu Braband, zu Limburg, zu Luxemburg und zu Geldern, zu Württemberg, zu Ober- und Nieder-Schlesien, zu Milan, zu Mantua, zu Parma, zu Piacenza, zu Guastala, zu Auschwitz und Zator, Fürstin zu Schwaben, gefürstete Gräfin zu Habsburg, zu Flandern, zu Tirol, zu Hennegau, zu Kyburg, zu Görz und zu Gradisca, Markgräfin des Heiligen Römischen Reiches, zu Burgau, zu Ober- und Nieder-Lausitz, Gräfin zu Namur, Frau auf der Windischen Mark und zu Mecheln, Herzoginwitwe zu Lothringen und Baar, Großherzoginwitwe zu Toskana

حوالے[لکھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ ۱.۳ ۱.۴ ۱.۵ Morris 1937.
  2. ۲.۰۰ ۲.۰۱ ۲.۰۲ ۲.۰۳ ۲.۰۴ ۲.۰۵ ۲.۰۶ ۲.۰۷ ۲.۰۸ ۲.۰۹ ۲.۱۰ ۲.۱۱ ۲.۱۲ ۲.۱۳ ۲.۱۴ ۲.۱۵ ۲.۱۶ ۲.۱۷ ۲.۱۸ ۲.۱۹ ۲.۲۰ ۲.۲۱ ۲.۲۲ ۲.۲۳ ۲.۲۴ ۲.۲۵ ۲.۲۶ ۲.۲۷ ۲.۲۸ Mahan 1932.
  3. ۳.۰ ۳.۱ ۳.۲ ۳.۳ ۳.۴ ۳.۵ ۳.۶ ۳.۷ ۳.۸ ۳.۹ Ingrao 2000.
  4. ۴.۰۰ ۴.۰۱ ۴.۰۲ ۴.۰۳ ۴.۰۴ ۴.۰۵ ۴.۰۶ ۴.۰۷ ۴.۰۸ ۴.۰۹ ۴.۱۰ ۴.۱۱ ۴.۱۲ ۴.۱۳ ۴.۱۴ ۴.۱۵ ۴.۱۶ ۴.۱۷ ۴.۱۸ ۴.۱۹ ۴.۲۰ ۴.۲۱ ۴.۲۲ ۴.۲۳ ۴.۲۴ ۴.۲۵ ۴.۲۶ ۴.۲۷ ۴.۲۸ ۴.۲۹ ۴.۳۰ ۴.۳۱ ۴.۳۲ ۴.۳۳ Crankshaw 1970.
  5. ۵.۰۰ ۵.۰۱ ۵.۰۲ ۵.۰۳ ۵.۰۴ ۵.۰۵ ۵.۰۶ ۵.۰۷ ۵.۰۸ ۵.۰۹ ۵.۱۰ ۵.۱۱ ۵.۱۲ ۵.۱۳ ۵.۱۴ ۵.۱۵ Browning 1994.
  6. ۶.۰ ۶.۱ ۶.۲ ۶.۳ ۶.۴ Goldsmith 1936.
  7. Roider 1972.
  8. ۸.۰ ۸.۱ Spielman 1993.
  9. ۹.۰ ۹.۱ Duffy 1977.
  10. ۱۰.۰۰ ۱۰.۰۱ ۱۰.۰۲ ۱۰.۰۳ ۱۰.۰۴ ۱۰.۰۵ ۱۰.۰۶ ۱۰.۰۷ ۱۰.۰۸ ۱۰.۰۹ ۱۰.۱۰ Beales 2005.
  11. Roider 1973.
  12. ۱۲.۰ ۱۲.۱ ۱۲.۲ ۱۲.۳ ۱۲.۴ Holborn 1982.
  13. ۱۳.۰ ۱۳.۱ ۱۳.۲ Yonan 2003.
  14. ۱۴.۰۰ ۱۴.۰۱ ۱۴.۰۲ ۱۴.۰۳ ۱۴.۰۴ ۱۴.۰۵ ۱۴.۰۶ ۱۴.۰۷ ۱۴.۰۸ ۱۴.۰۹ ۱۴.۱۰ ۱۴.۱۱ ۱۴.۱۲ ۱۴.۱۳ ۱۴.۱۴ ۱۴.۱۵ Beller 2006.
  15. ۱۵.۰ ۱۵.۱ Mitford 1970.
  16. ۱۶.۰ ۱۶.۱ ۱۶.۲ ۱۶.۳ ۱۶.۴ ۱۶.۵ ۱۶.۶ ۱۶.۷ ۱۶.۸ ۱۶.۹ Berenger 2014.
  17. ۱۷.۰ ۱۷.۱ ۱۷.۲ ۱۷.۳ Kann 1980.
  18. Himka 1999.
  19. ۱۹.۰ ۱۹.۱ ۱۹.۲ ۱۹.۳ ۱۹.۴ ۱۹.۵ Vocelka 2000.
  20. Patai 1996.
  21. Penslar 2001.
  22. Bronza 2010.
  23. Ćirković 2004.
  24. Bocşan 2015.
  25. ۲۵.۰ ۲۵.۱ ۲۵.۲ Byrne 1997.
  26. ۲۶.۰ ۲۶.۱ ۲۶.۲ ۲۶.۳ ۲۶.۴ ۲۶.۵ Vocelka 2009.
  27. Hopkins 2002.
  28. Mahan 1932, p. 230.
  29. Brandstätter 1986.
  30. Krämer, Klaus (15 March 2017). "What made Austria's Maria Theresa a one-of-a-kind ruler". Deutsche Welle. https://www.dw.com/en/what-made-austrias-maria-theresa-a-one-of-a-kind-ruler/a-37935974. Retrieved on 2 December 2018. 
  31. "Maria Theresa: the empress who left a mixed impression on the Czech lands – Radio Prague". http://www.radio.cz/en/section/czech-history/maria-theresa-the-empress-who-left-a-mixed-impression-on-the-czech-lands. Retrieved on 7 June 2019. 
  32. ۳۲.۰ ۳۲.۱ ۳۲.۲ ۳۲.۳ Beales 1987.
  33. Yonan 2011.
  34. Roider 1973, p. 1.

ذرائع[لکھو]

سانچہ:Refbegin

سانچہ:Refend

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:S-vac
ماریہ تھیریسا
جم: 13 May 1717 موت: 29 November 1780
شاہی القاب
پیشرو
Emperor Charles VI
Queen of Bohemia
1740–1741
جانشین
Emperor Charles VII
Duchess of Parma and Piacenza
1740–1748
جانشین
Philip of Spain
Queen of Hungary and Croatia
آسٹریائی آرچڈچی
Duchess of Brabant, Limburg,
Lothier, Luxembourg and Milan;
Countess of Flanders,
Hainaut and Namur

1740–1780
with Francis I (1740–1765)
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ (1765–1780)
جانشین
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ
پیشرو
Emperor Charles VII
Queen of Bohemia
1743–1780
with Francis I (1743–1765)
جوزف دوم، مقدس رومی شہنشاہ (1765–1780)
New title
Queen of Galicia and Lodomeria
1772–1780

سانچہ:S-roy

Empress consort of the
Holy Roman Empire

1745–1765
جانشین
Maria Josepha of Bavaria