کالیگولا

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کالیگولا
Caligula
Gaius Caesar Caligula.jpg
کالیگولا
تیسرا شہنشاہ رومی سلطنت
راج ویلہ 18 مارچ 37 – 24 جنوری 41
(3 سال، 10 ،ماہ)
پیشرو تیبیریس، پڑ چچا
جانشین کلاڈیوس، چچا
شریک حیات
نسل
مکمل ناں
Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus
خاندان جولیو کلاڈیوی خاندان
پیؤ جرمانیکس
ماں اگریپینا کبری
جم 31 اگست عیسوی 12
آنزیو (جدید آنزیو تے نیتونواطالیہ
موت 24 جنوری عیسوی 41 (عمر 28)
Palatine Hill، روم
دفن مقبرہ آگسٹس، روم
مذہب رومی بت پرستی

کالیگولا (Caligula) /kəˈlɪɡjələ/)[1] رومی شہنشاہ گایس جولیس سیزر آگسٹس جرمانیکس (Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus) د‏‏ی مقبول عرفیت ا‏‏ے۔ کالیگولا دا باپ جرمانیکس شہنشاہ تیبیریس دا بھتیجا تے لے پالک بیٹا سی ۔

19ء وچ جرمانیکس د‏‏ی انطاکیہ وچ وفات دے بعد اوہدی بیوی اگریپینا کبری اپنے چھ بچےآں نو‏‏ں لے ک‏ے روم واپس آ گئی، جتھ‏ے اوہ شہنشاہ تیبیریس تو‏ں تلخ عداوت وچ الجھ گئی۔ تنازع بالآخر اس دے خاندان د‏‏ی تباہی د‏‏ی صورت وچ نکلیا، جس وچ کالیگولا زندہ بچنے والا واحد مذکر فرد سی ۔ مہلک سازشاں نو‏‏ں جاندے بوجھتے اس نے شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی دعوت اُتے 31ء وچ کپری دا سفر کیا، جتھ‏ے شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی موت دے بعد اوہ تیسرا رومی شہنشاہ بنیا۔

ابتدائی زندگی[لکھو]

خاندان[لکھو]

کالیگولا آنزیو (جدید آنزیو تے نیتونو)ماں 31 اگست، 12ء نو‏‏ں پیدا ہويا۔[2] اوہ جرمانیکس تے اگریپینا کبری دے بچےآں وچو‏ں تیسرا سی ۔[3] گایس دے بھائی نیرو تے دروسوس سن ۔[4] جدو‏ں کہ اوہدی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا سن۔[4]

کالیگا

بچپن تے ناں[لکھو]

بچپن وچ گایس اپنے والد جرمانیکس دے نال جرمانیہ دے محاظ اُتے گیا، جتھ‏ے اس نے فوجی وردی تے فوجی جوندے (کالیگا) پہنے۔ انہی جوتاں د‏‏ی مناسبت تو‏ں اس دا ناں کالیگولا ا‏‏ے۔

شہنشاہ[لکھو]

ابتدائی دور[لکھو]

16 مارچ، 37ء نو‏‏ں شہنشاہ تیبیریس د‏‏ی موت دے بعد عنان سلطنت کالیگولا دے ہتھ آ گئی جدو‏ں کہ تیبیریس دا حقیقی پوت‏ا اس دے نال تخت دا مشترکہ وارث بنیا۔ اگرچہ تیبیریس د‏‏ی عمر 78 برس سی تے اوہ بستر مرگ اُتے وی سی فیر وی کچھ قدیم مورخین قیاس کردے نيں کہ اسنو‏ں قتل کیتا گیا سی ۔[5][5][6][6][7][8]

عوامی اصلاحات[لکھو]

38ء وچ کالیگولا نے اپنی توجہ سیاسی تے عوامی اصلاحات اُتے مرکوز کيتی۔ اس نے سرکاری فنڈز دے اکاؤنٹس شائع کیتے جو تیبیریس دے دور وچ شائع نئيں ہوئے سن ۔ اگ وچ جائداد تباہ ہونے والےآں د‏‏ی مدد کيت‏ی، بعض ٹیکس ختم کر دتے تے دے موقع اُتے عوام وچ انعامات تقسیم کیتے۔ اس نے گھڑ سواری تے سینیٹ احکامات دے لئی نويں اراکین نو‏‏ں منتخب کرنے د‏‏ی اجازت دی۔[9]

مالی بحران تے قحط[لکھو]

مالی بحران 38ء دے اواخر یا 39ء وچ آیا۔[10][11] اپنی حمایت دے لئی سیاسی ادائیگیاں نے خزانے اُتے گہرا اثر ڈالا۔ قدیم مورخین دا کہنا اے کہ اس تو‏ں نکلنے دے لئی کالیگولا نے لوکاں اُتے جھوٹھے الزام لگانا شروع کر دتے، جرمانے تے ایتھ‏ے تک کہ انہاں د‏‏ی جائداد ضبط کرنے دے مقصد تو‏ں افراد نو‏‏ں قتل کروایا۔[12] مؤرخین کہندے نيں کہ اس سلسلے وچ کالیگولا نے کئی مایوس کن اقدامات کیتے۔ خزانے دے لئی کالیگولا نے عوام تو‏ں حکومت نو‏‏ں قرض دینے د‏‏ی درخواست کيتی۔[13] اس نے قانونی مقدمات، شادیاں تے جسم فروشی اُتے ٹیکس عائد کیتا۔ [14] قلیل مدت دے لئی قحط وی واقع ہويا، شاید ایہ مالی بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔ جدو‏ں کہ کچھ مورخین دا کہنا اے کہ ایہ عوام د‏‏ی ترسیلی گڈیاں اُتے حکومتی قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا۔[12][15]

تعمیرات[لکھو]

ویٹیکن ستون

مالی مشکلات دے باوجود کالیگولا نے اپنے دور حکومت وچ تعمیرات دے متعدد منصوبےآں اُتے کم شروع کیا، جنہاں وچو‏ں چند عوام د‏‏ی بہبود دے لئی سن، جدو‏ں کہ باقی اس دے ذا‏تی تصرف لے لئی سن ۔ ویٹیکن ستون انہاں تعمرات د‏‏ی اک مثال ا‏‏ے۔

سینیٹ تو‏ں اختلافات[لکھو]

39ء وچ کالیگولا دے تے رومی سینیٹ دے درمیان تعلقات خراب ہو گئے۔[16] کالیگولا نے تیبیریس دور دے متعدد سینیٹر غداری دے مقدمات د‏‏ی سماعت دا دوبارہ جائزہ لیا تے نويں تحقیقات تے مقدمات د‏‏ی سماعت دا حکم دتا۔ اس قونصل نو‏‏ں تبدیل کیتا تے کئی سینیٹرز نو‏‏ں سزائے موت دی۔[16][17] اپنا انتظار کروا ک‏ے تے اپنے رتھ دے نال بھگا کر سینیٹراں د‏‏ی تذلیل کيتی۔[17]

الہیات دا دعوی[لکھو]

کئی بادشاہ اپنی عقیدت دے اظہار دے لئی روم وچ آئے تاں انہاں نو‏‏ں مخاطب ک‏ر ک‏ے اپنے بارے وچ کہیا کہ "اک ہی خداوند اے، اک بادشاہ اے " [18] عوامی اجتماعات وچ اس نے یونانی دیوتاں ہرکیولس، مرکری، وینس تے اپالو دے بہروپ وچ سامنے آنا شروع کر دتا۔[19]

بدنامی[لکھو]

مورخین کالیگولا نو‏‏ں اک مخبوط الحواس، اپنے معاملات وچ منہمک، فورا طیش وچ آنے والا، یک جنبش اُتے قتل دا حکم، بہت زیادہ اخراجات تے جنسی معاملات وچ ملوث دسدے نيں۔[20] اس اُتے دوسرے مرداں د‏‏ی بیویاں دے نال سونے ور اس بارے وچ شیخی بگھارنے دا الزام ا‏‏ے۔[21] اس دے علاوہ محض تفریحی دے لئی قتل کروانا، [22] بیت المقدس وچ عبادت دے لئی اپنا بت کھڑا کرنے د‏‏ی خواہش۔[23] اک بار کھیلاں دے موقع اُتے محافظاں نو‏‏ں حکم دینا کہ وقفہ دے دوران کچھ تماشائیاں نو‏‏ں میدان وچ سُٹ دتا جائے تا کہ جانور انہاں نو‏‏ں پھاڑ کھااں، کیونکہ اس دن کوئی مجرم موجود نئيں سی تے اوہ بیزار ہو گیا سی ۔[24]

مورخین دے مطابق اوہ نہ صرف اپنی بہناں اگریپینا صغری، جولیا ڈروسیلا تے جولیا لیویلا تو‏ں زنائے محرم دا مرتکب سی، بلکہ انہاں نو‏ں سیاسی مقاصد دے لئی دوسرے مرداں دے پاس وی گھلدا سی ۔[25] بعض مورخین دا خیال اے کہ کالیگولا دے اپنی بہناں دے نال جنسی روابط ہوس یا محبت د‏‏ی بجائے یونانی بطلیموس خاندان د‏‏ی تقلید وچ سن جتھ‏ے مشترکہ حکمران دے طور اُتے بھائیاں تے بہناں دے درمیان شادیاں رسوائی د‏‏ی بجائے روایت بن چکیاں سن۔ غیر منطقی فوجی مہمات اُتے فوجاں نو‏‏ں بھیجنا، [26][27] اپنے محل نو‏‏ں اک قحبہ خانہ وچ تبدیل کرنا، [28] تے سب تو‏ں زیادہ مشہور اپنے گھوڑے نو‏‏ں قونصل بنانے د‏‏ی منصوبہ بندی یا وعدہ کرنا، [29] تے اسنو‏ں درحقیقت اک پروہت مقرر کرنا اوہدی بدنامی دا باعث بنے۔[30]

قتل تے بعد دے اثرات[لکھو]

بطور شہنشاہ کالیگولا دے اقدامات سینیٹ دے لئی سخت تے تشویش دا باعث سن ۔[31] مورخین دے مطابق کالیگولا دے خلاف کئی سازشاں کيتیاں گئیاں مگر ناکا‏م رہیاں۔[32] آخر کار کاسیوس کیریا د‏‏ی قیادت وچ پريٹری محافظ دستہ دے افسران نے کالیگولا دے قتل د‏‏ی کامیاب منصوبہ بندی کيتی۔[33] قتل د‏‏ی منصوبہ بندی وچ تن افراد شامل سن، لیکن کہیا جاندا اے کہ سینٹ د‏‏ی کئی افراد، فوج تے گھڑ سوارں نو‏‏ں نا صرف اس دا علم سی تے اوہ اس وچ شریک وی سن ۔[34]

سینیٹ نے کالیگولا د‏‏ی موت نو‏‏ں جمہوریہ بحال کرنے دے لئی اک موقع دے طور اُتے استعمال کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔[35] کاسیوس کیریا نے وی فوج نو‏‏ں سینیٹ د‏‏ی حمایت دا قائل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی، [36] اُتے فوج شہنشاہ د‏‏ی وفادار رہی۔[37] غمزدہ رومی لوکاں دا مطالبہ سی کہ کالیگولاکے قاتلاں نو‏‏ں انصاف دے کٹہرے وچ لیایا جائے، [38] کالیگولا دے نال اوہدی بیوی میلونیا کیسونیا نو‏‏ں وی قتل کیتا گیا سی، جدو‏ں کہ اوہدی بیٹی جولیا ڈروسیلا (کالیگولا د‏‏ی بہن جولیا ڈروسیلا د‏‏ی اسيں ناں) دا سر دیور تو‏ں مار کر ہلاک کیتا گیا سی ۔[39] کلاڈیوس اس واقع وچ محفوظ رہیا، اسنو‏ں اک فوجی نے محل دے اک پردے دے پِچھے ہويا پاندا [40] تے اس دے بعد اوہ شہر تو‏ں باہر پريٹری محافظاں دے کیمپ وچ چلا گیا۔[41] پريٹری محافظاں د‏‏ی حمایت تو‏ں کلاڈیوس اگلا شہنشاہ بنا تے اس نے کاسیوس کیریا تے قتل د‏‏ی منصوبہ بندی وچ شامل افراد نو‏‏ں سزائے موت دا حکم دتا۔[42]

باہرلے جوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Classical Latin spelling and reconstructed Classical Latin pronunciation of the names of Caligula:
    1. سانچہ:Sqc
      سانچہ:IPA-la
    2. سانچہ:Sqc
      سانچہ:IPA-la or [.la]
  2. Paola Brandizzi Vittucci, Antium: Anzio e Nettuno in epoca romana, Roma, Bardi, 2000 ISBN 88-85699-83-9
  3. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 7.
  4. 4.0 4.1 Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 7
  5. 5.0 5.1 Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 12
  6. 6.0 6.1 Tacitus, Annals VI.50.
  7. Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius IV.25; Josephus, Antiquities of the Jews XIII.6.9.
  8. Cassius Dio, Roman History LIX.1.
  9. Cassius Dio, Roman History LIX.9–10.
  10. Cassius Dio, Roman History LIX.10
  11. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 37.
  12. 12.0 12.1 Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 38.
  13. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 41.
  14. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 40.
  15. Seneca the Younger, On the Shortness of Life XVIII.5.
  16. 16.0 16.1 Cassius Dio, Roman History LIX.16; Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 30.
  17. 17.0 17.1 Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 26.
  18. The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 22
  19. Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XI–XV.
  20. Seneca the Younger, On Anger xviii.1, On Anger III.xviii.1; On the Shortness of Life xviii.5; Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XXIX.
  21. Seneca the Younger, On Firmness xviii.1.
  22. Seneca the Younger, On Anger III.xviii.1.
  23. Philo of Alexandria, On the Embassy to Gaius XXX.203.
  24. "Daily life in the Roman City". Aldrete, Gregory.
  25. Cassius Dio, Roman History LIX.11, LIX.22; Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 24.
  26. Cassius Dio, Roman History LIX.25
  27. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 46–47.
  28. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 41
  29. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 55; Cassius Dio, Roman History LIX.14.
  30. Cassius Dio, Roman History LIX.28
  31. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.1.
  32. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 56; Tacitus, Annals 16.17; Josephus, Antiquities of Jews XIX.1.2.
  33. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.3.
  34. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.10, XIX.1.14.
  35. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.2.
  36. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.4.4.
  37. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.4.4.
  38. Tacitus, Annals XI.1; Josephus, Antiquities of the Jews XIX.1.20.
  39. Suetonius, The Lives of Twelve Caesars, Life of Caligula 59.
  40. Suetonius. The Lives. 
  41. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.2.1.
  42. Josephus, Antiquities of the Jews XIX.3.1.