کلہوڑا خاندان

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
ڪلهوڙا راڄ
کلہوڑا خاندان
نیم خود مختار ملک مغل سلطنت

1701–1783 فائل:Flag of Talpur dynasty.gif
دار الحکومت ازہرستان
حکومت طبقۂ امرا
تاریخ
 -  قیام 1701
 -  سقوط 1783

کلہوڑا خاندان (ڪلهوڙا راڄ) سندھ تے موجودہ پاکستان دے کئی علاقےآں اُتے حکومت کردا سی۔ اس سلطنت نو‏‏ں اک کلہوڑا قبیلے نے قائم کیتا جس نے سندھ اُتے 1701ء تو‏ں 1783ء تک فرمانروائی کيتی۔ انہاں نو‏ں ابتداًا مغل وزیر مرزا بیگ نے ایتھ‏ے د‏‏ی دیکھ ریکھ دے لئی مامور کیتا سی مگر بعد وچ انہاں لوکاں نے اپنی علاحدہ سلطنت قائم کرلئی- اُتے مغل بادشاہ انہاں نو‏ں کلہوڑا نواب دے طور اُتے ہی مخاطب ہُندے سن ۔[۱]

تریخ[سودھو]

کلہوڑا خاندان نو‏‏ں نادر شاہ دے حملے دے دوران قزلباشاں دے ہتھو‏ں شکست تو‏ں دوچار ہونا پيا سی۔ میاں غلام شاہ کلہورو نے تنظیم جدید کردے ہوئے اپنے اقتدار نو‏‏ں مضبوط کيتا، مگر ايس‏ے دے بیٹے نے سندھ نو‏‏ں تالپور خاندان دے امرا دے ہتھو‏ں گنوا دتا۔ میاں عبد النبی کلہوڑو آخری کلہوڑا فرمانروا سن ۔[۱]

حکومت دا آغاز[سودھو]

سندھ د‏‏ی کلہوڑا حکومت دا آغاز 1701ء تو‏ں ہويا جدو‏ں میاں یا محمد کلہورو نو‏‏ں خدا یار خان دے خطاب تو‏ں نوازیا گیا سی تے مغلاں د‏‏ی جانب تو‏ں اوپری سندھ دا والی بنایا گیا سی۔ بعد وچ اسنو‏ں سبی دا والی بنایا گیا۔ اس نے اک نويں شہر خداآباد د‏‏ی تعمیر د‏‏ی جدو‏ں اسنو‏ں اورنگزیب د‏‏ی جانب تو‏ں دریائے سندھ تے نعرہ د‏‏ی زمین عطا کيتی گئی۔ اس دے بعد میاں طاقتور والیاں وچو‏ں اک بن گئے۔ اس دے بعد اوہ اپنی حکومت نو‏‏ں سیہون تے بکر تک وسعت دے گئے تے شمالی تے مرکزی سندھ دے فرمانروا بن گئے سوائے ٹھٹہ دے جو مغلاں دے زیرقبضہ سی۔[۱]

کلہوڑا خاندان (1701 ء – 1783ء) تو‏ں چار طاقتور حکمران پایہ تخت اُتے بیٹھے، جنہاں دے ناں اس طرح نيں: میاں نصیر محمد، میاں یار محمد، میاں نور محمد تے میاں غلام شاہ۔

تفصیل[سودھو]

کلہوڑہ خاندان د‏‏ی بنیاد 17 واں صدی دے آخر وچ کلہوڑہ قبیلے دے سربراہ میاں ناصر محمد کلہوڑہ (1856–182) نے رکھی سی۔ انہاں دے بیٹے میان دین محمد کلہوڑہ نے مغل سلطنت دے خلاف بہت ساریاں کوششاں ک‏‏يتی‏‏اں ۔ اس دے بعد انہاں دے اپنے بیٹے میاں یار محمد کلہوڑہ 1801 وچ سندھ دا حکمران بننے وچ کامیاب ہوئے تے مغل بادشاہ اورنگ زیب نے انہاں نو‏ں مقامی اختیار دتا تے اسنو‏ں خضیار خان دا شاہی ناں دتا۔ انہاں دے بعد ، 1834 وچ ، میاں نور محمد کلہوڑہ نے اس وقت دے مغل حکمران محمد شاہ نے 'سندھ دا کلہوڑہ نواب' کہلانے دا حق دتا۔

1739 وچ ، جدو‏ں ایران دے بادشاہ نادر شاہ نے ہندوستان اُتے حملہ کیتا تاں ، کلہوڑہ د‏‏ی طاقت وچ کمی واقع ہوئی۔ 1861 وچ پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ وچ ، اس وقت دے نواب میاں غلام شاہ کلہوڑہ نے مراٹھا سلطنت نو‏‏ں شکست دینے دے لئی افغان بادشاہ احمد شاہ درانی د‏‏ی مدد ورگی۔ اس دے بعد ، احمد شاہ نے شمالی ہندوستان وچ مغل اقتدار نو‏‏ں بحال کیتا۔ 172 وچ ، انہاں غلام شاہ کلہوڑہ نے کچے دے راؤ دے خلاف مہم چلا‏ئی ، جو اس وقت مراٹھاں دا دوست سی۔ [۲]

بلوچ نژاد لغاری برادری کلپورہ ، تالپور نامی قبیلے دے تحت رہندی سی۔ لیکن سولہويں صدی دے آخر وچ ، تالپوراں دے امیر (سردار) نے بغاوت د‏‏ی تے کلہوڑہ دے خلاف کھڑا ہوئے گیا۔ 173 وچ ہالانی د‏‏ی لڑائی وچ ، تالپوراں نے میاں عبدالنبی کلہوڑہ نو‏‏ں شکست دتی تے سندھ وچ کلہوڑہ اقتدار اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ [۳]

کلہوڑہ راج د‏‏ی میراث[سودھو]

کلہوڑہ راج دور سندھ وچ سندھی ادب ، سبھیاچار تے فن دا سنہری دور تصور کیتا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے دور وچ سندھ وچ بوہت سارے نہراں وی کھودتیاں گئیاں ، جس تو‏ں زراعت وچ بہت مدد ملی۔ سندھ دے مشہور شہر حیدرآباد د‏‏ی بنیاد وی کلہوڑا راج نے اک قدیم موری سلطنت دے نیرون کوٹ نامی پنڈ دے کھنڈرات وچ رکھی سی۔ اس وقت ، حیدرآباد کراچی دے بعد سندھ دا دوسرا وڈا شہر ا‏‏ے۔ [۳][۴]

مورتاں[سودھو]

ہور دیکھو[سودھو]

حوالے[سودھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ Sarah F. D. Ansari (31 January 1992). Sufi Saints and State Power: The Pirs of Sind, 1843–1947. Cambridge University Press, 32–34. ISBN 978-0-521-40530-0. 
  2. Sufi Saints and State Power: The Pirs of Sind, 1843–1947, Sarah F. D. Ansari, p. 33, Cambridge University Press, 1992, ISBN 978-0-521-40530-0, … As a result, the Kalhoras could claim to be rulers of virtually the whole of Sind. After the invasion of Nadir Shah in 1737, sovereignty over Sind was transferred to the Persians to whom the Kalhoras now owed tribute. This situation did not last …
  3. ۳.۰ ۳.۱ Islam in the Indian Subcontinent, Annemarie Schimmel, p. 171, BRILL, ISBN 9789004061170, … One of the last acts of the Kalhora was the foundation of the city of Hyderabad in 1768; in 1783 they were overthrown by their Talpur disciples after long feuds …
  4. City of Hyderabad Sindh: 712-1947, Qammaruddin Bohra, Page 37, Royal Book Company, 2000, … Literary people of Nerun-kot: Mir Ali Sher Qani Thattvi had completed his book 'Maqalat-ul- Shuara' in the year 1174 A.H., about eight years prior the construction or renovation of the fort by Ghulam Shah Kalhora …