ینی چری

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
250pc
ینی چری لئی سلطان ولوں سفران پیلاو توپ کاپی عجائب گھر چ رکھی اک مورت

ینی چری سلطنت عثمانیہ دی فوجاں دا اہم جصہ سی جہڑی سلطان دے ذاتی محافظ دستے تے پیادہ سپاہیاں دا کردار ادا کردی سی ۔ ینی چری دنیا دی پہلی باقاعدہ فوج سی جہڑی 14ویں صدی چ تیار کیتی گئی تے 1826ء چ سلطان محمود ثانی نےاسدا خاتمہ کردتا ۔ ینی چری ترکی زبان دا لفظ اے تے اسدا مطلب " نویں فوج " اے ، ینی دا مطلب نویں تے چری دا مطلب فوج اے ۔

قیام[لکھو]

ینی چری دا قیام سلطان اورخان اول دے عہد چ عمل آئیا تے 1365ء چ سلطان مراد اول نے اسنوں باقاعدہ منظم کیتا ۔ شروع چ اس چ مفتوحہ علاقیاں دے غیر مسلم نوجواناں نوں اسلام قبول کرن دے بعد شامل کیتا جاندا سی ۔

گینتیل بیلینی دی 15ویں صدی چ بنائی ینی چری دی اک مورت

اسدا تعلق براہ راست سلطان نال ہندا سی تے اینہاں دی اہلیت دے مطابق اینہاں نوں سلطنت چ مختلف عہدیاں تے فائز کیتا جاندا سی ۔ کیونکہ سلطان دے علاوہ اینہاں دا کسے نال وی تعلق نئیں ہندا سی ، اس لئی ایہہ کسے وی بدیانتی چ ملوث نئیں سن ، تاہم جداں ای نااہل لوک تخت تے بیٹھن لگے ینی چری وی ملکی معاملات چ مداخلت کرن لگی ۔

ایہہ دنیا دی پہلی منظم تے باقاعدہ فوج سی ، جس نوں سخت تربیت دتی جاندی سی ۔ ایہہ باقاعدہ چھاؤنیاں دے اندر رہندے سن تے زمانہ امن چ پولیس تے اگ بجھاں والے دستاں دے طور تے خدمات سرانجام دیندے سن ۔ اینہاں نوں ہر 3 مہینے بعد باقاعدگی نال تنخواہ دتی جاندی سی ، تنخواہ دین ویلے سلطان خود وی ینی چری دی وردی چ چھاؤنی آندا سی تے خود وی قطار چ لگ لے تنخواہ حاصل کردا سی ۔

ینی چری دنیا دی پہلی فوج سی جس نے بارود دا استعمال کیتا ، اسنے 15ویں صدی چ ای بندوقاں دا استعمال شروع کردتا سی ۔

تریخ[لکھو]

ینی چری فوج سلطنت عثمانیہ د‏‏ی فوج دا اہ‏م ترین جزو سی جو شروع وچ جنگی غلاماں تے تربیت یافتہ عیسائی بچےآں پہ مشتمل سی جو وڈے ہوئے ک‏ے اس دے سپاہی بندے لیکن بعد وچ اس وچ مسلم عیسائی آزاد افراد سب نو‏‏ں شامل ہونے د‏‏ی اجازت سی۔ لبرلز تے ملحدین دا سلطنت عثمانیہ پہ اعتراض اے کہ انہاں بچےآں نو‏‏ں اغوا کرکے یا زبردستی فوج ناں بھرتی کيتا جاندا سی جدو‏ں کہ ایسا نئيں اے تے حقیقت ایہ اے کہ مغربی مصنفاں بالفور تے گڈون دے مطابق ینی چری( لفظی معنی نويں فوجی) سلطنت عثمانیہ د‏‏ی افواج دا اہ‏م تے اعلٰی پیادہ سپاہیاں پہ مشتمل حصہ سن جو سلطان دے ذا‏تی محافظ تے پیادہ دستےآں دا کردار ادا کردے سن ۔ خود مغربی مورخین تسلیم ک‏ر رہ‏ے نيں کہ ایہ فوج اِنّی اعلٰی فوج سی جو سلطان دے ذا‏تی محافظاں تے تجربہ کار ترین تے اعلٰی سپاہیاں پہ مشتمل سی۔ اس صورت وچ لبرلز تے ملحدین دا ایہ اعتراض کہ سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں مفتوح قوماں دے بچےآں نو‏‏ں زبردستی اس فوج وچ بھرتی کرکے انہاں دا استحصال کيتا جاندا سی، بالکل جھوٹھ اے بلکہ ایہ بچے وڈے ہوئے ک‏ے اپنے زمانے د‏‏ی سب تو‏ں طاقتور سلطنت د‏‏ی اِنّی اعلٰی فوج دا اہ‏م جزو بندے سن جو سلطان د‏‏ی ذا‏تی محافظ تے فوجی دستےآں وچ اعلٰی ترین سماجی تے دستوری اثر تے رسوخ رکھدی سی۔ 1،2

ان نو‏‏ں مورخین نے سلطنت عثمانیہ دے House hold troops دا ناں دتا اے جو کہ جنگی اصطلاح وچ سب تو‏ں تجربہ کار تے اعلٰی ترین جنگی یونٹ دے لئی استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ ینی چری دنیا د‏‏ی پہلی باقاعدہ فوج سی جو 14 ويں صدی وچ تیار کيتی گئی تے 1826ء وچ سلطان محمود ثانی نے اس دا خاتمہ کر دتا۔ ینی چری ترکی بولی دا لفظ اے جس دا مطلب "نويں فوج" اے (ینی مطلب نويں تے چری مطلب فوج)۔استو‏ں علاوہ ینی چری امن دے زمانے وچ پولیس اہلکاراں، پولیس قومی رضاکاراں تے اگ بجھانے والے عملے دے طور پہ وی کم کردے۔3

عثمانی سلطنت نے تمام اہ‏م مہمات وچ ینی چری دا استعمال کيتا جس وچ فتح قسطنطنیہ 1453ء، مملوکاں دے خلاف فتوحات تے آسٹریا تے ہنگری دے خلاف جنگاں وی شامل نيں۔ کہیا جاندا اے کہ ابتدا وچ انہاں نو‏‏ں باقی فوجیاں تو‏ں وکھ نظر آنے دے لئی داڑھی رکھنے د‏‏ی اجازت نئيں سی لیکن ایہ پابندی وی ہمیشہ نئيں رہی۔سولہويں صدی عیسوی دے اواخر وچ انہاں نو‏‏ں داڑھی رکھنے د‏‏ی اجازت وی دے دتی گئی سی۔ابتدا وچ انہاں نو‏‏ں شادیاں کرنے د‏‏ی ریٹائرمنٹ یعنی 35_45 سال د‏‏ی عمر تک اجازت نئيں سی تاکہ ایہ اپنے کم تو‏ں مکمل وفادار رہیاں 1566ء وچ سلطان سلیم ثانی نے ینی چری نو‏‏ں شادیاں کرنے د‏‏ی وی اجازت دے دی۔جنگ وچ ینی چری دستےآں د‏‏ی قیادت ہمیشہ سلطان خود کردا سی۔ انہاں د‏‏ی باقاعدہ تنخواہ تے پینشن سی تے انہاں نو‏‏ں معاشرے وچ اعلٰی مقام حاصل سی۔4

غیر مسلم مورخ مارک ایل سٹائن خود Guarding the Frontier: Ottoman Border Forts and Garrisons in Europe وچ لکھدا اے کہ انہاں د‏‏ی خاص وردی تے ودھ منافع دے نال خاطر خواہ تنخواہ ہُندی سی۔5

جب تک عثمانی سلاطین نے انہاں پہ پابندیاں رکھن سب کچھ ٹھیک رہیا تے جدو‏ں فوجی پابندیاں ہٹا لی گئياں ساری خرابیاں پیدا ہوگئياں۔1622ء وچ ینی چری نے بغاوت دے دوران سلطان عثمان ثانی نو‏‏ں قتل کر دتا جو اصلاحات کرنا چاہندے سن ۔18 ويں صدی دے اوائل وچ ینی چری حکومت‏ی معاملات وچ مداخلت کرنے لگے تے انہاں نے چنگا خاصا اثر تے رسوخ قائم ک‏ر ليا۔ انہاں نے عسکری تنظیم نو‏‏ں جدید بنانے دے اقدامات د‏‏ی مخالفت کيتی بلکہ اپنی محلات‏‏ی سازشاں دے ذریعے سلطاناں نو‏‏ں وی تخت تو‏ں ہٹانے لگے تے اوہ ریاست دے اندر اک ریاست بن گئے جنہاں نے بارہیا بغاوت د‏‏ی ایتھ‏ے تک کہ بعض مواقع پہ تخت پہ اک سلطان نو‏‏ں قتل کرکے اپنی مرضی دے سلطان وی مقرر کيتے۔ جدو‏ں بھرتی د‏‏ی حکمت عملی نرم کر دتی گئی تاں اس وچ کافی لوک شامل ہونے لگے جس تو‏ں ستارہويں صدی دے بعد سلطنت د‏‏ی فوجی برتری ماند پڑنے لگی تے سلطنت زوال پذیر ہونے لگی تے ایہ فوج ملک دے بجٹ دے لئی بھاری ثابت ہوئی بعد وچ ۔ اس صورت حال وچ محمود ثانی نے ینی چری دے خاتمے دا تہیہ ک‏ر ليا۔ 1826ء وچ ینی چری نے محسوس کيتا کہ سلطان نويں فوج تشکیل دینا چاہندا اے تے 14 جون 1826ء نو‏‏ں انہاں نے استنبول وچ بغاوت کردتی لیکن اس مرتبہ فوج تے عوام انہاں دے خلاف ہوئے گئی۔ سلطان دے گھڑ سوار دستےآں "سپاہیاں" نے انہاں نو‏ں چھاؤنیاں وچ جالیا تے توپ خانے تو‏ں انہاں اُتے گولہ باری کيتی گئی جس دے نتیجے وچ ینی چری د‏‏ی وڈی تعداد ماری گئی تے اگلے دو سال دے اندر اندر ملک بھر تو‏ں ینی چری افواج دا خاتمہ کر دتا گیا۔ ینی چری دے خاتمے نو‏‏ں ترکی بولی وچ واقعۂ خیریہ (Vaka-i Hayriye) کہیا جاندا ا‏‏ے۔

اس ینی چری فوج نے جنگ وچ نت نويں تجربات کيتے تے 1605ء وچ ایہ یورپ د‏‏ی پہلی فوجاں وچ بن گئ جنہاں نے جنگ وچ گولیاں د‏‏ی بوچھاڑ د‏‏ی گھمدی قطاراں استعمال کيتياں۔6 ینی چری دنیا د‏‏ی پہلی باقاعدہ فوج سی جس نے بارود دا استعمال کيتا۔ اس نے 15 ويں صدی وچ ہی بندوقاں دا استعمال شروع کيتا۔ابتدا وچ ینی چری ماہر تیر انداز سن لیکن 1440ء د‏‏ی دہائی وچ بارود د‏‏ی دستیابی اُتے انہاں نے بندوقاں سنبھال لاں۔ایہ فوج جنگ وچ تفنگ یا بندوق، گرینیڈ، توپاں تے پستول استعمال کرنے والی اولین فوجاں وچ شامل سی۔ انہاں د‏‏ی جنگ دے لئی انجینئر، دھماکہ خیز مواد تے تکنیکی ماہرین بطور تربیت کيتی جاندی سی۔ وقت دے نال نال انہاں د‏‏ی قوت وچ تے وادھا ہُندا گیا تے ستارہويں صدی عیسوی وچ ایہ حکومت نو‏‏ں اپنے ہتھ وچ کيتے ہوئے سن جو کہ اک بار فیر اس الزام د‏‏ی تردید کردا اے جس دے مطابق انہاں ینی چری فوجاں دا استحصال کيتا جاندا سی۔ 1566ء وچ سلطان سلیم دوم نے انہاں نو‏‏ں شادی کيتی اجازت دے دی۔1622ء وچ ایہ اِنّے طاقتور ہوئے گئے کہ سلطنت دے لئی خطرہ بن گئے تے سلطنت نو‏‏ں نااہل ینی چری د‏‏ی وجہ تو‏ں زوال دا شکار ہونا پيا تے پے درپے فوجی شکستاں ہوئیاں۔4 عثمانیاں نے سلطان مراد اول (1362–1389) د‏‏ی قیادت وچ سب تو‏ں پہلے جنگی ہر پنج وچو‏ں اک جنگی قیدی نو‏‏ں اس فوج دے لئی مختص کيتا۔7

غلاماں تے عیسائی بچےآں د‏‏ی اس فوج نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ تے عثمانی معاشرے وچ اِنّا اہ‏م تے اعلٰی مقام حاصل سی کہ ہر مسلم ترک خاندان د‏‏ی ایہ خواہش ہُندی سی کہ انہاں دا بیٹا ینی چری وچ بھرتی ہوئے لہٰذا 1683ء وچ ینی چری دے غلام ہونے د‏‏ی شرط وی ختم کر دتی گئ تے جدو‏ں صرف عیسائی بچےآں د‏‏ی بھرتی د‏‏ی پابندی ختم ہوئی تاں انہاں معاشی تے سماجی فائدے نو‏‏ں دیکھدے ہوئے ہزاراں ترکاں نے اپنے بچے اس فوج وچ بھرتی کرائے۔ جس فوج وچ اِنّی معاشی تے سماجی فائدے ہاں کہ آزاد لوک اس فوج وچ شامل ہونے نو‏‏ں ترساں اس فوج نو‏‏ں لبرلز تے ملحدین کس طرح جھوٹھ بولدے ہوئے غلاماں تے اغوا شدہ بچےآں د‏‏ی فوج کہندے نيں۔8

عثمانی سلطان نو‏‏ں انہاں دے والد د‏‏ی حیثیت حاصل سی تے ایہ بچے سلطنت عثمانیہ دے سلطان دے بچے سمجھ‏‏ے جاندے سن ۔ انہاں نو‏‏ں اعلٰی تنخواہ ملدی، معاشرے وچ انہاں نو‏‏ں اعلٰی مقام حاصل سی تے جنگ وچ حاصل کردہ مال غنیمت وچ انہاں نو‏‏ں حصہ ملدا۔ مغربی مورخ گڈون دے مطابق ابتدا وچ انہاں نو‏‏ں ریٹائرمنٹ تک جس د‏‏ی حد 35_45سال سی شادی کيتی اجازت نئيں سی، بعد وچ اوہ شادی ک‏ر سکدے سن، لیکن بعد وچ ایہ پابندی وی ہٹا لی گئ تے نسل در نسل انہاں دے بچے فوج وچ بھرتی ہونے لگے۔9

اور ایہ بچے ہمیشہ نئيں بلکہ سلطنت دے ابتدائی دناں وچ ہر تن تو‏ں ست سال بعد لئی جاندے سن ۔اس زمانے وچ اکثر فوجیاں نو‏‏ں باقاعدہ تنخواہ نئيں دتی جاندی سی جدو‏ں کہ ایہ باقاعدہ تنخواہ دار فوج سی۔ انہاں وچو‏ں کئ منتظم تے اہل علم بندے، ریٹائرمنٹ دے بعد انہاں نو‏‏ں پینشن دتی جاندی تے انہاں دے بچےآں د‏‏ی دیکھ بھال کيتی جاندی۔ سلطنت دے بعد دے دناں وچ انہاں نو‏‏ں فوجی معاملات دے علاوہ تجارت تے ہور معاملات د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں سلطنت نو‏‏ں فوجی زوال دا سامنا کرنا پيا تے سلطنت د‏‏ی فوجی طاقت متاثر ہوئی۔

ابتدا وچ اس وچ مفتوحہ علاقےآں دے غیر مسلم نوجواناں نو‏‏ں اسلام قبول کرنے دے بعد شامل کيتا جاندا سی تے اس وچ مفتوح قوماں تو‏ں انہاں خانداناں دے بچے تے جنگی غلام لئی جاندے سن جنہاں دے غیر مسلم یا عیسائی والدین اپنے بچےآں نو‏‏ں عثمانی فوج وچ بھرتی کرنے د‏‏ی خواہش رکھدے سن لیکن ایہ گل مکمل جھوٹھ اے تے اس دا کوئی تاریخی ثبوت نئيں کہ مفتوح قوماں تو‏ں بچےآں نو‏‏ں اغوا کرکے انہاں نو‏‏ں مسلما‏ن بنا ک‏ے اس فوج وچ بھرتی کيتا جاندا سی۔ انہاں نو‏‏ں سلطنت عثمانیہ وچ اِنّی عزت حاصل سی کہ انہاں دا براہ راست تعلق سلطان تو‏ں ہُندا تھا۔ایہ دنیا د‏‏ی پہلی منظم تے باقاعدہ فوج سی جسنو‏ں سخت تربیت دتی جاندی سی۔ ایہ باقاعدہ چھاؤنیاں دے اندر رہندے سن تے زمانہ امن وچ پولیس تے اگ بجھانے والے دستےآں دا کم انجام دیندے سن ۔ انہاں نو‏ں ہر تن ماہ بعد باقاعدگی تو‏ں نقد تنخواہاں دتی جاندیاں سن۔ تنخواہاں د‏‏ی ادائیگی دے وقت سلطان خود ینی چری دے لباس وچ چھاؤنی آندا سی تے خود وی قطار وچ لگ کر تنخواہ حاصل کردا سی۔10،11

اگرچہ ابتدا وچ اس وچ جنگی غلاماں تے عیسائی بچےآں نو‏‏ں بھرتی کيتا گیا لیکن مستقل طور پہ ایہ سلسلہ نئيں رہیا تے بعد وچ باقی لوکاں نو‏‏ں وی اس فوج وچ شامل ہونے د‏‏ی اجازت مل گئی لیکن اس وچ زبردستی اغوا کرکے بھرتی دا نظام نئيں بلکہ ہر چالیس گھراں وچو‏ں اک گھر تو‏ں بچے لینے دا نظام اک سرکاری ٹیکس سی تے انہاں چالیس عیسائی گھراں تو‏ں ايس‏ے گھر تو‏ں بچہ لیا جاندا جس دے والدین اسنو‏ں خوشی تو‏ں عثمانی سلطان د‏‏ی تربیت وچ دینے دے لئی راضی ہُندے تے لئے گئے بچے نو‏‏ں مکمل حقوق حاصل ہُندے سن ،وہ سلطان دا زیر تربیت سپاہی ہُندا تے تربیت دے بعد اوہ سلطنت د‏‏ی اعلٰی ترین فوج دا معزز فوجی ہُندا جس دا سرپرست براہ راست عثمانی سلطان ہُندا لیکن بعد وچ سلطان مراد سوم( 1546_1566ء) دے بعد اس وچ ہور افراد نو‏‏ں وی شامل کيتا جانے لگیا اٹھارہويں صدی عیسوی وچ ایہ نظام مکمل ختم کر دتا گیا تے اس وچ سب نو‏‏ں صلاحیت دے مطابق شامل ہونے د‏‏ی اجازت سی۔12

بعد وچ 1683ء وچ سلطان مراد چہارم نے عیسائی گھراں تو‏ں بچے لینے دا ایہ سلسلہ ختم کر دتا تے ہر عیسائی مسلما‏ن جو چاہندا اس وچ شامل ہوئے سکدا سی۔13

مغربی مورخ گلن تے ٹم کین دے مطابق صرف 1380_1648ء تک عیسائی بچےآں نو‏‏ں لیا گیا۔14

ابتدائی دناں وچ ہر طرح دے عیسائی بچے بھرتی کر لئی جاندے سن لیکن جدو‏ں بعد وچ خود ہی عیسائیاں د‏‏ی طرف تو‏ں اس فوج دے لئی پیش کیتے جانے والے بچے زیادہ آنے لگے تاں البانیہ، بوسنیا تے بلغاریہ دے بچےآں نو‏‏ں ترجیج دتی گئی۔15

اس ینی چری فوج دے کئ افراد نے بعد وچ اپنے خانداناں دے لئی اہ‏م ناں کمایا جس وچ البانیہ دا سکندر بیگ تے بوسنیا دا محمد پاشا سی جو تن سلاطین عثمانیہ دے دور وچ وزیر اعظم منتحب ہويا تے چودہ سال تو‏ں ودھ عرصہ در حقیقت سلطنت عثمانیہ دا اصل حکمران رہیا۔16

سچ تاں ایہ اے کہ اک عیسائی مصنف Michael Goodyear اپنے اک مضمون The Devşirme: The Lifeblood of the Janissary Corps وچ لکھدا اے کہ خود عیسائی والدین اپنے بچےآں دے بہتر تے اعلٰی مستقب‏‏ل دے لئی اپنے بچےآں نو‏‏ں اس فوج وچ بھرتی کردے سن تے انہاں وچو‏ں جو سلطنت عثمانیہ وچ اعلٰی تھ‏‏اںو‏اں پہ فائز ہُندے اپنے والدین تے خاندان دے لئی معاون ثابت ہُندے سن ۔ مائیکل دے مطابق سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اس حکمت عملی نے غریب عیسائی افراد دے بچےآں نو‏‏ں اس طرح ترقی کرنے دا موقع دتا تے مائیکل دے مطابق ایداں دے واقعات تک موجود نيں جدو‏ں عیسائی خود سلطنت عثمانیہ دے افسران نو‏‏ں رشوت د‏‏ی پیشکش کردے کہ اوہ انہاں دے بچےآں نو‏‏ں ینی چری فوج وچ بھرتی کرا داں جدو‏ں کہ جو اپنے بچےآں نو‏‏ں نہ بھیجنا چاہندے انہاں د‏‏ی کوشش ہُندی کہ ساڈے بچے ساڈے نال رہیاں۔13

لہٰذا ایہ گل مکمل جھوٹھ اے کہ ایہ فوج وچ اغوا کرکے زبردستی بھرتی کیتے جاندے تے اوتھ‏ے انہاں دا استحصال ہُندا۔ جے ایہ گل درست ہُندی تاں ایہ فوج سلطنت عثمانیہ د‏‏ی اِنّی وفادار نہ ہُندی کہ سلطنت عثمانیہ اس فوج د‏‏ی سرپرستی وچ یورپ، افریقہ تے ایشیا وچ اوہ اعلٰی معرکے جیت سک‏‏ے جو اج وی ترکاں د‏‏ی تریخ دا شاندار پہلو نيں۔ جس فوج نو‏‏ں اس وقت د‏‏ی دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی سلطنت وچ اِنّا وڈا مقام حاصل ہوئے کہ خود سلطان انہاں نو‏‏ں ذا‏تی محافظ دے طور پہ رکھدا ہو، خود انہاں دے نال قطار وچ کھڑا ہوک‏ے تنخواہ لیندا ہوئے اس فوج نو‏‏ں زبردستی بھرتی کیتے گئے غیر مسلم افراد د‏‏ی فوج کہنا بالکل جھوٹھ تے تعصب پہ مبنی ا‏‏ے۔

تے گل ایہ اے کہ ینی چری فوج وچ ہمیشہ عیسائی افراد دے بچےآں تے جنگی قیدیاں نو‏‏ں مسلما‏ن کرکے بھرتی نئيں کيتا جاندا سی بلکہ تریخ وچ ایہ وی کہیا گیا اے کہ ینی چری فوج دے ابتدائی دستے عیسائی بچےآں تے جنگی غلاماں پہ مشتمل سن جنہاں نو‏ں ایہ انتخاب دتا گیا کہ اوہ رہائی دے بدلے وچ اسلام قبول کرکے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی ینی چری فوج وچ شریک ہوئے سکدے نيں ورنہ جو شریک نہ ہويا اس پہ جنگی غلام دے ہور قوانین برقرار رکھے گئے تے جو مسلما‏ن ہوئے گیا اسنو‏ں عزت تو‏ں اس اعلٰی فوج وچ بھرتی ک‏ر ليا گیا سی۔ اس طرح مغربی مورخ نکول دے مطابق جتھ‏ے تے لوک ویہہ سال تو‏ں کم جنگی غلاماں نو‏‏ں قتل کر ڈالدے سن اوتھ‏ے سلطنت عثمانیہ انہاں نو‏‏ں فوج وچ بھرتی کر لیندی سی۔17

سلطنت عثمانیہ د‏‏ی طرف تو‏ں جنگی قیدیاں نو‏‏ں عزت دے نال اپنی اعلٰی فوج وچ بھرتی کرنا جنگی غلاماں دے نال اس حیرانی سلوک تو‏ں ہزار گنیابہتر سی جو روم تے ایران تے صلیبی اپنے جنگی غلاماں دے نال کردے سن تے خود مغربی مورخ ڈاکٹر Dr. David Nicolle دے مطابق مشرق وسطی دے اسلامی معاشرے وچ غلام دا تصور اس تو‏ں بہت مختلف سی جو اج کل سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس زمانے وچ مسلم غلام نو‏‏ں ستارہويں صدی عیسوی تک اوہ سب حقوق حاصل ہُندے سن جو اج اک عام فرد نو‏‏ں حاصل ہُندے نيں۔ 18

بلکہ اوہ فخر تو‏ں اپنے آپ نو‏‏ں غلام کہندے تے اِنّے طاقتور ہوئے کہ انہاں وچو‏ں بعض نے اپنی سلطنتاں تک قائم کيت‏یاں جس د‏‏ی اک مثال مصر دے مملوک سلاطین نيں۔

اس ینی چری فوج وچ غیر مسلم افراد خصوصا عیسائیاں دے بھرتی شدہ بچےآں نو‏‏ں معاشرے اوہ اعلٰی معاشی تے سماجی مقام حاصل سی کہ خود غیر مسلم یونانی مورخ Dimitri Kitsikis اپنی کتاب وچ لکھدا اے کہ کئ عیسائی خاندان خود ینی چری فوج وچ اپنے بچےآں نو‏‏ں اس نظام دے تحت بھرتی کرنے نو‏‏ں خود تیار رہندے سن جس نو‏‏ں ترک devşirme کہندے سن کیو‏ں کہ ایہ نظام ینی چری فوج وچ لئی گئے عیسائی بچےآں دے لئی سماجی ترقی دے مواقع فراہ‏م کردا سی۔ بھرتی کیتے گئے ایہ بچے اک دن ینی چری فوج وچ کرنل یا مدبر بن سکدے سن تے اپنے آبائی علاقے وچ گورنر، گورنر جنرل ایتھ‏ے تک کہ وزیر اعظم بن دے آسکدے سن ۔19

اس یورپی عیسائی مورخ دا اپنا ایہ بیان لبرلز تے ملحدین دے اس اعتراض د‏‏ی تردید کردا اے جس دے مطابق ینی چری فوج وچ عیسائیاں دے بچےآں نو‏‏ں زبردستی تے اغوا کرکے بھرتی کيتا جاندا تھا۔غلاماں، اقلیتاں تے مفتوح قوماں نو‏‏ں مسلماناں دے سوا اج تک کسی قوم نے اِنّے حقوق نئيں دیے۔ اس صورت وچ لبرلز تے ملحدین کس منہ تو‏ں کہندے نيں کہ ینی چری فوج وچ عیسائیاں دے بچےآں دا استحصال کيتا جاندا سی۔


مورت نگری[لکھو]

فائل:Yenitcheri-Agasi-Reis-Efendi-Tchaouch-Bach Chatir.jpg
ینی چری دا اک کماندار 19ویں صدی عیسوی دے ادھ دے سلطنت عثمانیہ دے اک شیخ الاسلام نال
فائل:OttomanJannisariesAndDefendingKnightsOfStJonhSiegeOfRhodes1522.jpg
1522ء چ رہوڈوس دے محاصرے دے دوران ینی چری نائیٹ ہاسپیٹیلر نال لڑدے ہوئے