آسٹریلیا

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
آسٹریلیا
Commonwealth of Australia
Flag of Australia.svg
Australian Coat of Arms.png
چنڈا
نشان
راجگڑھ: کینبرا
وڈا شہر: سڈنی
تھاں: 7,617,930 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 22,930,253
سرکار: شاہی لوکواج
ملکہ :ملکہ الزبتھ II
وزیراعظم :جولیا گلرڈ
کرنسی: آسٹریلین ڈالر
بولی: انگریزی
Australia (orthographic projection).svg

آسٹریلیا زمین دے تھلویں انگ دا دیس اے۔ ایدے وچ آسٹریلیا تسمانیہ تے بحرالکاہل دے کئی جزیرے آندے نیں۔ تھاں ناپ نال ایہ دنیا دا 6واں وڈا دیس اے۔ پاپوانیوگنی، چڑھدا تیمور تے انڈونیشیا ایدے اتر وچ نیو کیلیڈونیا ایدے چڑھدے ول تے نیوزی لینڈ ایدے چڑھدے دکھن ول اے۔ ایتھے انگریزی بولی بولی جاندی اے۔ ایدی لوک گنتی 22,930,253 اے۔ زیادہ تر لوکی برطانیہ توں آۓ نیں۔ برطانیہ دی ملکہ، ملکہ الزبتھ II ایس دیس دی وی آگو اے۔

آسٹریلیا وچ یورپی لوکاں دے اٹھارویں صدی وچ آن توں پہلے 40000 ورے تک ایتھے پرانے لوک رہ رۓ سن جناں دیاں بولیاں دیاں نیڑے تریڑے 250 ونڈاں بندیاں نیں۔ ایہوں پہلی واری 1606 وچ ڈچاں نے لبیا تے 1770 وچ ایدے برطانیہ نے اپنا کلیم کیتا۔ 26 جنوری 1788 توں ایتھے برطانیہ توں لوکاں نوں لیا کے وسایا گیا۔ نواں تھلواں ویلز وسن لئی پہلی تھاں چنی گئی۔ ہولی ہولی لوک آکے ایتھے تے ہور تھانواں تے وسدے گۓ۔ 1 جنوری 1901 نوں چھ تھانواں دا پربندھ کیتا گیا۔ لوک گنتی دا چوکھا انگ چڑھدے پاسے ول ریندا اے تے شہراں وچ لوک زیادھ نیں۔

آمدنی ناپ نال ایہ دنیا چ 5ویں نمبر تے ایے۔ ایدی اکانومی دنیا وچ 13ویں نمبر تے آندی اے۔ اینج ایہ دنیا دے کھاندے پیندے دیساں وچ آندا اے۔


ناں[لکھو]

شبد آسٹریلیا لاطینی بولی دے شبد آسٹرالس توں بنیا اے جیدا مطلب اے تھلواں یا دکھنی۔ آسٹریلیا دے واسی نوں "آسی" کیندے نیں۔

رومی ویلے توں ای کسے انجان دکھنی دیس (Terra Australis Incognita) دی سوچ ہے سی تے بنا ثبوت توں ای وشکارلے ویلے دیاں جغرافیہ کتاباں وچ ایہ ہے سی۔ یورپی کھوجیاں دی کھوجن تے ایہنوں پرانے مشہور ناں نال سدیا گیا۔ پہلی واری شبدآسٹریلیا انگریزی وچ 1625 وچ ورتیا گیا۔ میٹتھیو فلنڈر نے 1804 توں ایس ناں نوں عام کیتا۔ جوزف بینکس دے آکھن تے 1814 وچ اپنی کتاب دا ناں A Voyage to Terra Australis رکھیا۔ 12 دسمبر 1817 نوں گورنر لاخلن میکائر نے کلونیل دفتر نوں آسٹریلیا ناں رکھن بارے کیا۔ 1824 وچ سمندری ماملیاں دے دفتر نے ایس گل نوں منیا تے ایہ ناں رکھ دتا گیا۔ اوہ پہلا نقشہ جیدے تے شبد آسٹریلیا لکھیا گیا سینٹ پیٹرزبرگ روس توں 1824 وچ چھپیا۔

تریخ[لکھو]

انسان آسٹریلیا وچ 42000 توں 48000 ورے پہلے رہن لگے تے خورے اوہ چڑھدے دکھنی ایشیاء ولوں آۓ سن تے ہن دے پرانے دیسی آسٹریلیائی لوکاں دے پرکھ سن۔ 18ویں صدی دے انت تے جدوں یورپی لوک ایتھے وسن آے تے اوس ویلے دے پرانے دیسی لوک شکاری تے جڑی بوٹیاں کھان ویلے تے منہ زبانی چلن والی رہتل تے زمین دی عزت دی نیو تے بنیاں روحانی سوچ تے چلن والے سن۔ کدے کدے شکار لئی چرھدے دکھنی ایشیاء دے آنوالے مچھیریاں دے پچھے یورپی کھوجی وی ایتھے اپڑے۔ ولیم جانزون اک ڈچ سمندری جہاز چلانوالا، کیا جاندا اے ، اوہنے پہلی واری آسٹریلیا نوں 1606 وچ ایدے اپرلے کنڈے تے کیپ یارک جزیریورگا نوں ویکھیا تے 26 فروری نوں ایتھے ای پنفادر دریا کول ایدی زمین تے اتریا۔

ڈچاں نے اتلے تے لیندے آسٹریلیا دے نقشے بناۓ پر ایتھے وسے ناں۔ ولیم ڈیمپیئر اک انگریز کھوجی نے 1688 تے فیر 1899 وچ ایتھے دا پھیرا پایا۔ 1770 وچ جیمز کک نے چڑھدے آسٹریلیا نوں کھوجیا تے ایہدا ناں نیو ساؤتھ ویلز رکھیا تے برطانیہ لئی ایہنوں کلیم کیتا۔ جیمز کک دیاں کھوجاں نے مجرماں دی اک نگری دی رکھی۔ 26 جنوری 1788 نوں آرتھر فلپ پورٹ جیکسن تے جینوں ہن سڈنی کیندے نیں تے ایہ آیا۔ ایہ تریخ ہن آسٹریلیا دا قومی دیہاڑا یا آسٹریلیا دیہاڑہ اکھواندا اے۔ 1803 وچ تسمانیہ نوں وسایا گیا۔ برطانیہ نے لیندے آسٹریلیا تے 1828 نوں کلیم کیتا۔

نواں تھلواں ویلز توں کئی تھانواں نوں وکھریاں کرکے نویں صوبے بناۓ گۓ: دکھنی آسٹریلیا 1836 وچ وکٹوریہ 1851 وچ، کوینزلینڈ 1859 وچ۔ 1911 وچ ساؤتھ آسٹریلیا توں ناردرن ٹیراٹری دی نیو رکھی گئی۔ لوکاں دے ناں منن تے 1848 وچ ایتھے مجرماں نوں لے کے آخری جہاز آیا۔

ایتھوں دے پرانے تے اصلی لوک جدوں ایتھے یورپی آۓ 750,000 توں 1,000,000 دے وشکار سن اوہناں دا گنتی اک توں دوجے نوں لگن والے روگاں باجوں تھوڑی رہ گئی۔ 1855 تے 1890 دے وشکار اسٹریلیا نے اپنے اندر ماملے چلان لئی برطانیہ توں ازادی لئی پر بہرلے ماملے، بچاؤ، باہری کاروبار تے کج ہور ماملے لندے دے ہتھ وج رۓ۔

پہلی جنوری 1901 نوں آسٹریلیا دیاں نگریاں دا اک جٹ لمے سلا مشورے مگروں بنایا گیا تے کامنویلتھ آف آسٹریلیا بنائی گئی جیہڑی 1907 نوں سلطنت برطانیہ دا اک انگ بنی۔ کینبرا راجگڑھ بنایا گیا تے 1911 توں 1927 تک بندا ریا ے اودوں تک میلبورن تھوڑے چر لئی راجگڑھ ریا۔ 1914 وچ پہلی وڈی لڑائی وچ آسٹریلیا برطانیہ نال سی تے 416,000 آسی یورپ دے لڑائی ویہڑے ول گۓ 60،000 مارے گۓ تے 152,000 نوں سٹاں لگیاں۔ کئی آسی سوچدے نیں جے گیلی پولی دی لڑائی وچ ہار نے اوہناں دی قوم دا مڈھ بجیا۔ 1942 وچ آسٹریلیا تے برطانیہ وشکار کئی جوڑ ٹٹے۔ 1942 وچ برطانیہ دی جپان ہتھون ہار نے آسٹریلیا نوں ڈرا دتا تے اوہنے اپنے بچاؤ لئی امریکہ ول ویکھیا۔ 1951 توں آسٹریلیا امریکہ دا سنگی اے۔ دوجی وڈی لڑائی مگروں یورپ توں بن باس کرکے لوک آۓ تے 1970 مگروں ایشیاء توں وی لوکاں نوں آسٹریلیا آن دی ہلہ شیری دتی۔ ونسونیاں تھانواں توں آسٹریلیا وچ لوکاں دے آن نال ایتھوں دے لوکاں، رہتل تے اوہناں دے وکھالے وچ فرق آیا۔ آسٹریلیا ایکٹ 1986 نال برطانیہ نال ریندے رشتے وی ٹٹ گۓ ہن کسے نوں اپنے رپھڑ مکان لئی لندن جان دی تے پریوی کونسل اگے کین دی لوڑ ناں رئی۔ 1999 وچ اک چنوتی وچ آسٹریلیا دے لوکاں نیں آسٹریلیا دے اک پورے لوکراج بنن توں منکرے تے ۔ آسٹریلیا دی بارلی پالیسی دا منہ ہن رلدے تے بحرالکاہل دے کنڈیاں تے وسدے دیساں نال ساک ودھان ول اے۔

سیاست تے سرکار[لکھو]

آسی وزیراعظم جولیا گلرڈ

آسٹریلیا وچ قنونی بادشائی اے تے طاقت ونڈی ہوئی اے۔ ملکہ الزبتھ II آسٹریلیا دی وی ملکہ اے تے اوہ دیس دی آگو اے۔ ملکہ برطانیہ وچ ریندی اے تے اوہدی تھاں اوہدا گورنر جنرل اوہدے کم کردا اے۔ آسٹریلیا دا قنون ای اسٹریلیا تے راج کردا اے تے گورنر جنرل دے کول کج اختیار اے۔ اسٹریلیا دی پارلیمنٹ ملکہ (گورنر جیدی تھاں تے کم کردا اے)، سینیٹ تے ہاؤس آف ریپیریزنٹیٹو نوں رلا کے بندی اے۔

آسٹریلیا دی سینیٹ وچ 76 سنگی نیں: 12 ہر صوبے توں 6 سال لئی چنے جاندے نیں نے تے دو، دو راجگڑھ کینبرا تے ناردرن ٹیراٹری توں چنے جاندے نیں۔ ہاؤس آف ریپیریزنٹیٹو وچ 150 سنگی ہوندے نیں جیہڑے 3 سال لئی چنے جاندے نیں۔ چوکھے ووٹ لین والی پارٹی سرکار بناندی اے تے وزیراعظم اپنے بندیاں وچوں چندی اے۔ گورنر جنرل کسے وزیراعظم نوں راج توں لا سکدا اے اگر اوس وزیراعظم کول سنگی ناں رین۔ لیبر پارٹی، لبرل پارٹی تے نیشنل پارٹی آسٹریلیا دیاں وڈیاں پارٹیاں نیں۔

فوج[لکھو]

اسٹریلیا بچاؤ فوج شاہی آسٹریلوی سمندی فوج، آسٹریلوی زمینی فوج تے شاہی آسٹریلوی ہوائی فوج نال جندی اے تے ایدے وچ 80,561 فوجی نیں جنہاں وچوں 55,068 پکے تے 25,493 ریزرو نیں۔ کورنر جرنل سرکار دی صلا نال بچاؤ فوج دا آگو جندا اے۔ آسٹریلیا دا 2010-11 دا بچاؤ بجٹ 25.7 آسٹریلین ڈالر سی تے ایہ دنیا دا 13واں وڈا فوجی بجٹ اے۔

ایکانومی[لکھو]

آسٹریلیا اک کھاندا پیندا دیس اے جتھے بہت تھوڑی غریبی اے۔ آسٹریلین ڈالر دیس دی کرنسی اے۔ آسٹریلیا دنیا دی 13ویں وڈی ایکانومی اے اک بندے دی سال دی آمدنی نال دنیا وج 5ویں نمبر تے ہیمن ڈیویلپمنٹ انڈیکس وچ دوجے نمبر تے اے۔ مئی 2012 وچ 11,537,900 لوک کم کاج وج لگے سن تے 5.1 ٪ کم توں باہر سن۔ آسٹریلیا وچوں کنک، ان، دھاتاں بدیس پیجیدیاں نیں۔ جپان، چین، امریکہ، دکھنی کوریا، نیوزی لینڈ آسٹریلیا دی مال ویچن دیاں وڈیاں مارکیٹاں نیں۔ آسٹریلیا شراب ویچن والا چوتھا وڈا دیس اے تے ایہ 5.5 بلین ڈالر تک جاندی اے۔

صوبے[لکھو]

آسٹریلیا دا وادا

آسٹریلیا دے 6 صوبے نیں:نواں تھلواں ویلز، وکٹوریہ، کوینزلینڈ، دکھنی اسٹریلیا، تسمانیہ، لیندا آسٹریلیا، اتلا تھاں۔

جغرافیہ[لکھو]

آسٹریلیا دا جغرافیہ

آسٹریلیا 7,617,930 مربع کلومیٹر (2,941,300 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہنوں بحر ہند تے بحرالکاہل نے کیریا ہویا اے۔ ارافورا سمندر تے تیمور سمندر ایہنوں ایشیاء توں وکھ کردے نیں۔ کورال سمندر کوئینزلینڈ دے کنڈے نال اے تے تسمان سمندر اسٹریلیا تے نیوزی لینڈ دے وشکار اے۔ آسٹریلیا اپنے تھاں ناپ نال دنیا دا چھیواں وڈا دیس اے، ایہنوں دنیا دا سب توں نکا براعظم وی کیا جاندا اے، اپنے ناپ تے وکھرے ہون باجوں ایہنوں جزیرہ براعظم وی کیا جاندا اے تے کدے سب توں وڈا جزیرہ۔ آسٹریلیا دا سمندری کنڈہ 34,218 کلومیٹر (21,262 میل) لماں اے تے ایدے وچ اوہدے جزیریاں دے کنڈے نئیں ہیگے۔ گریٹ بیریئر ریف آسٹریلیا دے چڑھدے اتر وچ سمندر وچ 2,000 کلومیٹر (1,240 میل) لمی کورل ریف اے۔ ماؤنٹ آگسٹس جیدے بارے کیا گیا اے جے دنیا دی سب توں وڈی پڑی اے لیندے آسٹریلیا وچ اے۔ ٹلہ کازیسکو 2,228 میٹر دی اچائی نال آسٹریلیا دا سب توں اچا پہاڑ اے۔

آسٹریلیا دے وڈے ناپ دا ہون باجوں ایتھے کئی دیس وکھالے دسدے نیں۔ چڑھدے اتر وچ بارشی جنگل، چڑھدے دکھن، لیندے دکھن ول تے چڑھدے ول پہاڑی سلسلے نیں تے ایدھے بالکل وشکار روہی اے۔ ایہ سب توں پدھرا براعظم اے جتھے روہی یا روہی نال رلدا محول اے۔ ایتھے دی سب توں تھوڑی کنی لوک گنتی اے۔

محول[لکھو]

کوالا

آسٹریلیا وچ تھل یا روہی ورگ یا کج روہی ورگے تھاں سب توں چوکھے نیں، پر ایتھے الپائنی ویہڑے تے بارشی جنگل وی ہے نیں۔ اسٹریلیا اک پرانا براعظم اے تے لمے چر توں ریندی دنیا توں وکھ اے ایس باجوں ایتھے دے بوٹے جانور نویکلے نیں۔ ایتھے دے 85٪ پلھاں والے بوٹے، 84٪ میملز، 45ۖ٪ پنچھی تے 89٪ مچھیاں صرف ایتھے ای لبدے نیں۔ آسٹریلیا کول ریپٹائلز دیاں 755 ونڈاں نین۔ اینیاں کسے ہور دیس وچ نئیں۔

آسٹریلیا دے جنگلاں وچ سفیدے تے ککر دے رکھ عام لبدے نیں۔ سفیدے دیاں ایتھے 700 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ پلے ٹیپس، اکڈنا، کینگرو، کوالا، کوکابرا، ایمو، وومباٹ آسٹریلیا دے جانور تے پنچھی جنہاں توں ای جانیا جاندا اے۔ ڈنگو اک جنگلی کتا اے آسٹریلیا دا تے اک وڈا رپھڑ۔

لوک[لکھو]

دو صدیاں تک آسٹریلیا آکے وسن والے برطانوی جزیریاں توں آۓ۔ ایس توں ہن دے جوکھے سارے آسیاں دے پرکھ برطانوی یا آئرش نیں۔ 2011 دی گنتی وچ اپنے پرکھاں نال جوڑ جوڑدیاں ہویاں انگریز (36.1 ٪), آسی (35.4 ٪), آئرش (10.4 ٪), سکاٹ (8.9 ٪), اطالوی (4.6 ٪), جرمن (4.5 ٪), چینی (4.3 ٪), ہندستانی (2.0 ٪), یونانی (1.9 ٪), تے ڈچ (1.7 ٪) سن۔

پہلی وڈی لڑائی مگروں آسٹریلیا دی لوک گنتی چوگنی ہوجکی اے۔ پر ایس دیس وچ ہجے وی لوک سب توں گھٹ کنے نیں۔ پہلی وڈی لڑائی توں 2000 تک ایتھے 59 لکھ لوک باہروں وس چکے نیں تے اینج ہر ست وچوں دو لوی آسٹریلیا توں باہر جمے سن۔ آسٹریلیا وچ لوکاں نوں اک کوٹے نال آن دتا جاندا اے تے کسے کم دے گنی نوں ای جای آیاں نوں کیا جاندا اے۔ 2050 تک ایتھے 42 ملین لوک وس رۓ ہون گے۔

2012 وچ آسٹریلیا دی لوک گنتی 22,730,096 سی۔548,370 ایتھے دے پرانے وسنیک نیں۔

سڈنی، میلبورن، برسبین، پرتھ تے ایڈیلیڈ آسٹریلیا دے وڈے شہر نیں۔

بولی[لکھو]

انگریزی آسٹریلیا دی سرکار دی تے لوکاں دی بولی اے۔

مذہب[لکھو]

آسٹریلیا دے قنون باجوں ایتھوں دی سرکار کسے مت نوں سرکاری نئیں بنا سکدی۔ 2011 دی گنتی وچ 61.1٪ نے اپنے آپ نوں سائی آکھیا جنہاں وچوں 25.3٪ کیتولک نیں۔

کھیڈاں[لکھو]

ڈونلڈ بریڈمین

15 وریاں توں اپر دے 24٪ آسی کسے ناں کسے کھیڈ وچ حصہ لیندے نیں۔ کرکٹ، ہاکی، فٹبال، رگبی، والی بال وچ آسٹریلیا دی ٹیماں دنیا وچ منیاں ہویاں نیں۔ 2000 توں تیرنا، سیکل چلان تے کشتی چلان وچ اسی ٹیماں دنیا دیاں 5 ٹاپ دیاں ٹیماں وچ آندیاں نیں۔ تیرن وچ اولمپک کھیڈاں وچ آسٹریلیا نے ایس کھڈ دی تریخ ٹکے یا تمغے لین وچ وچ دوجے نمبر تے اے۔ آسٹریلیا نے ہر اولمپک کھیڈ تے کامن ویلتھ کھیڈ وچ حصہ لیا اے۔ آسٹرلیا نے 1956 دیاں اولمپک کھیڈاں میلبورن تے 2000 دیاں اولمپک کھیڈاں سڈنی وج کرائیاں تے 4 واری کامن ویلتھ کھیڈاں وی آسٹریلیا کرا چکیا اے۔ ٹینس، کرکٹ تے گڈیاں دیاں دوڑاں تے ہور کھیڈاں دے ملاکھڑے وی ایتھے ہوجکے نیں۔