خانان استراخان

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
خانان استراخان
1466ء توں 1556ء
خانان استراخان.gif
خانان استراخان دا محل وقوع
سیاسی حثیت
راجگھر استراخان
حثیت آزاد خانان
طرز حکومت بادشاہت
سربراہ خان
مذہب اسلام
بولیاں تاتاری تے نگوئے بولی
خان
پہلا محمود استراخانی
آخری
تریخ
1466ء
خاتمہ 1556ء

خانان استراخان اک تاتاری ریاست سی جہڑی طلائی اردو سطنت دے ڈگن مگروں وجود چ آئی ۔ خانان 15ویں تے 16ویں صدی عیسوی چ دریائے وولگا دے دہانے دے علاقےآں چ بحیرہ کیسپیئن دے ساحلاں تے قائم ہوئی جتھے اج دا استراحان شہر آباد اے ۔

خانان استراخان دی بنیاد محمود استراخانی نے 1460ء دے دہاکے چ رکھی ۔ خانان دا راجگھر حاجی تارخان سی جسنوں روسی دستاویزاں چ استراخان لکھیا گیا سی ۔ ایہہ اج دے روس دا شہر استراخان سی ۔ خانان دے علا‍قےآں چ دریائے وولگا دی زیریں وادی تے وولگا دا ڈیلٹا سی ، جہڑا اج دے استراخان اوبلاست دے بوہتے حصےآں تے دریائے وولگا دے سجے کنڈے دے گیاہسانی علاقے ، اج دے [روس]] دی جمہوریہ کلمیکیا اے ، شامل سن ۔ اتلے لہندے بحیرہ قزوین (بحیرہ کیسپیئن) دے ساحل خانان دی دھکنی سرحد سن تے خانان کریمیا نے استراخان نوں لہندے ولوں روکیا ہویا سی ۔

خانان توں پہلے[لکھو]

زیریں وولگا دے دوالے دے علاقے 5ویں صدی عیسوی توں ای مختلف ترک قبیلےآں نے آباد کیتے سن ، جداں خزار ۔ چڑھدے ولوں منگولاں دے حملے دے پچھوں ، ایہہ علاقے طلائی اردو دے اقتدار تھلے آ گئے ۔ ایہہ سلطنت وی اندرونی خانہ جنگی پاروں کمزور ہو گئی تے 1466ء چ قاسم اول نے نیم خودمختار خانان استراخان دی نیہہ رکھی ۔ اس دے دریائے وولگا دے دہانے تے محل وقوع پاروں اہم تجارتی رستے اس دے علاقے توں لنگھندے سن ، جس نال اسنوں کافی دولت فراہم ہندی سی ، پر ایہہ دولت گھوانڈ دیاں ریاستاں تے خانہ بدوش قبیلےآں لئی کشش دا باعث سی ، اس پاروں اینہاں نے کئی وار خانان نوں حملے دا نشانہ بنایا ۔ منغلی اول گیرائے ، قریم یورتی (خانان کریمیا) دے خان ، جس نے وڈا اردو دے راجگھر سرائے باتو توں تباہ کیتا سی ، نے خانان نوں قابل ذکر نقصان پہنچایا ۔

لوک تے معاشرہ[لکھو]

خانان استراخان دی بوہتی آبادی استراخان تاتار تے نگوئے سن ۔ تاجر خانان راہیں ماسکو (ماسکوی روس) ، خانان قازان ، کریمیا ، وسطی یاشیا تے قفقاز پار تک ٹرانزت تجارت کردے سن ۔

اشرافیہ دے جاگیرداری عہدے سن ، جہڑے اتوں تھلے: خان ، سلطان ، بیگ تے مورزالر (میرزا) سن ۔ باقی لوک قارا خلق کہلاندی سی (قارا ترک بولی چ کالے نوں آکھدے نیں پر ایتھے مطلب اے وڈا تے آزاد اے) ، جہڑا عام لوکاں لئی ترک ناں سی ۔

خانان دا ریاستی مذہب اسلام سی ۔

تریخ[لکھو]

1530ء چ استراخان نے خانان کریمیا تے نگوئے اردو نال روس دے خلاف جنگ چ تعاون کیتا ۔ اس دے مگروں خانان استراخان اپنے تاتاری اتحادیاں نال جھگڑےآں چ ملوث ہو گیا ۔ 1552ء چ روسی زار ایوان گروزنی (ایوان خوفناک) نے خانان قازان تے مل مار لیا ، اس دے کجھ چر مگروں خانان استراخان چ وی اک ماسکو نواز گروہ نے اقتراد سمبھال لیا ۔

ایوان گروزنی نے اپنے فوجی دستے استراخان گھلے تے 1554ء چ درویش خان نوں باجگزار حکمران دی حثیت نال خانان استراخان دی گدی تے بیٹھایا ۔ ماسکو نواز اشرافیہ تے نگوئے قبائلیاں نے خانان استراخان تے مل مارن چ روسی فوجاں دی مدد کیتی ۔ قریم یورتی دے خانان استراخان دے خلاف حملےآں دے خطرے دے خاتمے مگروں ، درویش خان نے روسی فوجاں نوں علاقےتوں کڈن لئی خانان کریمیا نال ایکا کر لیا ۔ ایوان خوفناک نے روسی تے کاسک فوجی دستے بھیجے ، جس نے خانان استراخان تے 1556ء چ مل مار لیا تے اسنوں روسی سلطنت چ ضم کر دتا ۔ استراخان شہر محاصرہ کیتا گیا تے اسنوں اگ لا دتی گئی ، خانان تے ورسیاں دا مل ہو گیا تے اسدا خاتمہ کر دتا گیا ۔ درویش خان ازوف دے قلعے ول فرار ہو گیا ۔ خانان دے سقوط مگروں کلمیکاں نے تاتاراں تے حملہ کیتا ، تے نگوئے خانہ بدوشاں نوں علاقے توں بے دخل کر دتا ۔

بوہت سارے نگوئے قازقستان تے داغستان چ چلے گئے ، پر اج وی 70 ہزار دے لگ بھگ استراخان تاتار استراخان اوبلاست چ رہندے نیں ۔

خانان استراخان دا راجگھر حاجی تارخان اج دے استراخان شہر توں 12 کلومیٹر دور واقع سی ۔


ہور ویکھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]