سلطنت فاطمیہ
سلطنت فاطمیہ یا خلافت فاطمیہ ، خلافت عباسیہ دے کمزور ہون دے بعد 297ھ چ اتلے افریقہ دے شہر قیروان چ قائم ہوئی ۔ اس سلطنت دا بانی عبیداللہ المہدی چونکہ حضرت محمدصلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی صاحب زادی حضرت فاطمہ سلام اللہ علیہا دی اولاد وچوں سی اس لئی اسنوں خلافت فاطمیہ کہیا جاندا اے ۔ عبیداللہ تریخ چ مہدی دے لقب نال مشہور ہوئیا ۔
حصے |
[لکھو] اسماعیلی حکومت
عبیداللہ مہدی تے اسدے پیروکار شیعہ فرقہ دی شاخ اسماعلیہ چوں سن ، ایہہ حضرت امام جعفر صادق علیہ سلام تک تے سارے اماماں نوں مندے نیں پر اسدے بعد اوہ امام جعفر صادق علیہ سلام دے صاحب زادے اسماعیل نوں مندے نیں جدوں کہ اثنا عشری شیعہ عقیدے دے مطابق امامت دے سلسلہ امام جعفر صادقعلیہ سلام دے دوجے صاحب زادے حضرت امام موسی کاظم علیہ سلام دی نسل چ چلدا اے ۔ فاطمی خلیفے چوں کہ اسماعیل دی اولاد چوں ہون دا دعوی کردے سن اس لئی اوہ اسماعیلی کہلائے۔
[لکھو] مکمل خودمختاری
خلافت عباسیہ توں الگ ہون والیاں ساریاں حکومتاں اگرچہ خودمختار سن پر اوہ سب بغداد دی خلافتنوں تسلیم کردیاں سن تے خطبہ جمعہ چ عباسی خلیفہ دا ناں پڑھدیاں سن ، پے فاطمی حکمراناں نے عباسی خلفاء دا ناں خطبے توں کڈ دتاتے خود خلیفہ ہون دا اعلان کردتا ۔ اس لئی اینہاں دی حکومت نوں خلافت فاطمیہ وی آکھیا جاندا اے ۔
[لکھو] توسیع
شروع شروع چ فاطمی حکومت شمالی افریقہ تک محدود رہی لیکن اسدے حکمران المعز (341ھ- 365ھ) نے 358ھ چ مصر فتح کرلئیا ۔ المعز فاطمی حکومت دا سب توں قابل حکمران سی ، اوہ افریقہ توں مصر آگئیا تے قاہرہ شہر دی بنیاد رکھی ۔
[لکھو] قاہرہ تے جامعہ الازہر دی بنیاد
قاہرہ دا شہر فسطاط دے نیڑے آباد کیتا گئیا سی تے فاطمیاں دا راجگھر سی ۔ فاطمی عہد چ جامع ازہر ناں دی قاہرہ چ اک مسجد تعمیر کیتی گئی ، جس بعد چ مدرسہ وی قائم کردتا گئیا ۔ جامعہ ازہر دا ایہہ مدرسہ دنیا دا سب توں پرانا مدرسہ اے جہڑا حالے تیکر موجود اے تے دنیا دے ہر حصے توں مسلمان طالب علم ایتھے تیلیم حاصل کرن آندے نیں ۔
[لکھو] عروج
المعز دے بعد اسدا پتر عزیز (365ھ - 386ھ)تخت تے بیٹھا اوہ وی اک قابل حکمران سی ، اس دے زمانے چ شام ، حجاز تے یمن تے وی فاطمیاں دا قبضہ ہوگئیا تے اینج فاطمی خلافت اسلامی دنیا سب توں وڈی حکومت بن گئی ۔
فاطمیاں دے زمانے چ مسلماناں دی بحری قوت نے بہت ترقی کیتی ۔ صقلیہ( سسلی) تے اٹلی دا جنوبی حصہ اینہاں دے قبضے چ سی ۔ فاطمی بیڑے جینیوا ، روم تے ناپولی تے حملے کردے رہندے سن تے یورپ دے بحری بیڑے اینہاں دے مقابلے چ ٹھہر نئیں سکدے سی ۔
[لکھو] خاتمہ
عباسی خلافت دے زوال دے بعد اس وقت تک جہڑیاں حکومتاں قائم سن اوہناں جوں فاطمی سلطنت نا صرف سب توں وڈی بلکہ سب توں پائیدار وی سی ۔ ایہہ حکومت 296ھ توں 567ھ تک تقریبا پونے 3 سو سال قائم رہی ۔ 567ھ چ شام دے حکمران نورالدین زنگی نے اس حکومت دا خاتمہ کردتا جس دے بعد مصر چ عباسی خلیفہ دا ناں خطبہ چ لئیا جان لگا ۔
[لکھو] کانامے
فاطمیاں دے زمانے اگرچہ علم و ادب چ سلطنت سامانیہ تے بنی بویہ دی طرح ترقی نئیں ہوئی پر اوہناں نے قاہرہ شہر نوں بہت ترقی دتی ، خوبصورت عمارتاں بنوائیاں تے کپڑا تے شیشہ بنان دے کم نے اس زمانے چ بہت ترقی کیتی ۔ اینہاں دے عہد چ تعمیر کیتیاں گئیاں کئی عمارتاں اج وی قاہرہ چ دیکھیاں جا سکدیاں نیں ، اینہاں چوں سب توں زیادہ شہرت جامعہ الازہرنوںحاصلاے۔
