وینس (پاندھی)

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
وینسVenus symbol.svg
Venus-real.jpg
سورج توں دوری: 108,942,109 توں 107,476,259 کلومیٹر تک
ریڈیس: 6,051.8 کلومیٹر
وزن: 4.868×1024 کلوگرام / زمین توں 0.815 گنا وزن
حجم: 9.38×1011 کلومیٹر کیوب
ایکویٹر تے کچھ 8.87 m/s2

وینس سورجی پربندھ دا دوجا پاندھی اے۔ اس پاندھی دا ناں روم دی پیار تے سوہنی دیوی وینس دے اتے رکھیا گیا۔ زمین توں اگر ویکھیا جاۓ تے سورج تے چن دے مگروں سب توں لشکدی شے وینس اے۔ وینس وی زمین، مریخ تے عطارد وانگوں پڑیاں دا بنیا ہویا اے۔ ایدی کھچ، وست تے بنوٹی شیواں زمین نال بوت رلدیاں نیں تے اس واسطے اینوں زمین دی بہن وی کیندے نیں۔

وینس دے اتے گندھک دے تیزاب دے بدل نیں جیناں چوں ویکھیا نئیں جاسکدا، مگر انفراریڈ تے دوجیاں موج لمبائی دی تابکاری چ ویکھیا جاسکدا اے۔ وینس دی ہوا سورجی نظام دے سارے پتھراں آلے سیاریاں توں زیادہ گوڑی اے، زیادہ تر اے ہوا کاربن ڈائیآکساڈ توں بنی ہوئی اے۔ وینس دی ہوا دا دباؤ زمین دے مقابلے تے 92 گنا بوتا اے۔ وینس دے کول اینج دا نظام نئیں جیڑا اینی کاربن ڈائیآکساڈ نوں جزب کرے۔ اینی گوڑی ہوا تے کاربن ڈائیآکساڈ سورج دی گرمی نوں بار نئیں نکلن دیندی، اس دی وجہ توں ایدا گرمی ناپ عطارد توں زیادہ اے جیڑا سورج دے زيادہ نیڑے اے۔ گروواں دے خیال چ وینس دے اتے پہلاں سمندر ہونے سن مگر گرمی دی وجہ توں اوہ ابل گۓ۔ ابلیا ہویا پانی ٹٹ گیا تے ہائیڈروجن وینس سیارے نوں چھڈ کے چلی گئی کیونجہ اینوں پھڈن واسطے کوئی مقناطیسی کشش نئیں وینس کول۔

فزیکل خاصیتاں[لکھو]

وینس دی ریڈار توں لئی گئی فوٹو

سورجی پربندھ چ زمین آر وینس 4 وٹیاں توں بنے ہوۓ پاندیاں چوں اک اے۔ وزن تے ناپ چ وینس زمین نال رلدا اے تہ اینوں زمین دی "بہن" وی کیندے نیں۔ وینس دا قطر زمین توں صرف 650 کلومیٹر کٹ اے تے ایدا وزن زمین دے وزن دا 81٪ اے۔ مگر ایدی کھل اتے دے حالات زمین دی کھل توں بوت وکھرے نیں جیدی وجہ ایدی کاربن ڈائی آکسائڈ آلی ہوا اے۔ وینس دی ہوا 96.5٪ کاربن ڈائ آکسائڈ تے 3.5٪ نائیٹروجن نال بنی ہوئی اے۔

جغرافیہ[لکھو]

وینس دی کھل دے بارے چ 20ویں صدی تک انساناں نوں بوت کٹ پتہ سی فیر 1990 چ پروجیکٹ میجلن چ ایدی کھل دا نقشہ بنا لیا گیا۔ وینس اتے بوت آتش فشاں لبے گۓ نیں تے ایناں دے پھٹن دی وجہ توں ہوا ج سلفر وی ہیگی اے۔ وینس دی 80٪ کھل تے آتش فشانی پعاڑ تے زمین اے۔ وینس اتے اینیں آتش فشاں نیں مگر لاوا لنگن دے کوئی نشان نئیں، جس دی وجہ دا نئیں پتہ۔

کھل دی جیالوجی[لکھو]

وینس دی کھل دی مورت آتش فشاں پھٹن توں بنی اے۔ وینس دے آتش فشاں زمین دے آتش فشاواں توں بوت وڈے نیں، ایدے تہ 167 آتش فشاں نیں جیڑے 100 کلومیٹر توں وڈے نیں۔ زمین دے اتے انج دا صرف اک آتش فشاں اے: بگ آئیلینڈ، ہوائی۔ اس دی وجہ وینس دی کھل اے جیڑی بوت پرانی اے۔ زمین دی کھل 100 ملین ورے پرانی اے جدوں کہ وینس دی کھل تقریبا 300-600 ملین ورے پرانی ہوندی اے۔

وینس اتے ہمیشہ بجلی پھردی ریندی اے۔ وینس اتے گھندک دے تیزاب دی بارش ہوندی اے مگر وینس دے گرمی ناپ دی وجہ توں کھل دے 25 کلومیٹر اتے ای اے بارش پغل جاندی اے۔ وینس اتے حلائی وٹیاں دے بار بار وجن توں بوت وڈے کھڈے پے گۓ نیں جیناں دا قطر 3 کلومیٹر توں 280 کلومیٹر تک ہوندا اے۔ جیناں خلائی وٹیاں دا ناپ 50 میٹر توں کٹ ہوۓ اوہ وینس دی ہوا چ جل کر تباہ ہوجاندے نیں۔

اندر دی بنتر[لکھو]

زلزلے تے انرشیا دے نا پتہ ہون دی وجہ توں وینس دے اندرونی انگ دے بارے چ اینا بوتا نئیں پتہ۔ ایدا نپ دے گوڑاپن زمین ورگا اے جس توں اے اندازہ لایا گیا اے کہ ایدی اندر دی بنتر زمین ورگی اے: کور، اودے اتے مینٹل جیدے اتے کھل۔ زمین دی طرح وینس دی کور دا کم از کم ادھا حصہ پانی سار حالت چ اے کیونجہ زمین تے وینس تقریبا اکو تیزی نال ٹھنڈے ہو رۓ نیں۔ وینس دے اندر پریشر زمین دے مقابلے تے کٹ اے۔ زمین دی کھل انگاں چ بٹی ہوئی اے جیناں نوں ٹیکٹونک پلیٹاں کیندے نیں مگر وینس اتے کوئی پلیٹاں نئیں۔

ہوا تے موسم[لکھو]

وینس دی ہوا بوت گوڑی اے، جیدے چ زیادہ تر کاربن ڈائی آکسائڈ اے تے تھوڑی جئی نائیٹروجن گیس اے۔ ایدی ہوا زمین دی ہوا توں 93 گنا زیادہ پعاری اے تے ایدا زور زمین دی ہوا دے زور توں 92 گنا بوندا اے، اینا بوتا زور زمین دے سمندر چ 1 کلومیٹر دی گہرائی تے ہوندا اے۔ وینس دی کھل اتے ہوا 65 کلوگرام فی میٹر کیوب گوڑی ہوندی اے۔ ہوا چ بوت زیادہ کاربن ڈائی آکسائڈ سورج توں آن آلی گرمی نوں واپس جان نئیں دیندی جس دی وجہ توں وینس دا گرمی ناپ سارے سورجی نظام چ سب توں بوتا اے۔ وینس عطارد دی سورج توں دوری توں دگنا دور اے مگر فیر وی اے اودے توں زیادہ گرم اے، ایدی وجہ سارے سورجی نظام چ سب توں بوتا ہرا کعر افیکٹ(Greenhouse Effect) اے۔ وینس اتے 462 ڈگری سینٹی گریڈ دا گرمی ناپ ہوندا اے، زندگی نوں مارن (Sterilization) واسطے اس توں کٹ گرمی ورتی جاندی اے۔

ارباں ورے پہلاں وینس زمین ورگا سی، ایدے اتے پانی پایا جاندا سی۔ مگر 600 ملین توں 2 ارب وریاں چ گیساں نیں ہرا کعر افیکٹ بنا کر اینوں بوت گرم کردتا۔ وینس دی کھل اتے ہن کوئی زندگی نئیں ہوسکدی مگر ایدے بدلاں چ شاید ہوۓ۔

وینس دے اتے ہوا پھردی ریندے اے جیڑی دن رات گرمی سارے پاندے چ برابر رکھدی اے۔ وینس دی ہوا بوت آہستہ ٹردی اے، چند کلومیٹر فی کینٹہ مگر اے ہوا بوت گوڑی ہوندی اے جس دی وجہ توں جیڑی شے راہ چ آۓ اودے توں بوت زور لاندی اے تے اے مٹی وٹے لے کے پھردی اے۔ اگر انساناں نوں آکسیجن تے گرمی دا مسئلہ نا وی ہوۓ اوہ ہوا دی وجہ توں ای ایدی کھل اتے ٹھیک نئیں چل سکن گے۔

مقناطیسی فیلڈ تے کور[لکھو]

1967 چ اک روسی پروب نیں دسیا کہ وینس دی مقناطیسی فیلڈ زمین دے مقابلے تے بوت کمزور اے۔ زمین دی مقناطیسی فیلڈ ایدی کور دے کمن نال بندی اے جدوں کہ وینس دی فیلڈ سورجی ہوا دی رگڑ نال جس دی وجہ توں اے بوت کمزور ہوندی اے۔ کمزور فیلڈ حلائی تابکاری توں وینس نوں نئیں بچا سکدی ایدے توں بدلاں چ بجلی پھردی ریندی اے۔

نپ چ زمین دے تقربا نال دے ہون دی وجہ توں وینس دی کور چ ڈائنامو ہونا چائیدا سی جیڑا نئیں اے۔ ڈائنامو نوں 3 شیواں نال بنندا اے: بجلی ٹورن آلا پانی سار، کمنا تے کنویکشن۔ وینس دی کور چ بجلی ٹورن آلا پانی سار وی اے تے نال ای کور آہستہ کمدی وی اے مگر ایدے چ کنوکشن نئیں اے جس دی وجہ توں ڈائنامو نئیں بنندا۔

کمزور مقناطیسی فیلڈ ہون دی وجہ توں سورجی ہوا وینس دی اتے دی ہوا نال ٹکراندی اے۔ الٹروائلٹ تابکاری پانی نوں توڑ کے آکسیجن تے ہائیڈروجن آئن بناندی اے۔ فیر سورجی ہوا ایناں آئناں نوں اینا زور دیندی اے کہ اوہ وینس دی کچھ توں نس جان۔ اس دی وجہ توں آہستہ آہستہ وینس دی ہوا توں ہلکہ عنصر جارۓ نیں، جنج ہائیڈروجن، ہیلیم تے آکسیجن مگر پعاری کاربن ڈائی آکسائڈ ہوا چ ای ریندی اے۔ ارباں وریاں پہلاں وینس دے پانی دا کافی حصہ انج ای اڑ گیا سی۔ وینس دے بدلاں چ ہائیڈروجن دی پعاری آئسوٹوپ ڈیوٹریم 150 گنا زیادہ ہوگئی اے۔

سورج گرد پھیرا تے کمنا[لکھو]

وینس سورج گرد 108 ملین کلومیٹر دی دوری تے کمدا اے۔ ایدا اک ورہ 224۔65 دناں دا ہوندا اے۔ سورجی نظام دے سارے پاندھیاں دے پھیرے ٹیڑھے نیں مگر وینس دا سب توں بوتا ٹھیک گول اے۔ وینس ہر 584 دناں بعد زمین تے سورج دے وشکار آندا اے تے اس ویلے وینس زمین دے قریب ترین ہوندا اے، ایناں دوواں پانھدیاں دے وشکار صرف 41 ملین کلومیٹر ہوندا اے۔ زمین تے وینس دے پھیرے دے ٹیڑھے ہون دی وجہ توں اے کدی کدی زمین دے زیادہ نیڑے وی آ جاندا اے، ایدی دوری صرف 38.2 ملین کلومیٹر ہوندی اے۔

سورجی نظام دے سارے پاندھی اپنے گرد کھبے پاسے (Counter-Clockwise) کمدے نیں۔ مگر وینس سجے پاسے کمدا اے تے ایدا اک دن زمین دے 243 دناں برابر ہوندا اے، ایدا دن سارے پاندھیاں توں لما اے۔ وینس اتنے سورج لیندے پاسیوں چڑھے گا تے چڑھدے پاسے ڈلے گا۔ وینس دا کوئی چن نئیں۔ کیلیفورنیا انسٹیٹیوٹ آف ٹیکنالوجی نے حساب لایا اے کہ وینس دا بوت وریاں پہلاں اک چن سی۔ اے چن ایدے اتے آ وجیا تے اینوں دوجا پاسے کما دتا۔

وینس دی کھوج[لکھو]

12 فروری 1961 چ سوویت یونین نے ونیرا 1 پروب وینس ال پیجی۔ اے جگ دی پہلی پروب سی جیڑی کسے دوجے پاندھی نوں ویکھن واسطے پیجی گئی سی۔ سوویت یونین دا ونیرا پروگرام دی پہلی پروب زمین توں 2 ملین کلومیٹر دی دوری تے گواچ گئی۔ ایدا نال رابطہ مک گیا سی۔ امریکہ نے مارینر 1 پروب پیجن دی کوشش کیتی مگر اوہ اڑن ویلے خراب ہوگئی۔ امریکی پروب مارینر 2 109 دناں بعد وینس اتوں 34،833 کلومیٹر دی دوری تے لنگی تے وینس دے بدلاں دا تے اودی کھل دا گرمی ناپ دسیا۔ مارینر 2 نے وینس دا وزن وی نپیا تے اونوں کوئی تابکاری تے مقناطیسی فیلڈاں نئیں لبیاں۔

سوویت یونین دی اک ہور پروب ونیرا 3 1 مارچ 1966 نوں وینس دی کھل اتے آ وجی۔ ایدے توں رابطہ مک گیا جیدی وجہ توں اے وینس دی کھل دے بارے چ کج نا دس سکی۔ ونیرا 3 پہلی پروب سی جیڑی کسے دوجے پاندھی دی ہوا چ وڑی تے اودے کھل اتے وجی۔ اک ورے بعد 1967 چ ونیرا 4 وینس دی ہوا چ آئی تے اونے سینسی تجربے کیتے جیناں توں پتہ چلیا کہ وینس دی کھل دا گرمی ناپ 500 ڈگری سینٹی گریڑ دے نیڑے اے تے ایدی ہوا چ 90-95٪ کاربن ڈائی آکسائڈ گیس اے۔ ونیرا 4 بنان آلے مستریاں نوں وینس دی ہوا دے گوڑے پن دا ایناں پتہ نئیں سی اس لئی ونیرا 4 وینس دی کھل تے نئیں پونچ سکی، کیونجے اودے پیراشوٹ نے اونوں بوت دیر تک تھلے لایا تے اودیاں بیٹریاں مک گئیاں۔ 24.96 کلومیٹر دی اچائی تے ونیرا 4 دا آخری سنیعہ وینس دی ہوا دا زور سی جیڑا زمین توں 18 گنا بوتا سی۔

اک دن بعد امریکی پروب مارینر 5 وینس دے بدلاں دے اتوں 4000 کلومیٹر دی اچائی تے لنگی۔ مارینر 5 نے مارینر 4 دی جگہ لینی سی اگر اوہ خراب ہو جاندی مگر مارینر 4 دا کم پورا ہوگیا جس دی وجہ توں مارینر 5 چ زیادہ چنگے آلات لا کے اونوں وینس تے پیجیا گیا۔ مارینر 5 نیں وینس دی ہوا دے زور، گوڑے پن تے بنتر بارے چ دسیا۔ مارینر 4-5 دی کھوج نوں امریکہ تے سوویت یونین دوواں دی ٹیماں نیں ویکھیا۔ اس گل اتے پچھلے ورے اوہ دوویں دیس رل گۓ سن۔

سوویت یونین نے دو مزید پروباں ونیرا 5 تے ونیرا 6 بنائیاں جیناں دی کھل 25 بار دا زور سہن واسطے بنائیاں گئیاں سن، وینس ال پیجیاں۔ ونیرا 5 تے ونیرا 6 16 تے 17 مئی 1969 چ وینس دی ہوا چ آئیاں تے تقریبا 50 منٹ تک اوہ وینس دی ہوا دے بارے چ دسدیاں رئیاں جس توں بعد اوہ 20 کلومیٹر دی اچائی تے تباہ ہو گئیاں تے وینس دی کھل اتے آ وجیاں۔

ونیرا 7 وینس دی کھل اتے اترن واسطے خاص طور تے ڈیزائن کیتا گیا۔ اے پروب 180 بار دا زور برداشت کر سکدی سی تے ایدا پیراشوٹ اینوں 35 منٹ چ تھلے لان واسطے بنایا گیا سی۔ 15 دسمبر 1970 نوں جدوں ونیرا 7 وینس دی ہوا چ آیا ایدا پیروشوٹ تھوڑا جیا پھٹ گیا جیدی وجہ توں اے زور نال آکے وینس اتے آوجیا۔ مگر پروب مکمل خراب نئیں ہوئی تے اے 23 منٹاں واسطے زمین تک وینس اتے گرمی ناپ دسدی رئی۔

اس توں بعد ونیرا 8، ونیرا 9 تے ونیرا 10 کھل تے اترے تے ایدے بارے چ دسیا تے ونیرا 10 نے پہلی واری کھل دیاں فوٹواں پیجیاں۔ امریکی پروب نیں وینس دیاں 400 فوٹواں کچھیاں جدوں اوہ زحل ال ٹردیاں ہوئیاں وینس کولوں لنگی۔ امریکی پروب پائونیئر وینس 13 ورہ تک وینس گرد کمدی رئی تے اودی ہوا دے بارے چ دسدی رئی۔