ریاست پٹیالہ

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
پٹیالہ ریاست
پٹیالہ
ریاست
1627–1948
جھنڈا نشان
جھنڈا نشان
Location of پٹیالہ
1911 دے پنجاب دے نقشے وچّ پٹیالہ ریاست
راجگڑھ پٹیالہ
تریخ
 -  قیام 1627
 -  بھارت دی آزادی 1948
لوک گنتی
 -  1931 1,625,000 

پٹیالہ ریاست بھارت وچّ برطانوی سامراج دوران اک ریاست سی۔

اتہاس[لکھو]

مڈھلا اتہاس[لکھو]

پٹیالہ ریاست دی شروعات پٹیالہ ریاست دے موڈھی موہن سنگھ نال ہندی اے۔ موہن سنگھ نوں بھلر اتے دھالیوال اتھے آباد ہون نہیں دے رہے سن۔ موہن سنگھ گورو ہرگوبند جی دا سردھالو سی اتے گورو جی دے کہن اتے وی موہن سنگھ دے ویری نہ منے۔ انت وچّ اک یدھ ہویا جس وچّ دھالیوالاں اتے بھلراں نوں گورو جی دیاں فوجاں نے ہرایا۔ اس طرحاں 1627 وچّ میہراج ناں دے پنڈ دی ستھاپنا کیتی گئی۔[1]

ریاست دی اساری[لکھو]

پٹیالہ ریاست: ہندوستان دی سبھ توں وڈی سکھ ریاست جس دی بنیاد بابا اعلیٰ نے رکھی۔ بابا اعلیٰ، بابا پھول (ویکھو) دا پوترا ، چودھری رامے (رام سنگھ) دا پتر سی ، جو مائی صابی دی ککھوں سنّ 1694ء (دوجے مت انوسار 1691ء) وچ پیدا ہویا سی۔ اٹھارھویں صدی وچ جدوں دل خالصہ نے ملاں مارنیاں شروع کیتیاں تاں مالوہ کھیتر وچ بابا اعلیٰ سنگھ نے اپنی دھاک جماؤنی شروع کیتی۔ دوش-مکت چرتر والا بابا اعلیٰ سنگھ تیغ دا دھنی اتے سنت جاں فقیر دے بانے وچ رہن والا اک درویش سردار سی، پر راج-پربندھ وچ بڑا نپن اتے راجنیتک گنڈھ-ترپ کرن وچ بڑا چتر سی۔ ستلج توں جمنا تک اس دی ٹکر دا کوئی چودھری نہیں سی۔ اس نوں ورثے وچ صرف دو درجن پنڈاں دی چودھر ملی سی، پر سنّ 1761ء تک اس ادھین(کنٹرول) 726 پنڈ سن۔ ایہی کارن اے کہ احمد شاہ درانی نے اس نوں سرہند دی صوبیداری دی ادھینگی توں ستنتر(فارغ) کر دتا سی۔ اس نے سنّ 1722ء وچ برنالے نوں اپنی ریاست دا صدر مقام بنایا اتے سنّ 1727ء وچ لونگووال وسایا۔ اس دی چڑھت نوں مالوے دے کئی مسلمان چودھریاں توں جریا نا گیا۔ فلسروپ، رائیکوٹ ، تلونڈی، ہلوارا، میلسیاں، ملیرکوٹلا دے چودھریاں اتے جالندھر دے فوجدار نے رل کے برنالے نوں گھیر لیا۔ بابا اعلیٰ نے خالصے نوں مدد لئی آمادہ کیتا۔ خالصے نے مل کے مسلماناں نوں کھدیڑ دتا۔ بابا اعلیٰ نے بابا دیپ سنگھ شہید توں امرت پان کیتا اتے اعلیٰ سنگھ بنیا۔ اس توں بعد ایہہ اپنی طاقت ودھاؤن لئی سرگرم رہا۔ دل خالصے دی مدد نال اس نے بھوانیگڑھ ، سنور ، بڈلاڈھا، سمانا اتے سنام اتے اپنا قبضہ کر لیا۔

قلعہ مبارک[لکھو]

اس شہر دے بانی بابا اعلیٰ سنگھ نے 12 فروری 1763 نوں قلعہ مبارک دی نیہہ رکھی سی۔ 12 فروری 1763 نوں قلعہ مبارک دی نیہہ رکھی۔ پٹی دے آلے دی ‘الّ’ مگروں ایہہ شہر پٹیالہ دے ناں تے پرسدھ ہویا۔ پہلاں بابا اعلیٰ سنگھ نے اپنا راجگڑھ کجھ چر برنالے وی رکھیا، پر بعد ’چ ایہہ پٹیالہ لے آندا گئیا۔ اندرونی قلعے اندر وڈّ آکاری عمارتاں، جہڑیاں بھون اساری دا کمال سن۔ قلعہ اندرون ’چ وکھ-وکھ چترکاراں (مصوراں)دے چتر نیں ۔ قلعہ مبارک: پٹیالہ دے بانی بابا اعلیٰ سنگھ دوارا 1763ء وچ قلعہ مبارک دا نیہہ پتھر رکھیا گیا۔ اس دے آلے دوآلے ہی پورا شہر وسیا ہویا اے۔ ریاستاں ٹٹن توں پہلاں تکّ شاہی پروار اس قلعے وچ ای رہندا سی۔

موتی باغ محل[لکھو]

موتی باغ پیلیس نوں مہاراجہ نرندر سنگھ نے سنّ 1847 وچ بناوایا۔ ایہہ لاہور دے شالیمار باغ دی طرز ‘تے بنایا گیا سی۔

پٹیالہ دے راجے[لکھو]

  1. راجا اعلیٰ سنگھ (1743-1765)
  2. راجا امر سنگھ (1765-1781)
  3. راجا صاحب سنگھ (1781-1813)
  4. مہاراجہ کرم سنگھ (1813-1845)
  5. مہاراجہ نرندر سنگھ (1845-1862)
  6. مہاراجہ مہیندر سنگھ (1862-1876)
  7. مہاراجہ رجندر سنگھ (1876-1900)
  8. مہاراجہ بھوپندر سنگھ (1900-1938)
  9. مہاراجہ یادوندر سنگھ (1938-1974)
  10. امریندر سنگھ (جم 1942) پنجاب دا سابقہ مکھ منتری(وزیر اعلی) اے۔

باہرلے جوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. A History of Sikh Misals، Dr Bhagat Singh

سانچہ:دیسی ریاستاں