سرہند

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
سرہند
—  شہر  —
سرہند is located in پنجاب
سرہند
سرہند
بھارت وچّ تھاں ٹکانہ
کوارڈینیٹس: 30°22′N 76°14′E / 30.367°N 76.233°E / 30.367; 76.233متناسقات: 30°22′N 76°14′E / 30.367°N 76.233°E / 30.367; 76.233
دیس  بھارت
صوبہ پنجاب ،بھارت
ضلع ضلع فتح گڑھ صاحب
لوک گنتی (2013)
 - کُل 60,852
بولی
 - سرکاری پنجابی
ٹائم زون IST (یو ٹی سی+5:30)
[1]

سرہند پنجاب دا اک پرانا تریخی شہر ہے جو ضلع فتح گڑھ صاحب وچّ ہے۔ ایہہ نگر پٹیالہ توں اتر ولّ 23 کلومیٹر دی دوری تے واقع ہے۔ اتہاسکاراں دا مننا ہے کہ ایہہ شہر آریہ لوکاں نے وسایا۔ اس نگر نوں تنّ واری تباہ کیتا گیا۔ سنّ 1011 وچّ محمود غزنوی نے سرہند توں تھانیسر تکّ سارا تباہ کر دتا۔ دوجی وار سنّ 1710 وچّ بندہ سنگھ بہادر نے اس دی اٹّ نال اٹّ کھڑکا دتی۔ تیجی وار 1763 وچّ خالصہ دل نے سرہند دے نواب زین خان نوں ہار دے کے نگر نوں خوب لٹیا اتے کئی گردوارے بنوائے۔اس نگر دے آبادی 60852 ہے۔ جس وچّ مردا 54% اتے عورتاں 46% ہن۔ [1]

اتہاس[لکھو]

سرہند دا اتہاس صدیاں پرانا ہے۔ کسے سمیں لاہور اتے دلی وچکار طاقت دے مرکز رہے اس نگر وچّ 360 مسجداں، مقبرے، سراواں تے کھوہ سن۔ اکبر دے سمیں پرسدھ ہوئے سرہند دے شاعر ناصر علی سرہندی ولوں فارسی وچّ لکھی اک کتاب مطابق ہنسلا دریا دے کنارے ’تے ایہہ نگر تنّ کوہ تکّ وسیا ہویا سی۔ اچیاں کندھاں نال گھرے اس نگر دے چار وڈے اتے چار چھوٹے دروازے سن۔ دریا دے کنارے بنیا قلعہ شہر دے بالکل وچکار سی جو سرنگ نال شاہی باغ نال جڑیا ہویا سی۔[2] چین دا بنیا سامان اتھوں دے بازاراں وچّ وکدا سی۔ اس دے دو چوک اتے ویہہ محلے سن۔ اج اوہ سرہند کدھرے وی دکھائی نہیں دندا۔ ہنسلا دریا ہن سرہند چوء وچّ بدل چکی ہے۔ قلعے دی تھاں ’تے ہن اک تھیہ ہے جس دے ہیٹھاں پرانے قلعے دے نشان ضرور دکھ جاندے ہن۔ شاہی باغ ’چ کجھ کھنڈرنما عمارتاں دکھائی دندیاں ہن۔ قلعے توں شاہی باغ تکّ آؤن والی سرنگ دا کوئی وجود نہیں ملدا۔ سرہند ہن چھوٹا جیہا نگر ہے۔

سرہند اتے پنجاب وچّ سکھ راج[لکھو]

گرو گوبند سنگھ دے چھوٹے صاحبزادیاں دی شہادت مگروں اتھوں دے مغرور حکمراناں نوں سبق سکھاؤن لئی سنّ 1710 وچّ بابا بندہ سنگھ بہادر نے اس ’تے حملہ کیتا۔ 12 مئی نوں چپڑچڑی دے میدان وچّ اتھوں دے صوبیدار وزیر خاں نوں مارن مگروں 14 مئی نوں سنگھاں نے سرہند ’تے قبضہ کر لیا اتے باز سنگھ نوں اتھوں دا حکمران تھاپ دتا۔ سکھ جرنیل جسا سنگھ آہلووالیا نے 14 جنوری 1764 نوں سرہند ’تے حملہ کیتا۔ نیڑے دے پنڈ منہیڑا وچّ اتھوں دے صوبیدار زین خاں نوں مار کے اوہناں سرہند ’تے قبضہ کر لیا۔ پھر گورو گوبند سنگھ جی دے شبداں نوں سچ کر وکھاؤندیاں اتھوں دی اٹّ نال اٹّ کھڑکا دتی۔ کافی دیر تکّ سکھ اتھوں دیاں اٹاں لجا کے ستلج اتے یمنا دریاواں وچّ سٹنا اپنا پرم دھرم سمجھدے رہے پر ایہہ سکھاں دی فراخدلی سی کہ اوہناں نے مذہبی تھانواں نوں کوئی نقصان نہیں پہنچایا۔ ایہناں وچوں کئی مذہبی تھاں اج وی سرہند نیڑے ویکھے جا سکدے ہن۔

حوالے[لکھو]

سانچہ:فتح گڑھ صاحب ضلع