عظیم مشرقی بحران

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
عظیم مشرقی بحران (1875–78)
Rise of nationalism under the Ottoman Empire دا حصہ
Clash with Cherkessians.jpg

Serbian soldiers attacking the Ottoman army at Mramor, 1877.
تریخ 9 July 1875 – 13 July 1878
(Lua error in ماڈیول:Age at line 747: attempt to call method 'subtract' (a nil value).)
تھاں/ٹکانہ بلقان, قفقاز
نتیجہ Ottoman defeat
Treaty of Berlin
علاقہ تبدیلیاں * Reestablishment of the Bulgarian state
لڑاکے
 روسی سلطنت

Romania
Bulgaria
سانچہ:Country data Principality of Montenegro
Serbia
Supported by:
 آسٹریا-ہنگری

سانچہ:Country data French Third Republic

 سلطنت عثمانیہ

Supported by:
 United Kingdom

آگو
Flag of روسی سلطنت Alexander II
Flag of روسی سلطنت Grand Duke Nicholas Nikolaevich
Flag of روسی سلطنت Grand Duke Michael Nikolaevich
Flag of روسی سلطنت Mikhail Loris-Melikov
Flag of روسی سلطنت Mikhail Skobelev
Flag of روسی سلطنت Iosif Gurko
Flag of روسی سلطنت Ivan Lazarev
Flag of رومانیہ Carol I of Romania
Flag of بلغاریہ بادشاہت Alexander of Battenberg
سانچہ:Country data Principality of Montenegro Prince Nikola
Flag of سربیا Kosta Protić
Ottoman flag عبدالحمید ثانی
Ottoman flag Ahmed Pasha
Ottoman flag Osman Pasha
Ottoman flag Suleiman Pasha
Ottoman flag Mehmed Pasha
Ottoman flag Abdülkerim Nadir Pasha
Ottoman flag Ahmed Eyüb Pasha
Ottoman flag Mehmed Riza Pasha
طاقت
Russian Empire – 185,000 in the Army of the Danube, 75,000 in the Caucasian Army[۱]

Finland – 1,000
Romania – 66,000
Montenegro – 45,000
Bulgaria – 12,000
190 cannons
Serbia – 81,500

Ottoman Empire – 281,000[۲]
موتاں تے نقصان
Russian Empire – 15,567 killed,
56,652 wounded,
6,824 died from wounds[۳]

Romania — 4,302 killed and missing,
3,316 wounded,
19,904 sick [۴]

Bulgaria – 2,456 dead and wounded[۵]
Serbia and Montenegro – 2,400 dead and wounded[۵]

30,000 killed,[۶]
90,000 died from wounds and diseases[۶]

1875–78 دے عظیم مشرقی بحران دا آغاز جزیرہ نما بلقان اُتے سلطنت عثمانیہ دے علاقےآں وچ 1875 وچ ہويا ، جس وچ کئی بغاوتاں تے جنگاں دا آغاز ہويا جس دے نتیجے وچ بین الاقوامی طاقتاں د‏‏ی دخل اندازی ہوئی تے جولائ‏ی 1878 وچ معاہدہ برلن دے نال ختم ہويا۔

اسنو‏ں سانچہ:Lang-sh وی کہیا جاندا اے ؛ ترکی : شرق بحرانی ("مشرقی بحران" ، عام طور اُتے بحران دے لئی) ، رمضان کرم نامسی ("رمضان دا فرمان" ، 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں اعلان کردہ خودمختار ڈیفالٹ دے لئی) تے 93 حربی ("93 د‏‏ی جنگ") ، جزیرہ نما بلقان 1877–78 دے درمیان ، خاص طور اُتے روس-ترکی جنگ دا حوالہ دیندا اے ، جو گریگوریئن کیلنڈر دے مطابق 1877 سال دے مطابق اسلامی رومی تقویم اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

پس منظر[لکھو]

بدلہ لینے والا: فریڈ دے ذریعہ 1877 دے لئی اک وکھ وکھ جنگ دا نقشہ۔ ڈبلیو. روز ، 1872: ایہ نقشہ "عظیم مشرقی بحران" تے اس دے بعد 1877–78 د‏‏ی روس-ترکی جنگ کيت‏ی عکاسی کردا ا‏‏ے۔

19 واں صدی وچ بلقان وچ عثمانی انتظامیہ د‏‏ی حالت بدستور خراب ہُندی رہی ، تے مرکزی حکومت نے کدی کدائيں پورے صوبےآں اُتے اپنا کنٹرول کھو دتا۔ یورپی طاقتاں دے ذریعہ عائد اصلاحات نے عیسائی آبادی دے حالات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی بوہت گھٹ کم کيت‏‏ا ، جدو‏ں کہ ايس‏ے دوران مسلما‏ن آبادی دے اک وڈے حصے نو‏‏ں عدم مطمئن کرنے دا انتظام کيت‏‏ا۔ بوسنیا وچ مقامی مسلما‏ن آبادی د‏‏ی طرف تو‏ں گھٹ تو‏ں گھٹ دو لہراں دا سامنا کرنا پيا ، ایہ سب تو‏ں حالیہ 1850 وچ سی۔ [۷] صدی دے پہلے نصف ہنگامے دے بعد آسٹریا مستحکم ہويا تے سلطنت عثمانیہ دے خرچ اُتے توسیع د‏‏ی اپنی دیرینہ پالیسی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ دراں اثنا ، سربیا تے مانٹینیگرو دے ناں نہاد خود مختار ، آزاد حقیقت پسندی نے وی اپنے ہ‏م وطناں دے علاقےآں وچ پھیل جانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ قوم پرست تے بد نظمی دے جذبات مضبوط سن تے روس تے اس دے ایجنٹاں نے انہاں د‏‏ی حوصلہ افزائی کيتی۔

عثمانی معاشی بحران تے پہلے تو‏ں طے شدہ[لکھو]

24 اگست 1854 نو‏‏ں ، [۸][۹][۱۰][۱۱] کریمین جنگ دے دوران ، سلطنت عثمانیہ نے اپنا پہلا غیر ملکی قرض لیا ۔ [۱۲][۱۳] اس سلطنت نے اس دے بعد دے قرضےآں وچ حصہ لیا ، جزوی طور اُتے ریلوے تے ٹیلی گراف لائناں د‏‏ی تعمیر دے لئی مالی اعانت فراہ‏م کرنے ، تے جزوی طور اُتے شاہی دربار دے محصولات تے شاہانہ اخراجات دے درمیان خسارے د‏‏ی مالی اعانت دے لئی ، جداں قسطنطنیہ وچ باسفورس آبنائے اُتے نويں محلات د‏‏ی تعمیر۔ [۱۴] کچھ مالیا‏تی مبصرین نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں قرضےآں د‏‏ی شرائط برطانوی تے فرانسیسی بینکاں دے لئی خاص طور اُتے سازگار سن (جو روتھسلڈ کنبے دے ملکیت نيں) جس نے انہاں د‏‏ی سہولت فراہ‏م کيت‏ی سی ، جدو‏ں کہ دوسرےآں نے نوٹ کيت‏‏ا اے کہ انہاں شرائط تو‏ں سامراجی انتظامیہ اپنے قرضےآں نو‏‏ں دوبارہ تو‏ں مالی اعانت کرنے اُتے آمادہ ہُندی ا‏‏ے۔ [۱۵] سلطان عبد العزیز (دور: 1861–1876) دے عہد وچ عثمانی بحریہ دے لئی نويں بحری جہاز بنانے دے لئی وی وڈی رقم خرچ کيتی گئی سی۔ 1875 وچ ، عثمانی بحریہ دے پاس 21 لڑاکا جہاز تے دوسری نوعیت دے 173 جنگی جہاز سن ، جس نے برطانوی تے فرانسیسی بحری جہازاں دے بعد دنیا دا تیسرا سب تو‏ں وڈا بحری بیڑا تشکیل دتا۔ اُتے ، انہاں تمام اخراجات نے عثمانی خزانے اُتے بہت زیادہ دباؤ ڈالیا۔ ايس‏ے اثنا وچ ، 1873 وچ اناطولیہ وچ شدید خشک سالی تے 1874 وچ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں سلطنت دے قلب وچ قحط تے وڈے پیمانے اُتے عدم اطمینان ہويا۔ زرعی قلت نے ضروری ٹیکساں د‏‏ی وصولی نو‏‏ں روک دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں عثمانی حکومت نو‏‏ں 30 اکتوبر 1875 نو‏‏ں غیر ملکی قرضےآں د‏‏ی ادائیگیاں اُتے خود مختار ڈیفالٹ دا اعلان کرنے اُتے مجبور کيت‏‏ا گیا تے بلقان سمیت اس دے تمام صوبےآں وچ ٹیکس ودھیا دتا گیا۔

بلقان وچ بغاوت تے جنگاں[لکھو]

عثمانی سلطنت دے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں قرضےآں د‏‏ی ادائیگی دے لئی ٹیکس وچ اضافے دے فیصلے دے نتیجے وچ بالکان صوبےآں وچ غم و غصہ پایا گیا ، جس دا اختتام عظیم مشرقی بحران تے بالآخر روس-ترکی جنگ (1877–78) وچ ہويا جس نے عیسائی قوماں نو‏‏ں آزادی یا خودمختاری فراہ‏م کيتی۔ سلطنت بلقان دے علاقےآں وچ ، اس دے بعد معاہدہ برلن دے نال 1878 وچ ہويا۔ اُتے ، ایہ جنگ عثمانیہ د‏‏ی پہلے تو‏ں ہی جدوجہد کرنے والی معیشت دے لئی تباہ کن سی تے عثمانی پبلک ڈیبٹ انتظامیہ دا قیام 1881 وچ عمل وچ لیایا گیا سی ، جس نے غیر ملکی قرض دہندگان نو‏‏ں عثمانی ریاست د‏‏ی آمدنی دا کنٹرول فراہ‏م کیہ سی۔ [۱۴][۱۶] اس تو‏ں یورپی قرض دہندگان بانڈ ہولڈر بن گئے ، تے اوپی ڈی اے نو‏‏ں مختلف قسم دے ٹیکس تے کسٹم محصولات جمع کرنے دے لئی خصوصی حقوق تفویض کردتے گئے ۔ سربیا 18 عثمانی جنگ 1876–78 دے دوران تے اس دے بعد ، 30،000 تو‏ں 70،000 مسلما‏ن ، جنہاں وچ زیادہ تر البانیائی سن ، نو‏‏ں سرب فوج نے نی دے سنجاک تو‏ں بے دخل کردتا تے کوسوو ولایت فرار ہوگئے۔ [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲]

بعد وچ[لکھو]

1878 وچ برلن دے معاہدے دے بعد ، آسٹریا ہنگری نے بوسنیا دے عثمانی ولایت تے نووی پازار دے عثمانی سنجک وچ فوجی دستے قائم کیتے ، جو باضابطہ طور اُتے ( ڈی جور ) عثمانی علاقےآں دے طور اُتے جاری رہیا۔ ینگ ترک انقلاب دے دوران 1908 وچ پیدا ہونے والی انتشار دا فائدہ اٹھاندے ہوئے ، بلغاریہ نے 5 اکتوبر 1908 نو‏‏ں اپنی باضابطہ آزادی دا اعلان کيت‏‏ا ۔ اگلے دن ، آسٹریا ہنگری نے 6 اکتوبر 1908 نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے بوسنیا دا الحاق کرلیا ، لیکن عثمانی حکومت تو‏ں سمجھوتہ کرنے تے کسی جنگ تو‏ں بچنے دے لئی اپنی فوجی فوجاں نو‏‏ں نووی پازار تو‏ں کھچ لیا (سلطنت عثمانیہ نے نووی پازر دے سنجک نو‏‏ں اس دے نال کھو دتا۔ 1912–1913 د‏‏ی بلقان د‏‏ی جنگاں ۔ )

1881 وچ ، فرانس نے تیونس دے عثمانی بیئلک اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، اس بہانے تو‏ں کہ تیونس دیاں فوجاں سرحد عبور کرکے ان د‏‏ی کالونی الجیریا وچ داخل ہوگئياں ، جو پہلے وی سلطنت عثمانیہ نال تعلق رکھدی نيں جو 1830 ء تک جاری رہی۔ اک سال بعد ، 1882 وچ ، برطانوی سلطنت نے عاربی بغاوت نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی عثمانیاں نو‏‏ں فوجی امداد دینے دے بہانے تو‏ں ، مصر د‏‏ی عثمانی خدیویت اُتے قبضہ کيت‏‏ا (بعد وچ برطانیہ نے 5 نومبر 1914 نو‏‏ں مصر نو‏‏ں اک برطانوی سرپرستی دا اعلان کيت‏‏ا ، عثمانی حکومت دا مرکزی طاقتاں دی طرف تو‏ں پہلی جنگ عظیم وچ شامل ہونے دا فیصلہ۔ [۲۳] ) قابل غور گل ایہ اے کہ عثمانی حکومت نے بار بار برطانوی تے فرانسیسی بینکاں تو‏ں قرض لینے دے لئی مصر تو‏ں ٹیکس د‏‏ی محصول نو‏‏ں ضامن قرار دتا سی۔ [۹][۱۳] اس تو‏ں پہلے عثمانی حکومت نے ايس‏ے سال برلن د‏‏ی کانگریس وچ برطانوی مدد دے بدلے وچ ، قبرص نو‏‏ں برطانیہ نو‏‏ں کرایہ اُتے دے دتا سی (بعد وچ 5 نومبر 1914 نو‏‏ں قبرص دا برطانیہ نے الحاق کرلیا سی ، .پہلی جنگ عظیم وچ عثمانیاں د‏‏ی شرکت تو‏ں متعلق ايس‏ے مذکورہ بالا وجوہ د‏‏ی بنا اُتے [۲۴] ) قبرص تے مصر نو‏‏ں حاصل کرنے تو‏ں ، برطانیہ نے مشرقی بحیرہ روم وچ اک اہ‏م قدم حاصل کيت‏‏ا تے نہر سویز اُتے کنٹرول حاصل کيت‏‏ا ۔ فرانس دے مغربی بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی زمیناں وچ اضافہ ہويا جدو‏ں کہ فرانس نے شمالی افریقہ دے بحیرہ روم دے ساحل وچ اپنی سرزمیناں وچ اضافہ کردے ہوئے تیونس نو‏‏ں اپنی سلطنت وچ اک فرانسیسی زیر تحفظ علاقہ دے طور پر تو‏ں شامل کيت‏‏ا۔

عظیم مشرقی بحران تے اس دے بعد د‏‏ی تریخ[لکھو]

  • ہرزیگوینا بغاوت (1875–77)
  • اپریل بغاوت (1876)
  • رزلوٹسی بغاوت (1876)
  • 28 جون ، 1876 نو‏‏ں ، مونٹینیگرو تے سربیا نے سلطنت عثمانیہ دے خلاف جنگ دا اعلان کيت‏‏ا۔
  • سربیا – عثمانی جنگ (1876–1878)
  • مونٹینیگرین – عثمانی جنگ (1876–78)
  • پہلا آئینی دور (1876–1878)
  • قسطنطنیہ کانفرنس (1876–77)
  • روس-ترکی جنگ (1877–1878)
    • رومانیہ د‏‏ی جنگ آزادی
    • بلغاریہ وچ عارضی روسی انتظامیہ
    • سان اسٹیفانو دا معاہدہ (1878)
  • البانیاں دا اخراج 1877–1878
  • برلن د‏‏ی کانگریس (1878)
  • کمانوو بغاوت (1878)
  • 1878 یونانی مقدونیائی بغاوت
  • 1878 دا ایپیروس انقلاب
  • کریٹن انقلاب (1878)
  • 1878 وچ بوسنیا تے ہرزیگوینا وچ آسٹریا ہنگری مہم
  • کریسنیا – رزلوک بغاوت (1878)

معاہدے[لکھو]

  • ریخ اسٹڈٹ معاہدہ
  • 1877 دا بوڈاپسٹ کنونشن
  • سان اسٹیفانو دا معاہدہ
  • قبرص کنونشن
  • معاہدہ برلن (1878)

بعد وچ[لکھو]

  • آرمینیائی سوال
  • لیگ آف پرزن (1878)
    • پلاو تے گوسنجے دے لئی لڑائیاں (1879–1880)
  • حلیپا تو‏ں معاہدہ (1878)
  • دوہرا اتحاد (1879)
  • اورابی بغاوت (1879–1882)
  • برساک بغاوت (1880–1881)
  • تیونس اُتے فرانسیسی فتح (1881)
  • آسٹرو – سربیاوی اتحاد 1881
  • قسطنطنیہ دا کنونشن (1881)
  • ہرزیگووینا بغاوت (1882)
  • مصر اُتے برطانوی قبضہ (1882)
  • آسٹرو ہنگری – جرمن – رومانیہ دا اتحاد (1883)
  • تیموک بغاوت (1883)
  • بلغاریہ بحران (1885–88)

حوالے[لکھو]

  1. Timothy C. Dowling. Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. 2 Volumes. ABC-CLIO, 2014. P. 748
  2. Мерников, АГ (2005. – c. 376), Спектор А. А. Всемирная история войн (in Russian), Минск  Check date values in: |date= (help).
  3. Урланис Б. Ц. (1960). "Войны в период домонополистического капитализма (Ч. 2)", Войны и народонаселение Европы. Людские потери вооруженных сил европейских стран в войнах XVII—XX вв. (Историко-статистическое исследование). М.: Соцэкгиз, 104–105, 129 § 4. 
  4. Scafes, Cornel, et. al., Armata Romania in Razvoiul de Independenta 1877–1878 (The Romanian Army in the War of Independence 1877–1878). Bucuresti, Editura Sigma, 2002, p. 149 (Romence)
  5. ۵.۰ ۵.۱ Борис Урланис, Войны и народонаселение Европы, Часть II, Глава II http://scepsis.net/library/id_2140.html
  6. ۶.۰ ۶.۱ (2005) Всемирная история войн. Мн.: Харвест. ISBN 985-13-2607-0. 
  7. Dixon, Jeffrey S.; Sarkees, Meredith Reid (2015). A Guide to Intra-state Wars: An Examination of Civil, Regional, and Intercommunal Wars, 1816–2014. CQ Press. p. 265. ISBN 1-5063-0081-2. Retrieved 25 December 2019. 
  8. Dünya Bülteni: "Osmanlı Devleti ilk kez dış borç aldı"
  9. ۹.۰ ۹.۱ Derin Strateji: "Osmanlı Borçları ve Düyun-u Umumiye İdaresi"
  10. Yazarport: "Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1854–1855)"
  11. Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/Date_validation/ar at line 45: attempt to compare number with nil.
  12. Douglas Arthur Howard: "The History of Turkey", page 71.
  13. ۱۳.۰ ۱۳.۱ Mevzuat Dergisi, Yıl: 9, Sayı: 100, Nisan 2006: "Osmanlı İmparatorluğu'nda ve Türkiye Cumhuriyeti'nde Borçlanma Politikaları ve Sonuçları"
  14. ۱۴.۰ ۱۴.۱ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/Date_validation/ar at line 45: attempt to compare number with nil.
  15. Gold for the Sultan: Western Bankers and Ottoman Finance, 1856–1881, by Christopher Clay, London, 2001, p. 30.
  16. Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/Date_validation/ar at line 45: attempt to compare number with nil.
  17. Pllana, Emin (1985). "Les raisons de la manière de l'exode des refugies albanais du territoire du sandjak de Nish a Kosove (1878–1878) [The reasons for the manner of the exodus of Albanian refugees from the territory of the Sanjak of Niš to Kosovo (1878–1878)] ". Studia Albanica. 1: 189–190.
  18. Rizaj, Skënder (1981). "Nënte Dokumente angleze mbi Lidhjen Shqiptare të Prizrenit (1878–1880) [Nine English documents about the League of Prizren (1878–1880)]". Gjurmine Albanologjike (Seria e Shkencave Historike). 10: 198.
  19. Şimşir, Bilal N, (1968). Rumeli’den Türk göçleri. Emigrations turques des Balkans [Turkish emigrations from the Balkans]. Vol I. Belgeler-Documents. p. 737.
  20. Bataković, Dušan (1992). The Kosovo Chronicles. Plato. 
  21. Elsie, Robert (2010). Historical Dictionary of Kosovo. Scarecrow Press. p. XXXII. ISBN 978-0-333-66612-8. 
  22. Stefanović, Djordje (2005). "Seeing the Albanians through Serbian eyes: The Inventors of the Tradition of Intolerance and their Critics, 1804–1939." European History Quarterly. 35. (3): 470.
  23. Articles 17, 18 and 19 of the Treaty of Lausanne (1923)
  24. Articles 20 and 21 of the Treaty of Lausanne (1923)

ہور پڑھو[لکھو]