عین جالوت دی لڑائی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
جنگ عین جالوت
سلسلہ منگول جارحیت
تریخ 3 ستمبر 1260ء
تھاں فلسطین
نتیجہ مصری مملوکاں دی فتح
لڑن آلے
مصری مملوک (مملوک سلطنت) منگول (ایل خانی سلطنت)
آگو
سیف الدین قطز
رکن الدین بیبرس
کتبغا
قوت
20 ہزار 20 ہزار
نقصان
نامعلوم نامعلوم

جنگ عین جالوت 3 ستمبر 1260ء (658ھ) چ مملوک سلطنت دیاں فوجاں تے منگولاں وچکار تریخ دی بوہت مشہور لزائی اے جس چ مملوک بادشاہ سیف الدین قطز تے اسدے مشہور جرنیل رکن الدین بیبرس نے منگول فوج نوں بوہت بھیڑی شکست دتی۔ ایہ جنگ فلسطین دے تھاں عین جالوت چ لڑی گئی۔ اس فتح دے نتیجے چ مصر، شام تے یورپ منگولاں دیاں تباہیاں توں بچ گئے۔ جنگ چ ایل خانی سلطنت دے منگول بانی ہلاکو خان دا سپہ سالار کتبغا ماریا گیا۔

سقوط بغداد[لکھو]

تفصیلی مضمون دے لئی سقوط بغداد

ستوی‏‏ں صدی ہجری وچ تاتاریاں نے مسلماناں دی سرزمین اُتے عظیم جارحیت دا ارتکاب کیتا تے نتیجتاً مسلماناں دا خلیفہ مستعصم باللہ ہلاک ہو گیا تے دار الحکومت بغداد سمیت مسلماناں دی تن چوتھائی سرزمین تاتاریاں دے قبضہ وچ چلی گئی۔

سقوط بغداد دے بعد خلافت عباسیہ دا ہمیشہ دے لئی خاتمہ ہو گیا جس دے بعد مسلماناں نوں شکست در شکست دا سامنا کرناپڑا۔ منگولاں نے سارے عراق اُتے قبضہ کرنے دے بعد شام دی سرزماں اُتے جارحیت دا ارتکاب کیتا تے ایتھے ظلم و ستم دا بازار گرم کر دتا کیونجے اس علاقے دے لوگاں نے ہتھیار ڈالنے توں انکار کر دتا سی۔

سقوط دمشق دے بعد تاتار مصر تے مراکش ول ودھے جو مسلماناں دے آخری مضبوط گڑھ رہ گئے سن تے اگر ایہ وی منگولاں دے قبضے وچ چلے جاندے تو تمام مسلم امہ تباہ ہوجاندی۔

خط کتابت[لکھو]

ہلاکو خان منگو خان دی وفات دے باعث اپنے نائب کتبغا نوں کمان دے کے خود وطن واپس روانہ ہو گیا۔ منگول کمانڈر کتبغا نے اک دھمکی آمیز خط امیر مصر نوں روانہ کیتا۔ اس وچ کچھ اس طرح توں لکھیا "اسی‏‏ں نے زمین نوں تاراج کر دتا، بچاں نوں یتیم تے لوگاں نوں سزا دی تے قتل کر دتا، انہاں دے سرداراں دی عزتاں نوں خاک وچ ملادیا۔ کیتا تو ایہ سمجھتے ہو کہ تو اسی‏‏ں توں بھج سکدے ہو؟ کچھ ای دیر بعد تھماں معلوم ہو جائے گا کہ تمہاری طرف کیتا آ رہیا اے؟۔

سیف الدین قطز نے منگول سفیراں نوں قتل کرواکر انہاں دیاں لاشاں دار الحکومت وچ لٹکا دتیاں جس توں افواج تے عوام دے حوصلے بلند ہوئے۔ جدو‏‏ں قطز دا جواب منگولاں تک پہنچا تو انہاں معلوم ہو گیا کہ مصر وچ انہاں اک مختلف قسم دے رہنما دا سامنا ہوئے گا۔

فتح دے غرور وچ مست منگول اگے ودھدے چلے گئے تے عراق نوں روندنے دے بعد شام، فلسطین تے مصر اُتے قبضے دی غرض توں اگے ودھے تے عین جالوت وچ انہاں دا ٹکراؤ مملوک افواج نال ہویا۔

جنگ دی تیاریاں[لکھو]

قطز صرف جواب دے کے بھل نئی‏‏ں گیا بلکہ اس نوں اندازہ سی کہ اس قسم دے واضح جواب دے بعد کس قسم دا رد عمل ہو سکدا اے۔ لہذا اس نے تیاریاں شروع کر دتیاں۔

مسلماناں نوں متحد کرنے دے لئی اس نے منتشر مسلمان سرداراں ول اپنے امیر مملکت رکن الدین بیبرس نوں روانہ کیتا۔ اس نے منتشر سرداراں توں اپنے چھوٹے چھوٹے اختلافات نوں بھلا کر متحد ہوجانے دا مطالبہ کیتا تاکہ مشترکہ دشمن نوں شکست دی جاسکے۔

قطز نے علما توں وی مدد تے دعا دی درخواست کیبی۔ اس دے قریبی تے اہم وزیراں وچ علما وی شامل سن۔ سب توں اہم عالم جنہاں نے سلطان دی مدد کیتی اوہ " سلطان العلماء" العز بن ابدیس سلام سن۔ سلطان قطز نے بن ابدیس سلام توں فتویٰ طلب کیتا تاکہ اوہ عوام اُتے ہور جنگی ٹیکس عائد کرسکے تے ہور ہتھیار حاصل ہوسکن۔ دیانت دار عالم نے سلطان اُتے ایہ واضح کر دتا کہ حکومت کوئی نواں ٹیکس عوام اُتے نئی‏‏ں عائد کرسکدی جدو‏‏ں تک کہ گورنر و وزرا اپنی ذاتی دولت تے انہاں دے سارے رشتہ دار اپنی تمام دولت خرچ نہ کرڈالن۔ العز نے انہاں غلام سرداراں نوں وی فروخت کرنے نوں کہیا جو حکومت دے اہم عہدہ دار سن مگر قانونی طور اُتے اپنے مالکان توں آزاد شدہ نہ سن۔

طبل جنگ[لکھو]

جنگ عین جالوت دا نقشہ

حضور اکرم ﷺ دی اس تنبیہ دی مدنظر رکھدے ہوئے کہ "جو لوک اپنی زمین دے وسط وچ حملہ تے دا مقابلہ کرے گا اوہ بے عزت ہون گے" قطز نے اپنی افواج نوں حکم دتا کہ اگے ودھ کر حملہ تے دشمن دا مقابلہ کرو۔ اس نے اپنا اک ہراول دستہ وی بیبرس دی قیادت وچ غزہ، فلسطین ول روانہ کیتا جس نے تاتاریاں دی کچھ افواج نوں اوتھے مصروف کر دتا تے شکست توں دوچار کیتا۔ قطز دی مرکزی افواج اسی دی قیادت وچ فلسطین دے ساحل ول بڑھاں جتھے صلیبیاں دا مضبوط گڑھ واقع سی۔ ایتھے قطز نے صلیبیاں نوں خبردار کیتا کہ اگر اوہ غیر جانبدار نہ رہے تو اوہ منگولاں توں دو دو ہاتھ کرنے توں پہلے اوہ صلیبیاں نوں پیس کر رکھ سکدا اے۔ اس وقت منگولاں نے صلیبیاں توں اتحاد کرنا چاہا لیکن صلیبی قطز دی دھمکی تے مسلماناں دی طاقت دیکھدے ہوئے غیر جانبدار رہنے اُتے مجبور ہو گئے۔ اس وقت اوہ تعداد وچ تے طاقت وچ وی بوہت کمزور سن ۔

جدو‏‏ں مرکزی مسلم افواج دشمن دی افواج دے نزدیک پہنچاں تو قطز نے میدان جنگ خود منتخب کیتا جو اک وادی وچ سی جس نوں پہاڑاں نے گھیرا ہویا سی۔ اس نے اپنے کچھ سپاہی پہاڑاں اُتے تعینات کیتے تا کہ اگر صلیبی دھوکا توں جاں منگول و غدار پیچھے ول توں حملہ کرو تو دفاع کیتا جاسکے۔

تاتاری ٹڈی دل آخر کار میدان جنگ وچ پہنچ گیا جو تیناں طرفوں گھرا ہویا سی۔ معرکہ آرائی شروع ہوئی تے توازن تاتاری افواج ول جھکتا نظر آیا۔ تاتاری افواج دا دایاں بازو مسلم افواج دے بائاں بازو اُتے غالب آنا شروع ہو گیا۔ مسلمان افواج نے پسپا ہونا شروع کر دتا۔ قطز اک چٹان اُتے چڑھ گیا تے اپنے سر توں حفاظتی خود پھینک دتا تے پکار کر اپنی افواج نوں لڑتے رہنے دی تاکید دی تے تلقین دی کہ اللہ دے دشمناں توں جنگ وچ پیچھے نئی‏‏ں ہٹتے۔ مایوس ہُندی ہوئی مسلم افواج دے سرداراں نے اپنے رہنما ول دیکھیا تو بغیر خود دے قطز دیوانہ وار تلوار چلا رہیا سی تے دشمن دی صفاں دے درمیان گھس کر کشتاں دے پشتے لگیا رہاتھا۔ قطز دی جرات نے مسلم افواج دے سرداراں نوں دم بخود کر دتا جہناں نے فوراً قطز دی پیروی دی تے مسلم افواج دا حوصلہ بحال ہو گیا۔

کچھ ای لمحاں وچ پانسا مسلم افواج دے حق وچ پلٹ گیا۔ تاتاری افواج منتشر ہوگئاں تے انہاں دی اک قابل ذکر تعداد ہلاک ہو گئی جاں گرفتار ہو گئی۔ تاتاری افواج دا سردار کتبغا مارا گیا تے اس دا بیٹا وی گرفتار ہویا۔ تاتاری افواج دا کوئی وی فرد قتل جاں گرفتار ہونے توں نہ بچ سکیا کیونجے جو تاتاری اس میدان جنگ توں بھج گئے اوہ شام وچ مارے گئے۔

نتیجہ[لکھو]

جدو‏‏ں شاندار فتح دی خبر دمشق تے گرد ونواح پہنچی تو مسلمان خوشی توں سرشار ہو گئے انہاں نے تاتاریاں اُتے حملے شروع کردیے تے اسی سال منگولاں نوں حمص توں وی بے دخل کر دتا۔

جدو‏‏ں تاتاریاں نوں اندازہ ہویا کہ انہاں دی حکومت مشرقی اسلامی سرزمین اُتے کمزور ہو رہی اے تے مسلماناں نے اپنی قوت بحال کرلی اے تو اوہ اپنے وطن ول بھاگے جس دی وجہ توں مملوکاں نے آسانی توں شام نوں کچھ ای ہفتاں وچ آزاد کرانے وچ کامیاب رہیا۔

قطز نے انہاں مسلمان سرداراں نوں جنہاں نے منگولاں دے خلاف جنگ وچ مدد دی سی نوازنا شروع کیتا۔ اس نے کچھ ایوبی سرداراں نوں انہاں دی سرزمین واپس دی تے اپنی حکومت وچ انھاں قابل عزت وزرا دے طور اُتے شامل کیتا۔

البتہ قطز دا اقتدار برقرار نہ رہ سکیا۔ رکن الدین بیبرس نے اس شاندار فتح وچ اپنی خدمات دے پیش نظر مطالبہ کیتا کہ حلب تے اردگرد دے علاقے دی کمان اس دے حوالے دی جائے لیکن قطز نے انکار کر دتا۔ قاہرہ وچ واپسی توں چند روز پہلے قطز پراسرار انداز وچ قتل ہو گیا، جس دے بارے وچ کہیا جاندا اے کہ بیبرس نے خود جاں فیر اس دے اشارے اُتے قتل کیتا گیا۔ ایوی‏‏ں‏ اس شاندار فتح دے باوجود قطز فاتحانہ انداز وچ واپس دار الحکومت نہ پہنچا تے ایہ شرف بیبرس نوں ملیا جو ملک الظاہر رکن الدین بیبرس دے ناں توں تختِ قاہرہ اُتے متمکن ہویا [1]

حوالے[لکھو]

  1. جنگ عین جالوت، تریخ ساز معرکہ، ابوشامل دے بلاگ توں

باہرلے جوڑ[لکھو]