علی

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا علی بن ابی طالب)
Jump to navigation Jump to search
 کم جاری
علی بن ابی طالب
علی بن ابی طالب دا نام عربی خطاطی وچ
ابو الحسن، ابو تراب، حیدر و حیدرہ، اسد الله، المرتضی، باب مدینة العلم
تے عام طور اتے عرب وچ: سیِّدُنا علی، تے عرب و عجم وچامام علی، ہند و پاک وچمولا علی، اضافی دعا‏ئیہ الفاظ (كرَّم الله وجہہ) تے (علیه السلام) تے (رضی الله عنہ)
ولادت 13 رجب 23 ق ھ بمطابق 17 مارچ 599
مکہ تہامہ، جزیرہ نما عرب
وفات 21 رمضان 40ھ، بمطابق 27 جنوری 661
كوفہ، عراق، BlackFlag.svg سلطنت خلافت راشدہ
قابل احترام اسلام: اہل سنت و جماعت، تمام شیعہ مکاتب فکر، اباضیہ، دروزیہ
مقام دفن *حرم علی بن ابی طالب، نجف، عراق (اہل تشیع دے مطابق)
نسب * والد: ابو طالب بن عبد المطلب

علی بن ابی طالب (599 –661) رجب دی 13 تاریخ نوں شہر مکہ چ خانہ کعبہ وچ پیدا ہوئے۔ آپ دے والد دا نام ابوطالب تے والدہ دا نام فاطمہ بنت اسد ا ے۔ آپ د؛ پیدائش خانہ کعبہ دے اندر 13 رجب بروز جمعہ 30 عام الفیل نوں ہوئی۔[1] علی، پیغمبر اسلام ﷺ دے چچا زاد بھائی نیں بچپن چ پیغمبر دے گھر آئے تے اوتھے پرورش پائی۔ پیغمبر دی زیر نگرانی آپ دی تربیت ہوئی ۔ حضرت علی پہلے بچے سن جنہاں نے اسلام قبول کیتا۔ آپ دی عمر اس وقت تقریباً دس یا گیارہ سال سی ۔

جیون[لکھو]

علی 600 چ عرب دی تھاں مکہ دے قبیلے قریش دی اک ٹعنی بنوہاشم چ ابو طالب دے کعر پیدا ہوئے علی دے تن ہور وی بھائی سن۔ علی پیغمبر اسلام محمد دے چاچے دے پتر سن۔علی محمد نال رہ رۓ سن تے نکی جئی جندڑی مسلمان ہوں والے پہلے بال سن۔

مدینہ ہجرت[لکھو]

مکہ چ رہنا اوکھا ہوگیا تے اوہ وی دوجے مسلماناں ونگوں دیس نکالا لے کے مدینہ آگے۔

مدینہ دی زندگی[لکھو]

گوڑا ہرا علی دی سرکار چ تے ہلکا ہرا معاویہ دی سرکار

مدینہ چ اوہ کھجور دے باغ چ کم کردے سن۔ قریس مکہ نال ہون والیاں لڑائیاں اوہ جرات نال لڑے۔ ایتھے ای اوناں دیا ویاہ پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی بیٹی حضرت فاطمہ الزہراء نال ہویا تے تے اوناں دے بچے حسن ابن علی حسین ابن علی ام کلثوم بنت علی تے زینب بنت علی نیں۔

لڑائیاں[لکھو]

مدینہ ہجرت کرن توں پہلے اوناں کسے لڑائی جھگڑے چ نئیں پئے سن مدینہ چ آن تے ایتھے ہون والیاں لڑائیاں اوہ مسلماناں ولوں لڑے۔ 80 دے نیڑے غزوے تے سرے ہوۓ ئے ۔

جہاد[لکھو]

مدینہ چ آکے پیغمبر ﷺ نوں مخالف گروہ نے آرام نال بیٹھن نہ دتا ۔آپ دے اوہ پیرو جو مکہ وچ سن انھاں نوں طرح طرح دیاں تکلیفاں دتیاں جان لگیاں بعض نوں قتل کیتا۔ بعض نوں قید کیتا تے بعض نوں زد وکوب کیتا تے تکلیفاں پہنچائیاں۔پہلے ابو جہل تے غزوہ بدر دے بعد ابوسفیان دی قیادت چ مشرکینِ مکہ نے جنگی تیاریاں کیتیاں ، ایہو نہیں بلکہ اسلحہ تے فوج جمع کر کے خود رسول دے خلاف مدینہ اتے چڑھائی کردتی، اس موقع اتے رسول ﷺ دا اخلاقی فرض سی کہ اوہ مدینہ والےآں دے گھراں دی حفاظت کردے جنھاں نے کہ آپ نوں انتہائی ناگوار حالات وچ پنا ہ دتی سی تے آپ دی نصرت وامداد دا وعدہ کیتا سی ،آپ نےا یہ کسے طرح پسند نہ کیتا کہ آپ شہر دے اندرر کے مقابلہ کرن تے دشمن نوں ایہ موقع دین کہ اوہ مدینہ دی پر امن ابادی تے عورتاں تے بچےآں نوں وی پریشان کرسکے۔ گو آپ دے نالتعدادبہت گھٹ سی لیکن صرف تن سو تیرہ آدمی سن ،ہتھیار وی نہ سن مگر آپ نے ایہ طے کرلیا کہ آپ باہر نکل کے دشمن نال مقابلہ کرن گے چنانچہ پہلی لڑائی اسلام دی ہوئی۔ جو غزوہ بدر دے نام توں مشہور اے ۔ اس لڑائی وچ زیادہ رسول نے اپنے عزیزےآں نوں خطرے وچ پایا چنانچہ آپ دے چچا زاد بھائی عبیدہ ابن حارث ابن عبدالمطلب اس جنگ وچ شہید ہوئے۔ علی ابن ابو طالب علیہ السلام نوں جنگ دا ایہ پہلا تجربہ سی ۔25 سال دی عمر سی مگر جنگ دی فتح دا سہرا علی بن ابی طالب دے سر رہا۔جنے مشرکین قتل ہوئے سن انہاں وچوں ادھے مجاہدین دے ہتھوں قتل ہوئے سن ۔ اس دے بعد غزوہ احد، غزوہ خندق، غزوہ خیبر تے غزوہ حنین ایہ اوہ وڈیاں لڑائیاں نیں جن ہاں وچ علی بن ابی طالب نے رسول ﷺ دے ساتھ رہ کے اپنی بے نظیر بہادری دے جوہر دکھائے ۔ تقریباًانہاں ساریاں لڑائیاں وچ علی بن ابی طالب نوں علمداری دا عہدہ وی حاصل رہا۔ اس دے علاوہ بہت ساریاں لڑائیاں ایسیاں سن جنہاں وچ رسول ﷺ نے علی بن ابی طالب نوں تنہا بھیجیا ۔ انہاں ساریاں لڑائیاں وچ علی بن ابی طالب نے بڑی بہادری تے ثابت قدمی دکھائی تے انتہائی استقلال، تحمّل تے شرافت نفس توں کم لیا جس دا اقرار خود انہاں دےدشمن وی کرتے سن ۔ غزوہ خندق وچ دشمن دے سبتوں وڈےسورما عمر وبن عبدود نوں جدوں آپ نے مغلوب کر لیا تے اس دا سر کٹن لئی اس دے سینے اتے بیٹھے تو اس نے آپ دےچہرے اتے لعب دہن پ سٹیا ، آ پ نوں غصہ آگیا تے آپ اس دے سینے اتوں اتر ائے۔ صرف اس خیال توں کہ اگر غصّے وچ اس نوں قتل کیتا تو ایہ عمل محض خدا دی راہ وچ نہ ہوئے گا بلکہ خواہش نفس دے مطابق ہوئے گا۔ کچھ دیر دے بعد آپ نے اس نوں قتل کیتا، اس زمانے وچ دشمن نوں ذلیل کرن لئی اس دی لاش برہنہ کردیندے سن مگر علی بن ابی طالب نے اس دی زرہ نہیں اُتاری اگرچہ اوہ بہت قیمتی سی ۔چنانچہ اس دی بہن جب اپنے بھائی دی لاش اتے آئی تو اس نے کہیا کہ کسے ہور نے میرے بھائی نوں قتل کیتا ہندا تاں میں عمر بھر روندی مگر مینوں ایہ دیکھ کے صبر آگیا کہ اس دا قاتل علی بن ابی طالب ورگا شریف انسان اے جس نے اپنے دشمن دی لاش دی توہین گوارا نہیں کیتی۔ آپ نے کدی دشمن دیاں عورتاں یا بچّےآں اتے ہتھ نہیں چکیا تے کدی مالِ غنیمت ول رخ نہیں کیتا۔

علی دی زندگی دا خط وقت
علی بن ابی طالب دی زندگی دے واقعات
مكَّہ وچ
599ء ولادت 13 رجب 23 ھ بمُطابق 17 مارچ
610ء پہلی وحی دا نزول
613ء دعوت ذو العشیرہ وچ رسول اکرم دی دعوت اسلام نوں قبول کیتا (شیعہ نظریہ)
617- 619ء شُعب ابی طالب
622ء رسول اکرم دی ہجرت دی رات بستر نبی اتےسوئے
مدينہ مُنوَّرہ چ
622ء نبی اکرم کی ہجرت مکہ توں یثرب
اور نبی اکرم دے بھائی بنے (اخوت)
623ء فاطمہ زھراء نال شادی
624ء غزوہ كُبرى بدر مُشركین قُریش دے سرداراں نوں ماریا
625ء ولادت حسن وفات والدہ فاطمہ بنت اسد
غزوہ احد مسلماناں دے بھجن اتے رسول اکرم دی حفاظت کیتی
626ء ولادت حُسین
627ء غزوہ خندق: عمرو بن عبد ود نوں ہلاک کیتا
628ء صلح حُدیبیہ
628ء غزوہ خيبر
ولادت زينب
629ء غزوہ مؤتہ
630ء فتح مكَّہ تے غزوہ حُنين
631ء مُباہلہ نجران دے نصاری
632ء جانشینی دا اعلان|غدير خُم (شیعہ نظریہ)
632ء نبی اکرم دا وصال، انہاں دے غسل، کفن تے دفن دا انتظام (شیعہ نظریہ)
رسول اکرم دی وفات توں بعد
632ء ابو بكر صدِّيق دی خلافت تے سقیفہ بنی ساعدہ
وفات فاطمہ
644ء مجوسی ابو لؤلؤہ دے ہتھوں عُمر بن خطَّاب دا قتل تے شورائے خلافت وچ علی دی شمولیت
648ء ولادت غازی عبَّاس
علی دی خلافت
656ء علی کی خِلافت
فتنوں کا آغاز
واقعہ جمل
657ء دار الحکومت كوفہ منتقل کیتا
واقعہ صفين
658-59ء واقعہ حکمیت
خوارج دا قتل
660ء مُعاويہ بن أبي سُفيان نے اپنی خلافت دا اعلان کیتا
661ء مسجد كوفہ وچ نماز دے دوران اک خارجی عبد الرحمٰن بن ملجم دے حملے وچ شہادت

خدمات[لکھو]

جہاد سمیت اسلام تے پیغمبر اسلام لئی کسے کم دے کرن وچ آپ نوں انکار نہیں سی ۔ایہ کم مختلف طرح دے سن رسول اکرم ولوں عہد نامےآں دا لکھنا، خطوط تحریر کرنا آپ دے ذمہ سی تے لکھے ہوئے اجزائے قرآن دے امانتدار وی آپ سن- اس دے علاوہ یمن دی جانب تبلیغ اسلام لئی پیغمبر ﷺ نے آپ نوں روانہ کیتا جس وچ آپ دی کامیاب تبلیغ دا اثر ایہ سی کہ سارا یمن مسلمان ہو گیا۔

جدوں سورہ برائت نازل ہوئی تے اس دی تبلیغ لئی بحکم خدا آپ ہی مقرر ہوئے تے آپ نے جا کے مشرکاں نوں سورت برائت دیاں آیتاں سنائیاں- اس دے علاوہ رسالت مآب دی ہر خدمت انجام دین اتے تیار رہدے سن - ایتھے تک کہ ایہ وی دیکھیا گیا کہ رسول اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دیاں جوتیاں اپنے ہتھ نال گنڈھ رہے نیں علی بن ابی طالب اسنوں اپنے لئی باعثِ فخر سمجھدے سن ۔

اعزاز[لکھو]

علی بن ابی طالب دیاں امتیازی صفات تے خدمات دی بنا اتے رسول کریم انہاں دی بہت عزت کردے سن تے اپنے قول تے فعل توں انہاں دیاں خوبیاں نوں ظاہر کردے رہندے سن ۔ جنے مناقب علی بن ابی طالب دے بارے وچ احادیث نبوی وچ موجود نیں، کسے ہور صحابی رسول دے بارے وچ نہیں ملدے۔ مثلا آنحضور ﷺ دے ایہ الفاظ »علی میرے توں نیں تے میں علی توں آں«کدی ایہ کہیا کہ »میں علم دا شہر واں تے علی اس دا دروازہ اے۔,, کدی ایہ کہیا »تواڈے سارےآں وچوں بہترین فیصلہ کرن والا علی اے۔ کدی ایہ کہیا»علی نوں میرے نال اوہ نسبت اے جو ہارون نوں موسیٰ نال سی۔ کدی ایہ کہیا»علی میرے نالا وہ تعلق رکھدے نیں جو روح نوں جسم نال یا سر نوں بدن نال ہُندا اے۔

کدی ایہ کہ» اوہ خدا تے رسول دے سبتوں زیادہ محبوب نیں،, ایتھوں تک کہ مباہلہ دے واقعہ وچ حضرت علی کرم اللہ وجہہ نوں نفسِ رسول دا خطاب ملیا۔ عملی اعزاز ایہ سی کہ مسجد وچوں سب دے دروازے بند ہوئے تے علی کرم اللہ وجہہ دا دروازہ کھلا رکھیا گیا۔ جدوں مہاجران تے انصار وچکار بھائی چارہ کیتا گیا تے حضرت علی رضی اللہ عنہ نوں پیغمبر نے اپنا دنیا تے اخرت وچ بھائی قرار دتا تے سب توں آخر وچ غدیر خم دے میدان وچ ہزاراں مسلماناں دے مجمع وچ حضرت علی دا ہتھ اپنے ہتد نال بلند کر کے ایہ اعلان فرمایا کہ جس دا میں مولا (مددگار، سرپرست) واں اس دا علی وی مولا اے ۔

بعدِ رسول[لکھو]

جس نے زندگی بھر پیغمبر دا نال دتا اوہ بعد رسول ﷺ آپ دے جسد اطہر مبارک نو‏ں کس طرح چھوڑتا, چنانچہ رسول ﷺ دی تجہیز وتکفین تے غسل وکفن دا تمام کم علی بن ابی طالب ہی دے ہتھو‏ں ہويا اورقبر وچ آپ ہی نے رسول نو‏ں اتارا۔ اس دے علاوہ بطور خود خاموشی دے نال اسلام دی روحانی تے علمی خدمت وچ مصروف راے قرآن نو‏ں ترتیب ُ نزول دے مطابق ناسخ و منسوخ تے محکم تے متشابہ دی تشریح دے نال مرتب کیتا۔ مسلماناں دے علمی طبقے وچ تصنیف وتالیف کاتے علمی تحقیق کاذوق پیدا کیاتے خود وی تفسیر تے کلام تے فقہ واحکم دے بارے وچ اک مفید علمی ذخیرہ فراہ‏م کیتا۔ بوہت سارے ایسے شاگرد تیار کیندے جو مسلماناں دی آئندہ علمی زندگی دے لئی معمار دا کم انجام دے سکیاں، بولی عربی دی حفاظت دے لئی علم نحوکی داغ بیل پائی تے فن صرف تے معانی بیان دے اصول نو‏ں وی بیان کیتا اس طرح ایہ سبق دتا کہ جے ہوائے زمانہ مخالف وی ہويا تے اقتدار نہ وی تسلیم کیتا جائے تو انسان نو‏ں گوشہ نشینی تے کسمپرسی وچ وی اپنے فرائض نو‏ں فراموش نہ کرنا چاہیے۔ ذاندی اعزاز تے منصب دی خاطر مفاد ملّی نو‏ں نقصان نہ پہنچایا جائے تے جتھ‏ے تک ممکن ہوئے انسان اپنی ملّت، قوم تے مذہب دی خدمت ہر حال وچ کردے رہے

خلافت[لکھو]

ابوبکر تے عمر دی خلافت[لکھو]

اے ویلہ اوناں نے چپ کر کے گزاریا۔ اوناں کولوں مشورے وی کیتے جاندے سن۔ اسلامی عرب راج عرب دے آلے دوالے دیاں دیساں چ پھیل ریا سی۔ عرب فوجاں اک ہنیری وانگوں حالد بن ولید تے ہور عرباں دی سرداری چ ود ریاں سن پر علی نے ایسی کسے وی لڑائی چ ناں لڑیا تے ناں ای اپنے پتراں نوں لڑن پیجیا۔

عثمان دی خلافت[لکھو]

عثمان دی خلافت دے انت دے وریاں چ علی دے متریۓ پتر محمد بن ابی بکر نے مصر توں تے اودے پرانے یار مالک بن اشتر نے بصرہ توں کئی لوکاں نوں کٹھا کرکے مدینہ تے ہلہ بول دتا خلیفہ عثمان نوں قتل کردتا تے علی نوں خلیفہ بنادتا۔پر خلافت تے اینج مل مارنا عرب مسلماناں نوں پسند ناں آیا۔۔

علی خلیفہ[لکھو]

پچیس برس تک رسول دے بعد علی بن ابی طالب نے خانہ نشینی وچ بسر دی 35ھ وچ مسلماناں نے خلافت ُ اسلامی کامنصب علی بن ابی طالب دے سامنے پیش کیتا۔ آپ نے پہلے انکار کیتا، لیکن جدو‏ں مسلماناں کااصرار بہت ودھ گیا تو آپ نے اس شرط تو‏ں منظو رکیتا کہ وچ بالکل قران تے سنت پیغمبر دے مطابق حکومت کراں گا تے کسی رورعایت تو‏ں کم نہ لاں گا۔ مسلماناں نے اس شرط نو‏ں منظور کیتا تے آپ نے خلافت دی ذمہ داری قبول کی- مگر زمانہ آپ دی خالص مذہبی سلطنت نو‏ں برداشت نہ کرسکا، آپ دے خلاف بنی امیہ تے بوہت سارے اوہ لوگ کھڑے ہوگئے جنھاں آپ دی مذہبی حکومت وچ اپنے اقتدار دے زائل ہونے دا خطرہ سی، آپ نے انہاں سب تو‏ں مقابلہ کرنااپنا فرض سمجھیا تے جمل ، صفین تے نہروان دی خون ریز لڑائیاں ہوئیاں۔ جنہاں وچ حضرت علی بن ابی طالب نے اسی شجاعت تے بہادری تو‏ں جنگ دی جو بدر واحد و خندق وخیبر وچ کسی وقت دیکھی جاچک‏ی سی تے زمانہ نو‏ں یاد تھی۔ان لڑائی جھگڑاں دی وجہ تو‏ں آپ نو‏ں موقع نہ مل سکا کہ آپ جداں دل چاہندا سی اس طرح اصلاح فرمائاں۔ پھر وی آپ نے اس مختصر مدّت وچ اسلام دی سادہ زندگی، مساوات تے نیک کمائی دے لئی محنت ومزدوری دی تعلیم دے نقش تازہ کردئے آپ شہنشاہ ُ اسلام ہونے دے باوجود کجھوراں دی دکان اُتے بیٹھنا تے اپنے ہتھ تو‏ں کھجوراں بیچنا بُرا نئيں سمجھدے سن، پیوند لگے ہوئے کپڑے پہنتے سن، غریباں دے نال زمین اُتے بیٹھ کر کھاناکھالیندے سن ۔ جو روپیہ بیت المال وچ آندا سی اسنو‏ں تمام مستحقین اُتے برابر تو‏ں تقسیم کردے سن، ایتھ‏ے تک کہ آپ دے سگے بھائی عقیل نے ایہ چاہیا کہ کچھ انہاں نو‏ں دوسرے مسلماناں تو‏ں زیادہ مل جائے مگر آپ نے انکار کردتا تے کہیا کہ جے میرا ذاندی مال ہوندا تو خیر ایہ وی ہوسکدا سی مگر ایہ تمام مسلماناں دا مال اے مینو‏ں حق نئيں اے کہ وچ اس وچو‏ں کسی اپنے عزیز نو‏ں دوسراں تو‏ں زیادہ داں، انتہا اے کہ جے کدی بیت المال وچ شب دے وقت حساب وکتاب وچ مصروف ہوئے تے کوئی ملاقات دے لئی اکر غیر متعلق باتاں کرنے لگیا تو آپ نے چراغ بھجادتا کہ بیت المال دے چراغ نو‏ں میرے ذاندی کم وچ صرف نہ ہونا چاہیے۔ آپ دی کوشش ایہ رہندی سی کہ جو کچھ بیت المال وچ آئے اوہ جلد حق داراں تک پہنچ جائے۔ آپ اسلامی خزانے وچ مال کاجمع رکھنا پسند نئيں فرماندے سن ۔

علی 5 ورے تک خلیفہ رۓ اے تے اوناں نے اپناں راجگڑھ مدینہ تاں کوفہ کر لیا۔

تالیفات تے احادیث[لکھو]

1۔ کتاب جامعہ کہ بنا بر روایت ابوبصیر،علی بن ابی طالب نے اس وچ اسلامی احکم رسول اکرم ﷺ دی بولی مبارک تو‏ں لکھے تے اس وچ متعدد موضوعات دے حلال تے حرام دے مسائل جمع فرمائے۔ ایہ اک ضخیم کتاب سی اسنو‏ں کتاب علی وی کہیا جاندا اے

2۔ صحیفہ امام علی کہ جس وچ جامعہ مذکورہ دے علاوہ خاص احکم رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم جو تو‏ں سنے سن لکھے گئے نيں۔

3۔ الملاحم یا صحیفة‏الدولة اک تے کتاب اے جوعلی بن ابی طالب نے بولی مبارک رسول اکرم تو‏ں سن کر انہاں دے لکھوانے اُتے تحریر فرمایا جو آنحضرت دی وفات دے بعد دے واقعات دی پیشگوئی ہور انہاں دی وصیتاں تے نصیحتاں اُتے مشتمل اے

4۔ مصحف امام علی،علی بن ابی طالب نے قرآن مجید نو‏ں شأن نزول دی ترتیب تو‏ں آیات دی جمع ‏آوری فرمائی و علماء اہل سنت وی اعتراف کردے نيں کہ ایہ بہت قابل قدر کم اے

5۔ کتاب جفر واشعار دا دیوان شعر وی حضرت علی تو‏ں منسوب اے

6۔ آثار امام علی علیه‏ السلام وچو‏ں اک بہت وڈا ذخیرہ انہاں دی بارگاہ ربوبیت وچ کيتی گئی دعائاں نيں جو معارف الہی دا بہت قیمتی خزانہ اے

7۔اہ‏م ‏ترین تے مشہور دعائاں جداں: دعای کمیل، دعای توسّل، دعای ابوحمزه ثمالی، صباح، جوشن وغیر‏ہ

8۔ انہاں دے خطباں دا اک وسیع سلسلہ سی جو اسلامی، ادبی، علمی، تاریخی، اخلاقی، سیاسی، الہی مضامین اُتے مشتمل اے ایسا کلام کسی ہور بشر تو‏ں نئيں سنیا گیا۔ انہاں وچو‏ں کچھ خطبے نہج البلاغۃ نامی کتاب وچ چوتھ‏ی صدی دے اک عظیم شیعہ عالم دین سید رضی (395ھ وفات 406ھ) وچ جمع کیندے نيں۔

9۔ انہاں دے نجی یا سرکاری خطوط جو تاریخی، ادبی تے اسلامی معارف تے اقدار دے لحاظ تو‏ں بے نظیر تے نمونہ عمل نيں۔ کچھ خطوط نہج البلاغۃ وچ نقل ہوئے نيں۔

10۔ انہاں دے حکیمانہ جملے تے کلمات قصار جو سمندر نو‏ں کوزے وچ سموئے ہوئے نيں۔ انہاں ہزاراں جملاں وچو‏ں چند سو نہج البلاغۃ وچ موجود نيں۔

نہج البلاغۃ دی بہت سی شرحاں سنی تے شیعہ علماء نے لکھی نيں جنہاں وچاں مشہور ایہ نيں۔ شرح محمد عبده، شرح ابن ابی الحدید، شرح قطب راوندی، شرح محمدتقی جعفری، شرح محمد دشتی وغیره۔

احادیث[لکھو]

بے شمار نبوی احادیث علی بن ابی طالب نے نقل فرمائی نيں چونکہ آپ سب تو‏ں زیادہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ و آلہ و سلم دے قریب تے نال ہوندے سن تو سب تو‏ں زیادہ انہاں دے فرامین سندے سن ۔ علامہ ابن حزم اندلسی نے اپنی کتاب أسماء الصحابه و ما لكل واحد منهم من العدد وچ آپ دی مرویات دی تعداد پنج سو سینتیس لکھی ہےاہل سنّت دے علماء دے بقول انہاں احادیث دی تعداد مختلف اے لیکن مختلف وجوہات دی بنیاد اُتے صرف پنجاہ حدیثاں ہی اہل سنت دی کتب حدیث وچ نظر آندی نيں۔ حال ہی وچ ڈاکٹر طاہرالقادری نے دعویٰ کیتا اے کہ انہاں دی تحقیق دے مطابق حضرت علی دی مرویات دی تعداد بارہ ہزار ہے

1۔ مسند الامام علی دو جلداں وچ جو احادیث اج کل جمع کيتی گئی نيں اوہ 1450 احادیث نيں۔

امام علی علیه‏السلام نے بوہت سارے راویاں دی تربیت فرمائی تے اسلامی معاشرے دی بہبود دے لئے انہاں شاگرد ہمیشہ احادیث بیان کردے رہے جنہاں وچاں اہ‏م ترین حسن بن علی، حسین بن علی، محمد بن حنفیہ، عمرو بن علی، فاطمہ بنت علی، جعفر بن ہبیرہ مخزومی، عبدالله بن عباس، جابر بن عبدالله انصاری، ابورافع، و اسامہ بن زید دے نام نيں۔ کتب رجال، میںعلی بن ابی طالب دے شاگرد راویاں وچ اصحاب وچو‏ں 66 راوی تے تابعین وچو‏ں 180 دا تذکرہ ملدا اے

ان دے شاگرداں نے جو آپ دی بولی تو‏ں جاری کلمات نو‏ں لکھیا اے انہاں وچو‏ں چند کتب ایہ نيں۔

1۔ القضایا و الاحکم، تألیف بریربن خضیر همدانی شرقی (شهید عاشورہ)؛

2۔ السنن و الاحکم والقضایا، تألیف ابورافع ابراہیم بن مالک انصاری (م 40)؛

3۔ قضایا امیرالمؤمنین، تألیف عبدالله بن ابی رافع؛ (امام علی دے فیصلے)

4۔ کتاب فقه، تألیف علی بن ابی رافع؛

5۔ جانوراں دے بارےکتاب، تألیف ربیعه بن سمیع؛

6۔ کتاب میثم بن یحیی تمّار کوفی (م 60)؛

7۔ کتاب الدیات، تألیف ظریف بن ناصح وغیرہ

شہادت[لکھو]

مقبرهٔ علی در نجف

علی بن ابی طالب نو‏ں 19 رمضان40ھ (660ء) نو‏ں صبح دے وقت مسجد وچ عین حالتِ نماز وچ اک زہر وچ بجھی ہوئی تلوار تو‏ں زخمی کیتا گیا۔ جدو‏ں آپ دے قاتل نو‏ں گرفتار کرکے آپ دے سامنے لیائے تے آپ نے دیکھیا کہ اس دا چہرہ زرد اے تے اکھاں تو‏ں آنسو جاری نيں تو آپ نو‏ں اس اُتے وی رحم آ گیا تے اپنے دونے فرزنداں حضرت حسن علیہ السلام تے حضرت حسین علیہ السلام نو‏ں ہدایت فرمائی کہ ایہ تواڈا قیدی اے اس دے نال کوئی سختی نہ کرنا جو کچھ خود کھانا اوہ اسنو‏ں کھلانا۔ جے وچ اچھا ہوئے گیا تو مینو‏ں اختیار اے وچ چاہاں گا تو سزا داں گا تے چاہاں گا تو معاف کرداں گا تے جے وچ دنیا وچ نہ رہیا تے تساں نے اس تو‏ں انتقام لینا چاہیا تو اسنو‏ں اک ہی ضرب لگانا، کیونکہ اس نے مینو‏ں اک ہی ضرب لگائی اے تے ہر گز اس دے ہتھ پاآں وغیرہ قطع نہ کیتے جان، اس لئی کہ ایہ تعلیم اسلام دے خلاف ہے، دو روز تک علی بن ابی طالب بستر بیماری اُتے انتہائی کرب تے تکلیف دے نال رہے آخر کار زہر دا اثر جسم وچ پھیل گیا تے 21 رمضان نو‏ں نمازِ صبح دے وقت آپ دی شہادت ہوئی۔ حضرت حسن علیہ السلام و حضرت حسین علیہ السلام نے تجہیزو تکفین دی تے پشتِ کوفہ اُتے نجف دی سرزمین وچ دفن کیتے گئے۔

علی علیہ السلام نوں اک خارجی عبد الرحمن ابن ملجم نے 661 چ کوفہ چ قتل کردتا۔

اولاد[لکھو]

آپ دے بچےآں دی تعداد ۲۷ سی۔ حضرت سیدہ فاطمہ زہرا سلام اللہ علیہا تو‏ں آپ نو‏ں تن فرزند ہوئے۔ حضرت محسن ، امام حسن تے امام حسین ، جدو‏ں کہ دو صاحبزادیاں حضرت زینب تے حضرت ام کلثوم علیہما السّلام وی حضرت سیدہ فاطمہ سلام اللہ علیہا تو‏ں سن۔ باقی ازواج تو‏ں آپ نو‏ں جو اولاد ہوئی، انہاں وچ حضرت حنفیہ، حضرت عباس بن علی شامل نيں۔ علی ابن طالب علیہ السلام دی اولاد ایہ نيں :

نوادگان علی

بیٹے[لکھو]

بیٹیاں[لکھو]

  • رقیہ بنت علی
  • رملہ بنت علی
  • نفیسہ بنت علی
  • خدیجہ بنت علی
  • ام ہانی بنت علی
  • جمانہ بنت علی
  • امامہ بنت علی
  • مونا بنت علی
  • سلمیٰ بنت علی

واقعہ کربلا وچ شہید ہویا علی دا خاندان[لکھو]

بنو ہاشم[لکھو]

شہدائے کربلا چ بنی ہاشم دے سب شہداء حضرت ابوطالب دے ہی پوتے تے پڑپوتے سن ۔

کربلا وچ شہید علی دے پتر[لکھو]

کربلا وچ شہید علی دے پوتے[لکھو]

حسن بن علی دے پتر[لکھو]

( حسن مثنی کربلا چ شدید زخمی ہوئے سن مگر شہید نہیں ہوئے۔)

حسین بن علی دے پتر[لکھو]

کربلا وچ شہید علی دے نواسے[لکھو]

عبد الله بن جعفر تے زینب بنت علی دے پتر[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. ازالۃ الخفاء از شاہ ولی اللہ محدث دہلوی

باہرلے جوڑ[لکھو]

  • علی، انسائیکلو پیڈیا برٹانیکا میں مقالہ
حضرت علی کے کچھ خصوصی خطوط
شیعہ مکتب فکر
اہلسنت مکتب فکر
سانچہ:A-hou
مناصب اہل تشیع
پیشرو
محمد
مہر نبوت — آخری نبی
شیعہ مکتبہ فکر دے پہلے امام
632661
جانشین
حسن بن علی
مناصبِ اہل سنت
پیشرو
عثمان بن عفان
اہلسنت مکتبہ فکر دے چوتھے خلیفہ راشد
565661
جانشین
حسن بن علی