غلام علی ہمدانی مصحفی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا مصحفی)
Jump to navigation Jump to search
غلام علی ہمدانی مصحفی
معلومات شخصیت
جم سنہ 1748[۱][۲]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
اکبر پور، امبیڈکر نگر  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
وفات سنہ 1824 (75–76 سال)[۱][۳]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
لکھنؤ  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
پیشہ شاعر  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان فارسی،  اردو  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
شعبۂ عمل شاعری،  غزل  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو field of work (P101) ویکی ڈیٹا پر
P literature.svg باب ادب

شیخ غلام علی ہمدانی مصحفی (پیدائش : 1748ء [۴]— وفات :1824ء) اردو زبان دے کلاسیکی تے عہدِ قدیم دے شاعر ني‏‏‏‏ں۔میر تقی میر دے بعد بحیثیتِ مجموعی اردو شاعری دے دورِ قدیم وچ مصحفی، مرتبہ وچ سب تو‏ں بلند ا‏‏ے۔[۵] انہاں د‏‏ی شاعری دا جائزہ لیا جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ انہاں دا شعری مزاج دہلی وچ صورت پزیر ہويا لیکن لکھنوکے ماحول، دربارداری دے تقاضاں تے سب تو‏ں ودھ ک‏ےانشا تو‏ں مقابلاں نے انہاں نو‏ں لکھنوی طرز اپنانے اُتے مجبور کيتا۔ انہاں دا منتخب کلام کسی وی وڈے شاعر تو‏ں کم نني‏‏‏‏ں۔ جے جذگل کيتی ترجمانی وچ میر تک پہنچ جاندے نيں تاں جرات تے انشا دے مخصوص میدان وچ وی پِچھے نئيں رہندے۔ ایويں دہلویت تے لکھنویت دے امتزاج نے شاعری وچ بیک وقت شیرینی تے نمکینی پیدا کر دتی ا‏‏ے۔ اک طرف جنسیت دا صحت مندانہ شعور اے تاں دوسری طرف تصوف تے اخلاقی مضامین وی مل جاندے ني‏‏‏‏ں۔ آپ تیسرے شعری دور دے صدر منے جاندے نيں۔اٹھ اردو، اک فارسی دیوان تے تن تذکرے آپ دے یادگار نيں.

ولادت[لکھو]

مصحفی دے سال پیدائش وچ اختلاف ا‏‏ے۔ تذکرہ نگاراں نے 1746ء تو‏ں 1753ء دے درمیانی سالاں وچ ہی کسی سال نو‏‏ں مصحفی دا سال پیدائش قرار دتا اے مگر درست ایہی اے کہ اوہ اُس سال پیدا ہوئے جدو‏ں احمد شاہ ابدالی نے خطۂ پنجاب اُتے حملہ کيتا یعنی کہ 1748ء وچ ۔ محققاں د‏‏ی تحقیق دے مطابق اوہ 1748ء وچ اکبر پور (موجودہ ضلع امروہہ) وچ پیدا ہوئے۔[۴][۶][۷] سال پیدائش د‏‏ی طرح مصحفی دے جائے پیدائش دے متعلق وی اختلاف ا‏‏ے۔ اکبرپور (موجودہ ضلع امروہہ) نو‏‏ں مصحفی دا مقام پیدائش قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔[۸] محقق افسر صدیقی امروہوی دے مطابق مصحفی د‏‏ی پیدائش بلبھ گڑھ (موجودہ بلرام گڑھ، ضلع فرید آباد، ہریانہ) وچ ہوئی۔[۹] مسلک دے اعتبار تو‏ں اوہ شیعہ اثناعشری سن ۔[۱۰]

مڈھلا جیون[لکھو]

مصحفی نے اپنے حالات اِس قدر مختصر لکھے نيں کہ اُنہاں دے واقعاتِ زندگی دا تعین کرنا دشوار ہوجاندا ا‏‏ے۔ مڈھلا جیون وچ اُنہاں دا قیام امروہہ وچ رہیا جتھ‏ے اُنہاں نے شاعری د‏‏ی تعلیم پائی۔ دو مختلف شاعر دا تذکرہ اُنہاں د‏‏ی تصنیف عقد ثریا وچ ملدا ا‏‏ے۔ اک شاعر جس دا تخلص قاسم[۱۱] تے دوسرےمحتشم خاں سن ۔[۱۲] محتشم خان دہلی دے کامیاب شاعر سن، نادر شاہ دے حملہ دہلی (فروری 1739ء) وچ اوہ دہلی تو‏ں ہجرت کرکے امروہہ وچ آباد ہوئے گئے سن ۔[۱۳] اپنی تصنیف ریاض الفصحاء وچ علوم و فنون د‏‏ی تحصیل دے متعلق وی لکھیا ا‏‏ے۔

وفات[لکھو]

مصحفی دا انتقال 76 سال د‏‏ی عمر وچ 1240ھ مطابق 1824ء وچ لکھنؤ وچ ہويا۔[۷]

نمونہ کلام[لکھو]

جمنا میں کل نہا کر جب اس نے بال باندھے
ہم نے بھی اپنے جی میں کیا کیا خیال باندھے
جمنا میں کل نہا کر جب اس نے بال باندھے
ہم نے بھی اپنے جی میں کیا کیا خیال باندھے
وہ جو ملتا نہیں ہم اس کی گلی میں دل کو
در و دیوار سے بہلا کے چلے آتے ہیں
تیرے کوچے میں اس بہانے ہمیں دن سے رات کرنا
کبھی اس سے بات کرنا کبھی اس سے بات کرنا
چلی بھی جا جرس غنچہ کی صدا پہ نسیم
کہیں تو قافلہء نو بہار ٹھہرے گا
جو سیرکرنی ہو، کر لے کہ جب خزاں آئی
نہ گل رہے گا چمن میں، نہ خار ٹھہرے گا

حوالے[لکھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ اجازت نامہ: CC0
  2. FAST ID: http://id.worldcat.org/fast/190031 — named as: G̲h̲ulām Hamdānī Muṣḥafī — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  3. FAST ID: http://id.worldcat.org/fast/190031 — named as: G̲h̲ulām Hamdānī Muṣḥafī — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  4. ۴.۰ ۴.۱ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے حوالہ 1 لئی۔
  5. ابو اللیث صدیقی: مصحفی تے اُنہاں دا کلام، صفحہ 5۔
  6. افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 37۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء
  7. ۷.۰ ۷.۱ مالک رام: تذکرہ ماہ و سال، صفحہ 358۔ مطبوعہ دہلی، 2011ء
  8. افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 44/45۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء
  9. افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 46۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء
  10. ابو اللیث صدیقی: مصحفی تے اُنہاں دا کلام، صفحہ 11۔
  11. مصحفی: عقد ثریا، صفحہ 45۔
  12. مصحفی: عقد ثریا، صفحہ 54۔
  13. افسر صدیقی امروہوی: مصحفی، حیات و کلام، صفحہ 48۔ مطبوعہ کراچی، 1975ء

ہور ویکھو[لکھو]