پہلی اینگلو افغان جنگ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
پہلی انگریز افغان جنگ
گریٹ گیم دا حصہ
Britattack.jpg
1839 برطانوی تے ہندوستانی فوجی غزنی دے قلعے اتے حملہ کردے ہوئے.
تریخ 1839–1842
تھاں/ٹکانہ افغانستان
نتیجہ اوورآل افغان جت[1][2][3][4][5]
وقتی برطانوی فوجی فتح[6][7][8][9][10]
لڑاکے
امارت افغانستان سانچہ:Country data British Empire
آگو
امیر دوست محمد خانسانچہ:POW
اکبر خان
William Hay Macnaghten 
John Keane
Sir Willoughby Cotton
George Pollock
سانچہ:Country data British Empire William Elphinstoneسانچہ:POW
موتاں تے نقصان
~500 soldiers[حوالہ درکار]

1,500 captured[حوالہ درکار]

4,700 soldiers + 12,000 camp followers[11]

پہلی انگریز افغان جنگ ایسٹ انڈیا کمپنی تے افغانستان دے وچکار سنہ 1839 توں 1842 تک لڑی گئی اس جنگ وچ مجموعی طور اتے افغاناں دی فتح ہوئی 4500 انگریز تے ہندوستانی فوجی ہلاک ہوئے جدونکہ انہاں دے مددگاراں دے 12000 لوگ ہلاک ہوئے ۔ ایہ روسی تے برطانوی گریٹ گیم وچ سب توں پہلی وڈی لڑائی سی۔

ایلزابیتھ بٹلر دا بنایا گیا چتر جس وچّ جنوری 1842 وچّ جلال آباد دے انگریز فوجی اڈے اتے پہنچن والے اک صرف بریٹیش ولیم برائڈن نوں وکھایا گیا ہے۔ کابل توں واپسی دی شروعات قریب 16500 بریٹیش اتے بھارتی فوجیاں اتے اہلکاران نے کیتی سی۔

پہلی اینگلو افغان جنگ جسنوں پہلی افغان لڑائی دے نام ولوں وی جانیا جاندا ہے، 1839 توں 1842 دے وچّ افغانستان وچّ انگریزاں اتے افغانستان دے فوجیاں وچکار لڑی گئی سی۔[13][14][15][16][17] اسدی پرمکھ وجہ انگریزاں دا روسی سلطنت دی وسعت دی نیتی توں ڈر سی۔ ابتدائی جت دے بعد انگریزاں نوں بھاری نقصان ہویا، بعد وچّ سامان اتے فوجاں دے داخلے دے بعد اوہ جت تاں گئے پر ٹک نہیں سکے۔[18]

پس منظر[لکھو]

افغانستان وچّ روسیاں دی ودھدی حاضری انگریزاں دی چنتا دا کارن بنّ رہی سی، کیونکہ اوہ اسدے گوانڈھی دیس ہندستان اتے کئی حصےآں وچّ راج کر رہے سن۔ انگریزاں نے الیگزینڈر برنس ناں دے اک جاسوس نوں افغانستان دی حالت اتے اتھوں دے فوجی اطلاعاواں نوں اکٹھا کرن لئی سنّ 1831 وچّ کابل بھیجیا۔ برنس نے اک سال دے دوران کئی اہم جغرافیائی اتے سامرک جانکاریاں اکٹھا کیتیان اتے اسدی لکھی کتاب مشہور ہو گئی۔ اپنے کابل پرواس دے دوران اسنے اتھے روسی جاسوساں دے بارے وی ذکر کیتا جسدے نال برطانوی راج نوں اک نویں جانکاری ملی۔ اسنوں انعامات نال نوازیا گیا۔

لہندے افغانستان وچّ ہوئے اک ایرانی حملے وچّ ہرات ایرانی سلطنت دا پھر اک حصہ بن گیا اتے چڑھدے وچّ پشاور اتے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے سکھ راج دا قبضہ ہو گیا۔ اس حالت وچّ افغانی امیر دوست محمد خان نے بریٹش راج توں مدد منگی پر اوہناں نے مدد نہیں دتی۔ اسدے بعد روسی جاسوساں اتے سفیراں دے کابل وچّ ہون نال انگریزاں نوں ڈر ہو گیا کہ کتے روس وچکار ایشیا دے رستے افغانستان وچّ داخل ہو گئے تاں اوہناں دے بھارتی سامراج بناؤن دے سپنے وچّ روسی حملے دا ڈر شامل ہو جاویگا۔ اسدی وجہ کارن اوہناں نے افغانستان اتے حملہ کر دتا۔

لڑائی[لکھو]

انگریزاں نے 1839 وچّ دکھن وچّ کوئٹہ ولوں افغانستان وچّ داخلہ کیتا۔ شروع وچّ انگریزاں نے قندھار، غزنی اتے کابل ورگے شہراں اتے قبضہ کر لیا۔ اتھے پر انگریزاں نے افغان گدی دے سابقہ دعویدار شاہ شجاع نوں امیر اعلان کر دتا جو ہن تکّ کشمیر اتے پنجاب وچّ چھپدا رہا سی۔ پر اوہ لوکاں نوں پیارا نہیں رہا اتے اقغانی لوکاں دیاں نظراں وچّ ودیسی کٹھپتلی دی طرحاں لگن لگا۔ 1841 وچّ افغانی لوکاں نے کابل وچّ انگریزاں دے خلاف بغاوت کر دتی۔ اوہناں نے بریٹش فوجیاں نوں مار کے اوہناں دے قلعے نوں گھیر لیا ۔ 1842 دے شروعات وچّ انگریزاں نے آتم-سمرپن کر دتا۔ 1842 وچّ اوہناں نوں سرکھات(محفوظ) باہر نکلن دا رستے دے دتا گیا۔ لیکن جلال آباد دے انگریزی ٹھکانے اتے پہنچن توں پہلاں افغان حملہ نال لگبھگّ سارے لوک مر گئے اتے اک شخص واپس پہنچ سکیا۔ اس حادثے نال بریٹش فوج وچّ ڈر جیہا پیدا ہو گیا۔

1842 وچّ بریٹیش دوبارہ افغانستان وچّ داخل ہوئے لیکن اپنی جت سنسچت کرن دے بعد پرط گئے۔

1878 وچّ انگریزاں نے پھر اک لڑائی لڑی جسنوں دوسری اینگلو افغان لڑائی دے نام توں جانیا جاندا ہے۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Shultz, Richard H. (2006-08-22). Insurgents, Terrorists, and Militias: The Warriors of Contemporary Combat (in en). Columbia University Press. ISBN 9780231503426. 
  2. Toorn, Wout van der (2015-03-17). Logbook of the Low Countries (in ar). Page Publishing Inc. ISBN 9781634179997. 
  3. Henshall, Kenneth (2012-03-13). A History of Japan: From Stone Age to Superpower (in en). Palgrave Macmillan. ISBN 9780230369184. 
  4. Little, David (2007-01-08). Peacemakers in Action: Profiles of Religion in Conflict Resolution (in en). Cambridge University Press. ISBN 9780521853583. 
  5. Steele, Jonathan (2011-01-01). Ghosts of Afghanistan: Hard Truths and Foreign Myths (in en). Counterpoint Press. ISBN 9781582437873. 
  6. (2011) Historical Dictionary of Afghanistan. Scarecrow Press, xxi. ISBN 0-8108-7957-3. Retrieved on 2012-05-26. 
  7. (2011) Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia [2 volumes]. ABC-CLIO, 98. ISBN 1598843370. Retrieved on 2014-09-11. 
  8. (2003) Conflict in Afghanistan: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, 87. ISBN 1851094024. Retrieved on 2014-09-11. 
  9. (2012) State and Tribe in Nineteenth-Century Afghanistan: The Reign of Amir Dost Muhammad Khan (1826-1863). Routledge - Social Science, 53. ISBN 1136603174. Retrieved on 2014-09-11. 
  10. (2013) The Return of a King: The Battle for Afghanistan. A&C Black, XXVI. ISBN 1408818302. Retrieved on 2014-09-11. 
  11. 11.0 11.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے baxter لئی۔
  12. (2009) A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East [6 volumes: From the Ancient World to the Modern Middle East]. ABC-CLIO, 1170. ISBN 1851096728. Retrieved on 2014-09-11. 
  13. Shultz, Richard H. (2006-08-22). Insurgents, Terrorists, and Militias: The Warriors of Contemporary Combat. Columbia University Press. ISBN 9780231503426. 
  14. Toorn, Wout van der (2015-03-17). Logbook of the Low Countries (in ar). Page Publishing Inc. ISBN 9781634179997. 
  15. Henshall, Kenneth (2012-03-13). A History of Japan: From Stone Age to Superpower. Palgrave Macmillan. ISBN 9780230369184. 
  16. Little, David (2007-01-08). Peacemakers in Action: Profiles of Religion in Conflict Resolution. Cambridge University Press. ISBN 9780521853583. 
  17. Steele, Jonathan (2011-01-01). Ghosts of Afghanistan: Hard Truths and Foreign Myths. Counterpoint Press. ISBN 9781582437873. 
  18. Keay, John (2010). India: A History, revised, New York, NY: Grove Press, 418–9. ISBN 978-0-8021-4558-1.