تانبا

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
تانبا
Cu-TableImage.png
نشانیاں
ناں، نمبر، نشانی تانبا، 29، Cu
ٹولی ٹرانزیشن دعات
گروپ، پیریڈ، بلاک 11, 4, d
ایٹمی پعار 63.54 گرام/مول
وکھالہ NatCopper.jpg
خصوصیات
ابلن نمبر 2562 سیلسیس
پگلن نمبر 1084.62 سیلسیس
گاڑا 8.94 گرام/کیوبک سینٹی میٹر
الیکٹرونیگیٹیوٹی 1.90

تانبا اک دعات اے جیدا ایٹمی نمبر 29 تے ایٹمی نشان Cu اے۔ اے اک سخت دعات اے تے اے بجلی تے گرمی دا چنگا کنڈکٹر اے۔ تانبا خالص حالت چ نرم ہوندا اے تے اینوں موڑیا جاسکدا اے۔ خالص حالت چ ایدا رنگ رتا-کھٹا ہوندا اے۔ اینوں بجلی دیاں تاراں بنان واسطے، گرمی نوں ٹورن واسطے، عمارتاں بنان واسطے تے دوجیاں دعاتاں نال رلا کے الوۓ بنان واسطے ورتیا جاندا اے۔

تانبا تے ایدے الوۓ نوں صدیاں توں ورتیا جا ریا اے۔ رومیاں دے دور چ اینوں قبرص توں کڈیا جاندا سی۔ انگریزی چ اینوں Copper کیندے نیں تے اے بول قبرص Cyprus توں نکلیا اے۔ ایدے کمپاؤنڈ نمک دے طور تے لبے جاندے نیں تے تانبے دی وجہ توں ایناں دا رنگ نیلا یا ہرا ہوجاندا جنج قیمتی پتھر فیروزا دا رنگ تانبے دی وجہ توں ہوندا اے۔ اس گل دی وجہ توں تانبے دے نمک رنگاں دے طور تے وی ورتے جاندے نیں۔ جیڑیاں عمارتاں تانبے توں بنائیاں جاندیاں نیں اوناں نوں جدوں زنگ لگدا اے تے اوہ ہلکے ہرے رنگ دیاں ہوجاندیاں نیں۔ امریکی مجسمہ آزادی وی زنگ لگاۓ گۓ تانبے توں بنایا گیا اے۔ اس واسطے تانبے نوں سجاوٹی کماں واسطے ورتیا جاندا اے۔

تانبے دے آئن پانی چ کل جاندے نیں تے اے جراسیم دی پیداوار نوں ودن نئیں دیندے تے ایناں نوں کنٹرول کردے نیں تے جڑی بوٹیاں مارن واسطے تے لکڑی سلامت رکھن واسطے کم آندے نیں۔ اے جانوراں تے بوٹیاں چ تھوڑی مقدار چ پایا جاندا اے تے اے زیادہ مقدار چ جانوراں واسطے زہریلا ہوندا اے۔ جانوراں چ تانبا جگر، پھٹے تے ہڈیاں چ پایا جاندا اے۔

خاصیتاں[لکھو]

تانبا، چاندی تے سونا گروم 11 دے عنصر نیں تے ایناں دیاں کئی خاصیتاں رلدیاں نیں: اے سارے عنصر بوت سخت ہوندے نیں تے بجلی دے بوت چنگے کنڈکٹر نیں(چاندی تمام عنصراں چ سب توں بہترین کنڈکٹر اے)۔ ایناں تیناں دا پریا ہویا d-آربیٹل کیمیائی ریایکشناں چ کسے کم دا نئیں ہوندے تے ادھا پریا s-آربیٹل اے کم دعاتی بانڈ توں کردا اے۔ دوجی دعاتاں دے برعکس تانبے دے دعاتی بانڈ چ کووالنٹ خاصیت نئیں ہوندی تے اے کمزور ہوندے نیں۔ اس دی وجہ توں تانبا چ سختی کٹ ہوندی اے تے اینوں موڑن چ سب توں بوتی آسانی ہوندی اے۔ اے چاندی توں بعد دعاتاں چ دوجا سب توں بہترین کنڈکٹر اے۔ تانبا اوناں چار دعاتاں چوں اک اے جیناں دا رنگ سانولا یا چاندی جیا نئیں: اوسمیم (نیلاسیزیم (پیلا) تے سونا (پیلا

تریخ[لکھو]

تانبا خالص حالت چ وی پایا جاندا اے اس واسطے اینوں اج توں 10،000 وریاں توں ورتیا جاریا اے۔ اندازہ لایا جاندا اے کے اینوں 9000 قبل مصیح چ مشرق وسطی چ لیا گیا سی۔ اتلے عراق چ تانبے دا اک ہار لبیا سی جیڑا کے 8700 قبل مصیج دا اے۔ تانبے توں پہلاں انسان صرف لوۓ تے سونے نوں ورتدا سی۔ تانبے نوں 7500 وریاں پہلے سربیا، بلکان چ پہلی واری پغلا کے خالص کیتا گیا سی۔ تانبے نوں صاف کرن دا اے تریقہ جگ چ مختلف تھاواں تے مختلف ویلیاں تے لبیا گیا۔ الپس چ لبی 5300-5200 وریاں پرانی اوتزی دی لاش نے تانبا دی تریخ دے بارے چ کافی کج دسیا: اودی کلہاڑی 99۔7٪ خالص تانبا سی تے اودی والاں چ آرسینک دی مقدار بوتی سی جیدے توں اے پتہ چلدا اے کے اوہ تانبا دی صفائی دا کم وی کردا سی۔ امریکہ دے صوبے مشیگن تے وسکانسن چ 6000 قبل مصیح چ وی تانبے نوں صاف حالت چ ورتیا جاندا سی۔

تانبے دے لبن توں تھوڑے ویلے بعد توں ای اینوں زنک تے ٹن دے نال کول کر پتل تے کانسی بنانا شروع کردتا گیا سی۔ سمیرین تے قدیم مصری تہزیباں چ کانسی نوں 5000 وریاں پہلاں ورتیا گیا۔ 2500 قبل مصیح توں 600 قبل مصیح دے ویلے نوں کانسی دا دور کیندے نیں کیونجے اس ویلے چ یورپ کانسی نوں وڈے پیمانے تے ورتیا جاندا سی۔ پتھر دے دور دے اخیر تے کانسی دے دور دے شروع دے دور وچ تانبے دے اوزاراں نوں پتھر دے اوزاراں نال ورتیا جاندا سی۔ یونانیاں نوں پتل بنانا تے ورتنا وی آندا سی تے رومی سلطنت دے دور چ پتل کانسی دے نال دی شے بن گئی سی۔

تانبا یونانیاں، رومیاں تے پرانے ویلے دے لوکاں واسطے بوت اہم شے سی۔ شیشے دے لبن توں پہلاں تانبے توں ای شیشے بناۓ جاندے سن۔ رومی تانبے نوں کرنسی دے طور تے ورتدے سن شروع چ تانبے دی مورت خاص نئیں ہوندی سی مگر ویلے دے نال نال اینوں وی خاصیت ملنی شروع ہو گئی۔ جولیس سیزر دے دور چ سکے پتل توں بناۓ جاندے سن تے اوکٹیوینس اگسٹس سیزر دے دور چ سکے تانبے، سیسہ تے ٹن دے کول توں بناۓ جاندے سن۔ رومی اک ورے چ 15،000 ٹن تانبا زمین چوں کڈدے سن، تانبے دی اینی بوتی پیداوار 18ویں صدی چ کارخانیاں دے انقلاب چ جا کے ای ہوئی۔

سویڈن چ تانبے دی اک وڈی کان 10ویں صدی توں 1992 تک ٹری۔ 17ویں صدی چ یورپ واسطے 2/3 تانبا ایدروں کڈیا گیا سی تے ایناں پیسیاں توں سویڈن جنگاں لڑدا سی۔ سویڈن دی کرنسی تانبا دے نال رلی ہوئی سی۔ اج کل جگ چ تانبا سب توں بوتا چلی، امریکہ، پیرو، چین تے آسٹریلیا چوں کڈیا جاندا اے۔

ورتن[لکھو]

تانبا دا سب توں وڈا ورتن بجلی دیاں تاراں نے(60٪)، چتھاں تے پانی دے پیپ(20٪) تے مشینری(15٪}۔ تانبا عام طور تے اپنی خالص حالت چ نئیں ورتیا جاندا تے ایدی سختی ودان واسطے اینوں دوجیاں دعاتاں دے نال کول کے پتل تے کانسی بناۓ جاندے نیں۔ تانبے دی تھوڑی جی مقدار کھان پین دیاں شیواں چ تے جڑی بوٹیاں مارن دی دوایاں چ لگدی اے۔ تانبے نوں مشینری چ ورتیا جاندا اے پر عام طور تے اس کم واسطے اینوں کول دے طور تے ورتیا جاندا اے تاکے اے سخت ہوۓ۔

تانبا بجلی دا بوت چنگا کنڈکٹر اے تے اس واسطے ایدے توں بجلی دے سرکٹ وغیرہ تے الیکٹرو مقناطیس بناۓ جاندے نیں۔ اے گرمی دا وی چنگا کنڈکٹر اے تے اس واسطے اینوں گرمی کڈن واسطے ورتیا جاندا اے۔ اے پانی نوں اپنے مگروں لنگن نئیں دیندا تے اس واسطے ایدے توں چھتاں بنائیاں جاندیاں نیں۔ تانبے دے ڈنڈے عمارتاں دے اتے آسمانی بجلی نوں زمین نوں لنگاں واسطے ٹھوکے جاندے نیں اس طرح عمارت محفوظ ریندی اے۔ تانبے نوں سونے تے چاندی دے نال رلا کے مختلف رنگاں دے کول بناۓ جاندے نیں۔ سمندری جعاز دی کھل تے تانبا لایا جاندا اے تاکے ایدے اتے کیڑے وغیرہ نا آن۔ جراسیم تانبے اتے اگ نئیں سکدے اس واسطے ہسپتالاں دے بوۓ دے ہینڈل تانبے توں بناۓ جاندے نیں۔

تانبے دے کمپاؤنڈ پانی سر حالت چ لکڑی نوں بچا کے رکھدے نیں۔ تانبے دے تاگے آلے کپڑیاں تے جراسیم نئیں اگدے تے ایدے توں بناۓ ہوۓ باجے وی جراسیماں توں محفوظ ریندے نیں۔ تانبے دا زیور وی ہوندا اے۔