بیگہ بیگم

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


بیگہ بیگم
معلومات شخصیت
جم تریخ 1511  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں خراسان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 17 جنوری 1582  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں دلی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شوہر ہمایوں (1527–27 جنوری 1556)  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں spouse (P26) ویکی ڈیٹا پر
خاندان تیموری خاندان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں family (P53) ویکی ڈیٹا پر
مناصب
پادشاہ بیگم   خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں position held (P39) ویکی ڈیٹا پر
دفتر وچ
27 اپریل 1535  – 17 مئی 1540 
در مغلیہ سلطنت 
Fleche-defaut-droite-gris-32.png  
رُقیہ سلطان  Fleche-defaut-gauche-gris-32.png

بیگہ بیگمحاجی بیگم (پیدائش: 1511ء— وفات: 17 جنوری 1582ء) مغلیہ سلطنت دے دوسرے بادشاہ ہمایوں د‏‏ی بیوی تے مغلیہ سلطنت د‏‏ی ملکہ سن۔ اُنہاں نے ہمایوں د‏‏ی دو بار د‏‏ی حکومت وچ بطور ملکہ حکمرانی کیندی۔ حج د‏‏ی ادائیگی دے بعد تو‏ں اُنئيں حاجی بیگم دے ناں تو‏ں وی پکاریا جانا لگیا [1] تے اِسی ناں تو‏ں اوہ عہدِ اکبری د‏‏ی کتاباں ہائے تواریخ وچ یاد د‏‏ی جاندیاں نيں۔ بیگہ بیگم 1535ء تو‏ں 1540ء تک تے 1555ء تو‏ں 1556ء تک بطور پادشاہ بیگم حکمرانی کیندی۔[2][3][4][5] سولہويں صدی عیسوی وچ دہلی وچ مغل طرز تعمیر دا نہایت شاندار مقبرہ مقبرہ ہمایوں وی بیگہ بیگم د‏‏ی زیر نگرانی تعمیر ہويا جسنو‏ں تاج محل د‏‏ی تعمیر تو‏ں پہلے ہندوستان وچ ہند اسلامی طرز تعمیر دا شاندار تے عظیم الشان شاہکار قرار دِیا جاندا ا‏‏ے۔[6][7][8][9][10][11]

سوانح[لکھو]

خاندان[لکھو]

بیگہ بیگم نسلاً خراسان تو‏ں سن۔[12] اُنہاں دے والد یادگار بیگ سلطان علی مرزا دے بھائی سن جو کامران مرزا دے سسر تے زوجہ کامران مرزا گل رخ بیگم دے والد سن ۔

پیدائش تے تعلیم و تربیت[لکھو]

بیگہ بیگم د‏‏ی پیدائش 1511ء وچ خراسان وچ ہوئی۔ اوہ عاقلہ سن تے تعلیم تو‏ں شغف د‏‏ی بنا اُتے اُنہاں د‏‏ی اچھی تربیت کيتی گئی تے علم طب وچ دلچسپی د‏‏ی وجہ تو‏ں اوہ پہلی ملکہ سن جنہاں نو‏ں علم طب تو‏ں آشنائی حاصل سی۔

نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں عقدِ نکاح[لکھو]

1527ء وچ بیگہ بیگم د‏‏ی شادی نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں ہوئی جو اُس وقت مغل شہزادہ تے کابل دا گورنر سی ۔ نومبر 1528ء وچ نصیر الدین محمد ہمایوں تو‏ں اک بیٹا الامان مرزا پیدا ہويا جس اُتے ظہیر الدین محمد بابر نے اِس جوڑے نو‏‏ں مبارکباد دی۔ لیکن شومئی قسمت تو‏ں ایہ شہزادہ محض 7 سال د‏‏ی عمر وچ 1536ء وچ فوت ہو گیا۔

پادشاہ بیگم[لکھو]

بیگہ بیگم ماہ‏م بیگم د‏‏ی زندگی وچ پادشاہ بیگم ہونے دا درجہ حاصل نئيں کر پائاں۔ ماہ‏م بیگم د‏‏ی وفات دے بعد اوہ 27 اپریل 1535ء نو‏‏ں پادشاہ بیگم بن گئياں تے مغل شہنشاہ نصیر الدین محمد ہمایوں دے پہلے دور یعنی 1540ء تک بدستور اوہ اِس عہدے اُتے فائز رہیاں تے ہمایوں دے عہدِ جلاوطنی وچ اوہ مغل قافلے دے نال ایران گئياں تے اوتھ‏ے مقیم رہیاں۔ ہمایوں د‏‏ی ہندوستان اُتے دوبارہ لشکرکشی وچ اوہ مغل فوج دے نال سن تے 22 فروری 1555ء نو‏‏ں دوبارہ پادشاہ بیگم د‏‏ی حیثیت تو‏ں اِس عہدے اُتے فائز ہوگئياں۔ ہمایوں د‏‏ی وفات دے بعد اوہ دربار وچ محض اک مشیر خاص د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے تشخص د‏‏ی بنا اُتے منفرد رہیاں۔ مقبرہ ہمایوں د‏‏ی تعمیر دے وقت جلال الدین اکبر نے اُنئيں دہلی بھیج دتا تاکہ اوہ اِس مقبرے د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی کرسکن۔ [13][14] 1564ء وچ اوہ شاہی خواتین دے ہمراہ سفر حج نو‏‏ں روانہ ہوئیاں۔ اِس سفر وچ گلبدن بیگم وی اُنہاں دے ہمراہ سن۔ 1567ء وچ شاہی خواتین دا ایہ قافلہ حج تو‏ں واپس ہوک‏ے ہندوستان پہنچیا۔ بیگہ بیگم نو‏‏ں ادائیگی حج دے بعد حاجی بیگم وی کہیا جانے لگیا۔[15][16][17]

وفات[لکھو]

بیگہ بیگم نے 70 یا 71 د‏‏ی عمر وچ 17 جنوری 1582ء نو‏‏ں دہلی وچ وفات پائی۔ اُنہاں د‏‏ی تدفین مقبرہ ہمایوں وچ کيتی گئی۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. "Humayun's Tomb". http://www.indfy.com/delhi/tourist-places-to-visit/forts-and-monuments/humayuns-tomb.html. Retrieved on 31 January 2013. 
  2. (2004) The Empire of the Great Mughals: History, Art and Culture. Reaktion Books, 149. 
  3. Banerji, S.K. (1938). Humayun Badshah. Oxford University Press, 97, 232. 
  4. (2003) The garden tomb of Humayun: an abode in paradise. Aryan Books International, 1. 
  5. Nath, R. (1982). History of Mughal architecture, 1. publ., Atlantic Highlands, N.J.: Humanities Press. ISBN 978-0-391-02650-6. 
  6. Kamiya, Takeo. "HUMAYUN'S TOMB in DELHI". یونیسکو. http://www.kamit.jp/02_unesco/12_humayun/hum_eng.htm. Retrieved on 12 July 2013. 
  7. Burke, S. M. (1989). Akbar, the Greatest Mogul. Munshiram Manoharlal Publishers, 191. 
  8. Eraly, Abraham (2007). The Mughal world : Life in India's Last Golden Age. Penguin Books, 369. ISBN 978-0-14-310262-5. 
  9. Smith, Vincent Arthur (1919). Akbar: The Great Mogul 1542–1605. اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس, 125. 
  10. Henderson, Carol E. (2002). Culture and Customs of India. Greenwood Press, 90. ISBN 978-0-313-30513-9. 
  11. "Mausoleum that Humayun never built". دی ہندو. April 28, 2003. http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/04/28/stories/2003042800730200.htm. Retrieved on 31 جنوری 2013. 
  12. (2015) Monuments, Power and Poverty in India: From Ashoka to the Raj. I.B.Tauris, 74. ISBN 1-78453-087-5. 
  13. Cherry, edited by Deborah (2005). Local/global : Women Artists in the Nineteenth Century. Ashgate, 70. ISBN 978-0-7546-3197-2. 
  14. (1997) Delhi, the capital of India., AES reprint., New Delhi: Asian Educational Services, 81. ISBN 9788120612822. 
  15. Smith, Vincent Arthur (1919). Akbar: The Great Mogul 1542–1605. اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس, 75. 
  16. Lal, Ruby (2005). Domesticity and power in the early Mughal world. Cambridge: Cambridge University Press, 212. ISBN 978-0-521-85022-3. 
  17. (2003) The garden tomb of Humayun: an abode in paradise. Aryan Books International, 1.