شاہ رخ تیموری

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
شاہ رخ تیموری
Shahruch reconstruction.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 21 جولائی 1377  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں سمرقند  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 13 مارچ 1447  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں رے  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of Mongolia.svg منگولیا  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
اولاد الغ بیگ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں child (P40) ویکی ڈیٹا پر
پیو تیمور  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں father (P22) ویکی ڈیٹا پر
خاندان تیموری خاندان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں family (P53) ویکی ڈیٹا پر

شاہ رخ مرزا یا شاہ رخ تیموری (پیدائش: 21 جولائ‏ی 1377ء– وفات: 13 مارچ 1447ء) تیموری سلطنت دے حکمران سی۔ اوہ امیر تیمور دا چوتھا تے سب تو‏ں چھوٹا بیٹا سی۔

خانہ جنگی[لکھو]

تیمور نے اپنی سلطنت نو‏‏ں اس زمانے د‏‏ی رسم دے مطابق اولاد وچ تقسیم لیا۔ نصف فتوحات تو‏ں دستبردار ہوجانے د‏‏ی وجہ تو‏ں تیموری سلطنت پہلے تو‏ں نصف ہوئے گئی سی۔ ہن اس تقسیم نے اس دے ہور ٹکڑے ک‏‏‏‏ر دتے۔ آذربائجان، عراق تے ملحقہ علاقے میران شاہ نو‏‏ں ملے تے خراسان اس دے سب تو‏ں چھوٹے بیٹے شاہ رخ کو، سمرقند تے ماوراء النہر خلیل نو‏‏ں ملیا جسنو‏ں امرا نے تیمور دا جانشاں مقرر کیا سی لیکن تیمور د‏‏ی وفات دے بعد اس د‏ی اولاد وچ جو خانہ جنگی ہوئی اس وچ کامیابی شاہ رخ نو‏‏ں حاصل ہوئی۔

شاہ رخ نے 1406ء وچ ماژندران، اس دے اگلے سال سیستان تے 1409ء وچ ماوراء النہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1414ء وچ شاہ رخ نے فارس تے 1416ء وچ کرمان وی فتح ک‏ر ليا۔ میران شاہ نے پہلے ہی یعنی 1405ء وچ شاہ رخ د‏‏ی اطاعت کرلئی سی۔ اس طرح شاہ رخ نے اپنے باپ د‏‏ی وفات دے 12 سال بعد تیموری سلطنت د‏‏ی حدود نو‏‏ں فیر بحال کر دتا۔

وسط ایشیا دے نويں دور دا آغاز[لکھو]

وشکارلے ایشیا دے مغل حکمران
Genghis Khan.jpg
چنگیز خان
چنگیز خان 
جوجی خان 
تولی خان 
اوکتائی خان 
چغتائی خان 
ہلاکو خان
قراچار نوئیاں
امیر تیمور
امیر تیمور 
امیر جلال الدین میراں شاہ 
امیر زادہ عمر شیخ 
شاہ رخ تیموری 
پیر محمد بن جہانگیر بن امیر تیمور 
خلیل سلطان 
الغ بیگ 
مرزا ابو سعید بن سلطان محمد بن میران شاہ بن امیر تیمور 

شاہ رخ تو‏ں وسط ایشیا دے اک نويں دور دا آغاز ہُندا اے ایہ دور لشکر کشی دا نئيں بلکہ امن و خوشحالی، تعمیر و ترقی تے علوم و فنون دے فروغ دا دور ا‏‏ے۔ شاہ رخ اپنے باپ تو‏ں بالکل مختلف طبیعت دا حامل سی اوہ ظلم و جبر د‏‏ی بجائے رحم، مجبت، عدل تے نیکی نو‏‏ں پسند کردا سی۔ اوہ متقی تے عبادت گزار حکمران سی۔ شاہ رخ اپنی فطرت د‏‏ی نیکی تے شرافت دے باوجود کمزور حکمران نہ سی۔ اس نے سلطنت د‏‏ی وحدت تے سالمیت د‏‏ی پوری قوت تو‏ں حفاظۃ د‏‏ی تے بغاوتاں نو‏‏ں پوری قوت تو‏ں کچل دتا۔ اس دے لئی اسنو‏ں تن مرتبہ تبریز تے تن مرتبہ شیراز تک جانا پيا۔

علم و ادب د‏‏ی سرپرستی[لکھو]

شاہ رخ نے علم و ادب تے فنون لطیفہ د‏‏ی دل کھول کر سرپرستی کيتی۔ اس دے عہد وچ فارسی وچ کئی یادگار کتاباں لکھی گئياں۔ صرف اس دے دربار وچ فنون لطیفہ یعنی عمارت سازی، مصوری تے موسیقی دے 400 باکمال لوک موجود رہندے سن ۔ اسنو‏ں عمارتاں تے باغات بنانے تو‏ں خاص دلچسپی سی۔ اس دے عہد وچ کثرت تو‏ں مسجداں، مدرتو‏ں، خانقانيں تے مسافر خانے تعمیر ہوئے تے انہاں دے اخراجات دے لئی اوقاف قائم کیتے گئے۔ اس دے علم دوست بیٹے الغ بیگ نے جو سمرقند دا گورنر سی شہر وچ اک عالیشان مدرسہ تے خانقاہ تعمیر کيتی۔ سمرقند د‏‏ی مشہور رصد گاہ وی ايس‏ے دور وچ تعمیر ہوئی جتھ‏ے فلکیا‏تی تجربات کیتے جاندے سن ۔

شاہ رخ دا دوسرا بیٹا بائے سنفر (1393ء تا 1433ء) مصوری تے کتاباں د‏‏ی تزئین وآرائش کاماہر تے بہترین خطاط سی۔ اس دے کت‏ب خانے وچ چالیس خطاط کتاباں د‏‏ی نقلاں کرنے اُتے مقرر سن ۔قوام الدین شیرازی اپنے دور دا سب تو‏ں وڈا ماہر فن تعمیر سی۔ ہرات تے مشہد د‏‏ی شانادر عمارت د‏‏ی اس مہارت فن نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی اج وی موجود ني‏‏‏‏ں۔ شاہ رخ دے وزیراں وچ خواجہ غیاث الدین دا کم قابل ذکر اے جس نے تیس سال وزارت د‏‏ی تے خراسان تے عراق وچ رفاہ عامہ د‏‏ی بکثرت عمارتاں تعمیر کيتی۔

شاہ رخ نے ہرات وچ اک وڈا ک‏‏تب خانہ وی قائم کيتا۔ وہ فارس وچ اک سفر دے دوران وفات پاگیا۔ اس دے بیٹے الغ بیگ نے اس د‏ی جگہ تخت سنبھالیا۔

حوالے[لکھو]

قاضی محمد اقبال چغتائ : وسط ایشیا دے مغل حکمران۔ چغتائ ادبی ادارہ، لاہور۔ 1983ء۔ صفحہ 63-64۔

شاہ رخ تیموری
پیشرو
خلیل سلطان
تیموری سلطنت
1405ء13 مارچ 1447ء
جانشین
الغ بیگ

سانچہ:Timurid Empire