قازق لوک

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا قازق)
جاؤ: پاندھ, کھوج
قازق لوک
Қазақтар
Qazaqtar
قازاقتار
وڈی گنتی والے علاقے
 قازقستان 11,244,547 (2014)[1]
 چین 1,500,000[2]
 ازبکستان 800,000[3]
 روس 647,732[4]
 افغانستان 440,000
 منگولیا 201,526[5]
 کرغیزستان 33,200[6]
 امریکہ 24,636[7]
 ترکی 10,000[8]
 کینیڈا 9,600[9]
 ایران 3,000 - 4,000 to 15,000[10][11]
 یوکرین 5,526[12]
 متحدہ عرب امارات 5,000[13]
 چیک جمہوریہ 4,821[14]
 آسٹریا 1,685[15]
 بیلاروس 1,355[16]
 جرمنی 1,000[17]
بولیاں
قازق بولی
مذہب
اکثریت اسلام سنی, اقلیت تانگری ازم,[2][4][18][19][20] تے عیسائیت[21]
متعلقہ نسلی ٹولیاں
کرغیز لوک, قراقل پاک لوک, نوغائی
ہور ترک لوک

قازق قازقستان دے لوکاں نوں آکھیا جاندا اے ، قازق قازقستان ۔ چین ، روس تے منگولیا چ وسدے نیں ۔ قازقاں دی بولی نوں قازق بولی آکھیا باندا اے جہڑی اک ترک بولی اے جیہڑی قازقستان چ بولی جاندی اے ایدے بولن والیاں دی گنتی 12 ملین جاں 1 کروڑ 20 لکھ اے۔

چین دے سنکیانگ صوبے وچ اک قازق ٹبر

قازق وچکار ایشیا دے شمالی حصے وچّ وسن والے اک ترک بولیاں ٹبر دی بولی بولن والے لوکاں دا نام ہے ۔ قازقستان بوہتی آبادی اس نسل دی ہے ، حالانکہ قازق لوک بہت سارے ہور دیساں وچّ وی ملدے ہن ، جویں کہ ازبکستان ، منگولیا ، روس اتے چین دے شنجیانگ صوبے وچّ ۔ دنیا بھر وچّ 1.3 اتے لے کے 1.5 کروڑ قازق لوک ہن اتے ایہناں وچوں زیادہتر دی ماں بولی قازق بولی ہے ۔ قازق لوک بہت ساری پرانے ترکی قبیلےآں دی اولاد ہن ، جویں کہ ارگن لوک ، خزر لوک ، قارلوق لوک، قپچاق لوک اتے کومین لوک۔ منیا جاندا ہے کہ ایہناں وچّ کجھ حد تکّ وچکار ایشیا دی کجھ ایرانی بولیاں بولن والے قبیلے ( جویں کہ ساکا، سکیتھی لوک اتے سرمتی لوک ) وی شامل ہو گئے ۔ قازق لوک سائبیریا توں لے کے کالا سمندر تکّ پھیلے ہوئے سن اتے جدوں اس علاقے وچّ ترک - منگول لوکاں دا راج چلیا تدّ وی اوہ وچکار ایشیا وچّ ہی بسے رہے ۔

اک قازق ویاہ مسجد وچ

ناں ماخذ[لکھو]

اتہاسکاراں وچّ قازق نام دے سروت نوں لے کے اختلاف ہے ۔ کجھ کہندے ہن کہ ایہہ ترک بولیاں دے قز شبد توں آؤندا ہے جسدا مطلبّ گھمکڑ ہے ، کیونکہ قازق لوک ستیپی علاقے دے خانہ بدوش سن ۔ ہور ودوان کہندے ہن کہ ایہہ منگول بولی دے خسک شبد توں آیا جو سامان ڈھون لئی اک پہیے والی گڈی ہندی ہے اتے جسدا استعمال قازق لوک گیاہستان (سٹیپ) اتے جگہ توں جگہ جاندے ہوئے کیتا کردے سن ۔ تیجی رائے ایہہ ہے کہ ایہہ پرانے ترکی شبد قزگاک توں آیا ہے ، جسدا مطلبّ ہے بٹورنا جاں ملنا ، یعنی قزگاک اوہ بندہ ہویا جو اپنا فائدہ اتے منافع ڈھونڈھے ۔ ۔[22][23][24]

جنٹک جڑاں اتے روپ - رنگ[لکھو]

قازق لوک دیکھن وچّ منگول دکھدے ہن لیکن ایہناں وچّ ہلکہ یورپی اثر وی دسدا ہے ۔ ایہناں وچوں زیادہتر دے بال کالے اتے اکھاں خاکی ہندیاں ہن ، حالانکہ نیلی - ہری اکھاں والے اتے لال - بھورے والاں والے وی کدے - کدے نظر آؤندے ہن ۔ ایہناں دا رنگ گورا جاں ہلکہ گندمی ہندا ہے ۔

جنٹک نظریئے نال 55 ٪ قازقاں دا نسلی گروہ (ہیپلو گروپ) ایشیائی ہے ، جس وچّ ہیپلو گروپ ڈی ، سی ، جی اتے زیڈ 36.2 ٪ ہن ، اے اتے ایف 6.9 ٪ ہن اتے ہور ایشیائی ہیپلو گروپ 11.9 ٪ ہن ۔ 41 ٪ قازقاں دا ہیپلو گروپ لہندے یوریشیا توں ہے ، جس وچّ ایچ ( 14.1 ٪ ) , دے ( 2.6 ٪ ) , جے ( 3.6 ٪ ) , ٹی ( 5.5 ٪ ) , یُو5 ( 3 ٪ ) اتے ہور گروپ ( 12.2 ٪ ) شامل ہن ۔

مذہب[لکھو]

قازق لوک زیادہتر سنی اسلام دے ساتھی ہندے ہن ۔ بہت سارے قازق اپنے اسلام توں پہلاں دے دھرم دے تتواں نوں وی اپنے جیون وچّ شامل کردے ہن ۔ ایہناں وچّ نظر ، تسبیح اتیؤجھاواں ( جنہاں نوں بکھسی کیہا جاندا ہے ) دیاں پرتھاواں شامل ہن ۔[25]

آبادی[لکھو]

قازقستان دی آبادی وچ قازق
1897 1911 1926 1939 1959 1970 1979 1989 1999 2009
73.9% 60.8% 59.5% 38.0% 30.0% 32.6% 36.0% 39.7% 53.4% 63.1%

قازق تریخی آبادی: [26]

سال آبادی
1600 1,200,000?
1900 2 million? (1,5-3 million)
1939 4,000,000?
1970 6,500,000?
2013 13,600,000

اقلیتی آبادی[لکھو]

روس[لکھو]

روس زیادہ تر قازق روس دی قازقستان نال لگدی سرحد دے علاقےآں وچ رہندے نیں :-

روس دی قازق آبادی[27]
national censuses data
1939 % 1959 % 1970 % 1979 % 1989 % 2002 %
356 646 0.33 382 431 0.33 477 820 0.37 518 060 0.38 635 865 0.43 653 962 0.45

منگولیا[لکھو]

منگولیا دی قازق آبادی[28]
national censuses data
1956 % 1963 % 1969 % 1979 % 1989 % 2000 % 2010[5] %
36,729 4.34 47,735 4.69 62,812 5.29 84,305 5.48 120,506 6.06 102,983 4.35 101,526 3.69

چین[لکھو]

ازبکستان[لکھو]

قازق لوک

مورتاں[لکھو]


ایہ وی ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Агентство Республики Казахстан по статистике. Этнодемографический сборник Республики Казахстан 2014.
  2. 2.0 2.1 Census 2000 counts 1.25 mln Kazakhs The Kazak Ethnic Group, later the Kazakh population had higher birth rate, but some assimilation processes were present too. Estimatians made after the 2000 Census claim Kazakh population share growth (was 0.104% in 2000), but even if this share value was preserved at 0.104% level it would be no less than 1.4 mln in 2008 سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "China" defined multiple times with different content
  3. Kazakh population share was constant at 4.1% in 1959–1989, CIA estimates this share declined to 3% in 1996. Official Uzbekistan estimation (E. Yu. Sadovskaya "Migration in Kazakhstan in the beginning of the 21st century: main tendentions and perspectives" ISBN 978-9965-593-01-7) in 1999 was 940,600 Kazakhs or 3.8% of total population. If Kazakh population share was stable at about 4.1% (not taking into account the massive repatriation of ethnic Kazakhs (Oralman) to Kazakhstan estimated over 0.6 mln) and the Uzbekistan population in the middle of 2008سانچہ:Dead link was 27.3 mln, the Kazakh population would be 1.1 mln. Using the CIA estimate of the share of Kazakhs (3%), the total Kazakh population in Uzbekistan would be 0.8 mln
  4. 4.0 4.1 Russia National Census 2010
  5. 5.0 5.1 Mongolia National Census 2010 Provision Results. National Statistical Office of Mongolia سانچہ:Webarchive (in Mongolian.)
  6. In 2009 National Statistical Committee of Kyrgyzstan. National Census 2009 سانچہ:Webarchive
  7. "Place of birth for the foreign-born population in the United States, Universe: Foreign-born population excluding population born at sea, 2014 American Community Survey 5-Year Estimates". United States Census Bureau. http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_11_5YR_B05006&prodType=table. Retrieved on 16 July 2013. 
  8. "Казахское общество Турции готово стать объединительным мостом в крепнущей дружбе двух братских народов - лидер общины Камиль Джезер". http://www.inform.kz/rus/article/2207298. Retrieved on 18 March 2015. 
  9. "2011 National Household Survey: Data tables". http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=0&PID=105411&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF. Retrieved on 16 July 2013. 
  10. "Êàçàõè "ÿäåðíîãî" Èðàíà". http://news.iran.ru/news/32852/. Retrieved on 18 March 2015. 
  11. ""Казахи доказали, что являются неотъемлемой частью иранского общества и могут служить одним из мостов, связующих две страны" - представитель диаспоры Тойжан Бабык". http://www.inform.kz/rus/article/2250506. Retrieved on 18 March 2015. 
  12. Ukrainian population census 2001 سانچہ:Webarchive: Distribution of population by nationality. Retrieved on 23 April 2009 سانچہ:Dead linkسانچہ:Cbignore
  13. "UAE´s population – by nationality". BQ Magazine. 12 April 2015. http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality. Retrieved on 12 July 2015. 
  14. "Number of foreigners". Czech Statistical Office. https://www.czso.cz/csu/cizinci/number-of-foreigners-data#rok. Retrieved on 2015-07-22. 
  15. Statistik Austria. "STATISTIK AUSTRIA - Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit und Geburtsland". http://www.statistik.at/web_de/statistiken/bevoelkerung/bevoelkerungsstruktur/bevoelkerung_nach_staatsangehoerigkeit_geburtsland/. Retrieved on 18 March 2015. 
  16. population census 2009 سانچہ:Webarchive: National composition of the population.
  17. "Kasachische Diaspora in Deutschland. Botschaft der Republik Kasachstan in der Bundesrepublik Deutschland". http://www.botschaft-kaz.de/de/index.php?option=com_content&view=article&id=24&Itemid=35/. 
  18. Kazakhstan population census 2009
  19. "Religion and expressive culture – Kazakhs". Everyculture.com. http://www.everyculture.com/Russia-Eurasia-China/Kazakhs-Religion-and-Expressive-Culture.html. Retrieved on 5 February 2012. 
  20. "Chapter 1: Religious Affiliation". The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. August 9, 2012. Retrieved 4 September 2013
  21. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے 2009_Census لئی۔
  22. Olcott, Martha Brill, The Kazakhs, Hoover Press, 1995, p. 4, ISBN 978-0-8179-9351-1. Retrieved on 7 اپریل 2009
  23. Grodekov, Nikolaĭ Ivanovich. Kirgizy i Karakirgizy Syr-Dar'inskoi oblasti, vol. 1, Tashkent: Iuridicheskii byt, 1889, p. 1
  24. Yudin, Veniamin P. Tsentralnaya Aziya v 14-18 vekah glazami vostokoveda, Almaty: Dajk-Press, 2001, ISBN 978-9965-441-39-4
  25. Mongolian music, dance, and oral narrative, Carole Pegg, University of Washington Press, 2001, ISBN 978-0-295-98030-0, ... Although Kazakhs in Bayan Olgii aimag were Muslim prior to the communist revolution, Kazakh shamans (baksy) cured illnesses by miming their journeys to the spirit world and accompanying themselves with a staff ...
  26. rjgg.org/index.php/RJGGRE/article/download/129/146 Этногенез казахов с точки зрения популяционной генетики
  27. "Ethnic composition of Russia (national censuses)". Demoscope.ru. 27 May 2007. http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nation.php. Retrieved on 5 February 2012. 
  28. "Монгол улсын ястангуудын тоо, байршилд гарч буй өөрчлөлтyyдийн асуудалд" М.Баянтөр, Г.Нямдаваа, З.Баярмаа pp.57–70 سانچہ:Webarchive

سانچہ:قازقستان