ویاہ دیاں قسماں

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

دنیا وچ ویاہ دیاں وکھ-وکھ قسماں رائج ہن۔ پروار سماج دی مڈھلی اکائی اے۔ پروار دا مکھ کم اولاد پیدا کرنا اے۔ ایہہ منیا جاندا اے کہ پروار دے وادھے لئی ویاہ ضروری اے تاں ہی پروار دی جاری ہوند قایم رہِ سکدی اے۔ ہر دھرم وچ ویاہ دی اہمیت وکھری اے جویں ہندو دھرم وچ ویاہ نوں شیو پاروتی دا میل، سکھ دھرم وچ روح تے پرماتما دا میل منیا جاندا اے۔ ویاہ رسماں-ریتاں، پریواراں دے ملورتن، پروار دی جاری ہوند قایم کرن دا زریعہ وی اے۔ پنجابی سبھیاچار دے بنیاد تے پنجاب وچ ویاہ دیاں بہت قسماں ہن۔[1]

ویاہ دیاں قسماں[لکھو]

پن دا ویاہ[لکھو]

ایہہ ویاہ دی عام قسم اے۔ عزت دار گھرانے پن دا ویاہ ہی کرواؤندے ہن۔ اس وچ کنیا دان دتا جاندا اے۔ ویاہ ویلے ایہہ دھیان رکھیا جاندا اے کہ لڑکا-لڑکی اک جات دے ہون۔ ویاہ ویلے گوتاں دا خاص دھیان رکھیا جاندا اے۔ سامان گوتاں وچ ویاہ نہیں ہندے۔ دوہاں پاسیوں پیوں ماں، دادا-دادی اتے نانا-نانی دا آپس وچ کوئی گوت نہیں ملنا چاہیدا۔ رشتے پنڈوں باہر ہندے ہن۔ اس ونگی دے ویاہ وچ باقائدہ برات آؤندی اے، آنند کم جاں پھیرے ہندے ہن۔ لڑکی والیاں ولوں داج دتا جاندا اے تے ڈولی توری جاندی اے۔ پن دا ویاہ سبھ توں اتم ویاہ دی ونگی منیا جاندا اے۔ ایہہ اک مکمل ورتارا اے۔

وٹے دا ویاہ[لکھو]

وٹے دا ویاہ اجیہی قسم اے جس وچ پتی دی بھین جاں کسے ہور نیڑلے رشتے دار دی لڑکی دا ویاہ بیوی دے بھرا جاں کسے ہور میمبر نال کروایا جاندا اے جو اسدا نزدیکی ہووے۔اس طرحاں پتی نوں اپنی بیوی دے بدلے وچ اک لڑکی اپنی بیوی دے پروار نوں دینی پیدی اے۔ پنجاب وچ ویاہ دی ایہہ قسم کئی جاتاں وچ پائی جاندی اے۔ گزر جات وچ ویاہ دی ایہہ قسم عامَ پرچلت اے۔[2]

مل دا ویاہ[لکھو]

ویاہ دی اس قسم وچ لڑکے والے لڑکی والیاں نوں پیسے دے کے لڑکی خرید لیدے ہن یعنی منڈے والے کڑی دے ماں-باپ نوں پیسے دے کے لاڑی گھر لے کے آؤندے ہن۔ ویاہ دی ایہہ قسم زیادہ تر چھوٹیاں جاتاں وچ پائی جاندی اے۔ اس طرحاں دا ویاہ جٹاں وچ وی ہندا اے۔ جو معاشی پکھوں کمزور ہندے ہن جاں پھر منڈا وڈیری عمر دا ہووے اوہ وی ملّ دا ویاہ کردے ہن۔ اس ویاہ دے ہور وی کارن ہن جویں لڑکیاں دے مکاولے لڑکیاں دی گنتی گھٹ ہووے۔ پرانے دور وچ ویاہ آدواسیاں وچ معاشی سمسیاواں دور کرن دا اک زریعہ سی۔ایہناں وچ ویاہ کوئی مذہبی جاں سماجی رسم نہیں سگوں صرف اک ٹھیکہ سی۔ کیونکِہ اوہناں وچ کڑیاں کم کردیاں سن جس کارن معیشت وچ سدھار ہندا سی۔ ملّ دا ویاہ اج وی پرچلت قسم اے۔

کرت ولوں ویاہ[لکھو]

اس قسم دا ویاہ زیادہ تر اوہناں لوکاں وچ کیتا جاندا اے جو ملّ دا ویاہ نہیں کروا سکدے۔ اس وچ لڑکے نوں لڑکی دے گھر جا کے کجھ مقررہ ویلے تک کم کرنا پیدا اے۔ اس کم نال کنیا دا ملّ دتا جاندا اے۔ مقررہ ویلے توں بعد لڑکا لڑکی دا ویاہ کر دتا جاندا اے۔ اج دے ویلے وچ ایہہ قسم رائج نہیں اے۔

کریوا[لکھو]

ویاہ دی ایہہ پرتھا پنجاب دے اتے ہریانے دے جٹاں وچ بہت زیادہ پائی جاندی اے۔ اس وچ عورت اتے مرد دا باقائدہ ویاہ نہیں ہندا۔ کوئی ضرورت مند عورت آپے جاں کسے رشتیدار وچولے راہی آدمی نال تعلق قایم کر لیندی اے کسے گھر وچ کوئی پونّ دا ساتھ نہ جڑے، وڈی عمر ہو جان کارن ساک نہ ہووے جاں پہلی عورت مر گئی ہووے تاں اجیہے لوکی اجیہے ویاہ کرواؤندے ہن ۔ ایہہ راجپوت تے جٹّ قبیلیاں وچ پرچلت اے ۔براہمن پریواراں وچ اس نوں ٹھیک نہیں سمجھیا جاندا ۔ خیال کیتا جاندا اے کہ ویاہ دی ایہہ ونگی صرف پنجابی سبھیاچار دی ہی اے ۔ سنسکرت سروتا وچ اجیہے ویاہ دا کوئی ذکر نہیں ملدا ۔ لوکدھارا وچ جٹّ تے بانیاں پریواراں دے حوالےآں وچ اس دا ذکر ملدا اے :

جٹی ہووا ہور کرلاں

میری چندری دی جات کریاڑی۔

چادر پانی[لکھو]

ویاہ دی اک تکنیک، جس وچ ویاہ دے بندھن وچ بجھن والے جوڑے نوں کول-کول بٹھا کے، اپر چادر پا دتی جاندی اے۔ بیواہ عورت دا پنر ویاہ اس تکنیک ولوں کیتا جاندا اے۔ پہلاں پنجاب دے نال نال پورے بھارت وچ کئی اجہیاں بال بنوجواناں ویکھن نوں ملدیاں سن جنھاں اپنے پتی دی شکل وی ویکھی نہیں ہندی سی پر ساری عمر رنڈیپے وچ لنگھا دندیاں سن۔ ہن نویں سماجی حالات اتے سرکاری قانون عورتاں دے انکول ہو کے وچر راے ہن۔ پنر ویاہ دی ریت لگبھگ سارے ہی سماجی طبقےآں وچ مقبول ہو رہی اے جسدے چلدیا بنوجواناں دے ویاہ اوہناں دی مرضی دے مطابق پتی دے پروار وچ ہی کر دتا جاندا اے۔ مرضی نہ پچھے جان دی صورتَ وچ کوئی اک دھر ودھیکی دی شکار ہو جاندی سی۔ اس قسم دے ویاہ وچ پتی دا بھرا نہ ہون دی صورتَ وچ باہری پروار وچ پنر ویاہ کیتا جاندا اے۔ چادر دی رسم سارے بھائیچارے اتے پنچائت دی حاضری وچ ہی کیتی جاندی اے۔ اس رسم وچ ویاہ دی مکھ رسم آنند کم نہیں نبھائی جاندی۔ جس انسان نال بیواہ دا ویاہ ہونا ہندا اے اوہ سبھ دے ساہمنے چٹی چادر نوں جسدیاں چارے کنیاں پیلے رنگ نال رنگیاں ہون بیواہ دے سر اپر دے کے اسدیاں باہاں وچ ونگاں پاؤندا اے۔ ہندواں وچ اس رسم ویلے پنڈت نوں بلایاں جاندا اے جو منتراں دا اچارن کردا اے۔ سکھ دھرم نال متعلق پروار ایہہ رسم کئی وار گرُ گرنتھ صاحب دی حضوری وچ کردے ہن۔

پیار ویاہ[لکھو]

اج دے ویلے وچ پیار ویاہ کافی پرچلت ہو رہا اے۔ پیار ویاہ توں مطلب اس قسم توں اے جدوں منڈا اتے کڑی ویاہ توں پہلاں اک دوجے نوں جاندے ہندے ہن اتے اوہناں وچ پیار پے جاندا اے جس اپرنت اوہ ویاہ کروا لیدے ہن۔ پہلاں ایہہ قسم مغربی دیساں وچ ہی پرچلت سی پر اجکل بھارت وچ وی اس نوں سویکاریا جان لگ پیا اے۔ پر اسنوں اجے وی سارے سماج ولوں مانتا حاصل نہیں ہوئی اے۔ بہت لوک اجے وی اسدے خلاف ہن۔[3]

پرتاوی ویاہ[لکھو]

پرتاوی ویاہ توں مطلب ویاہ توں پہلاں منڈے نوں پرکھیا جاندا سی۔ اسدی پرکھ اسدی جسمانی ، عقل اتے چلاکی دی بنیاد اتے کیتی جاندی سی۔ جیکر منڈا پرکھ وچ پورا اتردا سی تاں اسدا ویاہ اپنی کڑی نال کر دتا جاندا سی۔ پرانے ہندو سماج وچ ایہہ پرتھا پرچلت سی۔[4]

اپہرن ویاہ[لکھو]

ایہہ ویاہ دی اجیہی قسم اے جس وچ منڈے ولوں کڑی نوں زبردستی چکّ کے ویاہ کروا لیا جاندا اے۔ ویاہ دی ایہہ قسم زیادہ قبیلیاں وچ پائی جاندی سی۔ جتھے اک دوجے نوں اپنی طاقت دکھاؤن لئی اجیہا کیتا جاندا سی۔

ہورویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. سوہندر سنگھ ونججارا بیدی. "پنجاب دی لوکدھارا". 
  2. شوندرجیت کور. "سماج سائنس دے مول تجزیہ". pp. 473. 
  3. شوندرجیت کور. "سماج سائنس دے مول تجزیہ". pp. 474. 
  4. شوندرجیت کور. "سماج سائنس دے مول تجزیہ". pp. 472. 

باہرلےجوڑ[لکھو]

حوالے[لکھو]