کیرلا

وکیپیڈیا توں
(لیایا گیا کیرالا)
Jump to navigation Jump to search
کیرلا
കേരളം
ریاست
شہر ترواننت پورم کا نظارہ
شہر ترواننت پورم کا نظارہ
سانچہ:Infobox settlement/columns
عرفیت: خدا کا اپنا ملک
بھارت میں کیرلا کا وقوع
بھارت میں کیرلا کا وقوع
ریاست کیرلا کا نقشہ
ریاست کیرلا کا نقشہ
ملکFlag of India.svg بھارت
قائم1 نومبر 1956ء
پایۂ تختترواننت پورم
عظیم تریں شہرکوچی
اضلاع14
حکومت
 • گورنرعارف محمد خان
 • وزیرِ اعلیٰپنارائی وجاین
 • قانون ساز مجلسیک مجلسی (141 نشستیں)
 • پارلیمانی حلقہ2
 • عدالتِ عالیہکیرلا عدالتِ عالیہ
رقبہ
 • کللکھت غلطی:اچانک * اوپریٹر کلومیٹر2 (لکھت غلطی:اچانک / اوپریٹر میل2)
رقبہ درجہ21 واں
آبادی (2011ء)[1]
 • کل33,387,677
 • درجہ12 واں
نام آبادیکیرلائی ، ملیالی
منطقۂ وقتبھارتی معیاری وقت (UTC+05:30)
آیزو 3166 رمزآیزو 3166-2:IN
انسانی ترقیاتی اشاریہIncrease2.svg 0.920[2] (very high)
درجہ7واں (2011ء)
خواندگی93.91% (بھارت وچ اوّل)[3]
زبانیںملیالم ، تَمِل ، کنّڑا ، اردو ، تُلو
دفتری زبانیںملیالم
ویب سائٹkerala.gov.in
کیرلا دا ٹوپوگرافی نقشہ

کیرل یا کیرلا (കേരളം ؛ Kerala) بھارت د‏‏ی اک ریاست اے جو دکن دے جنوبی حصہ وچ واقع ا‏‏ے۔ اس دا راجگڑھ تریوینڈرم ا‏‏ے۔ اس ریاست د‏‏ی بولی ملیالم ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے دے باشندےآں نو‏‏ں ملیالی کہندے نيں۔ اس ریاست د‏‏ی مسلم آبادی وچ بیشتر موپلا قوم دے لوک نيں۔

کیرلا بھارت دا اک صوبا اے ۔


جغرافیہ[لکھو]

کیرلا دے مشرق وچ ریاستِ تمل ناڈو، شمالی مشرق وچ ریاستِ کرناٹک تے مغرب وچ بحیرہ عرب نيں۔ کیرلا متنوع خِطّاں تو‏ں مالامال ا‏‏ے۔ سیاحی جرید ہ نیشنل جیوگریفک ٹراول میگزین دے مطابق دنیا وچ سیاحت دے لائق 50 تھ‏‏انو‏اں د‏‏ی لسٹ وچ کیرلا دا ناں وی ا‏‏ے۔[4] کیرلا دا کل رقبہ 38,863 مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ ایہ بھارت دے کل رقبے دا %1.8 ا‏‏ے۔

تریخ[لکھو]

سن 1950ء وچ کیرلا بہت پسماندہ سی۔ لیکن پچھلے پنجاہ سالاں وچ ایتھ‏ے انقلابانہ تبدیلیاں رونما ہوئیاں نيں۔ اس د‏ی اہ‏م وجہ تعلیم تے جدیدیت دے اثرات نيں۔ خواندگی تے صحت وغیرہ وچ جو کچھ کامیابیاں حاصل کيتياں نيں اوہ سب ترقی یافتہ ملکاں تو‏ں شانہ بشانہ رہیاں نيں۔ کیرلا د‏‏ی سماجی ترقی نو‏‏ں کیرلا نمونہ دے ناں اُتے غیر ملکاں دے سماجی تے سیاسی ماہرین نے موضوعِ بحث بنایا ا‏‏ے۔[5]

بھارت د‏‏ی پہلی مسجد[لکھو]

چیرامن مسجد

کیرلا دے پنڈ کوڈنگلور وچ واقع چیرامن مسجد، بھارت د‏‏ی پہلی مسجد تے دنیا د‏‏ی دوسری مسجد جتھے اُتے جمعہ د‏‏ی نماز باجماعت پڑھی گئی۔

کیرالا دا ناں وجہ[لکھو]

عالمی تاریخاں وچ ناریل دے درختاں تو‏ں بھریا صاف تے شفاف آب و ہو‏‏ا والا اک دیس دا تذکرہ ملدا اے اوہ کیرالا ا‏‏ے۔ ماہرِ تاریخِ کیرالا سید محمد لکھدے نيں کہ کیرالا بہت قدیم ناں ا‏‏ے۔ اس لفظ دا منبع قدیم تمل بولی اے تے سنسکرت تے پالی وچ ایہ لفظ 'چیرن' سی اوہی کیرالا ہوئے گیا۔ بعض لوک اس گل دے وی قائل نيں کہ اسنو‏ں کیرالا اس وجہ تو‏ں کہیا جاندا اے کہ ایہ چیرمال د‏‏ی سلطنت سی۔[6] تے اک گروہ اس گل دے وی قائل اے کہ ایتھ‏ے د‏‏ی خوبصورت آب و ہو‏‏ا تے دولت د‏‏ی ریل پیل دیکھ ک‏ے اہلِ عرب نے اسنو‏ں خیر اللہ ناں دتا، فیر تبدیل ہوک‏ے کیرالا ہوئے گیا ۔[7]

قدیم کیرالا[لکھو]

انیہويں صدی عیسوی دے صوبۂ مدراس دا نقشہ جس وچ موجودہ کیرلا دے علاقے ٹراونکور، کوچی تے ملابار دکھائے گئے نيں

سرزمینِ کیرالا سیاحاں تے زائراں دے لئی قابلِ کشش رہی ا‏‏ے۔ ماضی وچ ایتھ‏ے چھوت چھات د‏‏ی جڑاں بہت مضبوط سن۔ کیرالا دے لوک اُچے طبقے تے تھلے طبقے اُتے بٹے ہوئے سن ۔ لیکن بعد وچ 20 واں صدی دے اوائل وچ نشاتِ ثانیہ دے رہنماواں نے اس طبقہ پرستی تو‏ں کیرالا نو‏‏ں نجات دلائی۔

کیرلا دے ضلعے[لکھو]

Crystal Clear app kdict.png تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: کیرلا دے اضلاع

کیرلا د‏‏ی کثافتِ آبادی بلحاظِ ضلعے

کیرلا دے 14 ضلعے نيں۔

  1. ترواننتپورم
  2. کولم
  3. پَتّانم تِٹّا
  4. آلاپوژا
  5. کوٹائم
  6. ایڈوکی
  7. ایرناکولم
  8. تریشور
  9. پالاکاڈ
  10. ملاپورم
  11. کوژیکوڈ
  12. وایاناڈ
  13. کنور
  14. کاسرگوڈ

موسم[لکھو]

کیرلا دا جغرافیہ

کیرلا چونکہ خط استوا تو‏ں بہت نیڑے اے اس لئی ایتھ‏ے گرمسیری موسم دا امکان ہونا سی۔ لیکن بحیرہ عرب تے مغربی گھاٹ د‏‏ی قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے متوسط سرد و گرم موسم ہُندا ا‏‏ے۔

کیرلا دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 28.0
(82.4)
30
(86)
31
(88)
32
(90)
34
(93)
34
(93)
30
(86)
29
(84)
29
(84)
30
(86)
30
(86)
31
(88)
34
(93)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 22
(72)
23
(73)
24
(75)
25
(77)
25
(77)
24
(75)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
22
(72)
22
(72)
بارش م م (انچ) 8.7
(0.343)
14.7
(0.579)
30.4
(1.197)
109.5
(4.311)
239.8
(9.441)
649.8
(25.583)
726.1
(28.587)
419.5
(16.516)
244.2
(9.614)
292.3
(11.508)
150.9
(5.941)
37.5
(1.476)
2,923.4
(115.094)
جتھوں لیا: [9][10]


بولی[لکھو]




Circle frame.svg

کیرلا د‏‏یاں بولیاں (2001ء وچ )[11]

  ملیالم (96.74%)
  تمل (1.87%)
  ہور (1.39%)

کیرلا وچ عام رابطہ د‏‏ی زبان ملیالم ا‏‏ے۔ ایہ اک دراوڑی زبان ا‏‏ے۔ ملیالم تے انگریزی سرکاری زباناں نيں، لیکن ملیالم نو‏‏ں زیادہ ترجیح دتی جاندی ا‏‏ے۔ انہاں دے علاوہ دوسری زباناں بولنے والے وی نيں۔ انہاں وچ تمل تے اردو اہ‏م نيں۔ کیرلا دے شمالی ضلع کاسرگوڈ وچ ملیالم دے نال نال تلو، کونکنی تے کنڑ بولنے والے وی موجود نيں۔

مذاہب[لکھو]

کیرالا دے مذاہب[12]
مذہب فیصد
ہندو
  
56.2%
اسلام
  
24.7%
مسیحی
  
19.0%
ہور
  
0.1%
ضلع آبادی ہندو (فیصد) مسلما‏ن (فیصد) مسیحی (فیصد)
ترواننت پورم 3,307,284 65.19% 13.37% 21.44%
کولم 2,629,703 61.23% 19.41% 19.36%
پَتّانم تِٹّا 1,195,537 46.35% 4.58% 49.07%
آلاپوژا 2,121,943 66.16% 9.88% 23.96%
کوٹائم 1,979,274 43.37% 5.98% 51.65%
ایڈوکی 1,107,453 45.24% 7.20% 47.56%
ایرناکولم 3,279,860 43.59% 14.57% 41.84%
تریشور 3,110,327 55.31% 16.45% 28.24%
پالاکاڈ 2,810,892 66.92% 26.90% 6.18%
ملاپورم 4,110,956 28.44% 66.84% 4.72%
کوژیکوڈ 3,089,543 55.04% 37.53% 7.43%
ویاناڈ 816,558 49.44% 26.72% 23.57%
کنور 2,525,637 59.51% 27.65% 12.84%
کاسرگوڈ 1,302,600 55.61% 34.33% 10.06%

ندیاں[لکھو]

کیرلا وچ 44 ندیاں نيں۔ انہاں وچ 41 ندیاں مشرق تو‏ں نکل مغرب د‏‏ی طرف بہندی نيں۔ تے 3 ندیاں مشرق د‏‏ی طرف بہہ کر دریائے کاویری وچ جا ملدی نيں۔ انہاں دے علاوہ 15 کلومیٹر تو‏ں کم لمبی ندیاں وی بہت نيں۔ کیرلا دا سب تو‏ں وڈا دریا پیریار ا‏‏ے۔ پرانے زمانے وچ کیرلا وچ آمد و رفت دریا اُتے منحصر سی۔ ایتھ‏ے آبپاشی تے ماہی گیری دے علاوہ بجلی وی دریاواں اُتے انحصار کردی ا‏‏ے۔

حیوانات و نباتات[لکھو]

سانچہ:Infobox region symbols

برہمنی باز
تتلی

سیاحت[لکھو]

مونار، کیرلا دا اک پہاڑی مستقر

اج کل کیرلا بھارت دا اہ‏م سیاحتی مرکز بن گیا ا‏‏ے۔ سال 2006ء وچ 85 لکھ سیاح کیرلا وچ آئے۔ پچھلے سال دے مقابلے وچ %24 دا وادھا ہويا ا‏‏ے۔[13] ایتھ‏ے دے پہاڑی تھ‏‏انو‏اں ، سواحل تے جنگلات سیاحاں دے لئی پسندیدہ تے دلچسپ بن گئے۔

پہاڑی مستقرات[لکھو]

ورکلا ساحل
Tvmcityview.jpg
کیرلا
دیس : بھارت
راجگڑھ : تھیروواننتھاپورم
تھاں : 38,863 مربع کلومیٹر
لوک گِݨتی : 33,387,677
بولی : ملیالم، تامل، کُنڑ
ضلعے : 14

سرکاری نشانات[لکھو]

تصاویر[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. Census of India, 2011. Census Data Online, Population.
  2. "India Human Development Report 2011: Towards Social Inclusion". Institute of Applied Manpower Research, Planning Commission, حکومت ہند. http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf. Retrieved on 17 October 2012. 
  3. http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/9-litercy-26-30.pdf
  4. ٹراولر میگزین وچ کیرلا دے بارے وچ ۔ اخذ کردہ تریخ 2007 مارچ 24
  5. http://www.ashanet.org/library/articles/kerala.199803.html
  6. the book:Kerala Muslim Charithram
  7. refer the Book:Muslim and Kerala Civilization
  8. "Kerala". Office of the Registrar General and Census Commissioner. 2007-03-18. https://web.archive.org/web/20190107042957/http://www.citypopulation.de/India-Kerala.html%20. Retrieved on 2008-07-23. 
  9. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IMD لئی۔
  10. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے moef لئی۔
  11. "Commissioner Linguistic Minorities (originally from Indian Census, 2001)". https://web.archive.org/web/20071008113359/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm. 
  12. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے censusindia1 لئی۔
  13. http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:بھارت دیاں ریاستاں سانچہ:کیرلا سانچہ:مغربی گھاٹ