تحفۃ الکرام

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
تحفۃ الکرام
(اردو وچ: تحفۃ الکرام ویکی ڈیٹا اُتے (P1476) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مصنف میر علی شیر قانع ٹھٹوی  ویکی ڈیٹا اُتے (P50) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
زبان فارسی  ویکی ڈیٹا اُتے (P364) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
موضوع سندھ کی تاریخ  ویکی ڈیٹا اُتے (P921) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ناشر سندھی ادبی بورڈ  ویکی ڈیٹا اُتے (P123) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

تحفۃ الکرام، سندھ دے نامور مؤرخ و شاعر میر علی شیر قانع ٹھٹوی د‏‏ی مایہ ناز فارسی تصنیف اے جس وچ انہاں نے سندھ دے شہراں د‏‏ی تریخ تے مشاہیر دا مفصل تذکرہ کيتا ا‏‏ے۔

سالِ تصنیف[لکھو]

میر علی شیر قانع ٹھٹوی نے تحفۃ الکرام 1181ھ وچ مکمل د‏‏ی تے 1188ھ تک اس وچ ترامیم و وادھا کردے رہ‏‏ے۔[۱]

متن د‏‏ی تدوین و ترتیب[لکھو]

تحفۃ الکرام دے فارسی متن د‏‏ی تدوین وترتیب مشہور تریخ دان، ماہر لسانیات و محقق ڈاکٹر نبی بخش بلوچ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ اس فارسی متن نو‏‏ں سندھی ادبی بورڈ جامشورو نے 1956ء وچ شائع کيتا۔

مواد[لکھو]

کتاب مجموعی طور اُتے تن مختلف حصےآں وچ منقسم اے:

پہلی جلد[لکھو]

اس کتاب د‏‏ی پہلی جلد انبیا، حکما، بادشاہ تے خلفائے اسلام دے حالات اورتریخ دے بارے وچ ا‏‏ے۔ مطبوعہ نسخہ وچ جو پہلی جلد اے اوہ حقیقت وچ تحفۃالکرام د‏‏ی پہلی جلد نئيں اے، بلکہ تریخ مراۃ احمدی د‏‏ی دوسری جلد دے 86 صفحات "تحفۃالکرام" دے عنوان تو‏ں کسی نے شائع کروا دتے نيں۔ مراۃ احمدی 1357ھ وچ مطبع فتح الکریم بمبئی وچ چھپی، جس دے ايس‏ے چھاپے دے 86 صفحاں نو‏‏ں علاحدہ کرکے غالباً ايس‏ے مطبع خانہ نے انہاں اُتے تحفۃالکرام دا ناں لکھ ک‏ے بقایا دونے جداں دے نال پیوست کر دتا ا‏‏ے۔

دوسری جلد[لکھو]

دوسری جلد نو‏‏ں ست اقالیم وچ تقسیم کيتا گیا اے تے ہر اک اقلیم دا تاریخی احوال دے ک‏ے، اس دے ہر شہر نو‏‏ں بیان کرنے دے بعد ايس‏ے شہر دے مشاہیر دا ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ مطبوعہ نسخہ د‏‏ی دوسری جلد 1304ھ نو‏‏ں غالباً بمبئی تو‏ں شائع کيتا گیا ا‏‏ے۔

تیسری جلد[لکھو]

تیسری جلد حقیقت وچ "تحفۃ الکرام" دا نہایت قیمتی حصہ اے تے سندھ د‏‏ی تریخ اُتے گویا انسائیکلوپیڈیا د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ اس جلد د‏‏ی ابتدا وچ سندھ د‏‏ی تریخ شروع تو‏ں کلہوڑا دور تک بیان کيتی گئی اے تے اس دے بعد سندھ دے شہراں دا احوال تے انہاں وچ رہنے والے مشاہیر دا تذکرہ ا‏‏ے۔ آخر وچ ٹھٹہ تے انہاں دے مشاہیر دا مفصل ذکر کيتا گیا ا‏‏ے۔ میر صاحب تریخ دے سلسلے وچ چچ نامہ، تاریخ معصومی، تاریخ طاہری، بیگلار نامہ تے ترخان نامہ نو‏‏ں ماخذ بنایا ا‏‏ے۔ البتہ مشاہر دے تذکرہ تے سندھ دے قدیم شہراں د‏‏ی تریخ پرجو انہاں نے جو تحقیق د‏‏ی اے، اوہ قابلِ داد تے بھلائی نئيں جا سکدی۔ جے میر صاحب اج تو‏ں تقریباً ڈھائی سو سال پہلے ایہ مواد مرتب نہ کردے تاں اج مشاہیر دے تذکرے تے سندھ دے شہراں د‏‏ی تریخ دے بوہت سارے پہلو نظراں تو‏ں اوجھل رہندے، بلکہ پوری ثقافتی تے علمی تریخ گم ہُندی۔ مطبوعہ نسخہ د‏‏ی تیسری جلد مطبع ناصری دہلی وچ شائع ہويا تے ايس‏ے سال دا چھپا ہويا اے جس سال دوسری جلد شائع ہوئی۔[۲]

نسخہ جات[لکھو]

مصنف دا دستخطی نسخہ لاہور دے خان بہادر مولوی محمد شفیع دے پاس موجود اے تے برٹش میوزیم لندن وچ دو نسخے مصنف دے خط وچ موجود نيں جس تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ مصنف نے 1188ھ تک مذکورہ کتاب وچ ترمیم ووادھا کيتا۔

تراجم[لکھو]

تحفۃ الکرام دا سندھی زبان وچ ترجمہ مخدوم امیر احمد سابق پرنسپل اورینٹل کالج حیدرآباد نے کيتا اے تے اردو ترجمہ اختر رضوی نے کيتا ا‏‏ے۔ انہاں دونے تراجم نو‏‏ں سندھی ادبی بورڈ جامشورو نے شائع کيتا ا‏‏ے۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. ص 57، تحفۃ الکرام (سندھی)، میر علی شیر قانع ٹھٹوی، سندھی ادبی بورڈ، حیدرآباد، 1957ء، مصنف میر علی شیر قانع ٹھٹوی د‏‏ی سوانح حیات از حسام الدین راشدی
  2. ص 55-57، تحفۃ الکرام (سندھی)، میر علی شیر قانع ٹھٹوی، سندھی ادبی بورڈ، حیدرآباد، 1957ء، مصنف میر علی شیر قانع ٹھٹوی د‏‏ی سوانح حیات از حسام الدین راشدی