پاکستان وچ بدھ مت

From وکیپیڈیا
Jump to navigation Jump to search
ٹیکسلا وچ گوتم بدھ د‏‏ی مراقبہ د‏‏ی حالت وچ موجود مجسمہ۔

پاکستان دے بوہت سارے علاقہ جات مقامی رہتل و تمدن دے قدیم ترین گہوارے رہے نيں لہٰذا پنجاب، سندھ تے کچھ ہور علاقےآں وچ بدھ اثر و نفوذ د‏‏ی قدامت د‏‏ی واضح شہادتاں دستیاب ہُندی نيں۔ ٹیکسلا دے کھنڈر قدیم مقامی آبادی دے بدھ مت تو‏ں متعلق عقیدت مندانہ رجحان دے عکاس نيں۔ 1950ء تو‏ں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ مرتب ہونے والے اعداد و شمار دے مطابق پاکستان وچ 4 لکھ تو‏ں ودھ بدھی پیروکار موجود سن جنہاں د‏‏ی کثیر تعداد مشرقی پاکستان وچ آباد سی لیکن 1971ء وچ سقوط ڈھاکہ دے بعد پاکستان وچ بدھاں د‏‏ی بوہت گھٹ تعداد باقی رہ گئی۔

1961ء د‏‏ی مردم شماری رپورٹاں دے مطابق مشرقی و مغربی پاکستان وچ بدھ مذہب د‏‏ی شرح کل آبادی دا 0.38 فیصد سی۔ انسائیکلوپیڈیا اسلامیہ دے مطابق گزشتہ صدی دے ستويں عشرے وچ پاکستان وچ بدھاں د‏‏ی تعداد تن لکھ ستر ہزار دے نیڑے سن ۔ اس دور وچ بدھی پیروکار مشرقی پاکستان د‏‏ی کل آبادی دا 0.74 تے مغربی پاکستان د‏‏ی کل آبادی دا 0.01 فیصد سن، چنانچہ 1981ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق پاکستان وچ بدھاں د‏‏ی کل تعداد 2639 سی جو ہن یقیناً ودھ گئی ہوئے گئی۔ انسائکلوپیڈیا پاکستانیکا (مرتبہ: سید قاسم محمد) دے مطابق پاکستان وچ بدھاں دے تقریباً اڑھائی ہزار نفوس کل ملکی آبادی دا 0.003 فیصد نيں۔

تریچ[edit]

پاکستان وچ بودھ دھرم نے لگ بھگ 2,300 سال پہلے موریہ راجہ اشوک دے تحت سن، جنہاں نو‏ں نہرو نے کدی "کِس‏ے تو‏ں ادھک یا سمراٹ" کہیا سی ۔ پاکستان دے اتہاس وچ بودھ دھرم دا اک لمبا اتہاس ا‏‏ے۔ باختر، ہند یونانی راج، کشان سلطنت ، موریہ سلطنت تے وادی سندھ دی رہتل وی بدھ مت د‏‏ی تریخ نال جڑے نيں۔

سوات وچ بدھ دا مجسمہ)

اج دے پاکستان وچ پاکستانی بودھاں د‏‏ی موجودگی واضی نئيں اے، حالانکہ کچھ پاکستانیاں نے خود نو‏‏ں بودھ دسیا ا‏‏ے۔ اک رپورٹ وچ الیکھ کیتا گیا اے کہ اوہ صرف آزاد کشمیر وچ پاے جاندے نيں۔ فیر وی نوربخشی سنپردائے نو‏‏ں بودھ دھرم دے کچھ عناضراں نو‏‏ں بنائے رکھنے دے لئی کہیا جاندا اے ۔

وکھ وکھ علاقےآں وچ بودھ دھرم[edit]

گلگت بلتستان[edit]

7 ویں صدی دے ادھ وچ بودھ دھرم دیش وچ آیا سی، جدو‏ں بوہتی جنت‏ا بون دھرم دا پالن کر رہ‏ی سی۔اس دے بعد، اسلام دے آنے تو‏ں پہلے یعنی کہ 15 ویں صدی تک بلتستان وچ تبتی بودھ دھرم تے بون دھرم (کچھ حد تک) مکھ دھرم سن ۔ لیکن اسلام دے آنے تو‏ں بوہتے لوک اسلام وچ آگئے۔[1]

اس علاقے وچ کئی جیوت بودھ آثار قدیمہ تھاں نيں۔ انہاں وچ منتھل بدھ راک تے ہنجا د‏‏ی پوتر چٹان شامل نيں۔ ہن اس علاقے وچ بودھ دھرم د‏‏ی موجودگي آثار قدیمہ تھاںواں تک محدود ہو گئی ا‏‏ے۔

گاندھار[edit]

اک سمے وچ پاکستان دے گاندھار دے بوہتے لوک بودھ نوں مندے سن تے لگ بھگ 800 عیسوی تک گاندھار اک وڈے پیمانے اُتے بودھ بھومی بنا رہیا۔ سوات وچ وی بودھ ویلے دے کئی آثار قدیمہ تھاں نيں۔

پنجاب علاقہ[edit]

پنجاب دے بوہتے بودھ 600 ق م تو‏ں ہندو دھرم وچ منتقل ہوئے گئے۔

پاکستان وچ بودھ پریٹن[edit]

دھرمراجکا ستوپ

پاکستان د‏‏ی اصلی بودھ خزانا پہاڑ دے پار تکششلا وچ اے جو اج دے شہر اسلام آباد تو‏ں 35 کلومیٹر دور ا‏‏ے۔[2] تکششلا دے بوہتے آثار قدیمہ تھاں تکششلا سنگرہالیہ دے آس پاس واقع نيں جو زیادہ تر بودھ دھرم نال جڑے نيں۔ سب تو‏ں اہم ستھلاں وچو‏ں کچھ نيں: دھرمراجکا ستوپ تے مٹھ، بھیر ٹیلہ (600-200 ق م)، سرکپ، جنڈیال مندر تے جلین مٹھ۔ [3]

دھرمراجکا ستوپ دا نرمان دوسری صدی عیسوی وچ کشان سلطنت دے دوران بدھ دی باقیات نو‏‏ں رکھنے دے لئی کیتا گیا سی ۔ لیکن کچھ لوک مندے نيں کہ مول سنرچنا تیسری صدی قبل مسیح وچ راجہ اشوک ولوں اٹھائی گئی سی تے اس اُتے ورتمان ستوپ دا نرمان کیتا گیا سی ۔

اسک‏دے علاوہ، ہرپر ضلعے وچ ، اک پہاڑی د‏‏ی چوٹی اُتے جولین مٹھ دی باقیات نيں، جو کچھ لوکاں ولوں دنیا وچ سب تو‏ں پرانی "یونیورسٹی " منیا جاندا ا‏‏ے۔ انہاں دوناں تھاواں دے وچکار وچ پرانا شہر سرکپ دے کھنڈہر نيں۔

2001 وچ ، طالبان دور وچ بامیان دے بدھ نو‏‏ں نشٹ کر دتا گیا۔ ايس‏ے طرح، سوات وچ 7 ویں صدی د‏‏ی بدھ د‏‏ی مورتی نو‏‏ں 2007 وچ طالبان ولون کھنڈت کیتا گیا سی، جدو‏ں اوہ اس علاقے اُتے قبضہ حاصل کرنے وچ کامیاب رہے سن ۔ بدھ د‏‏ی ایہ کھنڈت مورتکلا 2016 وچ اطالوی مہریں آثآر قدیمہ ولوں دوبانے بنائے جانے اُتے بدلدی قومی کتھا دا نشان بن گئی۔[4]

ہور ویکھو[edit]

باہرلے جوڑ[edit]

سانچہ:پاکستان وچ مذہب سانچہ:بدھ مت دے موضوعات


</ref>

  1. "Meeting Pakistan’s Buddhists" (in en-US). 2017-09-08. https://www.thefridaytimes.com/meeting-pakistans-buddhists/. 
  2. "Taxila". https://web.archive.org/web/20150121120435/http://www.pakistantoursguide.com/taxila-museum.html. 
  3. "Buddhism in Taxila". https://web.archive.org/web/20150810102443/http://www.findpk.com/Pakistan/html/buddhist_sites.html. 
  4. "MSMEs’ Access to Credit Now Easier Than Ever Before - [Partnered"] (in en-US). https://scroll.in/bulletins/248/msmes-access-to-credit-now-easier-than-ever-before.