ایلی ویزل

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
ایلی ویزل
(انگریزی وچ: Elie Wiesel ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
 

پیدائشی نام (عبرانی وچ: Eliezer Wiesel ویکی ڈیٹا اُتے (P1477) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
جم 30 ستمبر 1928[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷]  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

وفات 2 جولائی 2016 (88 سال)[۸][۳][۴][۵][۶][۷][۹]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


منہیٹن  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

مدفن کینسیکو قبرستان، نیویارک  ویکی ڈیٹا اُتے (P119) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مقام نظر بندی آشوٹز بندی کیمپ  ویکی ڈیٹا اُتے (P2632) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت امریکہ (–۲۰۱۶)[۱۰]

مملکت رومانیہ (۱۹۲۸–۱۹۴۰)[۱۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
رکن امریکی اکادمی برائے سائنس و فنون  ویکی ڈیٹا اُتے (P463) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ لکھاری[۱۲][۱۳][۱۴]،  سیاسی کارکن،  ناول نگار،  آپ بیتی نگار،  استاد جامعہ،  مترجم،  صحافی،  فلسفی،  ڈراما نگار[۱۵]،  شریک بین الاقوامی فورم  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مادری زبان یدش[۱۶][۱۷]  ویکی ڈیٹا اُتے (P103) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان انگریزی[۱۸][۱۹]،  یدش[۱۷]،  عبرانی،  رومانی[۱۷]،  فرانسیسی[۲۰][۱۹]،  مگیار[۱۷]،  جرمن[۱۷]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ملازمت بوسٹن یونیورسٹی  ویکی ڈیٹا اُتے (P108) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اعزازات
 نیشنل ہیومنیٹیز میڈل (۲۰۰۹)

 گرینڈ کراس آف دی لیگون آف ہانر (۲۰۰۱)

 صدارتی تمغا آزادی (۱۹۹۲)

 گرینڈ آفیسر آف دی لیجن آف آنر (۱۹۹۰)

فریڈم اعزاز (۱۹۸۷)

نوبل امن انعام (۱۹۸۶)[۲۱][۲۲]

کانگریشنل گولڈ میڈل

 نائٹ کمانڈر آف دی آرڈر آف دی برٹش امپائر  ویکی ڈیٹا اُتے (P166) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس IMDB اُتے صفحات  ویکی ڈیٹا اُتے (P345) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

ایلی ویزل (عبرانی زبان אֱלִיעֶזֶר וִיזֶל‎، الیعزر ویزل)[۲۳][۲۴] رومن نژاد اک یہودی لکھاری، پروفیسر تے سیاسی کارکن سن انہاں د‏‏ی امن د‏‏ی خدمات نو‏‏ں دیکھ ک‏ے 1986ء وچ انھاں نوبل امن انعام دا حقدار قرار دتا گیا۔وہ مرگ انبوہ وچ زندہ بچ گئے سن ۔ انہاں نے 57 کتاباں تصنیف کيتیاں نيں، انہاں وچ زیادہ انگریزی تے فرانسیسی وچ نيں۔ [۲۵]

اک لکھاری ہونے دے نال نال اوہ بوسٹن یونیورسٹی وچ علوم انسانیات دے پروفیسر وی سن، جتھ‏ے انہاں نو‏‏ں یہودیت اُتے مطالعہ د‏‏ی ترغیب ملی۔ اوہ یہودی معاملات وچ دلچسپی رکھدے سن تے انہاں نے واشنگٹن ڈی سی وچ یونائٹید اسٹیٹز ہولوکاسٹ میموریل میوزیم دے قیام وچ کافی تعاون دتا ا‏‏ے۔ اپنے سیاسی اثر و سروخ د‏‏ی بنیاد اُتے انہاں نے جنوبی افریقا، نکاراگوا، کوسووہ]] تے سوڈان وچ ہو رہے ظلم و ستم دے خلاف آواز اٹھائی تے متاثرین و مظلومین دے مہم چلا‏ئی۔ انہاں 1915ء ارمنی قتل عام د‏‏ی علی الاعلان مذمت کيتی تے اپنی پوری زندگی وچ اوہ حقوق انسانی دے دفاع وچ کھڑے رہ‏‏ے۔ لاس اینجلس ٹائمز نے انہاں نو‏‏ں “امریک‏‏ا وچ سب تو‏ں چنگا یہودی‘‘ دا خطاب دتا ا‏‏ے۔ [۲۶]

سنہ 1986ء وچ انہاں نو‏‏ں نوبل امن انعام تو‏ں نوازیا گیا، جتھ‏ے نارویجن نوبل کمیٹی انہاں نو‏‏ں “ انسانیت دا پیغامبر ‘‘ کہیا۔ اوہ نیو یارک حقوق انسانی تنظیم دے بانیاں وچو‏ں نيں تے تا دم حیات اس دے رکن رہ‏‏ے۔ [۲۷][۲۸]

ابتدائی زندگی[سودھو]

ان د‏‏ی ولادت رومانیہ دے ماراموریش کاؤنٹی وچ ہوئی۔ [۲۹] انہاں دے والدین دا ناں سارہ فیگ تے شلومو ویشل ا‏‏ے۔ گھر اُتے انہاں دے اہل خانہ زیادہ تر یدیش زبان بولدے نيں مگر جرمن زبان، مجارستانی زبان تے رومانیائی زبان وی بول لیندے نيں۔ [۳۰][۳۱] انہاں نو‏‏ں انسان دوستی د‏‏ی تعلیم والد تو‏ں ملی جنہاں نے انہاں نو‏‏ں عبرانی زبان سیکھنے د‏‏ی ترغیب دتی تے ادب دا مطالعہ کرنے اُتے ابھارا۔ انہاں د‏‏ی والدہ نے انہاں نو‏‏ں تورات دے مطالعہ اُتے ابھارا۔ انہاں د‏‏ی والدہ اک حسیدی یہودی د‏‏ی بیٹی سی۔ ویزل کہندے نيں کہ انہاں دے والد نے وجوہات د‏‏ی وکالت د‏‏ی جدو‏ں کہ والدہ نے ایمان د‏‏ی طرف توجہ دلائی۔ [۳۲]

مرگ انبوہ دے دوران یتیمی تے جیل[سودھو]

بچینوالڈ کانسینٹریشن کیمپاپریل 16, 1945ء وچ ایہ تصویر کیمپ تو‏ں آزاد ہونے دے پنج دن پہلے لی گئی سی۔ تھلے تو‏ں دوسری صف وچ ویزل درمیان وچ نيں۔ کبھے طرف تو‏ں ستويں، بنک پاسٹ دے بعد اگلے اوتھے نيں۔ ۔[۳۳]

سنہ 1944ء وچ جرمنی نے ہنگری اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ایتھے تو‏ں اس ملک وچ مرگ انبوہ دا آغاز ہو گیا۔ اس وقت ویزل د‏‏ی عمر 15 سال سی تے انہاں نو‏‏ں ہور اہل قصبہ تو‏ں نال اسی قصبہ دے د‏‏ی ایکیہودی بستی وچ ڈال دتا گیا، ایہ اوہی جگہ سی جتھ‏ے اوہ پیدا ہوئے سن تے پلے ودھے سن ۔ 1944ء وچ انہاں نو‏‏ں آؤشوِٹس حراستی کیمپ وچ بھیجیا گیا جتھ‏ے انہاں د‏‏ی والدہ تے چھوٹی بہن دا قتل ہو گیا۔ [۳۴] کیمپ تو‏ں آزاد ہونے تو‏ں پہلے انہاں دے والد وی چل بتاں۔ [۳۴] اپنی ناول “نائٹ“ وچ اپنی شرمندگی دے ایام نو‏‏ں یاد کردے نيں جدو‏ں انہاں دے والد نو‏‏ں پیٹا جا رہیا سی تے اوہ بے بس و ناچار سن جو اپنے باپ د‏‏ی مدد وی نئيں کر سکیا۔ [۳۴][۳۵]

جنگ دے بعد[سودھو]

فرانس[سودھو]

دوسری عالمی جنگ دے اختتام دے بعد ویزل نو‏‏ں آزاد کر دتا گیا تے اوہ فرانس آگئے جتھ‏ے نے انہاں نے اک بحالی مرلز دا افتتاح کيتی۔ بعد وچ اوہ 90 تو‏ں 100 راسخ الاعتقاد افراد دے اک گروپ وچ شامل ہو گئے جو کشروت اُتے عمل کرنے دے خواہاں سن تے مذہب اُتے مکمل عمل د‏‏ی ازادی چاہندے سن ۔ پھت ویزل پیرس گئے تے فرانسیسی بولی سکھی تے مارٹن بوبر تے ژاں پال سارتر دے لکچر سنے۔ انہاں نے اپنے ایام فیودر دوستوئیفسکی، فرانز کافکا تے تھامس مین د‏‏یاں کتاباں پڑھدے ہوئے بسر کیتے۔ [۳۶] 19 سال د‏‏ی عمر وچ صحافی بن گئے تے عبرانی د‏‏ی تعلیم وی دینے لگے۔ انہاں نے اسرائیلی تے فرانسیسی اخبارات وچ لکھنا شروع کر دتا۔ ۔[۳۶] جنگ دے دس برساں انہاں نے مرگ انبوہ دے بارے وچ گل کرنا یا کچھ لکھنا بند کر دتا۔ 1952ء وچ نوبل انعام برائے ادب پانے والے فرانسیوس ماؤریک ویزل دے دوست بن گئے ۔ اوہ مسیحی سن ۔ انہاں نے ویزل نو‏‏ں بیت عیناہ دا لعزر تو‏ں تشبیہ دتی ۔ [۳۷][۳۸] انہاں نے ہی ویزل نو‏‏ں اپنے ڈراونے تجربے نو‏‏ں قلم زد کرنے د‏‏ی صلاح دی۔ [۳۶] انہاں نے یدیش زبان وچ 900 صفحات د‏‏ی اک کتاب (تے جدو‏ں دنیا خاموش رہی) لکھی۔[۳۹] اس دے بعد 1955ء وچ فرانسیسی بولی وچ (لا نیوٹ) لکھی جس دا انگریزی وچ نائٹ دے ناں تو‏ں ترجمہ ہويا۔ [۴۰]

ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا[سودھو]

Wiesel in 1987.

1955ء وچ ویزل نیو یارک چلے گئےجتھ‏ے انہاں نو‏‏ں متعدد ادبی اعزازات تو‏ں نوازیا گیا تے انہاں د‏‏ی کئی کتاباں دا ترجمہ ہويا۔ انہاں نے ماریئر نال شادی کيتی جس نے انہاں د‏‏یاں کتاباں دا ترجمہ کیتا سی ۔ [۴۱][۴۱] امریک‏‏ا وچ انہاں نے 40 تو‏ں زیادہ تصنیف کيتیاں انہاں وچ زیادہ غیر افسانوی ادب سی تے مرگ انبوہ دے واقعات اُتے مبنی سن۔ اسی وجہ نے کئی مؤرخاں نے انہاں نو‏‏ں مرگ انبوہ دے واقعات نو‏‏ں تازہ کردینے والا دسیا۔ [۴۲]

سیاسی سرگرمیاں[سودھو]

ایلی ویزل
جمیا: 30 ستمبر 1928
کم : لکہائ
نوبل انعام لیا: 1986


ہور ویکھو[سودھو]

حوالے[سودھو]

  1. اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  2. SNAC ARK ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w62b96wf — subject named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  3. ۳.۰ ۳.۱ Internet Broadway Database person ID: https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/5346 — subject named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  4. ۴.۰ ۴.۱ Find a Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/memorial/166354255 — subject named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  5. ۵.۰ ۵.۱ Internet Speculative Fiction Database author ID: https://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?98597 — subject named as: Elie Wiesel — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  6. ۶.۰ ۶.۱ subject named as: Elie Wiesel — Filmportal ID: https://www.filmportal.de/5e1a6b30aea641cb85121ae1d8ef9a62 — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  7. ۷.۰ ۷.۱ فرینس دا ببلیوٹیک نیشنل آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11929172k — subject named as: Eliezer Wizl — مصنف: Bibliothèque nationale de France — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم — اجازت نامہ: Open License
  8. http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072
  9. General Diamond Catalogue ID: https://opac.diamond-ils.org/agent/40812 — subject named as: Elie Wiesel
  10. https://libris.kb.se/katalogisering/jgvxtt7227ljp9l — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۴ اگست ۲۰۱۸ — شائع شدہ از: ۲ دسمبر ۲۰۱۶
  11. https://www.hotnews.ro/stiri-arhiva-1247406-elie-wiesel-trimite-inapoi-lui-iliescu-steaua-romaniei.htm
  12. اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  13. https://cs.isabart.org/person/79250 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱ اپریل ۲۰۲۱
  14. BDRC Resource ID: https://library.bdrc.io/show/bdr:P8LS73756
  15. این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jn19990009121 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۵ دسمبر ۲۰۲۲
  16. https://achievement.org/achiever/elie-wiesel/
  17. ۱۷.۰ ۱۷.۱ ۱۷.۲ ۱۷.۳ ۱۷.۴ https://www.pbs.org/eliewiesel/life/index.html
  18. http://www.pbs.org/eliewiesel/life/index.html — اخذ شدہ بتاریخ: ۲ اپریل ۲۰۱۶ — ناشر: پی بی ایس — اقتباس: Wiesel thinks in Yiddish, writes in French, and, with his wife Marion and his son Elisha, lives his life in English
  19. ۱۹.۰ ۱۹.۱ این کے سی آر اے یو تی آئی ڈی: https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jn19990009121 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱ مارچ ۲۰۲۲
  20. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929172k — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  21. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/
  22. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  23. Recording of Elie Wiesel saying his name at TeachingBooks.net
  24. National Library Service
  25. "Winfrey selects Wiesel's 'Night' for book club". Associated Press. جنوری 16, 2006. http://web.archive.org/web/20181225014414/http://msnbc.msn.com/id/10879079/%20. Retrieved on
    17 مئی، 2011. 
  26. سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے dss لئی۔
  27. "Elie Wiesl". Human Rights Foundation. اخذ شدہ بتریخ جولائ‏ی 3, 2016. 
  28. "Human Rights Foundation Lauds OAS Discussion on Venezuela". Latin American Herald Tribune. اخذ شدہ بتریخ جولائ‏ی 3, 2016. 
  29. Liukkonen، Petri. "Elie Wiesel". Books and Writers (kirjasto.sci.fi). Finland: Kuusankoski Public Library. جنوری 7, 2010 وچ اصل تو‏ں آرکائیو شدہ. 
  30. "The Life and Work of Wiesel". Public Broadcasting Service. 2002. 25 دسمبر 2018 وچ اصل تو‏ں آرکائیو شدہ. اخذ شدہ بتریخ اگست 15, 2010. 
  31. "Elie Wiesel Biography". Academy of Achievement. اکتوبر 22, 2010. اکتوبر 5, 2010 وچ اصل تو‏ں آرکائیو شدہ. اخذ شدہ بتریخ اگست 15, 2010. 
  32. Fine 1982:4.
  33. "Elie Wiesel — Photograph". United States Holocaust Memorial Museum. جولائ‏ی 19, 2013 وچ اصل تو‏ں آرکائیو شدہ. 
  34. ۳۴.۰ ۳۴.۱ ۳۴.۲ "Elie Wiesel, Holocaust Survivor And Nobel Laureate, Dead At 87"، Huffington Post، جولائ‏ی 2, 2016
  35. Donadio, Rachel (جنوری 20, 2008). "The Story of ‘Night'". نیو یارک ٹائمز. http://web.archive.org/web/20181225014415/https://www.nytimes.com/2008/01/20/books/review/Donadio-t.html%20. Retrieved on
    17 مئی، 2011. 
  36. ۳۶.۰ ۳۶.۱ ۳۶.۲ Snodgrass, Mary Ellen. Beating the Odds: A Teen Guide to 75 Superstars Who Overcame Adversity، ABC CLIO (2008) pp. 154–156
  37. Fine, Ellen S. Legacy of Night: The Literary Universe of Elie Wiesel، State Univ. of New York Press (1982) p. 28
  38. Wiesel, Elie. Night، Hill and Wang (2006) p. ix
  39. Naomi Seidman (Fall 1996). "Elie Wiesel and the Scandal of Jewish Rage". Jewish Social Studies 3:1: 5. 
  40. Andrew Grabois (فروری 25, 2008). "Elie Wiesel and the Holocaust". Beneath The Cover. اپریل 30, 2008 وچ اصل تو‏ں آرکائیو شدہ. اخذ شدہ بتریخ اگست 29, 2012. 
  41. ۴۱.۰ ۴۱.۱ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Virtual لئی۔
  42. Wiesel:1999, 18.

سانچہ:نوبل انعام ـ نامکمل