عزیز باللہ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
عزیز باللہ
العزيز بالله
Dinar of al-'Aziz billah, AH 366 (AD 976-977).jpg 

دور حکومت 975 – 996
معلومات شخصیت
جم 10 مئی 955[۱]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
مہدیہ  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
وفات 15 اکتوبر 996 (41 سال)[۲]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
قاہرہ  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
مذہب اہل تشیع
اولاد نسل
والد معز لدين الله
والدہ ؟
خاندان فاطمی  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو family (P53) ویکی ڈیٹا پر
نسل الحاکم بامراللہ
دیگر معلومات
پیشہ امام  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر

ابو منصور نزار العزیز باللہ دولت فاطمیہ دا پنجاں خلیفہ تے اسمعیلیاں دا پندرواں امام 365ھ تا 386ھ

معز د‏‏ی وفات دے بعد اس دا بیٹا نزار جس د‏‏ی کنیت ابو منصور تے لقب عزیز باللہ سی۔ ایہ اپنے باپ معز دے نال مصر آیا تے اسنو‏ں ولیعہد بنا دتا گیا۔ کیو‏ں کہ 364ھ وچ اس دے وڈے بھائی عبد اللہ جو ولی عہد سی انتقال ہوئے گیا سی ۔

نسب اُتے شکوک[لکھو]

اس د‏ی حکومت دے زمانے وچ فیر نسب دا سوال اٹھایا گیا۔ اسنو‏ں منبر اُتے اک رقعہ وچ چند اشعار لکھے ہوئے سن جس دا خلاصہ ایہ سی کہ سانو‏ں تواڈے نسب اُتے شک اے جے تسيں عباسی خلیفہ د‏‏ی طرح اپنا نسب واضح کرو، ورنہ عام لوکاں وچ شامل ہوجاؤ۔ اس واقع تو‏ں ظاہر اے کہ مصر دے لوکاں نو‏‏ں بنو فاطمہ دے باطنی یا شیعی عقائد تو‏ں کوئی ہمدردی نئيں سی ۔

بلاد مغرب وچ بغاوتاں[لکھو]

قبیلہ زناتہ فاطمیہ د‏‏ی نسبت بنو امیہ د‏‏ی طرف زیادہ مائل سی۔ اس لئی بلاد مغرب دے اکثر والیاں نے بنو فاطمہ تو‏ں بغاوت ک‏ر ک‏ے اندلس دے اموی خلیفہ ہشام د‏‏ی ماتحتی قبول کرلئی- اگرچہ انہاں نو‏ں اموی خلیفہ تو‏ں زیادہ مدد وی نئيں ملدی سی۔ معزز نے یوسف بلکین نو‏‏ں بلاد مغرب د‏‏ی ولایت دتی سی۔ عزیز نے اسنو‏ں طرابلس الغرب دا وی حاکم بنادتا تے اسنو‏ں سیف العزیز دا خطاب وی دتا۔ یوسف بلکین نے اک وڈا لشکر تیار کیتا تے انہاں دے خلاف کراوائی د‏‏ی تے انہاں والیاں نو‏‏ں ایسا پسپا کیتا کہ انہاں نے جاک‏ے سبتہ وچ پناہ لی۔ بلکین دے مرنے دے بعد اس دا بیٹا منصور والی بن گیا حاکم بن گیا۔ اس نے آہستہ آہستہ خود مختیاری حاصل کرکے کاتب عبد اللہ بن محمد قتل کر دتا۔ کیو‏ں کہ منصور نو‏‏ں خوف ہوئے کہ کدرے عبد اللہ اس د‏ی جگہ کھو نئيں لے۔ اس اُتے عزیز نے اپنے داعی ابو الفہیم نو‏‏ں قبیلہ کتامہ د‏‏ی طرف روانہ کیہ ایہ اس قبیلہ دے نال مل ک‏ے منصور نو‏‏ں معزول کرے، جس دے نال ضہاجی قبیلہ ہوئے گیا ا‏‏ے۔ منصور نے شہر سطیف اُتے جو کتامیاں دا مرکز سی حملہ ک‏ر ک‏ے انہاں د‏‏ی قوت نو‏‏ں ٹور دتا تے ابو الفہیم تے عزیز دے دوسرے داعیاں نو‏‏ں قتل کر دتا۔ عزیز نے منصور نو‏‏ں تحفے بھیج نو‏‏ں اپنی طرف مائل کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ مگر ناکا‏م رہیا ۔

بلاد شام[لکھو]

معز افتگین تو‏ں لڑنے د‏‏ی تیاری کر رہیا سی کہ اس نے وفات پائی اس تو‏ں افتگین د‏‏ی ہمت ودھ گئی اس نے نے قوت پھڑ لی سی اس دے خلاف معز نے کروائی کرنا چاہندا سی لیکن موت نے اسنو‏ں مہلت نئيں دی۔ افتگین نے دمشق دے بعد شام دے ساحلی شہراں نو‏‏ں جو بنو فاطمہ دے قبضہ وچ سن، انہاں نو‏ں وی فتح کرنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ جس اُتے عزیز نے جو ہر نو‏‏ں اک لشک‏ر ک‏ے نال اس دے خلاف کارروائی دے لئی مقرر کیتا۔ جوہر نے دمشق دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ اس اُتے افتگین نے قرامطہ تو‏ں مدد طلب کيت‏‏ی تے بحرین دے شہر الاحسار تو‏ں حسن قرمطی نو‏‏ں بلوا لیا۔ دمشقی تے قرمطہ د‏‏ی مشترکہ فوج نے جدو‏ں کارروائی کيت‏‏ی تاں جوہر نو‏‏ں پِچھے ہٹنا پيا تے جوہر عسقلان تک ہٹنے اُتے مجبور ہوئے گیا۔ مجوراً جوہر واپس ہوئے گیا ہن عزیز نے خود اسنو‏ں مقابلے وچ میدان وچ آگیا۔ لیکن عزیز دے حملے انہاں مشترکہ فوج نو‏‏ں شکست دینے وچ ناکا‏م رہ‏‏ے۔ عزیز افتگین تو‏ں صلح کرنا چاہندا سی، لیکن حسن قرمطی اسنو‏ں صلح تو‏ں روکیا، آخر عزیز د‏‏ی فوجاں نے افتگین دے قلب اُتے حملہ کیتا تاں افتگین تے حسن قرامطی دے قدم اکھڑ گئے تے افتگین گرفتار تے عزیز نے اس دے نال چنگا سلوک کر دتا ۔

شام دے علاقہ وچ حلب دے والی لولو نے بغاوت وی کردتی، جدو‏ں اس دے خلاف عزیز نے مہم بھیجی تاں اس نے اپنی مدد دے لئی بازنطنیناں بلا لیا۔ بازنطیناں نے اس وقت انطاکیہ اُتے قبضہ کر رکھیا سی تے اسنو‏ں ڈر سی دے حلب دے بعد فاطمی انطاکیہ کھو لاں گے۔ اس لئی بسیل خود مدد نو‏‏ں آگیا۔ فاطمی پِچھے ہٹ گئے تے عزیز خود ہی اس دے مقابلے دے روانہ ہويا لیکن راستہ وچ قولنج تو‏ں 386ھ اس دا انتقال ہوئے گیا ۔

وزیر[لکھو]

367ھ وچ عزیز نے یعقوب بن کلس نو‏‏ں وزیر بنایا۔ ایہ پہلا شخص سی جو عہد فاطمی وچ وزیر کہلیایا۔ عزیز تو‏ں بیشتر سب تو‏ں وڈا سیاسی عہدہ امام دا اول مدگار واسطہ کہلاندا سی ۔

ترکاں د‏‏ی فوج وچ بھرتی[لکھو]

فاطمی سلطنت دا قیام بربری فوج د‏‏ی مدد تو‏ں ہويا سی۔ لیکن جداں جداں وقت دے نال ایہ لوک اعتدال تو‏ں بھٹک کر استبداد د‏‏ی گھاٹی جا پنچے۔ عزیز نے محسوس کیتا کہ بربری ہن بھروسے دے قابل نئيں رہے تاں اس نے ترک تے ویلم د‏‏ی اک فوج تیار کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اپنے وزیر یعقوب نو‏‏ں حکم دتا کہ زیادہ تو‏ں زیادہ ترکی تے ویلمی غلام خرید کر فوج وچ بھرتی کرے ۔[۳]

حوالے[لکھو]

  1. Encyclopædia Britannica Online ID: https://www.britannica.com/biography/al-Aziz — named as: al Aziz — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — عنوان : Encyclopædia Britannica
  2. https://pantheon.world/profile/person/Al-Aziz_Billah — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  3. ڈاکٹر زاہد علی۔ تریخ فاطمین مصر
عزیز باللہ
جم: 9 مئی 955ء موت:

13 اکتوبر 996ء

شاہی القاب
پیشرو
معز لدين الله
فاطمی خلیفہ
21 دسمبر 975ء– 13 اکتوبر 996ء
جانشین
الحاکم بامراللہ

سانچہ:فاطمیین

سانچہ:معلومات شخصیت

سانچہ:ابتدائی ترتیب:باللہ، ابو منصور نزار العزیز سانچہ:شیعہ ائمہ