فرغانہ

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج


صوبائی راجگڑھ شہر
فرغانہ
Fargʻona
Аллея в центре.jpg
صوبہ
صوبہ فرغانہ
نکی ونڈ
11 ضلعے
پہلے ناں
نواں مرغیلان(1876 توں 1907)
سکوبیلیف (1907 توں 1924)
رقبہ
سمندر پدھر توں اچائی
قسم موسم
براعظمی
سرکاری بولی
سنگھنائی
3784.28 لوک/ک م۲
نسلی ٹولیاں
مذہبی ونڈ
مسلمان, سعائی تے ہور ۔
واسیاں لئی ناں
فرغانی
ڈاک انڈیکسز
712000-712200
نمبر پلیٹ کوڈ

15 (پرانی طرز 1998—2008)

40 - 49 (نویں طرز 01.10.2008)
غیرسرکاری ناں
ایشیا دا نگینہ ، وادی فرغانہ دا راجگڑھ ، سبز شہر
فرغانہ is located in Uzbekistan
فرغانہ
فرغانہ
فرغانہ دی ازبکستان چ تھاں


فرغانہ ازبکستان دا اک شہر تے صوبہ فرغانہ دا راجگڑھ اے ، ایہ دکھنی وشکالے ایشیا چ وادی فرغانہ دے دکھنی کنڈے تے چڑھدے ازبکستان چ ، کرغیزستان ، تاجکستان تے ازبکستان دیاں ولگناں اتے واقع اے ۔ فرغانہ تاشقند توں 420 کلومیٹر چڑدھے چ تے اندیجان توں 75 کلومیٹر لہندے چ اے ۔ اپریل 2014 چ فرغانہ دی لوک گنتی 2،64،900 سی ۔

تریخ[لکھو]

بسماچیاں نال بالشویکاں دے مذاکرات, فرغانہ, 1921

زرخیز وادی فرغانہ شاہراہ ریشم (خاص کر اتلی شاہراہ ریشم) اتے اہم تھاں سی ، جہڑی پرانے چینی راجگڑھ خیان نوں گانسو چ وؤوئی نال تے کاشغر تے پرانے پارتھیا[1] نال ملاندی یاں فیر بحیرہ ارال تے بحیرہ کیسپیئن دے اتلے نوں کالا سمندر دیاں بندرگاہاں نال ملاندی سی ۔

چینی لکھتاں چ[لکھو]

کشن سلطنت ویلے اسنوں ہندوآں تے بدھاں دا پرانا راجگڑھ آکھیا جاندا سی ۔پرانی چینی دستاویزاں اس پرانی سلطنت نوں دایوآن (大宛) آکھیا گیا جہڑی ہن فرغانہ وادی اے ۔دایوآن یونانی سن تے 329 ق م چ سکندر اعظم ولوں فرغانہ وادی چ بسائے گئے یونانی کالونینیسٹاں دی اولاد سن ۔ یونانی سلوقی سلطنت تے یونانی باختر ویلے ایہ ایتھے بوہت ودھے پھلے تے 160 ق م چ یوئژیآں دی اس علاقے چ ہجرت مگروں ایہ کلے رہ گئے ۔ ایہ سمجھیا جاندا اے کہ ناں یوآن یونانیآں لئی پرانے ویلے ایشیا چ ورتے جاڻ آلے ناں یونا یاں یوانا (آئیونی(“Ionians”) دا سادہ ترجمہ اے ۔اینہاں دا راجگڑھ سکندریہ اسچاٹ سی ۔

پہلا چینی جہڑا اس علاقے چ آیا چینی سفیر ژانگ چیان سی جہڑا 127 ق م چ ،خیونگنو خلاف دایوئژی نال اپنی فوجی اتحاد نوں قایم رکھن لئی ایتھوں لنگھیا سی ۔ شیجی باب 123 چ لکھیا اے:

دایوآن خیونگنو دے علاقےآں دے لہندے دکھن چ ، چین توں سدھے لہندے چ 10،000 لی (4،158 کلومیٹر) تے اے ۔ بھوئیں تے لوک وسدے نیں تے واہی بیجی کردے نیں تے کنک تے جھونا اگاندے نیں ۔ایہ انگوراں توں شراب وی بنادے نیں ۔ علاقے چ بوہت سارے چنگے گھوڑے نیں جنہاں دا رت مٹھا اے، ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اینہاں دے پورورج جنت دے گھوڑےآں توں سن ۔ایتھے دے لوک قلعہ بند شہراں وچ رہندے نیں تے ایتھے وکھرے وکھرے ناپاں دے 70 توں ودھ شہر نیں ۔ ایتھے دے لوک کنتی کئی لکھاں چ اے ۔ لوک تیرکماناں تے برچھیاں نال لڑدے نیں تے گھوڑے دی پٹھ تو وی تیر چلا سکدے نیں ۔دایوآں دی سرحد اتلے چ کانگجو ،لہندے چ یوئژی بادشاہت ، لہندے دکھن چ باختر ، اتلے چڑھدے چ ووسون دے علاقے تے چڑھدے چ یومی (کیریا) تے یوتیان (خوتان) نال لگدیاں نیں ۔"[2]

پارسی لکھتاں چ[لکھو]

پارسی لٹریچر چ اس علاقے نوں زرتشتیاں (پارسیاں) دا وطن دسدا اے ۔ کاراخانی خانات ویلے اسدا ناں اوزقند سی ۔

فرغانہ تے مغل سلطنت[لکھو]

فرغانہ دا دکھنی ایشیا دی مغلیہ سلطنت دی تریخ چ وی مڈھلا رول اے ، کیونجے فرغانہ دا والی عمر شیخ میرزا ، ہندستان مغلیہ سلطنت دی نیہہ رکھن آلے ظہیر الدین محمد بابر (1483-1530) دا پیؤ سی ۔ عمر شیخ میرزا دی 1498ء چ موت ویلے بابر نکی عمر چ ای فرغانہ دا والی بن گیا ۔

روسی سلطنت دا مل[لکھو]

19ویں صدی چ روس دے ودھاء دوران روسی ترکستان چ وڑے تے 1855ء تے 1884ء وشکار اینہاں نے ہولی ہولی استے مل مار لیا ۔ اینہاں نے 1873ءچ قوقند خانات دے راجگڑھ تے مل مار لیا تے روسی سلطنت دے فرغانہ صوبے چ شامل کر لیا ۔

نیہہ تے ناں[لکھو]

اج دا فرغانہ شہر روسیاں نے 1876ء چ مرغیلان توں 13.5 میل اتلے لہندے چ اک گیریژن طور اساریا ۔ اسدا شروع دا ناں نواں مرغیلان رکھیا تے فیر 1907ء چ اسدا ناں وادی فرغانہ چ پہلے روسی فوجی گورنر میخائل سکوبیلیف دے ناں اتے سکوبیلیف رکھ دتا گیا ۔1924ء چ جدوں بالشویکاں نے ایہ علاقہ بسماچیاں توں کھو لیا ، اس شہر دا ناں صوبے دے ناں اتے فرغانہ رکھ دتا گیا جسدا ایہ راجگڑھ سی.[3] ۔ 1930ء دے دہاکے چ ایتھے فرغانہ نہر اساری گئی [4]۔

مڑ اساری پروجیکٹ[لکھو]

ستمبر 2011ء فرغانہ مڑ اساری پروجیکٹ دی نیہہ رکھی گئی

موسم[لکھو]

فرغانہ دا موسم صحرائی اے ۔ سردیاں ٹھنڈیاں تے جنوری دا اوسط درجہ حرارت −2.8 °C (27 °F) توں 4.6 °C (40 °F) تک ہندا اے, جدوں کہ گرمیاں تتیاں تے جولائی دا اوسط درجہ حرارت 20.3 °C (69 °F) توں 34.7 °C (94 °F) تک ہندا اے۔ بارش گھٹ اے ، پر بوہتی سردیاں تے خزاں چ ہندی اے ۔

فرغانہ دا موسم
مہینا جنوری فروری مارچ اپریل مئی جون جولائی اگست ستمبر اکتوبر نومبر دسمبر سال
ودھ توں ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 16.3
(61.3)
22.0
(71.6)
29.0
(84.2)
34.4
(93.9)
39.0
(102.2)
41.0
(105.8)
42.2
(108)
41.4
(106.5)
37.1
(98.8)
32.6
(90.7)
29.0
(84.2)
18.0
(64.4)
29
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 4.6
(40.3)
7.6
(45.7)
14.7
(58.5)
22.3
(72.1)
27.6
(81.7)
33.1
(91.6)
34.7
(94.5)
33.6
(92.5)
28.8
(83.8)
21.2
(70.2)
13.4
(56.1)
6.2
(43.2)
20.65
(69.17)
روزانہ اوسط سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) 0.2
(32.4)
2.9
(37.2)
9.3
(48.7)
16.0
(60.8)
20.9
(69.6)
25.7
(78.3)
27.4
(81.3)
25.8
(78.4)
20.7
(69.3)
13.7
(56.7)
7.5
(45.5)
1.8
(35.2)
14.33
(57.79)
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -2.8
(27)
-0.6
(30.9)
4.9
(40.8)
10.5
(50.9)
14.6
(58.3)
18.5
(65.3)
20.3
(68.5)
18.6
(65.5)
13.7
(56.7)
8.0
(46.4)
3.2
(37.8)
-1.3
(29.7)
8.97
(48.14)
گھٹ توں گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) -25.8
(-14.4)
-25.5
(-13.9)
-17.9
(-0.2)
-4.8
(23.4)
1.2
(34.2)
7.4
(45.3)
10.1
(50.2)
7.8
(46)
0.5
(32.9)
-7.4
(18.7)
-22.8
(-9)
-27.0
(-16.6)
-25.8
مینہہ م م (انچ) 18
(0.71)
21
(0.83)
25
(0.98)
23
(0.91)
22
(0.87)
11
(0.43)
5
(0.2)
3
(0.12)
6
(0.24)
17
(0.67)
18
(0.71)
24
(0.94)
193
(7.6)
نمی 81 76 67 61 56 48 48 52 56 66 74 82 63.9
اوسطاً روزانہ بارش 5 6 10 10 13 10 8 5 4 6 7 6 90
اوسطاً روزانہ برف باری 5 4 1 0 0 0 0 0 0 0.1 0.3 3 13.4
دھپ (گھینٹے) 106 109 153 205 276 337 362 345 292 218 150 95 2,648
Source #1: pogoda.ru.net[5]
Source #2: NOAA (sun only, 1961-1990)[6]

تعلیمی ادارے[لکھو]

اعلی تعلیمی ادارے[لکھو]

  • فرغانہ سٹیٹ یونیورسٹی
  • فرغانہ پولیٹیکنیکل انسٹیٹیوٹ
  • تاشقند انفارمیشن ٹیکنالوجی یونیورسٹی - فرغانہ کیمپس
  • تاشقند میڈیکل اکیڈمی - فرغانہ کیمپس

فرغانہ دے کالج[لکھو]

  • کرگولی پولیٹیکنیکل کالج
  • فرغانہ زراعتی کالج
  • فرغانہ شہری ورثہ کالج
  • فرغانہ میڈیکل کالج
  • فرغانہ کسٹم کالج
  • فرغانہ صوبائی تیل گیس پروفیشنل کالج
  • فرغانہ پروفیشنل ٹیکنیکل کالج
  • فرغانہ پروفیشنل کمپیوٹر ٹیکنالوجی کالج
  • فرغانہ صنعتی کالج
  • فرغانہ مکینیکل کالج
  • فرغانہ مواصلات کالج

آرکیٹیکچر[لکھو]

فرغانہ دیاں کھلیاں تے ترتیب وار رکھاں نال ڈھکیاں سڑکاں تے دلکھچ 19ویں صدی دے نیلی سفیدی آلے زارشاہی گھر ، بھچال پہلے دے تاقشند دی یاد دلاندے نیں ۔ فرغانہ چ وادی فرغانہ دے دوجے شہراں دے آڈے نال روسیاں ، سویت کوریائیاں تے تاتاری دی نوگ گنتی ودھ اے ۔ روسی ایتھے دی وڈی بولی تے تے شہر ازبکستان دے دوجے شہراں توں کجھ وکھ وکھ اے ۔ شہر سویت ویلے تے آزادی دے پہلے دے ازبکستان دی فضا چ اے ۔

مشہور تھانواں[لکھو]

تیل پیداوار[لکھو]

فرغانہ ایئرپورٹ

فرغانہ 1908ء چ ایتھے پہلی آئل ریفائنری بنن توں وادی فرغانہ چ تیل دی پیداوار دا مرکز اے ۔اس دے مگروں ایتھے کئی ہور ریفائنریاں اساریاں گئیاں تے ایہ شہر ازبکستان چ تیل صاف کرن دا اہم مرکز بن گیا ۔ قدرتی گیس لہندے ازبکستان توں فرغانہ وادی چ پائپ لائناں راہیں گھلی جاندی اے ، جتھے ایہ کھاد بنان چ ورتی جاندی اے ۔وڈی فرغانہ نہر ،جہڑی 1930ء دے دہاکے چ ساری دی ساری ہتھ نال اساری گئی سی ، شہر دے اتلے حصے توں لنگھدی اے تے ایہ نہر 1939ء چ مکمل ہوئی۔اسدی اساری دوران شہر تے نہر دیاں مشہور فوٹوگرافر میکس پنسون نے کافی مورتاں بنائیاں ۔ لہندے توں قرضے نال فرغانہ نےاپنی آئل ریفائنری نوں ودھیا بنائیا تے فضائی آلودگی نوں گھٹ کیتا [7] ۔

فرغانہ حقیقتاں[لکھو]

تفریح گاہاں[لکھو]

پکھی اکھ نظارہ

سینما گھر[لکھو]

  • علی شیر نوائی سینما گھر
  • نورخان سینما گھر — ہن اک کیفے
  • یولداش اخونبابائیف سینما گھر — ہن صرف عمارت کھڑی اے
  • سینما گھر«نیفتیانک» — ہن سینما طور کم نئیں کر ریا
  • سینما گھر«دروژبا» (دوستی)— مڑ اساری

کھیڈ[لکھو]

  • نیفتچی فٹبال گلب — فرغانہ فٹبال ٹیم

آواجائی[لکھو]

  • فرغانہ بس شٹیشن
  • فرغانہ ہوائی اڈا

بین الاقوامی تعلقات[لکھو]

جڑواں شہر[لکھو]

مورتاں[لکھو]

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. C. Michael Hogan, Silk Road, North China, The Megalithic Portal, ed. Andy Burnham, 2007
  2. Translated by Watson (1993), p. 233.
  3. Dates of renaming taken from Adrian Room, Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features, Countries, Capitals, Territories, Cities and Historical Sites, McFarland, 1997, ISBN 0-7864-1814-1 (pbk) p.124
  4. Fergana: History
  5. "Weather And Climate - Climate Ferghana" (in Russian). http://www.pogoda.ru.net/climate/38618.htm. Retrieved on 31 January 2013. 
  6. "Climate Normals for Fergana". National Oceanic and Atmospheric Administration. ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/RA/38618.TXT. Retrieved on 31 January 2013. 
  7. Uzbekistan's Fergana Refinery is upgraded with EBRD finance 1997

ہور پڑھو[لکھو]

  • Hill, John E. (2009) Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, 1st to 2nd Centuries CE. John E. Hill. BookSurge, Charleston, South Carolina. ISBN 978-1-4392-2134-1.
  • Watson, Burton. Trans. 1993. Records of the Grand Historian of China: Han Dynasty II. Translated from the Shiji of Sima Qian. Chapter 123: "The Account of Dayuan," Columbia University Press. Revised Edition. ISBN 0-231-08166-9; ISBN 0-231-08167-7 (pbk.)
  • Jean-Marie Thiébaud, Personnages marquants d'Asie centrale, du Turkestan et de l'Ouzbékistan, Paris, L'Harmattan, 2004. ISBN 2-7475-7017-7.

باہرلے جوڑ[لکھو]

Flag of Uzbekistan.svgازبکستان دے شہرCoat of arms of Uzbekistan.svg
راجگڑھ-:۞:-Tashkent emblem.jpgتاشقند
شہر اندیجان • انگرین • اساکا • آلمالیق • اورگانچ • اوچقودوق • اورگوت • بیک آباد • بیرونی • بخارا • ترمذ • تورکول • توئی تپہ • جمعہ • جیزک • چیرچیق • چمبائی • چست
خیوا • خوجائلی • رشتان • زرفشان • سمرقند • شہر سبز • سردریا • شیرین • غازار • غژدوان • فرغانہ • قوقند • قاراکول • قاراسو • قرشی • کتہ قورغان • کاگان
کاسانسوئی • گلستان • مرغیلان • موئیناق • مبارک • نمنگان • نورآتا • نوکوس • نوائی • وابکینت • یانگی آباد • یانگی یول • یانگیئر
Flag of Uzbekistan.svgصوبہ فرغانہCoat of arms of Uzbekistan.svg
راجگڑھ:۞:فرغانہ
ضلع (راجگڑھ) ضلع التیارق(التیارق) • ضلع اوچکوپرک(اوچکوپرک) • ضلع ازبکستان(یایپان) • ضلع بغداد(بغداد)  • ضلع بیشارق(بیشارق) • ضلع بوویدا(ابرت) • ضلع تاشلاق(تاشلاق)
ضلع رشتان(رشتان) • ضلع ساخ(راوان) • ضلع دنگارا(دنگارا) • ضلع فرغانہ(وادل) • ضلع فرقت(نوبہار) • ضلع قوش تپہ(لانگار) • ضلع قووا(قووا) • ضلع یازیاوان(یازیاوان)