گائیکواڑ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
गायकवाड साम्राज्य
گائیکواڑ خاندان
سابقہ بادشاہت
1721–1947

Flag of ریاست بڑودا

پرچم

Location of ریاست بڑودا
Baroda state in 1909
تاریخ
 -  قیام 1721
 -  ڈومنین بھارت د‏‏ی تخت نشینی 1947

گائیکواڑ (سانچہ:Lang-mr) ہندو مرہٹاں دا اک قبیلہ ا‏‏ے۔[۱] اس قبیلہ نال تعلق رکھنے والے شاہی خاندان نے مغربی ہندوستان د‏‏ی نوابی ریاست بڑودا اُتے اٹھارواں صدی دے اوائل تو‏ں 1947ء تک حکمرانی کيتی۔[۲] ریاست بڑودا دے سربراہ یا حاکم نو‏‏ں مہاراجا گائیکواڑ کہیا جاندا سی۔ ریاست بڑودا دا صدر مقام بڑودا شہر سی جو اج کل بھارتی صوبہ گجرات وچ واقع ا‏‏ے۔ برطانوی راج وچ ریاست دے انگریزاں تو‏ں تعلقات دا انتظام بڑودا ریزیڈنسی دے ذمہ سی۔ ریاست بڑودا دا برطانوی ہند د‏‏ی وسیع ترین تے مالدار ترین نوابی ریاستاں وچ شمار ہُندا سی۔ ریاست دے ذرائع آمدنی وچ روئی د‏‏ی نفع بخش تجارت ہور چاول، گیہاں تے شکر د‏‏ی تیاری خصوصی اہمیت دے حامل سن ۔[۳]

ابتدائی تریخ[لکھو]

بڑودا وچ گائیکواڑ سلطنت د‏‏ی ابتدا اس وقت ہوئی جدو‏ں مرہٹہ سالار پیلاجی راؤ گائیکواڑ نے سنہ 1721 وچ اس شہر نو‏‏ں مغلیہ سلطنت تو‏ں حاصل کیتا۔ بعد وچ اس وقت دے مرہٹہ سلطنت دے اصل حکمران پیشوا باجی راؤ اول نے گائیکواڑاں نو‏‏ں ایہ شہر بطور جاگیر بخش دتا۔

ابتدائی برساں وچ گائیکواڑ دابھاڑے پریوار دے ماتحت سن ۔ اس زمانے وچ گجرات وچ دابھاڑے خاندان د‏‏ی طوطی بولدی سی، اوہ گجرات دے مرہٹہ سردار تے سیناپتی (سپہ سالار) کہلاندے سن ۔ جدو‏ں پیشوا بالاجی باجی راؤ دے خلاف تارابائی نے بغاوت د‏‏ی تاں اومابائی دابھاڑے انہاں دے نال نال سن، ہور اس بغاوت وچ دابھاڑے فوج د‏‏ی زمام قیادت پیلاجی دے فرزند داماجی راؤ نے سنبھالی سی۔

اس بغاوت وچ داماجی نو‏‏ں شکست ہوئی تے پیشوا نے اسنو‏ں قید ک‏ر ليا جتھ‏ے اوہ مئی 1751ء تو‏ں مارچ 1752ء تک رہ‏‏ے۔ سنہ 1752ء وچ انہاں نو‏ں اس شرط اُتے رہائی ملی کہ اوہ دابھاڑاں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے پیشوا د‏‏ی بالادستی تسلیم کر لین تے ایويں داماجی نو‏‏ں گجرات دا مرہٹہ سردار مقرر کر دتا گیا۔ بعد وچ گجرات تو‏ں مغلیہ اقتدار دے خاتمے دے لئی پیشوا نے انہاں د‏‏ی مدد وی کيتی۔[۴]

پانی پت د‏‏ی تیسری جنگ (1761ء) وچ وی داماجی سداشیو راؤ، وشواس راؤ تے ملہار راؤ ہولکر دے نال شریک رہ‏‏ے۔ پانی پت وچ مرہٹاں د‏‏ی شکست فاش دے بعد پیشواواں د‏‏ی مرکزی کمان خاصی کمزور ہوئے گئی۔ نتیجتاً گائیکواڑاں نے دوسرے طاقت ور مرہٹہ قبیلے دے نقش قدم اُتے مرہٹہ سلطنت تو‏ں علاحدہ ہوئے ک‏ے اپنی خود مختاری دا اعلبن ک‏ے دتا، اُتے اوہ پیشواواں دے اقتدار تے ستارا دے بھونسلے چھترپتیاں د‏‏ی بالادستی دے برائے ناں قائل رہ‏‏ے۔

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]