یوئیژی لوک

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
ویلے دے نال وچکار ایشیا وچ یوئیژی لوگاں دا کھلار، ١٧٦ ق م تون ٣٠ عیسوی تک

یوئيچی (Yue-Tche) یا یوئیژی، یئیزی یا رژی (انگریزی: Yuezhi, چینی: 月支, ) پرانے ویلے وچّ وچکار ایشیا وچّ وسن والی اک قوم سی ۔ منیا جاندا ہے کہ ایہہ اک ہند - یوروپی لوک سن جو شاید تخاری لوکاں نال متعلق رہے ہون ۔ شروع وچّ ایہہ تارم طاس دے چڑھدے دے خشک گھاہ دے میدانی گیاہستانی علاقے دے واسی سن ، جو موجودہ ویلے وچّ چین دے شنجیانگ اتے گانسو صوبےآں وچّ پیندا ہے ۔ ویلے دے نال اوہ وچکار ایشیا دے ہور علاقیاں ، باختر اتے برصغیر دے شمالی علاقےآں وچّ پھیل گئے ۔ ممکن ہے کہ ہندستان دی کشان سلطنت دی اساری وچّ وی اوہناں دا ہتھ رہا ہوئے ۔ [1][2]

جان پہچان[لکھو]

وچکار ایشیا اتے چین دے وچکار علاقے وچّ جنہاں خونخار قبیلےآں نے اک - دوجے نوں ہراکے سیاسی اتھلّ - پتھل کر دتی سی اوہناں وچّ یوئچی الیکھنیی ہن ۔ دوسری صدی قبل مسیح وچّ اسدے ہیونگ نُو اتے وُو سن دے نال لڑائی دا ڈکر چینی سروتاں وچّ ملدا ہن ۔ اتھے دے کئی گرنتھاں وچّ یووچی دے ہور قبیلےآں دے نال لڑائیاں اتے اپنے وسوں تھاں نوں چھڈّ کے لہندے علاقے دے ولّ ودھن اتے راج قایم کرن دا ذکر ہن ۔ ایہناں توں حقیقت ایہہ ظاہر ہندی ہے کہ لگبھگّ 176 ق م وچّ ہیونگ نُو دے راجہ ماؤ تنُو نے چینی بادشاہ نوں اک سنیہہ بھیجیا کہ اسنے یووچی نوں ہٹاکے تنو ہوانگ اتے کے لئین دے وچّ دے علاقے وچّ کھدیڑ دتا ہن ۔ یووچی پچھم کیتی ولّ بڈھتے ہوئے سائونگ ( ساکا ) دے علاقے وچّ پہنچے اتے انھاننوں اتھے نوں ہٹا دتا ۔ بعد وچّ یووچی قبیلے نوں وسن دے حملے دے کارن اس علاقے نوں سوئے چھڈنا پیا ۔ اسدے بعد اوہ یاہیا ول ودھے ۔ 126 ق م وچّ چینی سفیر چانگ کئین نے یووچی قبیلے نوں آقسو دریا دے شمال وچّ پایا ۔ یووچی دی مکھ شاخ نے اگے چلکے ساکا لوکاں نوں ہرایا اتے کپش اتے قبضہ کر لیا ۔ اس ویلے توں یووچی قبیلے دا تریخی تعلق ہندوستان توں وی شروع ہندا ہے ۔ کیہا جاندا ہے ، یووچی قوم دے پنج قبیلےآں وچّ ونڈی گئی اتے اوہناں وچّ کئ شوانگ اتے کشان - کشان قبیلے دے صرف کتفس کزکل کیڈافسز نے ہور قبیلےآں نوں ہٹاکے اپنی طاقت متحد کیتی ، کابل (ہند یونانی راج) دے یونانیاں دا انت کر اتھے دا بادشاہ بنّ بیٹھا ۔

اسدے مخالف پکھ وچّ کجھ ودوان یوئچی اتے کشان خاندان وچّ کوئی تعلق نہیں پاندے ۔ اوہناں دا کتھن ہے کہ کشان اصل وچّ ساکا قبیلے دے ہی اک انگ سن اتے یوئچی نے جدوں ساکا نوں ہرایا تاں اس خاندان دے کجھ پرمکھ سردار یوئچی وچّ مل گئے ۔ بعد دے چینی اتہاسکاراں نے ایہناں دوناں قبیلےآں دیاں پرتھکتا نہیں سمجھی ۔ کشاناں دے علاوہ چار ہور قبیلےآں (یوگواں) نے یوئچی بادشاہی قبول کر لئی سی ۔ اصل وچّ یوئچی دا ہیونگنُو اتے نسن ناں دے اوہناں قبیلےآں دے نال لڑائی اتے اک دا دوجے دے پرتی رکتپپاسُو ہونا کزل کیڈفسز دی اپنے ستئدھرم اکساؤن والا عہدہ قبول کرن دے نال اچت پرتیت نہیں ہندا ۔ ہُناں سہت وچکار ایشیا توں سبھ قبیلے اپنی اسبھیتا لئی پرانے اتہاس وچّ مشہور ہن ۔ ایہناں دے مخالف پکھ وچّ ساکا کشاناں دی دھارمک گلاں اتے سہنشیلتا دا جان پہچان لیکھاں اتے سکاں توں ہندا ہے ۔ مشہور کشان بادشاہ کنشک چھوٹے یوئچی قبیلے دا سی اتے اسنے شمالی ہندستان اتے حملہ کیتا اتے پاٹلی پتر تکّ اپڑیا ۔ حالانکہ اس بادشاہ دا راج شمالی ہندستان وچّ وارانسی تکّ ضرور پھیلیا سی ، تد وی اسدے یوئچی ہون وچّ شکّ ہے ۔

حوالے[لکھو]

  • مانشین ہیلکین - 'دی یوچی پرابلم ریایکزا منڈ، جی٠ؤ٠ئی٠ ١٩٤٥؛
  • سٹین کنو ' کارپس انسکرپشنم انڈکیرم بھاگ ٢؛
  • پوری بی٠ئین٠ انڈیا انڈر دی کشانز۔
  1. The Development Of Hinduism, Madathil Mammen Ninan, 2008, ISBN 978-1-4382-2820-4, ... The empire was created by the Kushan tribe of the Yuezhi confederation, an Indo-European people from the eastern Tarim Basin, China ...
  2. The Mummies of Urümchi, Elizabeth Wayland Barber, W. W. Norton & Company, 2000, ISBN 978-0-393-32019-0, ... The last stages of the semicircular trajectory of the Greater Yuezhi, moving from the eastern Tarim Basin to Fergana to Bactria, exactly coincide, dates and all, with the Greek chronicles ...

ایہ وی ویکھو[لکھو]