احمد حسن دانی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
احمد حسن دانی
جم 20 جون 1920(1920-06-20)
باسنا ، سینٹرل پراونس، برطانوی ہند
موت 26 جنوری 2009(2009-01-26) (عمر 88)
اسلام آباد، پاکستان
رہائش اسلام آباد، پاکستان
شہریت پاکستان
قومیت پاکستانی
میدان آرکیالوجی، تریخ، لینگوئسٹکس
ادارے قائد اعظم یونیورسٹی
ڈھاکا یونیورسٹی
پیشاور یونیورسٹی
پشاور عجائب گھر
کھوج کم صلاح کار مورٹائمر وہلر
مشہور کرن والے میدان وادی سندھ دی رہتل بارے کھوج
اہم انعام ہلال امتیاز
ستارہ امتیاز
Bundesverdienstkreuz
Lgion d'honneur
Palmes Academiques
آلما ماتر انسٹیچیوٹ آف آرکیالوجی ، یونیورسٹی کالج لندن
بنارس ہندو یونیورسٹی

پروفیسر احمد حسن دانی (20 جون 1920 – 26 جنوری 2009)، اک پاکستانی انٹیکچوئل، ماہر آثار قدیمہ، تریخ دان، اتے لینگوئسٹ سی۔ اوہ وسطی ایشیا اتے دکھنی ایشیا دے آثار قدیمہ اتے تریخ دے منے ہوئے ودواناں وچوں مکھ سی۔[1] اسنے پاکستان اتے بنگلہ دیش وچّ آرکیالوجی دی جانکاری نوں اچّ سکھیا وجوں اپناؤن لئی کیہا۔[2]

پروفیسر احمد حسن دانی (20 جون 1920ء26 جنوری 2009ء) پاکستان نال تعلق رکھنے والے نامور مفکر، مؤرخ، ماہر لسانیات، ماہر بشریات تے ماہر آثار قدیمہ سن ۔

جیون[لکھو]

دانی دا جم 20 جون 1920 نوں باسنا ،سینٹرل پراونس، برطانوی ہند وچّ ہویا۔


مڈھلا جیون[لکھو]

پروفیسر احمد حسن دانی کشمیری الاصل سن ۔ اوہ 20 جون 1920ء نو‏‏ں بسنہ، چھتیس گڑھ، برطانوی ہندوستان وچ پیدا ہوئے[3]۔ انہاں نے 1944ء وچ جامعہ بنارس ہندو تو‏ں ایم اے کیتا۔ اوہ اس ادارے تو‏ں ایم اے د‏‏ی ڈگری لینے والے پہلے مسلما‏ن طالبِ علم سن ۔ اگلے ہی برس انھاں نے محکمہ آثارِ قدیمہ وچ ملازمت اختیار کر لئی تے پہلے ٹیکسلا تے اُس دے بعد موہنجوڈارو وچ ہونے والی کھدائی وچ حصّہ لیا۔

ڈھاکہ[لکھو]

آثارِ قدیمہ وچ اُنہاں د‏‏ی بے حد دلچسپی دے پیشِ نظر انھاں برطانیہ د‏‏ی حکومت نے تاج محل جداں اہ‏م تاریخی مقام اُتے متعین کر دتا۔ تقسیمِ ہند دے بعد اوہ پاکستان آ گئے تے ڈھاکہ وچ فرائض انجام دینے لگے۔ تعلیم و تربیت دے ابتدائی مراحل ہی وچ پروفیسر دانی نے محسوس ک‏ر ليا سی کہ آثارِ قدیمہ د‏‏ی تحقیقات نو‏‏ں عوام تک پہنچانے دے لئی عجائب گھراں د‏‏ی تعمیر انتہائی ضروری ا‏‏ے۔ چنانچہ 1950ء وچ انھاں نے وریندر میوزیم راجشاہی د‏‏ی بنیاد رکھی۔ کچھ عرصہ بعد جدو‏ں انھاں ڈھاکہ میوزیم دا ناظم مقرر کیتا گیا تاں انھاں نے بنگال د‏‏ی مسلم تریخ دے بارے وچ کچھ نادر تاریخی نشانیاں دریافت کيتیاں جو اج وی ڈھاکہ میوزیم وچ دیکھنے والےآں د‏‏ی توجہ دا مرکز ني‏‏‏‏ں۔

غیر ملکی دورے[لکھو]

متحدہ ہندوستان وچ انگریز ماہرین دے تحت کم کردے ہوئے پروفیسر دانی دے دِل وچ اس بیش بہا تاریخی، ثقافتی تے تمدنی خزانے نو‏‏ں دیکھنے د‏‏ی تمنّا پیدا ہوئی سی جو انگریزاں نے اپنے طویل دور وچ جمع ک‏ر ليا سی۔ پروفیسر دانی د‏‏ی ایہ خواہش ویہہ پچیس برس بعد اس وقت پوری ہوئی جدو‏ں خود انہاں دا ناں تریخ تے عمرانیات دے مطالعے وچ اک حوالہ بن چُکیا سی۔ سن ستر د‏‏ی دہائی وچ انھاں انگلستان تے امریک‏‏ا دے طویل مطالعات‏ی دوراں دا موقع مِلا۔

اعزازات[لکھو]

احمد حسن دانی نو‏‏ں انہاں د‏‏ی اعلٰی ترين علمی خدمات دے صلے ميں حکومت پاکستان نے ستارہ امتياز تے ہلال امتياز تو‏ں نوازیا۔ خود اُنہاں دے علم و بصیرت د‏‏ی چکيا چوند جدو‏ں مغربی دنیا وچ پہنچی تاں آسٹریلیا تو‏ں کینیڈا تک ہر علمی تے تحقیقی اِدارہ اُنہاں د‏‏ی میزبانی دا شرف حاصل کرنے د‏‏ی دوڑ وچ پیش پیش نظر آنے لگیا۔ امریک‏‏ا، برطانیہ فرانس تے آسٹریلیا دے علاوہ انہاں نو‏ں جرمنی تے اٹلی وچ وی اعلٰی ترین تعلیمی، تدریسی تے شہری اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔

گندھارا[لکھو]

گندھارا رہتل وچ بے پناہ دلچسپی دے باعث پروفیسر دانی دا بہت سا وقت پشاو‏ر یونیورسٹی وچ گزریا۔ ايس‏ے زمانے وچ انھاں نے پشاو‏ر تے لاہور دے عجائب گھراں د‏‏ی تزئینِ نو دا بیڑا وی اُٹھایا۔ 1971 وچ اوہ اسلام آباد منتقل ہوئے گئے جتھ‏ے انھاں نے قائدِاعظم یونیورسٹی وچ علومِ عمرانی دا شعبہ قائم کیتا تے 1980 وچ اپنی ریٹائرمنٹ تک ايس‏ے تو‏ں منسلک رہ‏‏ے۔

ریٹائرمنٹ[لکھو]

ریٹائر ہونے دے بعد انھاں پتھراں اُتے کندہ قدیم تحریراں وچ دلچسپی پیدا ہوئے گئی تے اواخرِعمر تک اوہ گلگت، بلتستان، چترال تے کالاش دے علاقےآں وچ ، آثارِ قدیمہ دے جرمن ماہرین د‏‏ی معاونت تو‏ں قدیم حجری کتبےآں دے صدیاں تو‏ں سربستہ راز کھولنے د‏‏ی کوشش وچ مصروف رہ‏‏ے۔

وفات[لکھو]

حسن دانی گردے تے ذیابیطس دے مرض وچ مبتلا سن ۔ 22 جنوری 2009ء نو‏‏ں انہاں نو‏ں پمز ہسپتال اسلام آباد لیایا گیا جتھ‏ے انہاں دے علاج د‏‏ی کوشش کيتی گئی لیکن 26 جنوری 2009ء اوہ 88 سال د‏‏ی عمر وچ اپنے خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔


انعام[لکھو]

دانی بنارس ہندو یونیورسٹی دی پہلا مسلمان طالب علم سی جسنے 1944ء چ گریجوئیشن دے امتحاں چ سبتوں ودھ نمبر لے کے یونیورسٹی ولوںجے کے گولڈ میڈل لیا ۔

ہور ایوارڈاں توں علاوہ اسنے حکومت پاکستان ولوں 1969ء چ ستارہ امتیاز تے 2000ء چ ہلال امتیاز دا ایوارڈ لیا ۔

قومانتری ایوارڈاں چوں اسنوں ایہ آلے ایوارڈ لئے :

اشاعتاں[لکھو]

دانی نے 30 توں ودھ کتاباں تے بوہت سارے آرٹیکل سائنسی رسالےآں چ لکھے ۔ اوہ 35 تون ودھ بولیاں تے لہجے بول سکدے سن تے بنگالی ، فرانسیسی ، ہندی ، کشمیری ، مراٹھی ، پشتو ، فارسی ، پنجابی ، سنسکرت ، سرائیکی ، سندھی ، تامل ترکی بولی ، انگریزی تے اردو روانی نال بولدے سن ۔اوہناں نے اینہاں چوں کافی بولیاں چ لکھ وی اے ۔

کتاباں[لکھو]

مشترکہ کم[لکھو]

  • With J-P. Mohen (eds.), History of Humanity, Volume III, From the Third Millennium to the Seventh Century BC. New York: Routledge/Paris: UNESCO. 1996. ISBN 0-415-09306-6.
  • With V. M. Masson (eds.), History of Civilizations of Central Asia, UNESCO, Paris. 1992– (6 volumes) ISBN 92-3-102719-0 (v.1)

حوالے[لکھو]

  1. Joffe، L (2009). Ahmad Hasan Dani: Pakistan's foremost archaeologist and author of 30 books، The Guardian، 31 March، p.37. Retrieved on 4 September 2009
  2. The Times (2009). Obituary – Professor A. H. Dani: archaeologist، 18 February. Retrieved on 4 September 2009
  3. خان سوانح حیات۔ سلام۔ تریخ 15 مئی 2008.

باہرلے جوڑ[لکھو]


سانچہ:ماہرین سندھیات سانچہ:پاکستانی ماہرین لسانیات