Jump to content

سارک

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
دکھنی ایشیائی علاقائی تعاون
سکترت of دکھنی ایشیائی علاقائی تعاون تنظیم(سارک) - ()  (language?) '  (language?) اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسی (دری) ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ސަރަޙައްދީ އެއްބާރުލުމުގެ ޖަމިއްޔާ (دویہی) दक्षिण एशियाई क्षेत्रीय सहयोग संगठन (दक्षेस)  (language?) दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन (सार्क)  (language?) د سویلي اسیا لپاره د سیمه ایزی همکارۍ ټولنه (پشتو) දකුණු ආසියාතික කලාපීය සහයෝගිතා සංවිධානය  (language?) தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பு (சார்க்)  (language?) جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون کی تنظیم  (اردو)
سکترت
  میمبر دیس   نگران دیس
  میمبر دیس
  نگران دیس
صدر مقامنیپال کٹھمنڈو، نیپال
دفتری بولیانگریزی
رکنیت
قائدین
•  سیکٹری جنرل
ارجن بہادر تھاپا[۱]
• سنچالک
 افغانستان ابراہم غفوری [۲]
 بنگلا دیش طارق محمد[۳]
 بھوٹان سنگیے دورجی [۴]
 بھارت امرت لگون[۵]
 مالدیپ ابراہیم ظہوری[۶]
 نیپال دھن اولی[۷]
 پاکستان احمر اسماعیل[۸]
 سری لنکا پرسنّ گمگے[۹]
 مالدیپ
قائم شدہ8 دسمبر 1985
ویب سائٹ
www.saarc-sec.org
  1. جیکر اک اکائی منی جاوے۔
  2. اک اکٹھی کنرسی دی تجویز پیش کیتی گئی ہے۔


دکھنی ایشیائی علاقائی تعاون تنظیم (سارک) اٹھ میمبر دیساں دا اک معاشی اتے بھو-سیاسی تنظیم اے، جو مکھ روپ وچّ دکھنی ایشیا براعظم اتے وسے ہوئے ہن۔[۱۰] ایہدے سکترت دا صدر-مقام کٹھمنڈو، نیپال وکھے اے۔[۱۱]

جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون د‏‏ی تنظیم یا سارک جنوبی ایشیا دے 8 ملکاں د‏‏ی اک اقتصادی تے سیاسی تنظیم ا‏‏ے۔ ایہ آبادی دے لحاظ تو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی علاقائی تنظیم اے جو تقریباً 1 اعشاریہ 47 ارب لوگاں د‏‏ی نمائندگی کردی ا‏‏ے۔ ایہ تنظیم 8 دسمبر 1985ء نو‏‏ں بھارت، پاکستان، بنگلہ دیش، سری لنکا، نیپال، مالدیپ تے بھوٹان نے قائم کيتی سی۔ 3 اپریل 2007ء نو‏‏ں نويں دلی وچ ہونے والے تنظیم دے 14 واں اجلاس افغانستان نو‏‏ں اٹھويں رکن د‏‏ی حیثیت تنظیم وچ شامل کیتا گیا۔

تاریخ

سارک رکن ملکاں (گہرا نیلا) تے مبصرین (ہلکا نیلا) دا نقشہ

1970ء د‏‏ی دہائی دے اواخر وچ بنگلہ دیش دے صدر ضیاء الرحمٰن نے جنوبی ایشیائی ملکاں اُتے مشتمل اک تجارتی بلاک دا خیال پیش کیتا۔ 1981ء وچ کولمبو وچ ہونے والے اک اجلاس وچ بھارت، پاکستان تے سری لنکا نے بنگلہ دیشی تجویز نو‏‏ں تسلیم کیتا۔ اگست 1983ء وچ انہاں رہنماواں نے نويں دہلی وچ منعقدہ اک اجلاس وچ جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون دے معاہدے دا اعلان کیتا۔ 7 ایشیائی ملکاں جنہاں وچ نیپال، مالدیپ تے بھوٹان وی شامل نيں، نے مندرجہ ذیل شعبہ جات وچ تعاون دا اظہار کیتا:

  • زراعت تے پینڈو ترقی
  • مواصلات، سائنس، ٹیکنالوجی تے موسمیات
  • صحت تے بہبود آبادی
  • ذرائع نقل تے حمل
  • انسانی ذرائع د‏‏ی ترقی

افغانستان نو‏‏ں 13 نومبر 2005ء د‏‏ی بھارت د‏‏ی تجویز اُتے 3 اپریل 2007ء نو‏‏ں مکمل رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں تنظیم وچ شامل کیتا گیا۔ افغانستان د‏‏ی شمولیت تو‏ں تنظیم دے رکن ملکاں د‏‏ی تعداد ودھ دے 8 ہوگئی ا‏‏ے۔ اپریل 2006ء وچ ریاستہائے متحدہ امریک‏‏ا تے جنوبی کوریا نے مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں تنظیم وچ شمولیت د‏‏ی باقاعدہ درخواست دت‏ی۔ یورپی یونین نے وی مبصر د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمولیت وچ دلچسپی ظاہر کیت‏‏ی اے تے جولائ‏ی 2006ء وچ سارک وزراء کونسل وچ اس حیثیت دے لئی باقاعدہ درخواست دت‏ی۔ 2 اگست 2006ء نو‏‏ں سارک وزرائے خارجہ دے اجلاس وچ امریک‏‏ا، جنوبی کوریا تے یورپی یونین نو‏‏ں مبصر د‏‏ی حیثیت دے دتی گئی۔ 4 مارچ 2007ء نو‏‏ں ایران نے وی مبصر د‏‏ی حیثیت دے لئی درخواست دت‏ی۔ [۱۲]

دکھنی ایشیا وچّ کھیترنما سیاسی اتے اقتصادی تعاون دا وچار سبھ توں پہلاں 1980 وچّ گھڑیا گیا اتے ڈھاکا وکھے ہوئے ایہدی پہلی میٹنگ وچّ 8 دسمبر 1985 نوں سری لنکا، نیپال، پاکستان، بنگلہ دیش، بھارت، بھوٹان اتے مالدیپ ولوں سرکاری طور اتے ایہدی نیہہ رکھی گئی۔[۱۳][۱۴] اس مگروں پیندے سالاں وچّ ایہہ تنظیم نویں میمبر دیساں دے داخلے کر کے وڈی ہندی آ رہی اے۔[۱۳] 2007 وچّ افغانستان سارک دا ممبری وادھا کرن والا پہلا دیس بنیا۔[۱۵]

سارک دیاں نیتیاں دا ٹیچا ہتکاری معاشی اتے دکھنی ایشیاں دے دیساں وچکار سانجھے سوے-آسرے دی ترقی کراؤنا اتے اس کھیتر وچّ سماجی اتے سبھیاچاری ترقی دی چال نوں ہور تیز کرنا اے۔[۱۶] سارک نے دنیا بھر دے ودیشی تعلقاں وچّ اک اہم فرض نبھاؤنا شروع کر دتا اے۔ یورپی یونین، امریکہ (اک نگران میمبر وجوں) اتے ہور بہودھری تنظیماں نال مقامی سفارتی تعلقات قایم کر لئے گئے ہن۔[۱۶] سالبدھی نیت ادھار اتے ہریک دیش دے مکھیاں دیاں دفتری میٹنگاں رکھیاں جاندیاں ہن اتے دیساں دے ودیشی سکتر سال وچّ دو وار میٹنگاں کردے ہن۔[۱۶] 18واں سارک سمیلن نومبر، 2014 وچّ کٹھمنڈو، نیپال وکھے ہووےگا۔[۱۷]

غیر موثریت

جنوبی ایشیا د‏‏ی ترقی وچ سارک دا کردار موثر نہ ہونے د‏‏ی وڈی وجہ پاکستان تے بھارت دے درمیان جاری سیاسی تے عسکری کشیدگی نو‏‏ں سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ انہی اقتصادی، سیاسی تے علاقائی کشیدگیاں دے باعث جنوبی ایشیائی ملکاں مشترکہ معیشت دا فائدہ اٹھانے تو‏ں قاصر نيں۔ اپنے قیام تو‏ں اج تک ایہ تنظیم "نشستند، گفتند، برخاستند" د‏‏ی مثال بنی ہوئی ا‏‏ے۔

سیاسی معاملات

سارک د‏‏ی توجہ پاک بھارت تنازعۂ کشمیر تے سری لنکا د‏‏ی خانہ جنگی جداں اہ‏م معاملات دے بجائے مندرجہ بالا معاملات اُتے رہی ۔ اُتے سیاسی معاملات سارک دے مختلف اجلاساں وچ زیر بحث رہے لیکن اس دا کوئی خاطر خواہ نتیجہ نئيں نکل سکیا۔ سارک اپنے رکن ملکاں دے داخلی معاملات وچ مداخلت تو‏ں وی باز رہندا ا‏‏ے۔ 12 تے 13 سارک اجلاس وچ دہشت گردی دے خلاف عالمی جنگ وچ سارک رکن ملکاں دے درمیان تعاون ودھانے اُتے زور دتا گیا سی ۔

آزاد تجارت دا معاہدہ

سارک رکن ملکاں وقتاً فوقتاً آزاد تجارت دے معاہدے اُتے دستخط دے لئی اپنی عدم رضامندی دا اظہار کر چک‏‏ے نيں۔ حالانکہ بھارت، مالدیپ، نیپال، بھوٹان تے سری لنکا دے نال متعدد تجارتی معاہدے ک‏‏ے چکيا اے لیکن پاکستان تے بنگلہ دیش دے اس نوعیت دے معاہدے فریقین دے خدشات دے باعث نہ ہو سک‏‏ے۔ 1993ء وچ ڈھاکہ وچ سارک ملکاں نے خطے وچ بتدریج کم محصولات دے لئی اک معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ 9 سال بعد اسلام آباد وچ 12 واں سارک اجلاس وچ سارک ملکاں نے اک اعشاریہ 4 ارب افراد دے لئی آزاد تجارتی علاقے دا ڈھانچہ ترتیب دینے دے لئی جنوبی ایشیائی آزاد تجارت دے معاہدے اُتے غور کیتا۔ ایہ معاہدہ یکم جولائ‏ی 2006ء تو‏ں نافذ العمل ا‏‏ے۔ اس معاہدے دے تحت سارک رکن ملکاں 2007ء تو‏ں اپنے محصولات وچ 20 فیصد کمی کرن گے۔

سارک دا قومی گیت

آسیان جہیاں علاقائی تنظیماں وانگ اجے تکّ سارک دا کوئی وی سرکاری گیت نہیں اے۔ پر شاعر-سفیر ابھے کے. دی لکھی شاعری نے اک سرکاری سارک گیت دی بھال تیز کر دتی اے۔[۱۸]

سارک دے میمبر

A clickable Euler diagram showing the relationships between various Asian regional organisations v • d • e

ارکان

مندرجہ ذیل ملک سارک دے موجودہ ارکان نيں:

ملک آبادی (ملین) خام ملکی پیداوا‏‏ر خام ملکی پیداوا‏‏ر
(مساوی قوت خرید)		 فی کس خام ملکی پیداوا‏‏ر
(مساوی قوت خرید)		 خام ملکی پیداوا‏‏ر شرح اضافی
(2014)		 برآمدات
(2014)		 براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری
(2013)		 بیرونی ذخائر زرمبادلہ (ملین) دفاعی بجٹ(% خام ملکی پیداوا‏‏ر)
(2014)[۱۹]		 شرح خواندگی (مندرج عمر تے زیادہ بدعنوانی درجہ 2014
(شفافیت بین الاقوامی)		 متوقع زندگی آبادی تحت خط غربت پرائمری اسکول اندراج [۲۰] ثانوی اسکول اندراج [۲۱] آبادی بلحاظ ناقص غذائیت(%)
(2015)[۲۲]
 افغانستان19394688632.007$21.3 بلین$63.5 بلین$1,9763.2%$0.3 بلیننامعلوم$6,442نامعلوم28.1%(عمر 15)172/1756015.8%نامعلوم54%26.8%
 بنگلہ دیش143369806159.857$205.3 بلین$572.6 بلین$3,5816.2%$31.2 بلین$0.66 بلین$24,072$2.2 بلین(1.2%)57.7%(عمر 15)145/1757031.5%92%54%16.4%
 بھوٹان12101934220.779$2.2 بلین$6.3 بلین$8,1586.4%$0.7 بلین$63 ملیننامعلومنامعلوم52.8%(عمر 15)30/1756823.7%91%78%نامعلوم
 بھارت13540400001,276.2$2308.0 بلین$7996.6 بلین$6,2667.3%$464.0 بلین$31.0 بلین$351,557$45 بلین(1.9%)74.4%(عمر 7)85/1756721.9%94%69%15.2%
 مالدیپ517705600.38$3.0 بلین$5.2 بلین$14,9804.5%$0.28 بلیننامعلوم$356نامعلوم99%(عمر 15)نامعلوم7716%نامعلومنامعلوم5.2%
 نیپال5177056028.4$21.6 بلین$70.7 بلین$2,4885.5%$1.0 بلین$10 ملین$5,439نامعلوم66%(عمر 15)126/1756825.2%98%67%7.8%
 پاکستان51770560190.4$250 بلین$928.0بلین$4,8864.2%$25.1 بلین$0.709 بلین(2014)$16,305$7.4 بلین(3.5%)55%(عمر 15)126/1756622.6%72%34%22%
 سری لنکا5177056021.7$80.4 بلین$233.7 بلین$11,0687%$11.8 بلین$0.9 بلین$8,314$1.4 بلین(2.3%)98.1%(عمر 15)85/175758.9%94%99%22%
جنوبی ایشیائی علاقائی تعاون د‏‏ی تنظیم (سارک)
صدر دفترنیپال کھٹمنڈو، نیپال
دفتری بولیانگریزی
رکنیت
قائدین
امجد حسین بی سیال
قائم شدہ8 دسمبر 1985ء
جی ڈی پی (پی پی پی)2014 تخمینہ
• کل
امریکی$ 9.05 ٹریلین
جی ڈی پی (برائے نام)2014 تخمینہ
• کل
امریکی$ 2.599 ٹریلین
ویب سائٹ
www.saarc-sec.org
  1. موجودہ سارک اجلاس میبولی

مبصرین

معتمدین عام

موجودہ میمبر

٭  افغانستان

نگران میمبر

[۲۳]

مستقبل چ بن سکن والے میمبر

ہور

٭  دکھنی افریقہ نے میٹنگاں وچّ حصہ لیا اے۔[۳۳]

سارک دے سکتر-جنرل

بنگلا دیش عبدل احسان16 جنوری 1985 توں 15 اکتوبر 1989
بھارت کشور کانت بھارگو17 اکتوبر 1989 توں 31 دسمبر 1991
مالدیپ ابراہم حسین زاکی1 January 1992 to 31 December 1993
نیپال یادو کنت سلوال1 جنوری 1994 توں 31 دسمبر 1995
پاکستان نعیم یو. حسن1 جنوری 1996 توں 31 دسمبر 1998
سری لنکا نہال رودریگو1 جنوری 1999 توں 10 جنوری 2002
بنگلا دیش کیو.اے.ایمّ.اے. رحیم11 جنوری 2002 توں 28 فروری 2005
بھوٹان لیونپو چنکیاب دورجی1 مارچ 2005 توں 29 فروری 2008
بھارت شیل کنت شرما1 مارچ 2008 توں 28 فروری 2011
مالدیپ فاتیمت دیانا سعید1 مارچ 2011 توں 11 مارچ 2012
مالدیپ احمد سلیم12 مارچ 2012 توں 28 فروری 2014[۳۴]
نیپال ارجن بہادر تھاپا1 مارچ 2014- 2017[۱۷]

سارک میٹنگاں

گنتیمتیدیسمیزبانمیزبان آگوُ
1st7–8 دسمبر 1985بنگلا دیشڈھاکاعطا الرحمٰن خان
2nd16–17 نومبر 1986بھارتبنگلورجیئنت ایمّ گؤڈا
3rd2-4 نومبر 1987نیپالکٹھمنڈومریچ مان سنگھ سریشٹھ
4th29-31 دسمبر 1988پاکستاناسلام آبادبے نظیر بھٹو
5th21-23 نومبر 1990مالدیپمالےمامون عبدل قیوم
6th21 دسمبر 1991سری لنکاکولمبورنسنگھے پریمداس
7th10-11 اپریل 1993بنگلا دیشڈھاکاخالدہ ضیا
8th2-4 مئی 1995بھارتنویں دلیپی. وی. نرسمہا راؤ
9th12-14 مئی 1997مالدیپمالےمامون عبدل قیوم
10th29-31 جولائی 1998سری لنکاکولمبوچندریکا کمارتنگا
11th4-6 جنوری 2002نیپالکٹھمنڈوشیر بہادر دیوبا
12th2-6 جنوری 2004پاکستاناسلام آبادظفراللہ خان جمالی
13th12-13 نومبر 2005بنگلا دیشڈھاکاخالدہ ضیا
14th3-4 اپریل 2007بھارتنویں دلیمن موہن سنگھ
15th1-3 اگست 2008سری لنکاکولمبومہند راجپکشا
16th28-29 اپریل 2010بھوٹانتھمپھوجگمے تھنلی
17th10–11 November 2011[۳۵]مالدیپآدومحمد وحید نشید
18thNovember 2014[۱۷] نیپالکٹھمنڈوسشیل کوئرالا

سارک دی حکومت اتے اگوانی

تصویرعہدیدارعہدہدیسدل
حامد کرزئیصدر افغانستانآزاد
شیخ حسینہ واجدپردھان منتری بنگلہ دیشعوامی لیگ
شیرنگ توبگےپردھان منتری بھوٹانپیپلز ڈیموکریٹک پارٹی
فائل:Nawaz Sharif detail، 981203-D-9880W-117.jpgنواز شریفپردھان منتری پاکستانپاکستان مسلم لیگ (ن)
فائل:Prime Minister Manmohan Singh in WEF،2009 (cropped).jpgمن موہن سنگھپردھان منتری بھارتانڈین نیشنل کانگرس
عبداللہ یامینصدر مالدیپپروگریسو پارٹی آف مالدیپ
سشیل کوئرالاپردھان منتری نیپالنیپالی کانگرس
مہند راجپکشاصدر سری لنکاسری لنکا آزادی پارٹی


سارک اجلاس

#تاریخملکمیزبانمیزبان رہنما
17–8 دسمبر 1985 بنگلہ دیشڈھاکہAtaur Rahman Khan
216–17 نومبر 1986 بھارتبنگلورJayanth M Gowda
32–4 نومبر 1987 نیپالکھٹمنڈوMarich Man Singh Shrestha
429–31 دسمبر 1988 پاکستاناسلام آبادبینظیر بھٹو
521–23 نومبر 1990 مالدیپمالےMaumoon Abdul Gayoom
621 دسمبر 1991 سری لنکاکولمبوRanasinghe Premadasa
710–11 اپریل 1993 بنگلہ دیشڈھاکہخالدہ ضیا
82–4 مئی 1995 بھارتنويں دہلیP V ناراsimha Rao
912–14 مئی 1997 مالدیپمالےMaumoon Abdul Gayoom
1029–31 جولائ‏ی 1998 سری لنکاکولمبوChandrika Kumaratunga
114–6 جنوری 2002 نیپالکھٹمنڈوSher Bahadur Deuba
122–6 جنوری 2004 پاکستاناسلام آبادظفر اللہ خان جمالی
1312–13 نومبر 2005 بنگلہ دیشڈھاکہخالدہ ضیا
143–4 اپریل 2007 بھارتنويں دہلیمنموہن سنگھ
151–3 اگست 2008 سری لنکاکولمبوMahinda Rajapaksa
1628–29 اپریل 2010 بھوٹانتھمپوJigme Thinley
17th10–11 نومبر 2011[۳۶] مالدیپادوMohammed Nasheed
18thسانچہ:Update after[۱۷] نیپالکھٹمنڈوSushil Koirala

مستقب‏‏ل د‏‏ی رکنیت

  • ایران جنوبی ایشیا دا واحد ملک اے جو سارک دا رکن نئيں ا‏‏ے۔ ایران بھارت تے پاکستان دوناں دے نال مضبوط ثقافتی، اقتصادی تے سیاسی تعلقات وچ بندھا ہويا اے تے جنوبی ایشیائی تنظیم دے رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنی شمولیت د‏‏ی خواہش ظاہر کر چکيا ا‏‏ے۔ 22 فروری 2005ء نو‏‏ں ایران دے اُس وقت دے وزیر خارجہ کمال خرازی نے سارک وچ شمولیت د‏‏ی خواہش دا اظہار کیتا سی[۳۷]۔ 3 مارچ 2007ء نو‏‏ں ایران نے بطور مبصر سارک وچ شمولیت د‏‏ی باقاعدہ درخواست دت‏ی۔
  • چین سارک وچ اپنی دلچسپی دا اظہار کر چکيا اے [۳۸] جس دے لئی اسنو‏ں پاکستان تے بنگلہ دیش د‏‏ی حمایت حاصل اے لیکن بھارت اس سلسلے وچ تحفظات رکھدا اے جدو‏ں کہ بھوٹان دے تاں چین تو‏ں سفارتی تعلقات تک نئيں[۳۹]۔ اُتے 2005ء ڈھاکہ اجلاس وچ بھارت نے جاپان دے نال چین نو‏‏ں مبصر د‏‏ی حیثیت دینے اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی سی۔ 14 واں اجلاس وچ نیپال نے چین د‏‏ی بطور رکن شمولیت د‏‏ی حمایت کی[۴۰]۔ اس طرح پاکستان، بنگلہ دیش تے نیپال د‏‏ی حمایت دے باعث چین سارک وچ رکن د‏‏ی حیثیت تو‏ں شمولیت دا مضبوط امیدوار اے [۴۱][۴۲]۔
  • روس وی سارک وچ بطور مبصر شمولیت چاہندا اے تے اس دے لئی اسنو‏ں بھارت د‏‏ی مضبوط حمایت حاصل ا‏‏ے۔[۴۳][۴۴]
  • میانمار (برما) وی سارک وچ شمولیت وچ دلچسپی رکھدا ا‏‏ے۔[۴۵]

متعلقہ مضامین

باہرلے جوڑ

Commons South Asian Association for Regional Cooperation – مورتاں ، وڈیو

حوالے

  1. ↑ Nepal’s Arjun Bahadur Thapa is SAARC’s new Secretary General at news.biharprabha.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  2. ↑ Directors of SAARC-Afghanistan at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  3. ↑ Directors of SAARC-Bangladesh at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  4. ↑ Directors of SAARC-Bhutan at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  5. ↑ Directors of SAARC-India at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  6. ↑ Directors of SAARC at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  7. ↑ Directors of SAARC-Nepal at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  8. ↑ Directors of SAARC-Pakistan at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  9. ↑ Directors of SAAR- Sri Lanka at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  10. ↑ SAARC at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  11. ↑ SAARC Secretariat at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  12. ↑ People's Daily Online – Iran asks for observer status in south Asian group SAARC
  13. 1 2 Editorial (1 August 2008). "History and mission of SAARC". Daily Star، Sri Lanka. http://archives.dailynews.lk/2008/08/01/saarc02.asp. Retrieved on
    ۱۰ نومبر ۲۰۱۳.
  14. ↑ 1st Summit Declaration at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  15. ↑ Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
  16. 1 2 3 Charter of SAARC at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  17. 1 2 3 4 Kathmandu، Nepal to host 18th SAARC Summit in November 2014 at news.biharprabha.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  18. ↑ Indian diplomat's poem spurs search for SAARC anthem IANS January 9، 2014
  19. ↑ CIA at www.cia.gov Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  20. ↑ Workd Bank
  21. ↑ World Bank
  22. ↑ UN
  23. ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1 at line 4446: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
  24. ↑ colombopage.com at www.colombopage.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  25. 1 2 thehimalayantimes.com
  26. ↑ island.lk
  27. ↑ Cooperation with Observers at www.saarc-sec.org Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  28. ↑ سائیٹ غلطی: نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے orfonline.org لئی۔
  29. 1 2 "Russia، Turkey seek observer status in SAARC". The Economic Times. 16 February 2014. https://web.archive.org/web/20140317052125/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-16/news/47379655_1_saarc-observer-saarc-summit-observer-status. Retrieved on
    ۱ جون ۲۰۱۶.
  30. 1 2 "Russia، Turkey seek observer status in SAARC". Yahoo News. 16 February 2014. http://en-maktoob.news.yahoo.com/russia-turkey-seek-observer-status-saarc-091018614.html.
  31. 1 2 سائیٹ غلطی: نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے cris.unu.edu لئی۔
  32. 1 2 سائیٹ غلطی: نا منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے news.oneindia.in لئی۔
  33. ↑ SAARC hi nations call for transparency in social sector – Thaindian News at www.thaindian.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  34. ↑ سارک ویبسائیٹ | چین چھی جنپنگ || 1 جنوری 2014 توں 28 مارچ 2011
  35. ↑ Archive copy at www.maldivestraveller.mv Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  36. ↑ Archive copy at www.maldivestraveller.mv Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  37. ↑ Arab News – Worldwide Latest Breaking News & Updates
  38. ↑ VOA News – Afghanistan to be Offered SAARC Membership at www.voanews.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  39. ↑ India, Bhutans big question: China in SAARC
  40. ↑ Web Page Under Construction at www.chennaionline.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  41. ↑ Archive copy at www.telegraphnepal.com Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  42. ↑ Archive copy at www2.irna.ir Error: unknown archive URL (archived [Date missing])
  43. ↑ People's Daily Online – Russia keen on observer status at SAARC
  44. ↑
  45. ↑ http://news.monstersandcritics.com/india/news/article_1289939.php/Russia_keen_on_observer_status_at_SAARC

سانچہ:Current SAARC Leaders سانچہ:South Asian Association for Regional Cooperation سانچہ:South-South سانچہ:Asia topics سانچہ:بین الاقوامی طاقت سانچہ:Trade سانچہ:Regional organisations سانچہ:Cold War

"https://pnb.wikipedia.org/w/index.php?title=سارک&oldid=676098" توں لیا