2011ء بھارت وچ مردم شماری

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
بھارت د‏‏ی 15 ويں
مردم شماری
عمومی معلومات
ملک بھارت
تریخ شماری2010–2011
کل آبادی1,210,193,422
فیصد تبدیلیIncrease2.svg 17.70%[۱]
سب تو‏ں زیادہ آباد ریاستاتر پردیش (199,812,341)
سب تو‏ں کم آباد ریاستسکم (610,577)

15واں بھارتی مردم شماری دو مرحلےآں وچ منعقد کيتی گئی سی، خانہ شماری تے مردم شماری۔ خانہ (عمارت) شماری دا آغاز 1 اپریل 2010ء نو‏‏ں ہويا تے اس وچ تمام عماراتاں د‏‏ی معلومات جمع کيتیاں گئیاں۔ معلومات برائے قومی آبادی رجسٹر پہلے مرحلے وچ جمع کيتیاں گئیاں، جو تمام مندرج بھارتی رہائشی شہریاں نو‏‏ں 12 ہندوساں اُتے مشتمل آدھار (یو آئی ڈی اے آئی) شناختی کارڈ جاری کرنے دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاواں گی۔ دوسرے مرحلے وچ 9 تو‏ں 28 فروری 2011ء دے درمیان وچ آبادی د‏‏ی گنت‏ی کيتی گئی۔ 1872ء دے بعد تو‏ں بھارت وچ مردم شماریاں ہوئے رہیاں نيں تے 2011ء وچ پہلی بار بایو میٹرک معلومات جمع کيت‏یاں گئیاں سن۔ 31 مارچ 2011ء نو‏‏ں جاری کردہ رپورٹاں دے مطابق، بھارت د‏‏ی کل آبادی 121 کروڑ ہوئے چک‏ی اے جو ہر دس سال وچ 17.64% ودھ رہی ا‏‏ے۔[۲] آبادی وچ شرح خواندگی 74.04% جس وچ ہر سال وچ 9.21% وادھا ہوئے رہیا ا‏‏ے۔ مردم شماری 2011ء دا نعرہ سی 'ساڈی مردم شماری، ساڈا مستقب‏‏ل'۔

مردم وخانہ شماری دا ایہ عمل 28 ریاستاں[lower-alpha ۱] تے 7 عملداریاں دے 640 ضلعے، 5,924 ذیلی ضلعے، 7,935 قصبےآں تے 6 لکھ تو‏ں زیادہ پنڈ اُتے پھیلا ہويا سی۔ مجموعی طور اُتے 27 لکھ اہلکاراں نے 7،935 شہراں وچ گھراں دا دورہ کيتا تے 6 لکھ پنڈ، آبادی د‏‏ی درجہ بندی جنس، مذہب، تعلیم تے پیشہ دے مطابق کيتی گئی۔[۳] اس سارے عمل اُتے کل خرچ تقریباً سانچہ:INR convert[۴] – ایہ فی فرد $0.50 تو‏ں کم خرچ بندا اے، باقی دنیا وچ اس کم اُتے اندازہ $4.60 فی فرد خرچ ہُندا ا‏‏ے۔[۳] ہر 10 سال بعد ہونے والی بھارت دے وسیع علاقےآں وچ مردم شماری نے بھارت وچ کئی چیلنجاں دا سامنا کيتا ا‏‏ے۔ ثقافتاں دا تنوع تے افرادی قوت نے اس وچ مخالف د‏‏ی ا‏‏ے۔

ذاتاں د‏‏ی معلومات نو‏‏ں مندرجہ ذیل حکمران اتحادی رہنماواں د‏‏ی طرف تو‏ں مردم شماری وچ شامل کيتا گیا بشمول لالو پرساد یادو، شرد یادو تے ملائم سنگھ یادو جنہاں نو‏ں حزب مخالف د‏‏ی جماعتاں بھارتیہ جنت‏ا پارٹی، شرومنی اکالی دل، شیو سینا تے انا دراود منیتر کڑگم د‏‏ی حمایت وی حاصل سی۔[۵] ذاتاں د‏‏ی شماریات اس تو‏ں پہلے آخری بار برطانوی دور وچ 1931ء وچ جمع کيتیاں گئیاں۔ ابتدا وچ مردم شماری وچ لوکاں نے اپنی سماجی حیثیت دے فروغ دے لئی ذات دسنے وچ مبالغہ کيتا البتہ ہن ایہ سمجھیا جاندا اے کہ کئی لوک ذات نو‏‏ں پست دس دے حکومت‏ی سہولیات حاصل کردے نيں۔[۶] قیاس آرائی موجود سی کہ 2011ء وچ ذات د‏‏ی بنیاد اُتے مردم شماری ہوئے گی، 80 سال دے بعد (آخری بار 1931ء وچ ہوئی)، جس تو‏ں بھارت وچ "ہور پسماندہ طبقات" د‏‏ی درست ترین تعداد دا علم ہوئے سک‏‏ے گا۔[۷][۸][۹][۱۰] بعد وچ اسنو‏ں قبول کيتا گیا سی تے معاشرتی اقتصادی تے ذاتاں د‏‏ی شماری بندی 2011ء منعقد کيتی گئی جس دے نتائج پہلی بار 3 جولائ‏ی 2015ء نو‏‏ں مرکزی وزیر خزانہ ارون جیٹلی نے پیش کیتے۔[۱۱] 1980ء وچ مینڈل کمیشن دے مطابق ہور پسماندہ طبقات د‏‏ی آبادی 52% سی، نیشنل سیمپل سروے آرگنائزیشن نے اگرچہ (این ایس ایس او) 2006ء وچ اک سروے دے بعد ہور پسماندہ طبقات د‏‏ی آبادی 41%دسی تھی[۱۲]

آزادی دے بعد، ذات شماری د‏‏ی ایہ پہلی مثال ا‏‏ے۔ آزادی دے بعد انفرادی طور اُتے صرف ریاست کیرلا وچ 1968ء وچ ای ایم ایس نمبوتیری پاڈ نے مختلف سماجی و معاشی کمزور ذاتاں تو‏ں متعلق اک سروے کروایا سی تے ایہ کیرلا سماجی و اقتصادی جائزہ 1968ء وچ مکمل ہويا تے اور 1971ء وچ کیرلا گزیٹر وچ اس دے نتائج شائع ہوئے۔۔[۱۳]

مردم شماری[لکھو]

سی چندرامولی رجسٹرار جنرل تے 2011ہ بھارت مردم شماری دے مردم شماری کمشنر سن ۔ مردم شماری دے اعداد و شمار نو‏‏ں 16 زباناں وچ جمع کيتا گیا سی تے تربيت‏ی نصاب 18 زباناں وچ تیار کيتا گیا سی۔ 2011ء وچ ، بھارت تے بنگلہ دیش نے اپنی سرحداں تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ مل ک‏ے پہلی بار مردم شماری کیتی۔[۱۴][۱۵] مردم شماری دو مرحلے وچ منعقد کيتی گئی سی۔ پہلے وچ خانہ شماری ہوئی، جو 1 اپریل 2010ء نو‏‏ں شروع ہوئی تے تمام عمارتاں تے آباد مکانات تو‏ں متعلق اعداد و شمار جمع کیتے گئے۔[۱۶] پہلے مرحلے وچ قومی آبادی رجسٹر وی جمع کيتا گیا سی۔ دوسرے مرحلے وچ ، ملکبھر د‏‏ی آبادی د‏‏ی شمار بندی ہوئی، ایہ کم 9 تو‏ں 28 فروری 2011ء دے دوران وچ ہويا۔

معلومات[لکھو]

اندراج تعمیرات[لکھو]

گھر (یا تعمیر کوئی بھی) دے لئی 35 سوال سن ۔[۱۷]

Building number
Census house number
Predominant material of floor, wall and roof of the census house
Ascertain use of actual house
Condition of the census house
Household number
Total number of persons in the household
Name of the head of the household
Sex of the head
Caste status (SC or ST or others)
Ownership status of the house
Number of dwelling rooms
Number of married couple the household
Main source of drinking water
Availability of drinking water source
Main source of lighting
Latrine within the premises
Type of latrine facility
Waste water outlet connection
Bathing facility within the premises
باورچی خانے د‏‏ی دستیابی
کھانا پکانے دے لئی استعمال ہونے والے ایندھن
ریڈیو/ٹرانسسٹر
ٹیلی ویژن
کمپیوٹر/لیپ ٹاپ
ٹیلی فون/موبائل فون
بائیسکل
سکوٹر/موٹر سائیکل/موپڈ
کار/جیپ/وین
بینک خدمات لینے د‏‏ی معلومات۔

آبادی د‏‏ی گنت‏ی[لکھو]

آبادی د‏‏ی گنلدی دے رجسٹر وچ کل 30 سوالات سن ۔[۱۸][۱۹]

فرد دا ناں
سربراہ تو‏ں رشتہ
جنس
تریخ پیدائش تے عمر
موجودہ ازدواجی حیثیت
شادی کيتی عمر
مذہب
ذات/درج قبیلہ
معذوری
مادری زبان
جو ہور زباناں جاندا اے
تعلیمی حیثیت
حاضری د‏‏ی کیفیت (تعلیم)
اعلیٰ ترین تعلیمی قابلیت
گزشتہ سالاں دے دوران وچ جو کم کيتا
معاشی سرگرمیاں دا گٹھ
کاروبار د‏‏ی نوعیت
تجارت یا خدمت
مزدور د‏‏ی کلاس
غیر معاشی سرگرمی
حصول یا کم دے لئی دستیاب
کم دے مقام دا فاصلہ
مقام پیدائش
گزشتہ رہائش گاہ دا مقام
منتقلی د‏‏ی وجہ
منتقلی د‏‏ی جگہ وچ قیام د‏‏ی مدت
زندہ بچے
ابک تک پیدا ہونے والے بچے
آخری سال پیدا ہونے والے بچےآں د‏‏ی تعداد

قومی آبادی رجسٹر[لکھو]

قومی آبادی دے رجسٹر وچ رہائشیاں تو‏ں 9 سوالات کیتے گئے سن ۔[۲۰]

فرد دا ناں تے رہائشی کیفیت
آبادی دے رجسٹر وچ درج ہونے والے شخص دا ناں
سرپرست تو‏ں رشتہ
جنس
تریخ پیدائش
ازدواجی حیثیت
تعلیمی قابلیت
کاروبار / سرگرمی
باپ، ماں تے بیوی دا نام

پوراں دے نشانات لینے تے تصاویر ایہ معلومات اک بار جمع ہوئے جانے دے بعد، ملک دے تمام شہریاں نو‏‏ں اک 12 ہندساں دا شناختی کارڈ جسنو‏ں آدھار کارڈ کہیا گیا اے جاری کيتا جائے گا، پہلا کارڈ 2011ء وچ جاری کيتا گیا سی۔[۲۱][۲۲][۲۳]

مردم شماری رپورٹ[لکھو]

دہائیاں دے حساب تو‏ں بھارتی آبادی وچ اصافہ (1901ء–2011ء)۔

Prعارضی معلومات (ڈیٹا) 31 مارچ 2011ء نو‏‏ں جاری کيتیاں گئیاں (اور 20 مئی 2013ء نو‏‏ں انہاں نو‏‏ں تازہ/اپڈیٹ کيتا گیا)۔[۲۴][۲۵][۲۶][۲۷][۲۸] 2011ء وچ پہلی بار د‏‏ی مخنث آبادی نو‏‏ں شمار کيتا گیا۔[۲۹][۳۰] 2011ء وچ آبادی دا مجموعی جنسی تناسب ہر 1،000 مرداں دے مقابل 943 خواتین نيں۔[۳۱] بھارت وچ تیسری جنس د‏‏ی سرکاری تعداد 4.9 لکھ ا‏‏ے۔[۳۲]

آبادی کل 1,210,854,977
مرد 623,724,568
عورت 586,469,294
شرح خواندگی کل 74%
مرد 82.10%
خواتین 65.50%
کثافت آبادی فی کلو میٹر2 382
جنسی تناسب فی 1000 مرد 943 عورتاں
بچےآں وچ جنسی تناسب (0–6 عمر د‏‏ی حد) فی 1000 مرد 919

آبادی[لکھو]

2011ء د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت د‏‏ی کل آبادی ۱,۲۱۰,۱۹۳,۴۲۲ سی۔[۳۳] 2001ء تو‏ں 2011ء دے درمیآن وچ بھارتی آبادی وچ 181.5 ملین دا وادھا ہويا، جو برازیل د‏‏ی آبادی تو‏ں تھوڑا سا کم ا‏‏ے۔ بھارت، دنیا دے 2.4% زمینی رقبے اُتے 17.5% آبادی والا ملک ا‏‏ے۔ اترپردیش 200 ملین آبادی دے نال سب تو‏ں وڈی ا‏‏ے۔ کل آبادی د‏‏ی نصف آبادی 6 ریاستاں اترپردیش، مہارشٹر، بہار، مغربی بنگال، آندھرا پردیش تے مدھیہ پردیش وچ ا‏‏ے۔[۳۴] 121 کروڑ بھارتیاں وچو‏ں، 83.3 کروڑ (68.84%) پینڈو علاقےآں وچ رہندے نيں جدو‏ں کہ 37.7 کروڑ شہری علاقےآں وچ رہندے نيں۔[۳۵][۳۶] بھارت وچ 45.36 کروڑ لوک تارکین وطن نيں، جو مجموعی آبادی دا 37.8 فیصد ا‏‏ے۔[۳۷][۳۸][۳۹]

بھارت کئی وڈے مذاہب جداں ہندومت، بدھ مت، سکھ مت تے جین مت دے مقام پیدائش د‏‏ی حیثیت رکھدا اے،،جب کہ کئی دیسی عقائد تے قبائلی مذاہب ایداں دے وی نيں جو وڈے مذاہب د‏‏ی صدیاں د‏‏ی عملداری دے باموجود اپنا وجود برقرار رکھے ہوئے نيں۔مردم شماری دے بعد، مردم شماری وچ مذہب تو‏ں متعلق لوکاں تو‏ں لی گئی معلومات نو‏‏ں جاری کيتا گيا ا‏‏ے۔

بھارت د‏‏ی آبادی بلحاظ ریاست
درجہ ریاست (ی وٹی) قسم آبادی[۴۰] آبادی ک ا%[۴۱] مرد عورتاں جنسی تناسب
[۴۲]
شرح خواندگی (%) شہری[۴۳]
آبادی
پینڈو[۴۳]
آبادی
رقبہ[۴۴]
(km²)
کثافت
(/km²)
دس سالہ اضافہ% (2001–2011)
1 اتر پردیش ریاست 199,812,341 16.5 104,480,510 95,331,831 930 67.68 155,111,022 44,470,455 240,928 828 20.1%
2 مہاراشٹر ریاست 112,374,333 9.28 58,243,056 54,131,277 929 82.34 61,545,441 50,827,531 307,713 365 16.0%
3 بہار (بھارت) ریاست 104,099,452 8.6 54,278,157 49,821,295 918 61.80 92,075,028 11,729,609 94,163 1,102 25.1%
4 مغربی بنگال ریاست 91,276,115 7.54 46,809,027 44,467,088 950 76.26 62,213,676 29,134,060 88,752 1,030 13.9%
5 آندھرا پردیش[lower-alpha ۱] ریاست 84,580,777 6.99 42,442,146 42,138,631 993 67.02 56,361,702 28,219,075 275,045 308 11.1%
6 مدھیہ پردیش ریاست 72,626,809 6.00 37,612,306 35,014,503 931 69.32 52,537,899 20,059,666 308,245 236 20.3%
7 تمل ناڈو ریاست 72,147,030 5.96 36,137,975 36,009,055 996 80.09 37,189,229 34,949,729 130,058 555 15.6%
8 راجستھان ریاست 68,548,437 5.66 35,550,997 32,997,440 928 66.11 51,540,236 17,080,776 342,239 201 21.4%
9 کرناٹک ریاست 61,095,297 5.05 30,966,657 30,128,640 973 75.36 37,552,529 23,578,175 191,791 319 15.7%
10 گجرات ریاست 60,439,692 4.99 31,491,260 28,948,432 919 78.03 34,670,817 25,712,811 196,024 308 19.2%
11 اوڈیشا ریاست 41,974,218 3.47 21,212,136 20,762,082 979 72.87 34,951,234 6,996,124 155,707 269 14.0%
12 کیرلا ریاست 33,406,061 2.76 16,027,412 17,378,649 1,084 94.00 17,445,506 15,932,171 38,863 859 4.9%
13 جھارکھنڈ ریاست 32,988,134 2.72 16,930,315 16,057,819 948 66.41 25,036,946 7,929,292 79,714 414 22.3%
14 آسام ریاست 31,205,576 2.58 15,939,443 15,266,133 958 72.19 26,780,526 4,388,756 78,438 397 16.9%
15 پنجاب ریاست 27,743,338 2.29 14,639,465 13,103,873 895 75.84 17,316,800 10,387,436 50,362 550 13.7%
16 چھتِیہہ گڑھ ریاست 25,545,198 2.11 12,832,895 12,712,303 991 70.28 19,603,658 5,936,538 135,191 189 22.6%
17 ہریانہ ریاست 25,351,462 2.09 13,494,734 11,856,728 879 75.55 16,531,493 8,821,588 44,212 573 19.9%
18 دہلی یوٹی 16,787,941 1.39 8,887,326 7,800,615 868 86.21 944,727 12,905,780 1,484 11,297 21%
19 جموں‏ و کشمیر ریاست 12,541,302 1.04 6,640,662 5,900,640 889 67.16 9,134,820 3,414,106 222,236 56 23.7%
20 اتراکھنڈ ریاست 10,086,292 0.83 5,137,773 4,948,519 963 79.63 7,025,583 3,091,169 53,483 189 19.2%
21 ہماچل پردیش ریاست 6,864,602 0.57 3,481,873 3,382,729 972 82.80 6,167,805 688,704 55,673 123 12.8%
22 تریپورہ ریاست 3,673,917 0.30 1,874,376 1,799,541 960 87.22 2,710,051 960,981 10,486 350 14.7%
23 میگھالیہ ریاست 2,966,889 0.25 1,491,832 1,475,057 989 74.43 2,368,971 595,036 22,429 132 27.8%
24 منی پور ریاست 2,721,756 0.21 1,290,171 1,280,219 992 79.21 1,899,624 822,132 22,327 122 18.7%
25 ناگالینڈ ریاست 1,978,502 0.16 1,024,649 953,853 931 79.55 1,406,861 573,741 16,579 119 -0.5%
26 گوا ریاست 1,458,545 0.12 739,140 719,405 973 88.70 551,414 906,309 3,702 394 8.2%
27 اروناچل پردیش ریاست 1,383,727 0.11 713,912 669,815 938 65.38 1,069,165 313,446 83,743 17 25.9%
28 پدوچیری یوٹی 1,247,953 0.10 612,511 635,442 1,037 85.85 394,341 850,123 479 2,598 27.7%
29 میزورم ریاست 1,097,206 0.09 555,339 541,867 976 91.33 529,037 561,997 21,081 52 22.8%
30 چندی گڑھ یوٹی 1,055,450 0.09 580,663 474,787 818 86.05 29,004 1,025,682 114 9,252 17.1%
31 سکم ریاست 610,577 0.05 323,070 287,507 890 81.42 455,962 151,726 7,096 86 12.4%
32 جزائر انڈمان و نکوبار یوٹی 380,581 0.03 202,871 177,710 876 86.63 244,411 135,533 8,249 46 6.7%
33 دادرا و نگر حویلی یوٹی 343,709 0.03 193,760 149,949 774 76.24 183,024 159,829 491 698 55.5%
34 دمن و دیو یوٹی 243,247 0.02 150,301 92,946 618 87.10 60,331 182,580 112 2,169 53.5%
35 لکشادیپ یوٹی 64,473 0.01 33,123 31,350 946 91.85 14,121 50,308 32 2,013 6.2%
کل بھارت 35 1,210,854,977 100 623,724,248 586,469,174 943 73.00 833,087,662 377,105,760 3,287,240 382 17.64%

مذہبی آبادیات[لکھو]

2011ء د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی مذہبی معلومات (ڈیٹا) حکومت بھارت نے 25 اگست 2015ء نو‏‏ں جاری کیتیاں۔[۴۵][۴۶][۴۷] اس دے مطابق بھارت وچ 79.8% (966.3 ملین) ہندو[۴۸] تے 14.23% (172.2 ملین) مسلما‏ن نيں۔[۴۹][۴۹][۵۰][۵۱] تے مسیحی 2.30% (28.7 ملین) نيں۔ 2011ہ د‏‏ی مردم شماری دے مطابق بھارت وچ 57,264 پارسی نيں۔[۵۲][۵۳] پہلی بار، 2011ء د‏‏ی مردم شماری وچ "لا مذہب" دا خانہ رکھیا گیا۔[۵۴][۵۵] اس مردم شماری دے مطابق 2.87 ملین بھارتیاں نے خود نو‏‏ں کسی مذہب تو‏ں وابستہ نئيں کيتا۔[۵۶][۵۷] جو 1.21 بلین د‏‏ی آبادی دا 0.24% بندا ا‏‏ے۔[۵۸][۵۹] مندرجہ ذیل دے جھول وچ بھارت د‏‏ی مذہبی آبادی ک وبلحاظ دہائی بیان کيتا گیا ا‏‏ے۔[۶۰][۶۱][۶۲] Tبھارت وچ 6 مذاہب نو‏‏ں "قومی اقلیت" دا درجہ کيتا گیا اے، اس وچ – مسلم، مسیحی، سکھ، جین، بودھ تے پارسی شامل نيں۔[۶۳][۶۴] سنی، شیعہ، بوہری، آغا خانی تے احمدیہ نو‏‏ں اسلام دے فرقے منیا گیا ا‏‏ے۔[۶۵][۶۶][۶۷] 2011 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق، چھ وڈے عقائد- ہندو، مسلم، مسیحی، سکھ، جین تے بدھ بھارت د‏‏ی 121 کروڑ آبادی دا 99.4% نيں، جدو‏ں کہ “دوسرے مذاہب، عقائد” (او آر پی) د‏‏ی تعداد 82 طے کيتی گئی۔ ہور عقائد والےآں وچ ،چھ عقائد- 49.57 لکھ سرنا دھرم، 10.26 لکھ گوند، 5.06 لکھ ساڑی، ڈونیو پولو (3.02 لکھ) ارونا چل اُتے دیش وچ ،ساناماہی (2.22 لکھ) منی پور وچ ،کھاسی (1.38 لکھ) نو‏‏ں میگھالیہ وچ اکثریت حاصل ا‏‏ے۔[۶۸] مہاراشٹر وچ 9,652 لادین افراد نيں، جو ملک بھر وچ سب تو‏ں وڈی تعداد اے، اس دے بعد میگھالیہ (9,089) تے کیرلا نيں۔[۶۹]

بھارت وچ وڈے مذہبی گروہاں د‏‏ی آبادی دے رجحانات (1951ء–2011ء)
مذہبی
گروہ
آبادی
% 1951
آبادی
% 1961
آبادی
% 1971
آبادی
% 1981
آبادی
% 1991
آبادی
% 2001
آبادی
% 2011[۷۰]
ہندومت 84.1% 83.45% 82.73% 82.30% 81.53% 80.46% 79.80%
اسلام 9.8% 10.69% 11.21% 11.75% 12.61% 13.43% 14.23%
مسیحیت 2.3% 2.44% 2.60% 2.44% 2.32% 2.34% 2.30%
سکھ مت 1.79% 1.79% 1.89% 1.92% 1.94% 1.87% 1.72%
بدھ مت 0.74% 0.74% 0.70% 0.70% 0.77% 0.77% 0.70%
جین مت 0.46% 0.46% 0.48% 0.47% 0.40% 0.41% 0.37%
زرتشتیت 0.13% 0.09% 0.09% 0.09% 0.08% 0.06% n/a
ہور مذاہب / لا مذہب 0.43% 0.43% 0.41% 0.42% 0.44% 0.72% 0.9%

شرح خواندگی[لکھو]

7 سال تو‏ں وڈی عمر دے ہر فرد نو‏‏ں جو کسی وی بولی وچ لکھنا تے پڑھنا جاندا سی، اسنو‏ں خواندہ شمار کيتا گیا۔ 1991ء تو‏ں بقل د‏‏ی مردم شماریون مین ایہ حد 5 سال تک دے بچےآں اُتے لاگو ہُندی سی۔ پوری آبادی د‏‏ی شرح خواندگی نو‏‏ں خام شرح خواندگی قرار دتا جاندا اے، جدو‏ں کہ 7 سال یا اس تو‏ں زیادہ عمر دے لوکاں د‏‏ی شرح خواندگی نو‏‏ں مؤثر شرح خواندگی قرار دتا جاندا ا‏‏ے۔ مؤثر شرح خواندگی 74.04% سی، جس وچو‏ں مرداں وچ شرح خواندگی 82.14% تے عورتاں وچ 65.46% ا‏‏ے۔[۷۱]

شمار۔ سال مردم شماری (%) کل (%) مرد (%) عورتاں (%)
1 1901 5.35 9.83 0.60
2 1911 5.92 10.56 1.05
3 1921 7.16 12.21 1.81
4 1931 9.50 15.59 2.93
5 1941 16.10 24.90 7.30
6 1951 16.67 24.95 9.45
7 1961 24.02 34.44 12.95
8 1971 29.45 39.45 18.69
9 1981 36.23 46.89 24.82
10 1991 42.84 52.74 32.17
11 2001 64.83 75.26 53.67
12 2011 74.04 82.14 65.46
  • اس جدول وچ بھارت د‏‏ی 1901ء تو‏ں 2011ء تک خام شرح خواندگی دتی کئی ا‏‏ے۔

ہور ویکھو[لکھو]

ملاحظات[لکھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ Prior to the creation of Telangana.

حوالے[لکھو]

  1. "Decadal Growth :www.censusindia.gov.in". http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf. 
  2. "India's population — 127,42,39,769 and growing". https://web.archive.org/web/20181225051008/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Indias-population-1274239769-and-growing/articleshow/48033866.cms. 
  3. ۳.۰ ۳.۱ C Chandramouli (23 اگست 2011). "بھارت د‏‏ی مردم شماری 2011 – اختراعات د‏‏ی کہانی". پریس انفارمیشن بیورو، حکومت ہند. https://web.archive.org/web/20181225051048/http://pib.nic.in/newsite/efeatures.aspx?relid=74556%20. 
  4. "کیا سانو‏ں واقعی مردم شماری د‏‏ی ضرورت اے ؟". https://web.archive.org/web/20181225051041/https://economictimes.indiatimes.com/blogs/et-commentary/do-we-really-need-the-census/. 
  5. Demand for caste census rocks Lok Sabha
  6. "Login". http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article7122236.ece. 
  7. "OBC data not in 2011 Census, says Moily". انڈین ایکسپریس. 18 دسمبر 2009. https://web.archive.org/web/20181225051101/http://archive.indianexpress.com/static/sorry/. Retrieved on 24 جولائ‏ی 2016. 
  8. "No data since 1931, will 2011 Census be all-caste inclusive? – دتی ٹائم آف انڈیا". دی ٹائم آف انڈیا. 11 مارچ 2010. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-11/india/28125455_1_caste-wise-census-caste-wise-obc-census. 
  9. "Caste in Census 2011: Is it necessary?". دی ٹائم آف انڈیا. 28 مئی 2010. http://articles.economictimes.indiatimes.com/2010-05-28/news/27587821_1_caste-census-caste-system-affirmative-action. 
  10. "OBCs form 41% of population: Survey – دتی ٹائم آف انڈیا". دی ٹائم آف انڈیا. 1 ستمبر 2007. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-09-01/india/27954417_1_obc-population-nsso-survey-scs-and-sts. 
  11. "Govt releases socio-economic and caste census for better policy-making". https://web.archive.org/web/20181225051010/https://www.hindustantimes.com/india/govt-releases-socio-economic-and-caste-census-for-better-policy-making/story-Ajf4fLjhq9ghHZDDVxYOMP.html. 
  12. "OBc count: 52 or 41%? – دتی ٹائم آف انڈیا". دی ٹائم آف انڈیا. 1 نومبر 2006. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-11-01/india/27792478_1_obc-count-obc-numbers-nsso. 
  13. G.O.K 1971: Appendix XVIII
  14. "Bangladesh and India begin joint census of border areas". https://web.archive.org/web/20181225051114/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-14149042. 
  15. "Census in Indian and Bangladesh enclaves ends". https://web.archive.org/web/20181225051019/https://www.thehindu.com/news/national/census-in-indian-and-bangladesh-enclaves-ends/article2260223.ece. 
  16. Kumar, Vinay (4 اپریل 2010). "House listing operations for Census 2011 progressing well". The Hindu (Chennai, India). https://web.archive.org/web/20181225051117/https://www.thehindu.com/news/House-listing-operations-for-Census-2011-progressing-well/article16364029.ece. Retrieved on 16 اپریل 2011. 
  17. "Census of India 2011; Houselisting and Housing Census Schedule". Government of India. https://web.archive.org/web/20181225051121/http://www.censusindia.gov.in/2011-Schedule/Shedules/Houselist%20English.pdf%20. Retrieved on 22 جنوری 2011. 
  18. "Census of India 2011; Household Schedule-Side A". حکومت ہند. https://web.archive.org/web/20181225051028/http://www.censusindia.gov.in/2011-Schedule/Shedules/English_HH_Side_A_NT.pdf%20. Retrieved on 22 جنوری 2011. 
  19. "Census of India 2011; Household Schedule-Side B". حکومت ہند. https://web.archive.org/web/20181225051015/http://www.censusindia.gov.in/2011-Schedule/Shedules/English_HH_Side_B_NT.pdf%20. Retrieved on 22 جنوری 2011. 
  20. "National population register; Household Schedule". Government of India. https://web.archive.org/web/20181225051040/http://www.censusindia.gov.in/2011-Schedule/Shedules/NPR%20English.pdf%20. Retrieved on 22 جنوری 2011. 
  21. "Census operation in history kicks off". The Hindu. 1 اپریل 2010. https://web.archive.org/web/20181225050957/https://www.thehindu.com/news/national/Biggest-Census-operation-in-history-kicks-off/article16343201.ece. Retrieved on 1 اپریل 2010. 
  22. "India launches new biometric census". Yahoo news. 1 اپریل 2010. https://web.archive.org/web/20181225051058/https://news.yahoo.com/s/afp/20100401/wl_asia_afp/indiacensuspopulation. Retrieved on 1 اپریل 2010. 
  23. "India launches biometric census". بی بی سی. 1 اپریل 2010. https://web.archive.org/web/20100401053517/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8598159.stm. Retrieved on 1 اپریل 2010. 
  24. "India’s total population is now 121 crore". LiveMint. https://web.archive.org/web/20181225051017/https://www.livemint.com/Politics/rmZay6rxYDggHLlKCaHPfN/Indias-total-population-is-now-121-crore.html. Retrieved on 30 اپریل 2013. 
  25. "India at Glance – Population Census 2011". Census Organisation of India. 2011. https://web.archive.org/web/20181225051112/http://www.census2011.co.in/p/glance.php. Retrieved on 1 جنوری 2014. 
  26. "It's official. We are the second most populous nation in the world at 1.2 billion". https://web.archive.org/web/20181225051131/https://www.indiatoday.in/india/story/india-population-2011-census-at-1.2-billion-160685-2013-04-30. 
  27. "India's total population is now 1.21 billion". http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-04-30/news/38929876_1_urban-population-population-growth-highest-decadal-growth. 
  28. "India's total population is 1.21 billion, final census reveals". https://web.archive.org/web/20181225051129/https://www.ndtv.com/india-news/indias-total-population-is-1-21-billion-final-census-reveals-520736. 
  29. "Pakistan counts transgender people in national census for first time". http://timesofindia.indiatimes.com/world/pakistan/pakistan-counts-transgender-people-in-national-census-for-first-time/articleshow/56428364.cms. 
  30. Over 70,000 transgenders in rural India, UP tops list: Census 2011
  31. "Sex ratio worsens in small families, improves with 3 or more children". https://web.archive.org/web/20181225051046/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Sex-ratio-worsens-in-small-families-improves-with-3-or-more-children/articleshow/50989227.cms. 
  32. "First count of third gender in census: 4.9 lakh". https://web.archive.org/web/20181225051057/https://timesofindia.indiatimes.com/india/First-count-of-third-gender-in-census-4-9-lakh/articleshow/35741613.cms. 
  33. "Why activists are upset with Census disability numbers". https://web.archive.org/web/20181225051119/https://indianexpress.com/article/explained/why-activists-are-upset-with-census-disability-numbers/. 
  34. "Indian States Census 2011". Census Organization of India. 2011. https://web.archive.org/web/20181225051128/http://www.census2011.co.in/states.php. Retrieved on 1 جنوری 2014. 
  35. "About 68.84 per cent Indians live in rural areas: Census report". https://web.archive.org/web/20181225051123/https://www.thehindu.com/news/national/About-70-per-cent-Indians-live-in-rural-areas-Census-report/article13744351.ece. 
  36. "Rural Urban". https://web.archive.org/web/20181225051127/https://data.worldbank.org/indicator/SP.RUR.TOTL.ZS. 
  37. "Every 3rd Indian migrant, most headed south". https://web.archive.org/web/20181225051039/https://indianexpress.com/article/explained/tamil-nadu-kerala-daily-wages-migrant-population-4410694/. 
  38. Migration in India still largely remains a social rather than an economic phenomenon
  39. Migration in India is slowly becoming more urban and driven by economic factors
  40. "ریاستاں د‏‏ی لسٹ بلحاظ آبادی، جنس تناسب تے خواندگی مردم شماری 2011ء". 2011 Census of India. https://web.archive.org/web/20181225051013/http://www.census2011.co.in/states.php%20. Retrieved on 23 جنوری 2013. 
  41. "Ranking of States and Union territories by population size: 1991 and 2001". Government of India (2001). Census of India. pp. 5–6. http://www.censusindia.gov.in/Data_Products/Library/Provisional_Population_Total_link/PDF_Links/chapter3.pdf. Retrieved on 12 دسمبر 2008. 
  42. "Population". حکومت ہند (2011). بھارت د‏‏ی مردم شماری. https://web.archive.org/web/20120112151910/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final%20PPT%202011_progresstables.pdf. 
  43. ۴۳.۰ ۴۳.۱ "Provisional Population Totals". حکومت ہند (2011). Census of India. https://web.archive.org/web/20181225051043/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/prov_results_paper2_india.html. Retrieved on 23 جولائ‏ی 2011. 
  44. "Area of India/state/district". حکومت ہند (2001). Census of India. https://web.archive.org/web/20181225050954/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/CensusDataOnline_Login.aspx. Retrieved on 27 اکتوبر 2008. 
  45. Abantika Ghosh, Vijaita Singh (24 جنوری 2015). "Census 2011: Muslims record decadal growth of 24.6 pc, Hindus 16.8 pc". Indian Express. Indian Express. https://web.archive.org/web/20190107231224/https://indianexpress.com/article/india/india-others/indias-population-121-09-crores-hindus-79-8-pc-muslims-14-2-pc-census/. Retrieved on 27 جنوری 2015. 
  46. "Hindus 79.8%، Muslims 14.2% of population: census data". https://web.archive.org/web/20190106014330/https://www.thehindu.com/news/national/Muslim-population-growth-slows/article10336665.ece. 
  47. "India Census 2011". Censusindia.gov.in. https://web.archive.org/web/20181225051014/http://www.censusindia.gov.in/2011census/c-01.html%20. Retrieved on 25 اگست 2015. 
  48. "India's religions by numbers". https://web.archive.org/web/20190106014340/https://www.thehindu.com/news/national/religious-communities-census-2011-what-the-numbers-say/article7582284.ece. 
  49. ۴۹.۰ ۴۹.۱ "Muslim population growth slows". https://web.archive.org/web/20181225051021/https://www.thehindu.com/news/national/Muslim-population-growth-slows/article10336665.ece?homepage=true. 
  50. "Muslim representation on decline". The Times of India. 31 اگست 2015. https://web.archive.org/web/20181225051023/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Muslim-representation-on-decline/articleshow/48737293.cms%20. Retrieved on 31 اگست 2015. 
  51. Share on Twitter (26 اگست 2015). "Muslim share of population up 0.8%، Hindus’ down 0.7% between 2001 and 2011 – Times of India". Timesofindia.indiatimes.com. https://web.archive.org/web/20181225051134/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindu-population-declined-Muslims-increased-Census-2011/articleshow/48671407.cms%20. Retrieved on 24 جولائ‏ی 2016. 
  52. "Where we belong: The fight of Parsi women in interfaith marriages". https://web.archive.org/web/20190106014351/https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/where-we-belong-the-fight-of-parsi-women-in-interfaith-marriages-4900480/. 
  53. "Parsi population dips by 22 per cent between 2001–2011: study". https://web.archive.org/web/20190106014327/https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Parsi-population-dips-by-22-per-cent-between-2001-2011-study/article14508859.ece. 
  54. "The tradition of atheism in India goes back 2,000 years. I'm proud to be a part of that". https://web.archive.org/web/20181225051003/https://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-3215570/The-tradition-atheism-India-goes-2-000-years-m-proud-that.html. 
  55. "Why a Tinder date is better than 72 virgins in paradise". https://web.archive.org/web/20181225051011/https://www.dailyo.in/lifestyle/lokayata-hinduism-atheist-india-religion-narendra-dabholkar/story/1/5954.html. 
  56. "Against All Gods: Meet the league of atheists from rural Uttar Pradesh". https://web.archive.org/web/20181225051045/https://indianexpress.com/article/india/india-others/against-all-gods-meet-the-league-of-atheists-from-rural-uttar-pradesh/. 
  57. "People without religion have risen in Census 2011, but atheists have nothing to cheer about". https://web.archive.org/web/20181225050950/https://scroll.in/article/753475/people-without-religion-have-risen-in-census-2011-but-atheists-have-nothing-to-cheer-about. 
  58. "2.87 million Indians have no faith, census reveals for first time". https://web.archive.org/web/20181225051025/https://timesofindia.indiatimes.com/india/2-87-million-Indians-have-no-faith-census-reveals-for-first-time/articleshow/48689278.cms. 
  59. "1.88 lakh people in Tamil Nadu state ‘no religion’ in 2011 census". https://web.archive.org/web/20181225051126/https://www.dnaindia.com/india/report-188-lakh-people-in-tamil-nadu-state-no-religion-in-2011-census-2118958. 
  60. "Muslim politics:At a crossroads". Livemint. https://web.archive.org/web/20190106014338/https://www.livemint.com/Home-Page/hxXBcoatDPlDVgcjecQDfJ/Muslim-politics-At-a-crossroads.html. Retrieved on 28 اکتوبر 2014. 
  61. Aariz Mohammed (1–15 مئی 2013). "Demographic Dividend and Indian Muslims – i". Milli Gazette. Milli Gazette. https://web.archive.org/web/20181225051111/http://www.milligazette.com/news/6953-demographic-dividend-and-indian-muslims-i%20. Retrieved on 15 مئی 2013. 
  62. Aariz Mohammed (1–15 مئی 2013). "Demographic Dividend and Indian Muslims – i" (PDF). Milli Gazette. Milli Gazette. https://web.archive.org/web/20181225051027/http://www.milligazette.com/print/issue/1-15-may-2013/11%20. Retrieved on 15 مئی 2013. 
  63. "National minority status for Jains". https://web.archive.org/web/20190110080039/https://www.telegraphindia.com/india/national-minority-status-for-jains/cid/220603#۔VGCbxPmUeSo. 
  64. Jains become sixth minority community
  65. "Sunnis, Shias, Bohras, Agakhanis and Ahmadiyyas were identified as sects of Islam.". https://web.archive.org/web/20181225051133/https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/ahmadiyyas-islam-sects-islam-ahmadiyyas-sect-ahmadiyyas-islam-islamic-sects-islam-india-ahmadiyya-legal-status-2011-census-india-population-india-news-2952701/. 
  66. "Protest against inclusion of Ahmediyyas in Muslim census". https://web.archive.org/web/20181225051052/https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Protest-against-inclusion-of-Ahmediyyas-in-Muslim-census/articleshow/53645457.cms. 
  67. "Minority in a minority". https://web.archive.org/web/20181225051103/https://indianexpress.com/article/opinion/editorials/ahmadiyya-community-census-india-muslims-2954285/. 
  68. "Fewer minor faiths in India now, finds Census; number of their adherents up". https://web.archive.org/web/20181225050948/https://indianexpress.com/article/explained/india-religion-census-fewer-minor-faiths-in-india-now-finds-census-number-of-their-adherents-up-2946824/. 
  69. "God versus Atheism, Bengal vouches for believers". https://web.archive.org/web/20181225051028/https://www.livemint.com/Opinion/o9Soxay5xhcsCiVJl7pTCM/God-versus-Atheism-Bengal-vouches-for-believers.html. 
  70. "Population by religious community – 2011". 2011 بھارت وچ مردم شماری. Office of the Registrar General & Census Commissioner. https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS. Retrieved on 25 اگست 2015. 
  71. "Census Provional Population Totals". The Registrar General & Census Commissioner، بھارت. https://web.archive.org/web/20181225051050/http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/index.html%20. Retrieved on 14 فروری 2013. 

باہرلے جوڑ[لکھو]

سانچہ:بھارت وچ مردم شماری