ضلع ساہیوال

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
ضلع ساہیوال
District Sahiwal
Punjab Districts.png
دیس: پاکستانFlag of Pakistan.svg
صوبہ: پنجاب
ضلعی راجکعر : ساہیوال
رقبہ: 3201 km²
لوک گنتی: 20لکھ
بولی: پنجابی
تصیلاں: 2


ساہیوال پنجاب دا اک زرخیز تے ہراپعرا ضلع اے جیہڑا لاہور توں 180 کلومیٹر جنوب چ واقع اے ۔ ایس دی لوک گنتی 20 لکھ تے رقبہ 3201 مربع کلومیٹر آ ۔

آلادوالا[لکھو]

ضلع ساہیوال دے چڑدے چ ضلع اوکاڑہ اتر چ فیصل آباد شمال لیندے چ ٹوبہ ٹیک سنگھ جنوب چ خانیوال تے جنوب مشرق چ وہاڑی تے پاکپتن دے ضلعے نیں

انتظامی ونڈ[لکھو]

ضلع ساہیوال دیاں 2 تحصیلاں چیچی وطنی تے ساہیوال نیں ۔ پہلاں اوکاڑہ تے پاکپتن وی ضلع ساہیوال دیاں تحصیلاں سن بعد چ ایہہ علیحدہ ضلعے بن گۓ ۔ قادر آباد، یوسف والا،نورشاہ، ہڑپہ،غازی آباد، کسوال تے اقبال نگر ایس چ شامل قصبے نیں ۔ ضلع ساہیوال چ 531 پنڈ شامل نیں ۔ ضلع ساہیوال ملتان ڈویژن چ شامل پر 2008 چ ساہیوال نوں ڈویژن بنا کے اوکاڑا تے پاکپتن دے ضلعے ایس چ شامل کر دتے گۓ ۔

ناں[لکھو]

ساہیوال 1865ء توں پہلاں لاہور کراچی ریلوے لائن تے اک چھوٹا جیہا پنڈ سی جہڑا ایتھے آباد جٹاں دے اک قبیلے "ساہی" دے ناں تے ساہیوال کہواندا سی ۔ 1865ء چ اوس ویلے دے پنجاب دے لفٹینٹ گورنر سر رابرٹ منٹگمری نے ایتھے شہر دی بنیاد رکھی تے ایہہ شہر اوہناں دے ناں تے منٹگمری کہلان لگا ۔ 1966ء ایس دا ناں منٹگمری توں ساہیوال دوبارہ بحال کر دتا گیا ۔

لوک[لکھو]

ضلع ساہیوال دے شمال مغرب چ دریاۓ راوی تے جنوب چ ستلج وگدے نیں بیاس دریا کدی ایس دی دھرتی تے وگدا سی ہن صرف ایس خشک دریا دے نشان ای رہ گۓ نیں تے بڈھ دے ناں نال جانے جاندے نیں ۔ نہر لوئر باری دوآب نکلن توں پہلاں ایتھے دے زیادہ تر لوگ راوی دے نیڑلے علاقیاں چ آباد سن ۔ 1912ء نہر لوئرباری دوآب نکلن توں بعد انگریزاں نے مشرقی پنجاب دے ضلعاں توں زمیندار تے کاشتکاراں ایتھے لیا کے نویں پنڈ بساۓ تے ایہہ علاقے آباد کیتے ۔ مشرقی پنجاب ضلعاں ہوشیارپور، امرتسر جالندھر وغیرہ توں جٹ ،راجپوت، ارائیں تے گجر ایتھے آکے ایتھے آباد ہوۓ تے ایتھے دیاں زمیناں آباد کیتیاں ۔ ایس ویلے ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی چ مشرقی پنجاپ توں آۓ جٹ قبیلیاں دی اکثریت اے ایناں چ دھوتھڑ، اولکھ ،ورک وینس، سپرا، کنگ چیمہ،وڑائیچ چٹھہ وغیرہ تے مقامی جٹاں چ لنگڑیال،ڈھکو،ڈاہا سنپال وغیرہ شامل نیں جدکہ ہڑپہ دے ارد گرد مشرقی پنجاب توں آۓ ارائیں آباد نیں

تریخ[لکھو]

پنجاب دے ضلعے

ساہیوال دی دھرتی قدیم زمانے توں آباد چلی آ رہی آ ۔ اج توں 5300 سال پہلاں ساہیوال دا علاقہ اک ترقی یافتہ تہذیب دا مرکز سی ۔ ایہہ ہڑپائی تہذیب کہلوندی آ ایس دا مرکزی شہر ہڑپہ ساہیوال توں 24 کلومیٹر جنوب مغرب چ واقع اے ۔ ایہہ وادی سندھ دی تہذیب دا شمالی یا اتلا حصہ سی ۔ اوس ویلے ایتھے دے لوک اک باقاعدہ شہری سماجی نظام ہیٹھ زندگی گزار رہے سن ۔ اوہ لوک پکیاں مکاں چ رہندے سن اوہناں دیاں گلیاں پکیاں تے نالیاں وی پکیاں تے ڈھکیاں ہوندیاں سن ۔ ہڑپے دے باسیاں نے دریاۓ راوی دے کنارے اناج گھر یاں سٹور بناۓ ہوۓ سی ایناں اناج گھراں توں اوہ اناج تے دوسریاں شیواں کشتیاں راہیں دوجے علاقیاں چ لے جاندے تے لیاوندے ۔ اوہ لوک برتن سازی دے وی ماہر سن تے ایتھوں کھودائی دے دوران وڈی تعداد چ مختلف برتن وی ملے نیں ایتھے دے لوک کاشتکاری توں وی وافق سن تے کپاہ کنک تے گنے دی کاشت وی کردے سن ۔ ایہناں لوکاں نے دنیا نوں سوتی کپڑے ، شکر تے شطرنج توں واقف کرویا ۔ ہڑپہ دے کھنڈرات توں ایہناں لوکاں دیاں مہراں مللیاں نیں ۔ ایناں مہراراں تے مختلف جانوراں دیاں مورتاں بنیاں ہوئیاں نیں ایناں مہراں تے لکھی ہوئی تحریر تے اسدا رسم الخط حالے تیکر پڑھیا نئیں جا سکیا ۔ ایس دی اک وجہ 47ء دے اجاڑیاں ویلے ایناں مہراں دی ونڈ اے کیوں جے ہڑپے توں لبھیاں شیواں ادھیاں پاکستان دے تے ادھیاں بھارت دے حصے آئیاں ۔ ہن ایہہ مہراں ادھیاں لاہور تے ادھیاں دلی دے عجائب گھراں وچ نیں ۔ آریاواں نے ایہاں لوکاں نوں تباہ برباد کیتا کجھ نوں اپنا غلام بنا لیا تےباقیاں نوں جنوب ول دھک دتا تے ایناں علاقیاں تے اپنا قبضہ کرلیئا ۔

جنگ آزادی چ حصہ[لکھو]

راۓ احمد نواز کھرل دا تعلق وی ایتھوں دے قصبے گوگیرہ نال سی اوہناں نیں انگریزاں دے خلاف آزادی دی جنگ لڑی ۔

جنگلات[لکھو]

چیچہ وطنی دا جنگل

پاکستان دے مصنوعی جنگلاں اک وڈا جنگل ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی چ نہر لوئر باری دوآب دے نال نال کئی ہزار ایکڑ تے پھلیا ہوئیا اے۔ ایتھے تقریبا ہر قسم دے درخت موجود نیں ۔ ایہہ جنگل انگریزاں نے کراچی لاہور ریلوے ٹریک بچھان ویلے اس ٹریک تے ریل گڈیاں دی آمد ورفت جاری رکھن واسطے لائیا سی اوہ ادان کہ اس ویلے بھاف والے انجن ریل گڈی نوں کھیچن لئی استعمال ہندے سی تے ایہہ لکڑی دے کوئلے نال چلدے سی ۔ اس جنگل دی لکڑی کوئلہ بنان دے کم آوندی سی ، انگریزاں نے اس طرح دے کئی ہور جنگل وی ریل لائن دے نال نال لائے سن ۔

ڈنگر پسو[لکھو]

ضلع ساہیوال اپنی زراعت دے ڈنگر پسوآں لئی پنجاب دا اک مشہور ضلع اے ۔ ساہیوال دیاں نیلی راوی نسل دیاں مجھاں دا پورے پاکستان چ زیادہ دودھ دین دے لحاظ نال مقابلہ نئیں کیتا جا سکدا ، تے دور دور توں بیوپاری ایتھے نیلی راوی دیاں مجھاں خریدن واسطے آندے نیں ،کراچی چ دودھ لئی لیجائیاں گئیاں مجھاں چ وی وڈی گنتی چ ساہیوال دی نیلی راوی دیاں مجھان ہندیاں نیں ۔ نیلی راوی دیاں مجھاں زیادہ تر دریاۓ راوی دے نیڑلے علاقے چ پائیاں جاندیاں نیں ایسے واسطے اہناں مجھاں نوں نیلی راوی دیاں مجھاں آکھدے نیں ۔ ساہیوال نسل دیاں گاواں وی اپنی خوبصورتی تے زیادہ مقدار چ دودھ دین دی وجہ توں پنجاب بھر چ مشہور نیں ۔ ساہیوال تے اوکاڑہ دے درمیان چ اڈا گیمبر تے نیلی راوی دیاں مجھاں تے ساہیوال نسل دیاں گاواں دی نسل کشی دا بہت وڈا مرکز قائم اے ایتھے جدید ٹیکنالوجی نال اہناں دی نسل کشی کیتی جاندی اے تاکہ اہناں دی دودھ دین دی صلاحیت نوں ہور ودھایا جاۓ ۔

اولیاءاللہ[لکھو]

اوداں تے ساہیوال دی دھرتی تے بہت سارے بزرگان دین سچے رب دا پیغام دین لئی تشریف لیاۓ پر حضرت بابا فریدالدین شکر گنج نوں اک خاص مقام حاصل اے ۔ آپ نے اج تون 8سو سال پہلے ایتھے دے قصبے اجودھن چ رشد و ہدایت دا سلسلہ شروع کیتا تے ہزاراں لکھاں لوکاں نوں اسلام دے نور نال منور کیتا ، ایسے وجہ توں اجودھن پاکپتن دے ناں نال مشہور ہوگئیا ۔بابا فرید دی شاعری پنجابی زبان دی اولین شاعری اے جہڑی کہ محفوظ رہ گئی اے ،بابا جی دے شعر جناں نوں اشلوک وی آکھیا جاندا اے سکھاں دی مقدس کتاب گرو گرنتھ صاحب چ وی موجود نیں ۔

مشہور لوک[لکھو]

ضلع ساہیوال دے لوک زیادہ تر مشرقی پنجاب دے ضلعاں توں آئۓ ہوۓ جٹ ، ارائیں ،راجپوت تے دوجی قوماں دے لوک نیں ۔ چھوٹیاں چھوٹیاں زمینداریاں ہون تے جاگیرداری نا ہون دی وجہ توں اہناں لوکاں نیں تعلیم حاصل کرن ول خاص توجہ دتی ، ایس ویلے پنجاب تے پاکستان دے اھم محکمیاں تے اداریاں چ ایتھے دے لوک اھم منصباں تے فائز نیں ۔ نمبر1۔ نوبل انعام یافتہ واحد پاکستانی ڈاکٹر عبدالسلام قادیانی دا تعلق وی ضلع ساہیوال نال سی بھانویں اسدی ساری تعلیم تے پڑھائی ربوہ ضلع جھنگ چ ہوئی اے ،اسنے ساہیوال تے کیہہ پاکستان واسطے وی کجھ نا کیتا جے اسنے سائنسی علوم دی تعلیم واسطے ادارہ بنایا تے او وی اٹلی وچ بنایا پاکستان چ نئیں ۔ نمبر2۔ ڈاکٹر صابر علی دھوتھڑ پی ایچ ڈی میٹا فزکس [آکسفورڈ] جہڑے کہ پاکستان اٹامک انرجی کمیشن چ پرنسپل آف سائنس آفس رہے تے ہن چشمہ ایٹمی پاور پلانٹ دے انچارج نیں دا تعلق وی ضلع ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی دے پنڈ 44/12ایل نال اے ۔ نمبر3۔ مشہور شاعر مجید امجد دا تعلق وی ساہیوال نال اے ۔ نمبر4۔ برصغیر دے پہلے ٹی وی اناونسر تے نیوز کاسٹر طارق عزیز وی ساہیوال توں نیں تے گورنمنٹ کالج ساہیوال دے طالب علم رہے تے ہن ٹی وی شو بزم طارق عزیز دے میزبان نیں ۔ نمبر4۔ مشہور غزل گوہ گلوکار مہدی حسن وی ساہیوال دی تحصیل چیچہ وطنی چ رہے تے ایتھے اک سائیکلاں دی دوکان تے نوکری کردے رہے ۔