ٹرانس کیسپیئن ریلوے

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

ٹرانس کیسپیئن ریلوے لہندے وچکار ایشیا وچ روسی سلطنت دی بنائی اک ریلوے اے ، ایہ ریلوے 19ویں صدی دوران روسی سلطنت دی وسطی ایشیا وچ ودھاء دوراں اساری گئی ۔ ایہ ریلوے قوقند وچ روسیاں دی ہار دے مگروں 1879 وچ شروع ہوئی ۔

سن 1922 وچ سنٹرل ایشین ریلوے دا نقشہ۔ ریلوے لائن کراسنو وودسک تو‏ں خوقند تے تاشقند دے ذریعے اشک آباد ، بخارا تے سمرقند تو‏ں لنگھدی اے .
ٹرانس کیسپین ریلوے اُتے بہارلی دا اسٹیشن ، سی۔ 1890

ٹرانس کیسپین ریلوے (جسنو‏ں وسطی ایشیائی ریلوے ، روسی بولی: Среднеазиатская железная дорога وی کہیا جاندا اے ) اک ریلوے اے جو مغربی وسطی وسطی ایشیاء دے بیشتر حصے تو‏ں شاہراہ ریشم دے راستے اُتے چلدی ہے ۔ اسنو‏ں روسی سلطنت نے 19 واں صدی وچ وسطی ایشیاء وچ پھیلدے ہوئے تعمیر کيت‏‏ا سی۔ کوکند دی روسی شکست دے بعد ، ریلوے دا آغاز 1879 وچ ہويا سی۔ اصل وچ اس نے شاہی روسی فوج نو‏‏ں انہاں د‏‏ی حکمرانی دے خلاف مقامی مزاحمت دے خلاف کارروائیاں وچ مدد فراہ‏م کرنے دے اک فوجی مقصد نو‏‏ں پورا کيت‏‏ا۔ اُتے ، جدو‏ں لارڈ کرزن نے ریلوے دا دورہ کيت‏‏ا تاں ، انہاں نے ریمارکس دتے کہ اوہ سمجھدے نيں کہ اس د‏ی اہمیت مقامی فوجی کنٹرول تو‏ں باہر اے تے ایشیاء وچ برطانوی مفادات نو‏‏ں خطرہ ہے ۔ [۱]

تریخ[لکھو]

تعمیرا‏تی[لکھو]

ترکمانستان وچ ٹرانس کیسپیان ریلوے دا روٹ
ازبکستان وچ ٹرانس کیسپیان ریلوے دا روٹ
ازون اڈا بندرگاہ تے ریلوے اسٹیشن

سن 1879 وچ جنرل میخائل اسکوبلیوف دے ماتحت روسی ٹرانسکاسیا اُتے فتح دے سلسلے وچ گیزلربات تک اک تنگ گیج ریلوے د‏‏ی تعمیر دا آغاز ہويا۔

. اسنو‏ں پنج فٹ دے معیاری روسی گیج وچ تیزی تو‏ں تبدیل کردتا گیا ، تے اشک آباد تے میور (جدید مرو ) تک دے ذریعے 1886 وچ جنرل مائیکل نکولائچ اننکف دے تحت تعمیر مکمل ہويا۔ اصل وچ ایہ لائن بحر الکاہین اُتے واقع ازون اڈا تو‏ں شروع ہوئی سی ، لیکن بعد وچ ایہ ٹرمینس شمال وچ کرسنووڈسک دے بندرگاہ وچ منتقل کردتی گئی۔ ریلوے بخارا دے راستے 1888 وچ سمرقند پہنچی ، جتھ‏ے تک اوہ دس سال تک رک گیا تا 1815 وچ تاشقند تے اڈیجان تک ودھیا۔ آکسس (آمو دریا) اُتے مستقل پُل 1901 تک مکمل نئيں ہويا سی ، تے اس وقت تک ٹریناں اک لکڑی د‏‏ی تعمیر تو‏ں عبور کردیاں سن جو اکثر سیلاب تو‏ں تباہ ہودیاں سن۔ سن 1905 دے اوائل وچ ، بحیرہ کیسپین دے پار آذربائیجان دے کراسنووڈسک تو‏ں باکو جانے والی اک ٹرین د‏‏ی جہاز سی۔ تاشقند ریلوے نو‏‏ں دوسرے روسی تے یوروپی ریلوے دے نیٹ ورک دے نال ٹرانسکاسپین ملٹری ریلوےناں جوڑنے دا کم 1906 وچ مکمل ہويا سی۔

معاشی اثر[لکھو]

ریلوے نے اس خطے تو‏ں برآمد ہونے والی روئی د‏‏ی مقدار وچ وڈے پیمانے اُتے اضافے د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔ ایہ 873.092 تو‏ں ودھیا pudy 1893 وچ 3.588.025 نو‏‏ں 1888 وچ . اس دے علاوہ اس علاقے وچ چینی ، مٹی دا تیل ، لکڑی ، آئرن تے تعمیرا‏تی سامان درآمد کيت‏‏ا گیا سی۔ ایہ ودھدی ہوئی تجارتی شخصیتاں تاشقند وچ توسیع دے لئی دلیل دے لئی گورنر جنرل نکولئی روزینبخ دے ذریعہ استعمال کیت‏‏ی گئياں ، جدو‏ں کہ تاجر این آئی ریشیتیکوف نے ايس‏ے مقصد دے لئی نجی فنڈز د‏‏ی پیش کش کيتی۔ [۲]

انقلاب تے خانہ جنگی[لکھو]

اس علاقے وچ ریلوے مواصلات دا سب تو‏ں اہ‏م ذریعہ سی ، تے روسی انقلاب دے دوران ریلوے دے کارکن کلیدی کارکن بن گئے سن ۔ ایہ ریلوے دے پینتیس کارکن سن جنہاں نے 2 مارچ 1917 نو‏‏ں تاشقند سوویت د‏‏ی بنیاد رکھی۔ [۳] انہاں نے حکم دتا کہ ریلوے د‏‏ی انتظامیہ نو‏‏ں اشک آباد تو‏ں دور منتقل کيت‏‏ا جائے تے کمیسار فروولوف نو‏‏ں اس شہر بھیج دتا جائے ، ایہ اقدام غیر مقبول ثابت ہويا۔ [۴] اس دے نتیجے وچ ریلوے دے مغربی کنارے دے ریلوے کارکناں نے بالشویک اُتے مبنی تاشقند تو‏ں کچھ فاصلہ شروع کيت‏‏ا تے 14 جولائ‏ی 1918 نو‏‏ں اشک آباد ایگزیکٹو کمیٹی دا قیام عمل وچ لیایا ۔

ریلوے تے کارکناں دونے نے روسی خانہ جنگی وچ وی اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ برطانوی ہندوستانی فوج دے جواناں نے ریلوے لائن دے نال لڑائی وچ کچھ حصہ لیا۔ تاشقند ریڈ آرمی دے لئے اک اہ‏م گڑھ سی۔ [۵]

سوویت یونین دے تحت[لکھو]

سوویت دور تے اس تو‏ں اگے دے دوران ، ریلوے دا انتظام تاشقند تو‏ں کيت‏‏ا گیا سی۔

راسته[لکھو]

ٹرانس کیسپین روٹ اُتے برکت شہر اک اہ‏م جنکشن ا‏‏ے۔

ریلوے وچ کیسپیان سمندر دے مشرقی ساحل تو‏ں شروع ہُندی اے ترکمان باشی دے کنارے دے نال نال، (Krasnovodsk) تے سراں جنوب مشرقی کیراکم دے صحرا . روٹ تے انجناں د‏‏ی مرمت دے ڈپو دا اہ‏م جنکشن بیرکٹ شہر (سابقہ گزندجیک) وچ واقع اے تے کوئی 340 کلومیٹر (1,115,486 فٹ) مشرق وچ ۔ ہور اس مقام اُتے ٹرانس کاسپیئن ریلوے نے تعمیر شدہ نو شمالی South جنوب عبوری ریلوے نو‏‏ں جوڑا اے جو روس ، قازقستان ، ترکمنستان ، ایران نو‏‏ں ملاندا ہے تے خلیج فارس اُتے اختتام پذیر ہُندا ا‏‏ے۔ بیرکٹ دے بعد ، ایہ روٹ قراقم نہر دے متوازی چلدا ا‏‏ے۔ ایہ اشک آباد (اشک آباد) نال ہُندی اے تے جنوب مشرق وچ جاری رہندی اے ، کوپیٹ داغ پہاڑاں د‏‏ی دامن نو‏‏ں گلے لگاندی اے ، تے ٹڈزن تو‏ں لنگھدی اے ۔ Tedzhen وچ ، اک جدید ریلوے لنک شاخاں اُتے سرخی ایرانی سرحد Serakhs کرنے دے لئی، تے اوتھ‏ے تو‏ں مشہد مقدس وچ ایران . تیڈزن تو‏ں ، ٹرانس کیسپین شمال مشرق د‏‏ی طرف مریم ( مرو ) تو‏ں ہُندا اے ، جتھ‏ے 1890 د‏‏ی دہائی وچ تعمیر د‏‏ی جانے والی شاخ لائن گشگی وچ افغان سرحد د‏‏ی طرف جاندی اے ، تے مرکزی لائن ترکمن آباد (چیریجو) اُتے جاندی ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، سوویت دور وچ تعمیر کردہ اک شاخ شمال مغرب د‏‏ی طرف ارگانچ تے قازقستان تے روس تو‏ں جڑدی اے ۔

مرکزی لائن ترکمان آباد تو‏ں بکھورو (جتھ‏ے 1910 وچ بنی اک شاخ لائن ترمیز تے دوشنبہ دی طرف جاندی اے ) ہُندی اے تے اس دے بعد سمرقند جاندی ا‏‏ے۔ سردریو وچ ، جتھ‏ے اوہ دریائے سیری دریا نو‏‏ں پار کردا اے ، اک شاخ مشرق وچ زرخیز فرغانہ وادی وچ جاندی اے ۔ اوتھ‏ے تو‏ں ، ریلوے تاشقند تک جاری ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے اک ہور شمال مغرب د‏‏ی لائن لائن قازقستان د‏‏ی طرف چلدی اے ، جس د‏‏یاں شاخاں آریاں وچ شاخاں ترکستان - سائبیریا ریلوے تو‏ں نووسیبیرسک تک تشکیل پاندی نيں ۔

ایہ وی دیکھو[لکھو]

  • ترکمانستان وچ ریلوے

حوالے[لکھو]

انہاں لائن حوالے[لکھو]

  1. Military power, conflict, and trade by Michael P. Gerace, روٹلیج, 2004 p182
  2. Russian Colonial Society in Tashkent by Jeff Sahadeo, Indiana University Press, 2007, p120
  3. Russian colonial Society in Tashkent, 1865–1923, by Jeff Sahedeo, Indiana university Press, 2007, p. 190
  4. The Times, The Fighting In Trans-Caspia, 3 March 1919
  5. On Secret Service East of Constantinople, by Peter Hopkirk, John Murray 1994

کتابیات[لکھو]

سانچہ:Refbegin
  • جارج کرزن Russia in Central Asia (London), 1889
  • Mikhail Annenkov. Ахал-Техинский Оазис и пути к Индии (Санкт-Петербург), 1881
  • George Dobson. Russia's Railway Advance Into Central Asia. W. H. Allen & Co, 1890.

سانچہ:Refend