پنجابی ادب

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

پنجابی ساہت اوہ ساہت ہے جیہڑی پنجابی بولی وچ لکھی گئ ہے۔ ایہہ خاص کرکے پنجاب کھیتر دے لوکاں تے پنجابی ڈائسپورا راہیں لکھیا گیا ہے. ایس دے علاوہ پنجابی لکھن لئ کئ لِپیاں موجود ہن. جنہاں وچوں شاہ مُکھی تے گورمُکھی پرمُکھ ہن. لہندے پنجاب وچ زیادہ تر 'پنجابی ساہت' لئ 'پنجابی ادب' لفظ دی ورتوں ودھیرے عام ہے.

پنجابی ساہت دی تاریخ[لکھو]

پنجاب دی دھرتی جگ دے مُڈھلے وسیباں وچوں ہے۔ جِنا وسیب پُرانا ھُندا ہے اونا ای اوس دی بولی۔ایتھوں دی لوکائی قبل از تاریخ توں ای اُچ پدھر دا جیون جیوندی پئی ہے۔ منکھ دی حیاتی کدی وی جذبیاں توں وکھ نہیں ھُندی ۔جذبیاں دا ہڑھ جدوں آپ مہارا اکھراں دا بانا پاندا ہے تاں شاعری وجود وچ آؤندی ہے۔ شاعری وچ خیال یا جذبہ اپنی بُنتر آپوں لیاؤندا ہے ،ایس توں وکھّو وکھّ صنفاں بندیاں ہن۔ پنجابی شاعری دیاں صنفاں تاہیوںدھرتی ،لوکائی تے شاعری دے موضوع نال میل کھاندیاں ہن۔ چنگے بھاگیں ایس پوتر بولی وچ صوفیاں اپنے وچاراں نوں بیانیا ۔جیس پاروں پنجابی زبان دیاں صنفاں کلاسیک دا روپ دھار گئیاں ۔بابا فرید ؒ نے شلوک لکھے تے شاہ حسین ؒ نے کافی دا راگ الاپیا، سلطان باہو ؒ نے سی حرفی راہیں کُراہے پئی لوکائی نوں راہے پایا تے ہاشم شاہ نے دوہڑے وچ سسّی پنوں دے قِصّے نوں بیانیا۔ ایس توں اڈ بارھاں ماہ، ڈھولا، بولی، ٹپا، ماہیا تے کئ ہور صنفاں نے پنجابی زبان دی جھولی سکھنی نہ ہون دِتّی ۔ جدوں کہ غزل، نظم ، قصیدہ، مرثیہ، مثنوی تے کجھ ہور اجیہاں صنفاں نے جیہڑیاں دوجیاں زباناں توں پنجابی وچ اپڑیاں تے ہُن ایہہ صنفاں وی اوپریاں نہیں سگوں اپنے وسیب دا حصّہ ہی جاپدیاں ہن۔


پنجابی نثر دیاں ونڈاں[لکھو]


پنجابی شاعری دیاں ونڈاں[لکھو]

  • مضمون دے حوالے نال

حمد، نعت، منقبت، معراج نامہ، جنگ نامہ، مرثیہ، قصیدہ


  • ھئیت دے حوالے نال

غزل، قطعہ، مثنوی، دوہڑا، رباعی، سی حرفی، بارہ ماہ، کافی، نظم

پنجابی ادب دے مشہور لکھاری[لکھو]

بابا فرید الدین گنج شکر، شاہ حسین، سلطان باہو، حضرت بابا بلھے شاہ، سید وارث شاہ، میاں محمد بخش، خواجہ غلام فرید، شریف کنجاہی، ڈاکٹر سرفراز حسین قاضی، ڈاکٹر محمد بشیر گورایا، سجاد حیدر، فرخندھ لودھی، ڈاکٹر انعام الحق جاوید،منیر نیازی،،،


باہرلے جوڑ[لکھو]