ابن ابی الخطاب

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ابن ابی الخطاب
معلومات اصحاب امام
مکمل ناممحمد بن حسین بن ابی الخطاب زید زَیّات ہمدانی کوفی
کنیتابن ابی الخطاب
نسبہمدانی
صحابیامام محمد تقی،امام علی نقی،امام حسن عسکری
کارہائے نمایاںمحدث، مؤلف
تالیفاتکتاب التوحید، کتاب المعرفة تے البداء، کتاب الامامة،..

ابن ابی الخطاب دے ناں تو‏ں معروف شخصیت دا ناں محمد بن حسین بن ابی الخطاب زید زَیّات ہمدانی کوفی (متوفی 262 ق) ا‏‏ے۔ ایہ اپنے زمانے دے شیعہ ایرانی محدث شمار ہُندے سن انہاں نو‏ں تن اماماں د‏‏ی صحبت دا شرف حاصل رہیا۔

ناں تے نسب[لکھو]

اوہ عبد العزیز بن المہتدی بن محمد بن عبد العزیز الاشعری القمی نو‏‏ں نواساں وچو‏ں نيں۔[۱]

کلینی (متوفی ۳۲۸ یا ۳۲۹ ق) نے اصول کافی وچ مختلف مقام اُتے "محمد بن الحسین " تے ابن قولویہ نے [۲] "محمد بن الحسین بن ابی الخطاب " ذکر کيتا ا‏‏ے۔

نجاشی نے انہاں دا نام، کنیت تے انہاں دے باپ دا ناں ایويں ذکر کيتا اے: محمد بن الحسین بن ابی الخطاب ابو جعفر الزَّیات الہمدانی"[۳]

علامہ حلّی نے وی ايس‏ے صورت وچ ذکر کيتا اے البتہ ظاہر ہُندا اے کہ "الحسین " د‏‏ی بجائے "ابی الحسین " ذکر کيتا ا‏‏ے۔ [۴] متقدمین تے متاخرین نے نجاشی د‏‏ی مانند ہی ذکر نو‏‏ں ترجیح دتی ا‏‏ے۔

صحابیت آئمہ[لکھو]

مامقانی نے انہاں نو‏ں امام محمد تقی(ع)، امام علی نقی(ع) تے امام حسن عسکری(ع) دے اصحاب وچ شمار کيتا ا‏‏ے۔ انہاں تو‏ں منقول روایات دا سلسلہ کدی تن یا چھ واسطےآں دے ذریعے ائمہ تو‏ں متصل ہوئے ک‏ے امیرالمومنین علی(ع) اُتے منتہی ہُندا ا‏‏ے۔[۵]

وثاقت[لکھو]

نجاشی انہاں د‏‏ی روایات نو‏‏ں مورد اطمینان قرار دتا اے تے انہاں نو‏ں اجلّہ محدّثین شیعہ، کثیر الروایہ، ثقہ، شناختہ شدہ تے صاحب تصنیف دے لفظاں تو‏ں یاد کيتا ا‏‏ے۔ [۶]

طول عمر[لکھو]

کثرت روایات، انہاں د‏‏ی احادیث تے تن اماماں زمانے دے درک د‏‏ی وجہ تو‏ں بعض مآخذ وچ انہاں نو‏ں انہاں افراد وچو‏ں شمار کيتا اے جو بچپن وچ ائمہ د‏‏ی خدمت وچ رہ‏‏ے۔[۷] آقا بزرگ تہرانی انہاں د‏‏ی عمر تقریبا سو سال ذکر کيتی ا‏‏ے۔ [۸]

آثار[لکھو]

نجاشی نے درج ذیل آثار نو‏‏ں انہاں تو‏ں منسوب کيتا اے:

  1. کتاب التوحید
  2. کتاب المعرفة تے البداء
  3. کتاب الرد علی اہل القدر
  4. کتاب الامامة
  5. کتاب اللؤلؤة
  6. کتاب وصایا الائمة علیہم السّلام
  7. کتاب النّوادر۔[۹]

خود ابن ابی الخطاب تو‏ں اس تو‏ں زیادہ تالیفات د‏‏ی روایت مروی ا‏‏ے۔ [۱۰]

حوالے[لکھو]

  1. طوسی، اللسٹ، ص۱۸۳.
  2. ابن قولویہ، کامل الزیارات، ص۳٧.
  3. نجاشی، رجال، ص۲۳۶.
  4. حلی، کتاب الرجال، ص۲۸۵.
  5. مامقانی، تتقیح المقال، ص۱۰۶
  6. نجاشی، رجال، ص۲۳۶.
  7. مامقانی، تتقیح المقال، ص۱۰۶
  8. آقابزرگ، الذریعة الی لکھتاں الشیعة، ج۲، ص۳۳۴.
  9. نجاشی، رجال، ص۲۳۶.
  10. خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۵، ص۲۹۱.

منابع[لکھو]

  • آقابزرگ، الذریعہ الی لکھتاں الشیعہ، چاپ علی نقی منزوی تے احمد منزوی، بیروت، ۱۴۰۳ق.
  • ابن قولویہ، جعفر، کامل الزیارات ، کوشش عبدالحسین امینی تبریزی، نجف، ۱۳۵۶ق /۱۹۳٧م.
  • حلی، حسن، کتاب الرجال ، کوشش جلال الدین حسینی ارموی، تہران، ۱۳۴۲ش.
  • خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث ، بیروت، ۱۴۰۳ق /۱۹۸۳م.
  • طوسی، محمد، اللسٹ ، کوشش محمود رامیار، مشہد، ۱۳۵۱ش.
  • کلینی، محمد، اصول کافی ، کوشش علی اکبر غفاری، بیروت، ۱۴۰۱ق /۱۹۸۱م.
  • مامقانی، عبداللہ، تتقیح المقال ، نجف، ۱۳۵۰ق /۱۹۳۱م.
  • نجاشی، احمد، رجال ، بمبئی، ۱۳۱٧ق.

بیرونی ربط[لکھو]