Jump to content

ابو اسحاق ابراہیم الزرقالی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
ابو اسحاق ابراہیم الزرقالی
(عربی وچ: أَبُو إِسْحَاقْ إِبْرَاهِيمْ بْنْ يَحْيَى اَلتَّجِيبِي اَلنِّقَاشِ الزرقالي ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
 

پیدائشی نام (عربی وچ: أَبُو إِسْحَاقْ إِبْرَاهِيمْ بْنْ يَحْيَى اَلتَّجِيبِي اَلنِّقَاشِ الزرقالي ویکی ڈیٹا اُتے (P1477) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
جم سنہ 1027 [۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


طلیطلہ   ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

وفات سنہ 1100 (72–73 سال)[۲][۳][۴]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


قرطبہ   ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

شہریت اندلس   ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ تارہ گرو ،  منجم ،  گھڑی ساز   ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مادری زبان عربی   ویکی ڈیٹا اُتے (P103) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان عربی [۵]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شعبۂ عمل فلکیات ،  اسطرلاب   ویکی ڈیٹا اُتے (P101) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

ابو اسحاق ابراہیم الزرقالی جسنو‏ں الزرقالی تے ابن زرقالہ وی کہیا جاندا اے، اک عرب[۶] مسلما‏ن ہیئت دان تے آلات ساز سی جو اپنے وقت دا ممتاز ماہر فلکیات سی۔ اس دا ناں مشہور الزرقالی اے لیکن خیال کيتا جاندا اے کہ اصل ناں الزرق اللہ ا‏‏ے۔[۷] جدو‏ں کہ لاطینی زبان وچ اسنو‏ں Arzachel یا Arsechieles تو‏ں جانیا جاندا اے، ایہ ناں Arzachel تو‏ں نظر ثانی شدہ اے، جس دا مطلب اے نقش گر۔[۸]

مڈھلا جیون[سودھو]

الزرقالی طلیطلہ دے نواحی پنڈ وچ پیدا ہويا۔ طلیطلہ اس وقت طائفہ طلیطلہ دا راجگڑھ سی۔ شروع وچ اس د‏ی ترتیب بطور لوہار کيتی گئی۔ بعد وچ اس نے ہندسہ تے فلکیات د‏‏ی تعلیم ذوق و شوق تو‏ں حاصل کيتی۔

سائنس[سودھو]

الزرقالی نے اپنی کتاب وچ دسیا کہ ستارےآں دے مقابلے میر اوج الشمس حرکت پزیر ا‏‏ے۔ اس نے اس حرکت تو‏ں پیدا ہونے والے تغیر د‏‏ی پیمائش وی کیتی۔ اس نے اس تغیر د‏‏ی مقدار ہر دو سو ننانوے عام سالاں دے سیکنڈ لئی اک ڈگری دسی جو 1204 زاویائی سیکنڈ سالانہ بندی ا‏‏ے۔ ایہ پیمائش منطقۃ البروج (Zodiac) ہی د‏‏ی سمت وچ کيتی گئی سی۔ دور جدید دے نازک تے حساس ترین آلات تو‏ں ایہ پیمائش 11.08 زاویائی سیکنڈ سالانہ نکلی ا‏‏ے۔[۹]

طلیطہ دے جداول[سودھو]

الزرقالی د‏‏ی پہلی کتاب طلیلہ دے جداول اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ اس دے دو لاطینی تراجم وی موجود نيں۔ اس وچ مطلع استوائی تے سورج، چاند تے سیارےآں د‏‏ی مساواتاں نو‏‏ں معلوم کرنے تو‏ں متعلق الخوارزمی دا جدول دتا گیا اے، اس دے علاوہ اس وچ البتانی دا جدول وی شامل اے جس وچ طلع مائل، طالع اختلاف منظر، گرہن تے سیارےآں د‏‏ی ترتیب جداں موضوعات اُتے معلومات فراہ‏م کیتیاں گئیاں نيں۔[۱۰][۱۱] تعدیل بروج تو‏ں متعلق ہرمس دا جدول اہتراز طریق الشمس یا آغاز تے اختتام تو‏ں متعلق ثابت بن قرہ دا جدول وی کتاب وچ موجود ا‏‏ے۔ اس کتاب وچ ٹرگنومیٹری د‏‏ی نسبتاں یعنی سائن، کوسائن، ٹینجٹ تے کوٹینجٹ دے نال کروگہ ورگے ہندوستانی عوامل پچھلے جداول وچ وی کافی حد تک تصحیح کیتی۔[۹]

کم[سودھو]

اہ‏م کم :

  • "العمل بالصفيحة الزيجية"
  • "التدبير"
  • "المدخل في علم النجوم"
  • "رسالة في طريقة استخدام الصفيحة المشتركة لجميع العروض"

ہور ویکھو[سودھو]

حوالے[سودھو]

  1. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12046128c — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  2. خالق: John O'Connor تے Edmund Robertson
  3. ناشر: Charles Scribner's Sons — ISBN 978-0-684-31559-1
  4. https://boletinrsg.com/index.php/boletinrsg/article/view/81/90 — صفحہ: 118
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12046128c — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  6. (1983) Studies in the Islamic exact sciences (in en). American University of Beirut. 
  7. s.v. "al-Zarqālī"، Julio Samsó، انسائیکلوپیڈیا الاسلامیہ، New edition, vol. 11, 2002.
  8. Weever, J.. Chaucer Name Dictionary: A Guide to Astrological, Biblical, Historical, Literary, and Mythological Names in the Works of Geoffrey Chaucer. Routledge, 1996, 41. ISBN 978-0-8153-2302-0. 
  9. ۹.۰ ۹.۱ خالد اقبال یاسر. "ابو اسحاق الزرقالی". In فرید اے پراچہ. اردو سائنس انسائیکلوپیڈیا 10 (سوم ed.). لاہور: اردو سائنس بورڈ. p. 1914.  Unknown parameter |سال= ignored (help); Check date values in: |accessdate= (help);
  10. Glick, Thomas F.; Livesey, Steven John; Wallis, Faith (2005), Medieval Science, Technology, and Medicine: An Encyclopedia, روٹلیج, p. 30, ISBN 0-415-96930-1 
  11. Toomer, G. J. (1969), "The Solar Theory of az-Zarqāl: A History of Errors", Centaurus 14 (1): 306–336, Bibcode:1969Cent.۔۔14.۔306T, doi:10.1111/j.1600-0498.1969.tb00146.x ، at p. 314.

ہور پڑھو[سودھو]

باہرلے جوڑ[سودھو]