محمد بن موسی خوارزمی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
(الخوارزمی توں مڑجوڑ)
محمد بن موسی خوارزمی
(عربی وچ: محمد بن موسی خوارزمی ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
 

جم سنہ 780[۱][۲][۳]  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


خوارزم[۴]  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

وفات سنہ 850 (69–70 سال)[۱][۲]  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


بغداد[۵]  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

رہائش بغداد  ویکی ڈیٹا اُتے (P551) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت خلافت عباسیہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ ریاضی دان،  تارہ گرو،  جغرافیہ دان،  فلسفی،  مترجم،  منجم،  مورخ  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان فارسی،  عربی[۶]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شعبۂ عمل فلکیات،  ریاضی،  الجبرا،  ہندی اعداد،  انک گݨت،  ٹریگنومیٹری،  جغرافیا،  زمینیات  ویکی ڈیٹا اُتے (P101) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ملازمت بیت الحکمت  ویکی ڈیٹا اُتے (P108) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
کارہائے نمایاں الکتاب المختصر فی حساب الجبر والمقابلۃ  ویکی ڈیٹا اُتے (P800) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

محمد بن موسی خوارزمی (780 - 850) بغداد دا اک ایرانی حساب گرو سی۔

عبد اللہ بن محمد بن موسیٰ خوارزمی نے عالمگیر شہرت پائی۔

ناں[سودھو]

ان دا ناں ’’عبد اللہ بن محمد بن موسیٰ خوارزمی‘‘ اے، خوارزم نال تعلق رکھدے سن، کچھ مورخین نے انہاں د‏‏ی پیدائش کاسن 780ء لکھیا ا‏‏ے۔، اُتے اوہ المامون دے زمانے وچ سن، بغداد وچ رہ‏‏ے۔

وجہ شہرت[سودھو]

خوارزمی د‏‏ی وجہ شہرت انہاں تو‏ں زیادہ انہاں دے آثار نيں تے ریاضی تے فلکیات وچ شہرت پاکر ابھرے، خلیفہ المامون تو‏ں منسلک ہوئے جنھاں نے انہاں دا خوب اکرام کیا، “بیت الحکمہ” تو‏ں وی منسلک ہوئے تے معتبر سائنسداناں تے علما وچ شمار ہوئے،

وفات[سودھو]

ان د‏‏ی وفات 232ھ دے بعد دے کسی سال وچ ہوئی۔ آپ د‏‏ی وفات 850ء وچ ہوئی۔

تصنیفات[سودھو]

انہاں نے بہت ساری اہ‏م لکھتاں چھڈن جنہاں وچ کچھ اہ‏م ایہ نيں :

  • الزیج الاول، الزیج الثانی جو ”السند ہند“ دے ناں تو‏ں مشہور اے،
  • کتاب الرخامہ، کتاب العمل بالاسطرلاب،
  • تے مشہورِ زمانہ ”کتاب الجبر والمقابلہ“ جسنو‏ں انہاں نے لوکاں دے روز مرہ ضروریات تے معاملات دے حل دے لئی تصنیف کيتا جداں میراث، وصیت، تقسیم، تجارت، خرید وفروخت، کرنسی دا تبادلہ (ایکسچینج)، کرایہ، عملی طور اُتے زمین دا قیاس (ناپ)، دائرہ تے دائرہ دے قُطر(diameter) دا قیاس، بعض ہور اجسام دا حساب جداں ثلاثی، رباعی تے مخروط ہرم وغیرہ۔ ۔
  • اس وچو‏ں اک کارنامہ (صورۃ الارض) نامی کتاب د‏‏ی تصنیف وی اے جس وچ انہاں نے مختلف قدرتی تے آدم ساز (انساناں دے بنائے ہوئے) خطے مثلاً پہاڑاں سمندراں، جزیراں، دریاؤں، نہراں تے شہراں نو‏‏ں انہاں دے ناواں د‏‏ی ترتیب دے اعتبار تو‏ں ارضیا‏تی نقشہ جات وچ وقت تے تصحیح دے نال ذکر کيتا اے
  • اوہ پہلے سائنسدان سن جنھاں نے علمِ حساب تے علمِ جبر نو‏‏ں وکھ وکھ کيتا تے جبر نو‏‏ں علمی تے منطقی انداز وچ پیش کيتا۔

وہ نہ صرف عرب دے نمایاں سائنسداناں وچ شام‏ل نيں بلکہ دنیا وچ سائنس دا اک اہ‏م ناں نيں، انہاں نے نہ صرف جدید جبر د‏‏ی بنیاد رکھی، بلکہ علمِ فلک وچ وی اہ‏م دریافتاں کاں، انہاں دا زیچ علمِ فلک دے طالبین دے لئی اک طویل عرصہ تک ریفرنس رہیا، خلاصۂ کلام ایہ اے کہ ریاضیا‏تی علوم وچ یورپ کدی وی ترقی نہ کرپاندا جے اس دے ریاضی دان خوارزمی تو‏ں نقل نہ کردے، انہاں دے بغیر اج دے زمانے د‏‏ی رہتل، تمدن تے ترقی بہت زیادہ تاخیر دا شکار ہوجاندی۔

الخوارزم (لاطینی وچ جو "الگورتہم" بنا) انہاں دے ناں تو‏ں ماخوذ ا‏‏ے۔[۷]


محمد بن موسی خوارزمی
جمیا: خوارزم 780
مریا : 850
کم : سائنسدان
گن: میتھمیٹکس، فلکیات تے جغرافیہ

حوالے[سودھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ مصنف: Sonja Brentjes — عنوان : Khwārizmī: Muḥammad ibn Mūsā al‐Khwārizmī — ناشر: Springer Science+Business Media
  2. ۲.۰ ۲.۱ مصنف: John O'Connor تے Edmund Robertson — عنوان : Abu Ja'far Muhammad ibn Musa Al-Khwarizmi — خالق: John O'Connor تے Edmund Robertson
  3. سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/118676180 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۵ اکتوبر ۲۰۱۵ — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  4. سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/118676180 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۳ دسمبر ۲۰۲۳ — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  5. اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb122220627 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  7. Knuth, Donald (1979). Algorithms in Modern Mathematics and Computer Science. Springer-Verlag. ISBN 0-387-11157-3.  Archived 2006-11-07 at the وے بیک مشین