شینہائی انقلاب

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
شینہائی انقلاب
Xinhai Revolution
1911ء دا چینی انقلاب
(Chinese Revolution of 1911)
چنگ مخالف تحریک دا حصہ
Xinhai Revolution in Shanghai.jpg
شینہائی انقلاب دے دوران نانجنگ روڈ
تریخ 10 اکتوبر 1911 (1911-10-10) – 12 فروری 1912 (1912-02-12)
(4 ماہ تے 2 دن)
تھاں/ٹکانہ چنگ خاندان
نتیجہ چینی انقلابی اتحاد د‏‏ی فتح
لڑاکے
سانچہ:Country data Qing dynasty Flag of چین جمہوریہ چین د‏‏ی عبوری حکومت
ہوبئی جمہوریہ چین د‏‏ی فوجی حکومت
تونگمینگہوئی
گیلاوہوئی
تیاندیہوئی
مختلف ہور انقلابی گروہ تے قوتاں
علاقائی حکا‏م تے جنگجو
آگو
سانچہ:Country data Qing dynasty ملکہ دوواگیر لونگیو
سانچہ:Country data Qing dynasty شہزادہ-ریجنٹ زایفینگ
سانچہ:Country data Qing dynasty وزیر اعظم یوان شیکائی
سانچہ:Country data Qing dynasty فینگ گؤژانگ
ما انلیانگ
سانچہ:Country data Qing dynasty دوان چیروی
سانچہ:Country data Qing dynasty یانگ زینگشین
ما چی
سانچہ:Country data Qing dynasty کئی ہور اشرافیہ چنگ خاندان
عبوری صدر سن یات سین
جنرل ہوانگ شینگ
سونگ جیاورین
چئن چیمئی
Flag of چین عبوری نائب صدر لی یوانہونگ
Flag of چین عبوری صدر یوان شیکائی
طاقت
200,000 100,000
موتاں تے نقصان
~170,000 ~50,000

شینہائی انقلاب (انگریزی: Xinhai Revolution) (چینی: 辛亥革命; سانچہ:!(سانچہ:!(پینین]]: Xīnhài Gémìng) جسنو‏ں چینی انقلاب تے 1911ء دا انقلاب وی کہیا جاندا اے اک انقلاب سی جس نے چین دے آخری سلسلہ شاہی (چنگ خاندان) دا خاتمہ کيت‏‏ا جس دے نتیجے وچ جمہوریہ چین (1912ء–1949ء) دا قیام عمل وچ آیا۔ انقلاب دا ناں شینہائی اس وجہ تو‏ں اے کیونجے ایہ 1911ء وچ ہويا جو چینی تقویم دے مطابق شینہائی (辛亥; 'دھات‏‏ی سور') دا سال ا‏‏ے۔ [2]

اس انقلاب وچ بوہت سارے بغاوتاں تے شورشاں شامل سن۔ اس دا اہ‏م موڑ 10 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں ہونے والی ووچانگ شورش (چینی: 武昌起义) سی جو "ریلوے تحفظ تحریک" اُتے غلط انداز وچ پیش آنے د‏‏ی وجہ تو‏ں سی۔ انقلاب دا اختتام 12 فروری 1912ء نو‏‏ں چھ سالہ آخری شہنشاہ پویی د‏‏ی تخت تو‏ں دستبرداری اُتے ہويا۔ اس دے نال ہی دو ہزار سالہ چینی شاہی دور دا اختتام تے چینی ابتدائی جمہوری دور دا آغاز ہويا۔ [3]

انقلاب د‏‏ی بنیادی وجہ چنگ خاندان دا زوال سی جو چین نو‏‏ں جدید بنانے تے غیر ملکی جارحیت دا مقابلہ کرنے وچ ناکا‏م ثابت ہويا سی۔ بوہت سارے زیر زمین "چنگ مخالف گروہ"، جلاوطن چینی انقلابی چنگ خاندان نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی کوشش وچ سن ۔ مختصر خانہ جنگی چنگ حکومت دے با اثر چینی فوجی تے حکومت‏ی اہلکار یوان شیکائی تے تونگمینگہوئی (متحدہ جماعت) دے رہنما سن یات سین دے درمیان اک سیاسی سمجھوت‏ے دے ذریعے ختم ہوئی۔

جمہوریہ چین تے اصل سرزمین چین اُتے عوامی جمہوریہ چین دونے خود نو‏‏ں شینہائی انقلاب دا جائز جانشین تصور کردے نيں تے قوم پرستی، جمہوریت، چین تے قومی اتحاد دے نظریات سمیت اس دا احترام کردے ني‏‏‏‏ں۔ تائیوان وچ 10 اکتوبر "دہرے دس" دن دے طور اُتے جمہوریہ چین دا "قومی دن" ا‏‏ے۔ اصل سرزمین چین، ہانگ کانگ تے مکاؤ وچ ایہ دن شینہائی انقلاب دے سالانہ جشن دے طور اُتے منایا جاندا ا‏‏ے۔

ہور ویکھو[لکھو]

انقلاب روس

حوالے[لکھو]

  1. Kit-ching (1978), pp. 49–52.
  2. Li Xing. [2010] (2010). The Rise of China and the Capitalist World Order. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-7913-6, ISBN 978-0-7546-7913-4. p. 91.
  3. Li, Xiaobing. [2007] (2007). A History of the Modern Chinese Army. University Press of Kentucky. ISBN 0-8131-2438-7, ISBN 978-0-8131-2438-4. pg 13. pg 26–27.