مرزا غالب

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


مرزا غالب
مرزا غالب

Mirza Ghalib photograph.jpg
مرزا اسد اللہ خاں
جم:27 دسمبر، 1796
آگرہ، اتر پردیش، مغل راج
موت:15 فروری، 1869
دلی، پنجاب، برطانوی ہند
شہریت:ہندوستانی
بولی:اردو، فارسی
دور:مغل دور
صنف:غزل
موضوع:پیار، فلسفہ
مکھ  رچنا:دیوان غالب ( 1841 ) اردو
متاثر کرن والے :میر تقی میر، عبدالقادر بے دل، فضل الحق خیرآبادی
متاثر ہون والے :اردو شاعری، مولانا حالی، بہادر شاہ ظفر، فیض احمد فیض

مرزا اسداللہ خاں عرف مرزا غالب عرف غالب (27 دسمبر 1796 – 15 فروری 1869)،[1]  اردو اتے فارسی دے اگھے شاعر سن۔ بھارت اتے پاکستان وچ ایہناں نوں اک اہم شاعر وجوں جانیا جاندا اے اتے مکھ طور تے اوہناں دیاں اردو غزلاں لئی یاد کیتا جاندا اے۔ اوہناں نوں اردو دے نال-نال فارسی شاعری دے پرواہ نوں ہندوستانی بولی وچ ہرمن پیارا بناؤن دا وی پنّ دتا جاندا اے۔ اس توں پہلاں دے سالاں وچ میر تقی میر وی اس وجہ کرکے جانیا جاندا اے۔ غالب دے لکھے پتر، جو اس ویلے شائع نہیں ہوئے سن، وی اردو نصر دے اہم دستاویز منے جاندے ہن۔

غالب اتے اسد نام نال لکھن والے مرزا مغل دور دے آخری حاکم بہادر شاہ ظفر دے درباری شاعر وی رہے۔ اوہناں نے اپنے بارے وچ آپ لکھیا سی کہ دنیا وچ بہت سارے کوی/شاعر ہن پر اوہناں دا انداز سبھ توں وکھرا اے:

“ہیں اور بھی دنیا میں سخنور بہت اچھے،
کہتے ہیں کہ غالب کا اے انداز بیان اور”

جیون[لکھو]

غالب دا جم آگرہ وچ اک فوجی پس منظر والے پروار وچ ہویا سی۔ بچپن وچ ہی اوہناں دے پیؤ اتے چاچے دی موت ہو گئی اتے غالب دا پالن وی مکھ طور تے اپنے چاچے دے مرن توں بعد ملن والی پینشن نال ہندا سی [2] (اوہ بریٹیش ایسٹ انڈیا کمپنی وچ فوجی اہلکار سن)۔[3] ایہناں دا تعلق اک ترک پروار دی سی اتے اوہناں دے دادے وچکار ایشیا دے سمرکند توں سن 1750 دے قریب بھارت آئے سن۔ جدوں غالب چھوٹے سن تاں اک نوَ - مسلمان ایران توں دلی آئے سن اتے اوہناں دی سنگت وچ رہکے غالب نے فارسی سکھی۔

سکھیا[لکھو]

غالب دی شروعاتی سکھیا دے بارے وچ واضع طور تے کجھ کیہا نہیں جا سکدا پر اوہناں دے مطابق اوہناں نے 11 سال دی عمر توں ہی اردو اتے فارسی وچ گد اتے پد لکھنا شروع کر دتا سی۔ اوہناں نے زیادہتر فارسی اتے اردو وچ حکایتی بھرفتار اتے سنگار رس موضوعاں تے غزلاں لکھیاں۔ اوہناں نے فارسی اتے اردو دوناں وچ روائتی گیت-شاعری دی رہسمئی-رومانٹک سٹائل وچ سبھ توں مکمل طور تے لکھیا اتے ایہہ غزل دے روپ وچ جانیا جاندا اے۔


ہو عصر[لکھو]

مرزا اسد اللہ بیگ خان غالب اردو دا شاعر سی۔

مرزا اسد اللہ بیگ خاں (27 دسمبر 1797-15 فروری 1869) نے دو تخلصاں اسد (شیر) اتے غالب (بلوان جاں بھارو) ہیٹھ شاعری لکھی ۔اوہ اردو اتے فارسی دے مہان شاعر سن ۔ اوہناں نوں سبھ توں ودھ ہرمن پیارا اوہناں دیاں اردو غزلاں نے بنایا ۔اوہناں دے پیؤ مرزا عبداللہ بیگ خاں 1803 ء وچ الور دی لڑائی وچ مارے گئے ۔ اوہناں دے چاچا مرزا نصراللہ بیگ خاں نے اوہناں دا پالن-پوسن کیتا ۔ 13 سال دی عمر وچ اوہناں دی شادی نواب الٰہی بخش دی پتری عمراؤ بیگم نال ہوئی ۔ اوہناں دے ستّ دے ستّ بچے بچپن وچ ہی مر گئے ۔ اوہناں دی شاعری دا مکھ وچار اے کہ جیون درد بھریا جدوجہد اے، جو اس دے انت نال ہی ختم ہندا اے ۔اوہناں نوں 1854 وچ بہادر شاہ ظفر دے شعری گرو بنایا گیا ۔ اوہ نرم خیالی رہسوادی سن ۔ اوہناں دا یقین سی کہ ربّ دی اپنے اندروں بھال سادھک نوں اسلام دی کٹڑتا توں مکت کر دندی اے ۔ اوہناں دی صوفی وچاردھارا دے فلسفہ اوہناں دیاں نظماں اتے غزلاں وچوں ہندے ہن ۔ غالب دے نیڑے دے مخالف ابراہیم ذوق سن ۔ پر دوویں اک دوجے دی صلاحیت دی عزت کردے سن ۔ اوہ دوویں میر تقی میر دے وی پرستار سن ۔ مومن اتے داغ وی اوہناں دے ہم عصر سن ۔

نجی جیون[لکھو]

مرزا غالب
جیون: 1797 - 1869
جمن پو : آگرہ ہندستان
کم: اردو شاعری

1810 وچ تیرھاں سال دی عمر وچ اوہناں دا ویاہ نواب احمد بخش دے چھوٹے بھرا مرزا اﷲ بخش خاں معروف دی دھی امراؤ بیگم نال ہویا۔ ویاہ دے بعد اوہ دلی آ گئے سن جتھے اوہناں دی تمام عمر گزری۔ اپنی پینشن دے سلسلے وچ اوہناں نوں کلکتہ دی لمبا سفر وی کرنا پیا، جسدا ذکر اوہناں دیاں غزلاں وچ جگہ–جگہ ملدا اے۔

رچناواں[لکھو]

  • دیوان غالب (1841) اردو
  • کلیات غالب (1845) فارسی
  • کاتیہ برہان (1861) فارسی گرنتھ
  • مہرہا نیمروز (1854) فارسی گرنتھ
  • کلیات نصر (1868) فارسی گرنتھ
  • اد-د-ہندی (1868) اردو گرنتھ
  • اردوئے معلی (1869) اردو گرنتھ
  • انتخاب غالب ، -اردو
  • نادر خطوط غالب، -اردو



شاعری[لکھو]

قید حیات و بند غم ، اصل میں دونوں ایک ہیں - موت سے پہلے آدمی غم سے نجات پائے کیوں؟

باہری سروت[لکھو]

حوالے[لکھو]