یسوع

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
StJohnsAshfield StainedGlass GoodShepherd Portrait cropped.jpg

یسوع جینوں عیسا وی کیا جاندا اے عیسائیت دا وڈا کردار تے اک پیغمبر اے۔ اوہ گریگری کیلنڈر دے ٹرن توں 4 توں 7 ورے پہلے بیت اللحم فلسطین چ جمیا تے 30 یا 34 چ اودے جیون دا انت ہویا۔ یسوع دا جم پل گلیلی دے نگر ناصرہ وچ لنگیا۔ تریخ لکھاریاں باجوں اوہ اک یہودی سی تے سکون دین والا تے استاد منیا جاندا سی۔

یسوع ویلے فلسطین رومی سلطنت وچ سی۔ یسوع دی ماں مریم تے اوہدا ٹبر بیت اللحم دے رہن والے سن پر اوہ گلیلی وچ رن رۓ سن۔ رومی سلطنت وچ یسوع دے جمن ویلے ٹیکس لان لئی لوکاں دی گنتی ہورئی سی تے ہر بندے نوں اپنا ناں اپنے اصل تھاں تے لکھوان دا کیا گیا ایس باجوں مریم نوں اپنے ٹبر نال بیت اللحم انا پیا پر اوتھے اوہناں نوں رہن دی تھاں ناں لبی تے اوہ جانوراں دے باڑے وچ رۓ تے ایتھے ای یسوع جمیا۔ سائی ایس جمن دن 25 دسمبر نوں کرسمس کیندے نیں۔ انجیل وچ ایس دن بارے کوئی لکھت نئیں ایہ دن کئی ورے مگروں روم دے سائیں نے منایا ایس دن اوس ویلے کسے ہور تہوا دی خوشی ہوندی سی۔

یسوع نوں جان نے دریاۓ اردن وچ نوایا تے اوتھے نال روہی وچ روزے رکھے۔ یسوع نے لوکاں نوں خدا بارے دسیا تے جنکے کم کرن تے اک دوجے نال چنگا سلوک کرن دا آکھیا۔ اوہنے اپنے سنیہے نوں ودان لئی اپنے دوالے 12 سنگی وی چنے۔

جدوں اوہ یروشلم آیا تے لوکاں اوہنوں اگے ود جی آیاں نوں آکھیا۔ یسوع نے کئی پرانیاں یہودی رسماں نوں پسند ناں کیتا جس تے یہودی مذہبی کاہن اوہدے برخلاف ہوگۓ۔

مذہبی لوکاں رومی گورنر نوں شکیت کیتی جے یسوع بادشاہ بننا جاہندا اے تے روم دا باغی اے اوہناں دے زور لان تے پونٹیس پائیلیٹ یسوع نوں صلیب تے ٹنگدندا اے۔ سائی سوچ وچ اوہ دوبارہ قبر وچوں جی اٹھیا۔

عیسیٰ مسیح جاں یسو مسیح مسیحی دھرم دے آگوُ اتے پیشوا نیں۔ مسیحی عقیدے دے مطابق اوہ پرمیشور دے پترّ ہن اتے پوتر ترمورتی (تسلیس) دے دوجے سدسّ ہندے ہوئے آپ پرمیشور ہن(رومی کیتھولک کلیسیا، اورتھوڈوکس کلیسیا اتے ودھیری پروٹیسٹنٹ کلیسیاں دا ایہہ ایمان ہے) اوہناں نوں آقا، پربھو، یہودیاں دے بادشاہ، پرمیشور دے شبد، ساڈے پربھو، ابنے خدا، منکھّ دے پترّ اتے امانئیل دے لکباں نال یاد کیتا جاندا ہے۔ اس واسطے یہنا رسول دے انوسار انجیل وچّ انج لکھیا ہویا ہے "پرتھسے شبد سی اتے شبد پرمیشور دے نال سی اتے شبد پرمیشور سی، ایہو پرتھسے پرمیشور دے نال سی"۔

شبد "یسو" دراصل ابرانی اتے آرامی شبد(יהושע - ܝܫܘܥ) ییشوا [تلفظ یہ۔شو۔آ] توں لیا گیا ہے جس دا ارتھ ہے "پربھو مکتی ہے". اتے مسیح ابرانی شبد مشیئخ [تلفظ م-شی-اخ ] توں لیا گیا ہے جس دا مطلب ہے "مسھا کیتا گیا".

اوہناں دی زندگی وکھے سبھ توں اہم دستاویزات چار قانونی انجیلاں یعنی بمتابک متی، مرکس، لوکا، اتے یہنا نیں۔ ایہہ چارے انجیلاں پوتر پوتھی [بائیبل] دے نویں نیم وچّ پائیاں جاندیاں نیں۔

ییسو مسیح اک گلیلی یہودی سن اتے بیتلہم شہر وچّ کوآری مریم توں جمے سن۔ اونہاں بچپن اتے لڑکپن دا ودھیرا چر ناسرت شہر وچّ لنگھایا۔ اوہ اپنی ایلانیا زندگی دے تنّ سال تیکر پربھو دی بادشاہت دی منادی کردے رہے۔ اس واسطے اوہ پورے فلسطین، دیکاپولس، گلیل، سامریا اتے یردن ندی دے پار توڈی گئے۔ ایپر جدوں اوہ یرشلیم گئے تاں یہودیاں دے پردھان جاجکاں اتے فریسیاں نے رل کے اوہناں اتے کفر گوئی دا الزام لا دتا اتے گرفتار کرواؤندیاں ہویاں رومی حاکم پینتس پلاتس تھانی صلیب (کروس) اتے لمکا کے سار دتا۔

اوہ پرانے نیم وچّ پرمیشور ولوں کیتے ہوئے وچن سیتی مکتیداتا نیں جڈے جگت نوں اس دے پاپاں توں خلاصی دوان لئی دہ دھاری ہوئے۔ پربھو یسو مسیح دے حالاتِ زندگی پرانے نیم وچّ کیتے گئے وچناں اتے پیشینگوئیؤں نوں پوریاں کردے نیں۔

اپنی موت دے تیجے دہاڑے یسو مسیح مردیاں وچوں جی اٹھے سن۔ اس دے مگروں اوہ چالیہ دہاڑیاں تیکر آپنیاں چیلیاں نوں وکھائی دندے رہے جس دے مگر اوہ سوہگ اتے چڑھ گئے تانجو اپنے سوہگی پتا دے سجے ہتھ اتے براجمان ہو جان۔ مسیحی دین دے انوسار اوہ دنیا دے انت وچّ اپنے سوہگی پتا دے نال کمال جاہو جلال دے نال مڈِ آؤنگے اتے جیوندیاں اتے مریاں دے وچکار نیاں کہنگے۔

جنم اتے شرواتی زندگی[لکھو]

پربھو یسو مسیح دی پیدائش وکھے سبھ توں ودھ ذکر متی اتے لوکا دیاں انجیلاں وچّ پایا جاندا ہے۔ بھاویں اوہناں دا جمن-دیہاڈ 25 دسمبر نوں منایا جاندا ہووے تاں وی ودھیرے وشیشگیاں مطابق ایہہ تاریخ ضروری نہیں بھئی ٹھیک ہووے۔ کجھ کہندے نیں بھئی اوہناں دی پیدائش گرمیاں وچّ ہوئی سی۔ تاریخاں دے معلوم رکھن دا موجودہ نظام پربھو مسیح دی جمن تاریخ انوسار 'ییسو پورو' اتے 'عیسوی' دیاں اکائیاں وچّ میتریا جاندا ہے۔

انجیلاں دے انوسار پربھو یسو دا جنم یہودی بادشاہ ہیرودیس دے راج وچّ ہویا۔ ییسو دے جنم توں پہلوں پرمیشور دے فرشتے جبرائیل اوہناں دی ماں سنت مریم دے کول حاضر ہوئے تاں بھئی اوہناں نوں دسن کہ اوہ پرمیشور دے پترّ دی ماں بننگیاں۔ جدوں سنت مریم نے ایہہ عذر پیش کیتا بھئی اوہ منکھ توں انجان نیں تاں جبرائیل نے اتر دتا " پوتر آتماں تیرے اتے سایہ پاویگا اتے توں پیر بھارے ہووینگی" جس اتے سنت مریم نے اتر دتا " ویکھ میں پربھو دی داسی ہاں، میرے لئی تیرے آکھے سیتی ہووے"۔

لوکا دی انجیل انوسار ییسو مسیح دے جنم دے نیڈے رومی حاکماں نے حکم کیتا سی بھئی ہر منکھ مردمشماری وچّ اپنا ناؤں لکھان لئی اپنے پرکھاں دے دیس ول ہو ٹرے۔ اس کر کے سنت یوسف [سنت مریم دے منکھ- اس جوڑے دے انت تیڈی کوئی سریری سنبندھ نہیں سن] مریم سنے اپنے دیس بیعت-لہم ول روانہ ہوگئے اتے اوسے تھاں مسیح دا جنم اک کھرلی وچّ ہویا کیونجو شہر دی سراں وچّ کوئی تھاں نہ سی۔ جنم دے کجھ چیر مگروں "پورب توں جوتسی" اوہناں نوں سجدہ کرن بیعت-لہم آئے۔ ایہہ جوتسی اک تارے دا کھہڈا کردے کردے پوتر دھرتی آئے سن۔ پر جدوں ہیرودیس نوں ایہہ دسّ پئی کہ یہودیاں دے بادشاہ دا جنم ہیا ہے تے اتّ غصے وچّ اس نے بیعت-لہم اتے اس دے آلے-دوآلے علاقیاں وچوں دو ورہیاں توں گھٹ عمر دے سبھ منڈیاں نوں کتل کرن دا ادیش دے دتا۔ اس نوں ویکھدیاں ہویاں سنت یوسف ییسو نوں سنت مریم دے نال مصر لے گئے۔

کجھ چر مگروں خواب وچّ اگاہی پاکے پوتر خاندان واپس اپنے دیس روانہ ہوگیا اتے ناسرت وچّ آ وسیا۔ ایتھے ییسو مسیح پروان چڑھے اتے آکھیا جاندا ہے بھئی یوسف کولوں ترکھان دا کم وی سکھیا۔ اوہناں نے یرشلیم دیاں وی یاتراں کیتیاں۔ اوہناں دی زندگی دے اس ہتوں وکھے ساڈے کیل سبھ توں گھٹ جانکاری ہے۔ ناسرت وچّ اوہناں دی زندگی اتّ ممولی رہی ہوئی ہوویگی۔ انج اوہناں اپنی زندگی دے تریہ سال جزارے۔

بپتسمہ اتے ازمائیش[لکھو]

متی، مرکس، اتے لوکا دے مطابق پربھو یسو مسیح نے اپنے ساک یہنا [یہنا بپتسما دین والے] دے ہتھیں بپتسما پایا۔ بپتسما لین واسطے یسو مسیح یردن ندی آئے جتھے یہنا منادی اتے بپتسما کیتا کردے سن۔ یہنا پہلوں بپتسما دین توں کترائے کیونکہ اوہ چاہندے سن کہ مسیح ییسو اوہناں نوں بپتسما دین۔ لیکن مسیح ییسو دے پھر کہن اتے یہنا بپتسما دین اتے راضی ہو گئے۔ جدوں اوہ پانی توں نکلے تاں "سوہگ نوں کھلیدیاں ویکھیا اتے پوتر آتماں نوں کبوتر وانگو اپنے اتے لہندیاں ویکھیا۔ پھر اکاشبانی آئی: توں میرا پیارا پترّ ہیں، جس توں میں پرسنّ ہاں" [مرکس1:10-11 ] ۔

اپنے بپتسمے دے مگروں پوتر آتماں اوہناں نوں اجاڈ وچّ لے گیا جتھے اوہناں نے چالیہ دن اتے چالیہ راتاں تیکر برت رکھیا [متی 4 :1-2]۔ اس دوران آزمان والا [شیطان] کئی واری اوہناں نوں آزمان آیا پر ہر واری اوہناں نے اوس نوں تورات وچوں حوالے سنا کے ناکام اتے نراس کر دتا۔

ایلانیا زندگی اتے تالیمات[لکھو]

یہنا دی انجیل وچّ پربھو یسو مسیح دی ایلانیا زندگی ویچ تنّ فسا دیاں اےداں دا ذکر لبھدا ہے جس توں سانوں دسّ پیندی ہے کہ اوہناں دی ایلانیا زندگی دا دورانیا تن ساس سی۔ اس دوران اوہناں نے کئی کراماتاں وکھائیاں جنھاں وچّ بماراں نوں چنجگیاں کرنا، پانی اتے ٹرنا، پانی نوں مے وچّ بدلنا اتے منکھاں نوں موت دے مگروں زندہ کرنا شامل ہن۔ اوہناں دی ایلانیا زندگی وچّ اوہناں دے سبھ توں نیڈے اوہناں دے بارا چیلے سن۔ اوہ سکھیا دیندے سن کہ اوہ اخیرلے سمیاں وچّ دنیا وچّ واپس آؤنگے تانجو لوکاں دیاں کرتباں دا حماب لے سکن۔ اس لئی اوہناں نے اپنے منن والیاں نوں ہمیشہ تیار رہن دی ہدایت کیتی۔

اوہناں دی تالیمات وچوں سبھ توں مشہور "پہاڑی سندیس" ہے۔ ایہہ سندیس مسیہیئت دی سبھ توں کلیدی دستاویز ہے۔ ایسے سندیس وچّ 'دھنبادیاں' بیان کیتیاں گئیاں نیں۔ اوہ اکثر درسٹانتاں دا سہارا لیا کردے سن جنج اڈاؤ پتّ دی درسٹانت اتے بیہ بیجن والے دی درسٹانت۔ اوہناں دیاں سندیساں دا مرکزی خیال سیوا، پاکدامنی، معافی، ایمان، "اپنی گلّ پھیرنا"، دشمناں نال پریم رکھنا اتے حلیمی ہوندا سی۔ شریعت نوں نرے دکھاوے دے لئی ورتن دے اوہ مخالف سن۔

انجیلاں انوسار اک واری اوہ اپنے تنّ چیلیاں یعنی پترس، یہنا، اتے یعقوب نوں پہاڑ دی چوٹی اتے دعا دی خاطر لے گئے اتے ایتھے اوہناں دا مہاندرا سورج واننوں نورو-نور ہو گیا اتے الیاس اتے موسیٰ اوہناں دے سجے-کھبے وکھائی دتے۔ اک بدل نے اوہناں نوں آ گھیریا اتے سوہگ توں پھر اکاشبانی آئی "ایہہ میرا پیارا پترّ ہے، جس توں میں خوش ہاں"۔ تقریباً ایسے زمانے وچّ اوہ اپنے چیلیاں نوں اپنے آؤنوالے کشٹ، شہادت اتے قیامت وکھے دسن لگے۔ [متی 16:21–28] ۔

گرفتاری، مقدمہ اتے شہادت[لکھو]

انجیلاں دے مطابق اوہ اپنا آخری فسا منان لئی یرشلیم تشریف لیائے۔ جدوں اوہ شہر وچّ داخل ہوئے تاں عامَ لوکاں دا اک وڈا کٹھّ اوہناں دے سواگت لئی کٹھا ہو گیا اتے چلاؤنا شروع ہو گیا "ہوشانا، دھنّ ہے اوہ جڈا پرمیشور دے ناں توں آؤندا ہے، دھنّ ہے اسرائیل دا بادشاہ"۔ اس دے مگروں اوہ ہیکل (مندر) وچّ حاضری دین گئے جتھے اوہناں نے وپاریاں دیاں چوکیاں کلٹی کر دتیاں اتے اوہناں نوں جھڑکیا۔ پھیر اوہناں نے اپنا فسا قربان کیتا اتے اپنا اخیرلا بھوجن کھادھا اتے پوتر یوخرست دے ساکرامنٹ دی ستھاپنا کیتی۔ اوہناں نے ٹکر اتے مے لئی اتے فرمایا " ایہہ میرا بدن ہے " اتے ایہہ کہ "ایہہ میرا خون ہے جہڈا تہاڈے سگوں بتھیریاں دیاں پاپاں دی معافی لئی ڈولھیا جائیگا میری یادگاری وچّ ایہو کیتا کرو" [لوکا22:7–20 ] ایس دے مگروں اوہ اپنے چیلیاں دے نال گتسمنی دے باغ وچّ دعا دی خاطر ٹر گئے۔

گتسمنی دے باغ وچّ مسیح ییسو نوں ہیکل دی رکھوالی کرن والیاں سپاہیاں نے گرفتار کر لیا۔ ایہہ عمل رات دی رازداری وچّ کیتا گیا تانجو اوہناں دے چاہن والیاں نوں علم نہ ہو جاوے۔ یہودا اسخریؤتی، رہڈا اوہناں دا ہی اک چیلا سی، نے اوہناں نوں پھڈوایا۔ ایسے ویلے شمون پترس، جہڑے چیلیاں وچوں سبھ توں پہلے سن، نے اپنی تلوار کھچّ دتی اتے اک سپاہی دا کنّ وڈھّ چھڈیا، ایپر پربھو یسو مسیح نے پترس نوں ایہہ کہدیاں ہویاں اس دا کنّ واپس لا دتا "جہڈا تلوار کھچیگا تلوار توں ہی ماریا جاویگا" [متی 26:52 ]۔ اوہناں دی گرفتاری دے مگروں اوہناں دے چیلے اپنی جان بچان لئی لکّ گئے۔

یہودیاں دی عدالت دے ساہمنے اوہناں توں پچھیا گیا "کی توں پرمیشور دا پترّ ہیں؟ " جس دا اوہناں نے اتر دتا "توں آپ ہی کہندا ہیں کہ میں ہاں "۔ سو پردھان جاجک نے اوہناں اتے کفر گوئی دا الزام لا دتا اتے اوہناں نوں ایہہ کہندیاں ہویاں رومی گورنر پینتس پلاتس دے گوچرے کر دتا بھئی ایہہ اپنے آپ نوں یہودیاں دا بادشاہ کہندا ہے۔ انجیلاں دے انوسار پلاتس آپ نہیں سی چاہندا جو مسیح ییسو نوں سزا ہووے پر یہودی جاجکاں دے ڈر توں اوہناں نوں صلیب چڈھائے جان دا حکم دے دتا۔

مسیحی دھرم دے مطابق اوہناں نوں کلوری پہاڈی اتے فسا دے دن اتّ تکلیفدیہ روپ نال صلیب دتی گئی۔ سرن ویلے اوہناں دی ماں اتے یہنا رسول اوہناں دا نال سن۔ اوہناں دے دو چاہن والے یعنی یوسف رامتی اتے نکودیمس نے اوہناں دے کفن دفن دا انتظام کیتا۔ پلاتس دے ادیش اتے اوہناں دی قبر دے منہ اتے اک بھارا پتھر پرط دتا گیا۔

جی اٹھن اتے سورگ ول جانا[لکھو]

پربھو ییسو مسیح اپنے مرن دے تیجے دن مردیاں وچوں جی اٹھے۔ متی دی انجیل دے انوسار جدوں مریم مگدلینی اتے 'دوسری مریم' اوہناں دی قبر اتے خشبوئیاں لیکے آئیاں تاں پتھر ڈلھیا ہویا ڈٹھا اتے قبر خالی سی۔ انج مسیح ییسو چالیہ دہاڑے تیکر اپنے چیلیاں نوں وکھائی دیندے رہے اتے ایس دے مگروں اوہ سورگ اتے تشریف لے گئے۔

حوالے[لکھو]

بارلے جوڑ[لکھو]