دوجی وڈی لڑائی

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج


دوسری جنگ عظیم
WW2.jpg
جنگ عظیم دے مختلف منظر
تریخ 1 ستمبر 1939ء توں 2 ستمبر 1945ء
تھاں یورپ بحر الکاہل دکھن چڑھدا ایشیا مشرق وسطی بحیرہ روم افریقہ
نتیجہ اتحادیاں دی فتح،۔ اقوام متحدہ دا قیام۔
امریکہ تے سوویت یونین دا سپر پاور دی حیثیت نال ابھرنا۔
سرد جنگ۔ اتحادیاں دے مل ہیٹھ دیساں دی آزادی
لڑن آلے
اتحادی:
Flag of the Soviet Union.svg سوویت یونین
امریکہ دا جھنڈاامریکہ
برطانیہ دا جھنڈا سلطنت برطانیہ
تائیوان دا جھنڈا تائیوان
محوری:
نازی جرمنی دا جھنڈا جرمنی
جاپان دا جھنڈا جاپان
Flag of اٹلی بادشاہتاٹلی
آگو
Flag of سوویت یونینستالین
امریکہ دا جھنڈافرینکلین روزویلٹ
برطانیہ دا جھنڈا ونسٹن چرچل
تائیوان دا جھنڈا چیانگ کائی شیک
نازی جرمنی دا جھنڈا ہٹلر
جاپان دا جھنڈا ہڈیکی ٹوجو
Flag of اٹلی بادشاہت میسولینی
نقصان
فوجی ہلاکتاں:
17،000،000
شہری ہلاکتاں:
33،000،000
کل ہلاکتاں:
50،000،000
فوجی ہلاکتاں:
8،000،000
شہری ہلاکتاں:
4،000،000
کل ہلاکتاں:
12،000،000


Second world war europe animation small.gif
Second world war asia 1937-1942 map de.png

دوجی وڈی لڑائی انسانی تریخ دی سب توں بڑی لڑائی سی اے دنیا دے کئی تھانواں چ لڑی گئی تے اے 6 وریاں تک ٹردی رہی۔ اس جنگ وچ سب توں زیادہ انسان مارے گۓ۔ دوجی جنگ عظیم 1 ستمبر 1939 چ شروع ہوئی جدوں جرمنی نے پولینڈ تے حملہ کیتا تے جرمنی دے خلاف کئی دوجے دیساں نے لڑائی دا اعلان کیتا۔ اے دیس برطانوی سلطنت تے کج یورپی دیس سن۔ اس حملے توں پہلاں کئی دوجے دیس پہلاں توں ای لڑ رئے سی جیناں چ جپان تے چین ہے گے نیں۔ اس جنگ چ کئی دوجے دیس وی کج مسئلیاں دی وجہ توں کد پۓ جیناں چ پرل ہاربر تے جپان دا حملہ، جرمنی دا روس تے حملہ، تے برطانیہ تے ہالینڈ دیاں کلونیاں اتے جپان دا حملہ شامل نیں۔

1945 چ جنگ مک گئی تے اتحادی فوجاں دی جت ہوئی۔ اس لڑائی دی وجہ توں امریکہ تے روس دنیاں دیاں سپر پاوراں بنیاں تے ایناں دے درمیان سرد جنگ شروع ہوگئی تے اوہ 46 سال تک ٹردی رئی۔ اس جنگ نال افریقہ دی کلونیاں آزاد ہوکر دیس بن گیاں تے سجا یورپ یورپ چ شامل ہوگیا۔

وجہ[لکھو]

جرمنی نوں پہلی وڈی لڑائی دی ہار بڑی مینگی پئی تے اس دی وجہ توں جرمنی نے ورسائی دی ٹریٹی اتے دسخط کیتے۔ اس معاہدے پاروں جرمنی نوں اپنا 13٪ علاقہ چھڈنا پیا، اودی فوج دی گنتی صرف اک لکھ کردتی گئ۔ اودی سمندری فوج دی گنتی صرف 15000 بندا کر دتی گئی تے اوہدے تے اسلحہ بنان، خریدن تے ویچن تے وی روک لا دتی گئی۔ روس دی لوک لڑائی دی وجہ توں اوہ سویت یونین بن گئی جیدا آگو جوزف سٹالن سی۔ اٹلی چ میسولینی نے سرکار بنائی تے 1920 وچ چین چ کیومنٹانگ پارٹی نے چین نوں جوڑیا تے کج ویلے مگروں اوہ کمیونسٹاں نال لڑ پئی۔ جپان بہت تکڑا ہو گیا تے اوہنے ایشیا اتے مل مارنا اپنا حق سمجیا تے اس گل تے چلدیاں اونے چین اتے 1931 چ بہانہ بنا کے ہلہ بول دتا۔

ہٹلر جینے 1923 چ جرمن سرکار اتے مل مارن دی کوشش کیتی سی 1933 چ جرمن چانسلر بن گیا۔ اونے لوک راج ختم کیتی تے ورسائی دی ٹریٹی نوں بدلن لئی فوج کٹھی کرن دا مڈ رکھیا۔ اس گل تے فرانس، برطانیہ تے اٹلی پریشان ہوگۓ۔ فرانس نے اٹلی نال یاری لان لئي اٹلی نوں ایتھوپیا چ کھلا محول دے دتا۔ 1935 چ جدوں جرمن صوبہ سارلینڈ واپس جرمنی نوں ملیا تے ہٹلر نے ورسائی دی ٹریٹی نوں توڑدیاں ہوئیاں فوجی پرتی کرن لگ گیا تے اسلحہ وڈے ناپ تے کھٹا کرنا شروع کر دتا۔ جرمنی نوں روکن لئی اٹلی، فرانس تے برطانیہ رل گے تے سوویت یونین نے فرانس نال یاری لان دی کوشش کیتی پر لیگ آف نیشن دی مرضی ناں ہون دی وجہ توں اے یاری پکی نہ ہو سکی۔ جون 1935 چ برطانیہ نے جرمنی نال سمندری معاہدہ کیتا اس معاہدے چ اے لکھیا سی کہ جرمن بحریہ برطانوی بحریہ دا 35٪ ہوۓ گی پر اس معاہدے نال جرمنی نوں کوئی فرق نہ پیا۔ امریکہ نے ایہ نقشہ ویکھدیاں ہویاں اگست 1935 چ نیوٹرل ہون دا سدا دتا۔ جرمنی تے اٹلی نے روس دے خلاف سپین دی لوک لڑائی دی ہتھونڈائی کیتی تے اس جنگ نوں نویں ہتھیاراں دے تجربے آستے ورتیا۔

اکتوبر 1936 چ جرمنی تے اٹلی نے ایکسس طاقتاں دے ناں نال معاہدہ شورع کیتا اک مہینے بعد جپان نے جرمنی نال کمیونسٹاں دے خلاف معاہدہ کیتا جیدے اتے اٹلی نے اگلے ورے دسخط کر دتے۔ 1937 چ کیومنٹانگ پارٹی تے کمیونسٹاں نے جپان نال کھٹیاں لڑن واسطے آپس دی لڑائی بند کر دتی۔

جنگ[لکھو]

1939[لکھو]

Second World War Europe.png

23 اگست 1939 نوں روس تے جرمنی ماسکو وچ پولینڈ نوں آپس وچ ونڈ دے نیں۔ اک ستمبر 1939 نوں جرمنی پولینڈ اتے ہلہ بول دیندا اے۔ اس دی وجہ توں برطانیہ تے فرانس 3 ستمبر نوں جرمنی دے خلاف لڑائی دا سدا دیندے نیں۔ 17 ستمبر نوں روس پولینڈ دے اپنے ادھے حصے تے مل ماردا اے۔ 30 نومبر نوں روس فنلینڈ تے ہلہ بولدا اے ۔

1940[لکھو]

9 اپریل 1940 نوں جرمنی ڈنمارک تے مل مار کے ناروے تے چڑھائی کر دیندا اے۔ جرمنی دے ڈینمارک تے ناروے اتے حملے دی وجہ سویڈن توں لویا سی جیڑا کہ جرمنی آندا سی پر برطانیہ اوہنون روک لینا چاندا سی۔ اس توں بعد جرمنی فرانس اتے حملہ کر کے اودے تے مل مار لیندا اے۔ 10 مئی نوں جرمنی بیلجیم، نیدرلینڈز تے لکسمبرگ اتے چڑھائی کردا اے۔ اک دو ہفتیاں چ نیدرلینڈز تے بیلجیم ہار جاندے نیں۔ جرمن وہرماخت میجینو بچاؤ کند جیہڑی فرانس نے اپنے بچاؤ لئی بنائی سی اوھدے اتے توں ول کھا کے ارڈین دے اوکھے تھاں وچوں دی ہوندی ہوئی فرانس تے چڑھائی کردی اے۔ برطانیہ دی فوج نوں چھیتی نال اپنا سمان چھڈ کے ڈنکرک توں سمندری جہازاں تے برطانیہ نسنا پیا۔ 10 جون نوں اٹلی فرانس تے برطانیہ دے برخلاف لڑائی دا ہوکا دیندا اے۔ 22 جون 1940 نوں فرانس ہتھیار سٹ دیندا اے۔ جپان دے چین اتے مل مارن آستے حملے دی وجہ توں امریکہ اودے اتے کئی شیواں دی پبندی لا دیندا اے۔ اٹلی یونان اتے چڑھائی کردا اے تے کج دناں بعد اوہ مار کھا کے واپس البانیا ٹر پیندا اے۔ فرانس دے مکن مگروں جرمن لفتوفا برطانیہ نال ہوائی لڑائی کردی جیدے تے اوہنوں جت نئیں ہوندی تے ایس کرکے برطانیہ تے چڑھائی کرن دی سوچ چھڈنی پیندی اے۔ جرمن سمندری فوج تے یو کشتیاں برطانیہ دے سمندری جہازاں دا ول شکار کردے نیںی۔

1941[لکھو]

اٹلی دیاں فوجاں افریقہ چ کافی مار کھاندیاں نیں تے ہٹلر اٹلی دی مدد لئی فوج پیجدا اے۔ اسی ویلے چرچل وی یونان اتے زور رکھن واسطے اودی مدد لئی ہور فوج پیج چھڈدا اے۔ لبیا توں اٹلی تے جرمنی دیاں فوجاں رل کے اتحادیاں اتے حملہ کردیاں نے تے اک مہینے چ اتحادی مصر تک پچھے ہو جاندے نیں۔ جرمنی اپریل چ یونان، بلقان تے یوگوسلاویہ اتے چڑھائی کردا اے۔ اس وجہ توں اتحادی اوتھوں نکل جاندے نیں۔

22 جون 1941 نوں جرمنی تے اوہدے سنگی دیس سوویت یونین تے اوپریشن باربروسا دے ناں نال چڑھائی کردے نیں۔ گرمیاں وچ ای یوکرین تے بالٹک دیساں تے مل مارلیندے نیں تے نالے سوویت یونین نوں ڈاہڈا پھٹڑ وی کردے نیں۔ جولائی وچ برطانیہ تے سوویت یونیں اک جٹ بندے نیں۔ دو مہینیاں وچ جرمن فوج تیزی نال اگے وددی اے پر پالے وچ ماسکو توں تھوڑے پینڈے تے اوہنوں روک لیا جاندا اے۔ بلتسکریگ دا زور ٹٹ جاندا اے تے سوویت فوج نوں مکایا ناں جا سکیا۔ چڑھدے ولوں نویں سوویت فوجی آن پاروں جرمن فوج نوں پچھے ول تکیا جاندا اے۔

نومبر 1941 وچ اتحادی اٹلی دیاں فوجاں نوں اتلے افریقہ وچ پچھے کردندے نیں۔ جرمن مہرماخت رومیل نوں اوتھے پیجدی اے تے رومیل برطانوی فوج نوں العالمین مصر تک لیجاندا اے۔

7 دسمبر 1941 نوں جپان امریکہ دے بحرالکاہل وچ جزیرہ ہوائی تے بمب سٹدا اے۔

1942[لکھو]

جپانی فوجاں چڑھدے دکھنی ایشیاء دے دیساں تے وی چڑھائی کردیاں نیں تے اپریل 1942 تک ملایا انڈونیشیا سنگاپور تے برما اوہدیاں فوجاں کول سن۔ مئی 1942 وچ فلپائن وی اوہدے اگے ہتھیا سٹ دیندا اے۔ جون 1942 وچ جپانی سمندری فوج نوں امریکہ ہتھوں مڈوے دی لڑائی وچ ہار ہوندی اے تے ایس مگروں اوہدیاں فوجاں دے جتن دا سلسلہ وی رک جاندا اے۔

جون 1942 وچ جرمن فوج دکھنی روس وچ قفقاز دے تیل دے کھوواں ول اگے وددی اے پر سٹالن گراڈ دی لڑائی وچ ایہ فوج کیرے وچ آجاندی اے بندی بنا ؤی جاندی اے۔ اگست 1942 وچ اتلے افریقہ وچ جرمن فوج الآلمین دی لڑائی وچ ایس تھاں تے رک جاندے تے اتحادی ایہونوں پچھے تکن لگ جاندے نیں۔

1943[لکھو]

مئی 1943 وچ امریکی تے انگریزی فوجاں اتلے افریقہ توں جرمن اطالوی فوجاں دا صفایا کردندیاں نیں۔ جولائی وچ کرسک دی لڑائی وچ جرمن فوج نوں روس وج اک وڈی ہار سلنی پیندی اے۔ ایس لڑائی چ ہار مگروں جرمن فوج دا پجھے ہٹن دا مڈ پیا تے اے فیر اگے ناں ود سکی تے سویت فوج سی ہن جیہڑی اگے ود رئی سی۔ 9 جولائی 1943 نوں اتحادی فوجاں سسلی تے اتردیاں نیں تے ایسے مہینے میسولینی نوں پھڑ لیا جاندا اے۔ اپلی نال صلح ہون دے مگروں اتجادی فوجاں اٹلی وچ آندیاں نیں۔ ایس تے جرمن فوج اٹلی آندی اے تے اتحادیاں دے اگے ودھن نوں روکدی اے۔ جرمن فوج مسولینی نوں وی چھڑواندی اے تے اوہنوں فیر سرکار دا آگو بناندی اے۔

1944[لکھو]

1944 دے مڈھ وچ سوویت فوج لینن گراڈ دا لماں کیرا توڑدی اے۔ مئی وچ اوہ کریمیا واپس لیندی اے۔ 4 جون 1944 نوں روم تے اتحادی فوجاں مل ماردیاں نیں تے جرمن فوج نوں ہور پچھے ہونا پیندا اے۔

6 جون 1944 نوں اتحادی سمندر ولوں نارمنڈی، فرانس تے چڑھائی کردے نیں 25 اگست نوں پیرس توں جرمناں نوں نکلنا پیندا اے تے اتحادی اوہناں نوں رہائن ول تکدے نیں۔ 22 جون نوں وشکارلی جرمن فوج دا صفایا کردتا جاندا اے۔ رومانیہ تے بلغاریہ اتحادیاں ول ہوجاندے نیں۔ ستمبر 1944 وچ یوگوسلاویہ یونان البانیا جرمن فوج دے ہتھوں نکل جاندے نیں۔ فنلینڈ سوویت یونین نال صلح کردا اے تے اتحادیاں نال رل جاندا اے۔ جون تے اکتوبر وچ امریکی سمندری فوجاں جپانی سمندری فوج نوں ڈاہڈی مار دینیاں نیں۔

1945[لکھو]

16 دسمبر نوں چلی جرمن چڑھائی نوں جنوری 1945 وچ لڑائی دے لیندے لڑائی ویہڑے وج روک لیا جاندا اے۔ جنوری 1945 وچ سوویت پولینڈ تے چڑھائی کردے نیں۔ 4 فروری نوں امریکی برطانوی تے سوویت آگو یالٹا کانفرنس وچ ملدے نیں۔ فروری وچ سوویت فوج پومرینیا تے سائلیشیا تے مل ماردی اے۔ مارچ وچ رہائن پار کرن مکروں لیندی اتحادی فوجاں خاص جرمنی وج وڑدیاں نیں۔ اپریل دے انت وچ سوویت فوج برلن نوں کیرے وچ لیلیندی اے۔ 25 اپریل نوں دونویں فوجاں سوویت تے اتحادی الب دریا تے ملدیاں نیں۔ 30 اپریل نوں برلن دی لڑائی مگروں ریشتاگ تے سوویت فوج اپنے ہتھ وچ لیندی اے تے 30 اپریل نوں ای ہٹلر اپنے آپ نوں مکا دیندا اے۔ اوس توں دو دن پہلے میسولینی وی ماریا گیا سی۔کارل ڈونٹز ہٹلر دی تھاں لیندا اے۔ جرمن فوج 8 مئی نوں ہتھیار سٹ دیندی اے۔

لڑائی مگروں[لکھو]

لڑائی مگروں آسٹریا تے جرمنی سنگی دے پربندھ تھلے آندے نیں۔ آسٹریا نیوٹرل ہوجاندا اے تے اوہد اسے سیاسی جٹ نال جوڑ نہیں ریندا۔ جرمنی نوں سوویت یونین تے لیندیاں طاقتاں لیندے تے چڑھدے مل مارے تھانواں وچ پلٹ دیندیاں نیں۔ جرمنی تے چڑھیا نازی رنگ لان لئی کئی کم کیتے جاندے نیں۔ نازی مجرماں نوں عدالتاں وچوں سزا دتی جاندی اے۔ نازیاں نوں وڈے عہدیاں توں لا دتا جاندا اے۔

جرمنی کولوں لڑائی تون پہلاں 1937 ویلے دے تھاں دا چوتھا حصہ کھولیا جاندا اے۔ لیندے ول سائلیشیا، نیومارک، تے چوکھا سارا پومرینیا پولینڈ نوں دتا گیا۔ چڑھدا پرشیا پولینڈ تے سوویت یونین نے آپس وچ ونڈ لیا تے 90 لکھ جرمناں نوں ایہناں صوبیاں وچوں کڈ دتا جاندا اے۔ 30 لکھ سوڈیٹن لینڈ چیکوسلویکیہ توں کڈے گۓ۔ 1950 دے دھاکے وچ لیندے جرمنی وچ ہر پنجواں جرمن مہاجر سی۔ سوویت یونین نے کرزن لیک دے چڑھدے ول دے پولینڈ دے تھاں تے (اوتھوں 20 لکھ پول کڈے گۓ)، چڑھدا رومانیہ، چڑھدے فنلینڈ دے کج انگ تے بالٹک دیساں تے مل مار لیا۔

امن نوں بنائی رکھن لئی سنگی جٹ نے یونائیثڈ نیشنز بنائی جیہڑی 24 اکتوبر 1945 نوں بنی۔ ساری دنیا دے انساناں لئی انسانی حقاں دا اک سدا 1948 وچ منیا گیا۔ لڑائی جتن والے 5 دیس: امریکہ، برطانیہ، فرانس، چین، تے سوویت یونین یونائیثڈ نیشنز دی سیکیورٹی کونسل دے 5 پکے سنگی سن۔ تائیوان 1971 تک سیکیورٹی کونسل وچ چین دی تھاں بیٹھا ریا تے سوویت یونین دے ٹٹن مگروں روس اوہدی تھاں لیندا اے۔

لڑائی مگروں ہون والی ونڈ وچ دنیا نیٹو (جیدا آگو امریکہ سی) تے وارسا پیکٹ (جیدا آگو سوویت یونین سی) ورگے دو لڑاکے جٹاں وچ ونڈی گئی تے دوناں جثاں دے وشکار ٹھنڈی لڑائی چلی تے اسلحہ بنان دی اک دوڑ سی۔ دوناں جٹاں دی آپس وج تے لڑائی ناں ہوئی پر دور دیاں لڑائیاں جلدیاں ریاں۔

ایشیاء وچ سوویت یونین سخالین تے کورائل جزیرے تے مل ماردا اے۔ امریکہ جپان تے تے بحرالکاہل وچ ایدے جزیریاں تے مل ماردا اے۔ کوریا جیہڑا پہلے جپان کول سی اوہ امریکہ تے سوویت یونین دے وشکار ونڈیا جاندا اے۔ ایس تے کوریا دی لڑائی وی ہوئی۔ چین وچ کمیونسٹ جدے نیں تے فلسطین تے یہودی دیس اسرائیل بنایا گیا جیہڑا ہلے تک اک رپھڑ اے۔

جرمنی دے بارے ایہ سوچ سی جے ایہنوں اک وائی بیجی والا دیس بنا دتا جاوے تے ایس سوچ تے کم کرن نال یورپ دی لڑائی مگروں کم کاج تے بپار جیہڑا جرمنی نال جڑیا سی اوہدوڑ ناں بن سکی۔ فیر ایس سوج نوں پلٹنا پیا۔ مارشل پلان دے ناں تے یورپ دی امریکہ نے ہتھ ونڈائی کیتی تے یورپ اٹھ کھڑا ہویا تے جرمنی ٹھیک ہون وچ سب توں اگے سی۔ اینج ای اٹلی فرانس سوویت یونین تے جپان اٹھے۔

باہرلے جوڑ[لکھو]