جاپان

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
جپان
Japan
日本国
Flag of Japan.svg
Imperial Seal of Japan.svg
چنڈا
نشان
راجگڑھ: ٹوکیو
تھاں: 377,944 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 127,960,000
کرنسی: ین
بولی: جپانی
Japan-location-cia.gif

جپان (جپانی:نہون یا نپون) چڑھدے ایشیاء وچ اک جزیرہ دیس اے۔ اے بحر الکاہل وچ جپانی سمندر، اتلا کوریا، دکھنی کوریا، چین تے روس دے چڑھدے پاسے ول تے اتر توں اکھوٹسک دا سمندر توں لے کے دکھن ول چڑھدا چین سمندر تے تائیوان تک پھیلیا ہویا اے۔ ایہنوں چڑھدے سورج دا دیس وی کیا جاندا اے۔

جپان 6,852 جزیریاں دا اک جٹ اے۔ چار وڈے جزیرے ھونشو، ہوکیڈو، کیوشو تے شیکوکو رل کے جپان دے کل تھاں دا 97٪ بندے نیں۔ اس دی لوک گنتی 12 کروڑ 80 لکھ اے۔ ٹوکیو جاپان دا راجگڑھ اے۔ زیادہ جزیرے پہاڑی، کج اگپہاڑی نے۔ جپان لوک گنتی نال دنیا دا دسواں وڈا دیس اے۔ اے مال ویچن نال دنیا دا چوتھا تے دیس چ لیان والا چھیواں وڈا دیس اے۔

نیرکتا[لکھو]

جپانی اپنے دیس نوں نپون کیندے نین جیدا مطلب اے چڑھدے سورج دا دیس۔ بول 'جپان' ملائی بولی توں پرتگیزی تے ہور یورپی بولیاں چ آیا۔

تریخ[لکھو]

Emperor Akihito and empress Michiko of japan.jpg

لکھتاں چ جپان پہلی واری تیجی صدی چ آیا جدوں ایدے بارے اک چینی تریخ دی کتاب چ گل آئی۔ اٹھویں صدی چ جپان چ بدھ مت دا دی نیو رکھی گئی۔ اٹھویں صدی چ ای نارا ویلے چ جپان اک تکڑی سرکار بندی اے۔ ایے ویلے چ چین توں سرکار چلان دے ول وی جپان چ چلاۓ گۓ۔ 794 چ کیوٹو جپان دا راحگڑھ بنیا تے اے اک ہزار ورے تک ریا۔ 1274 تے 1281 تے جپان نے منگولاں دے ہلے نوں پچھے کیتا۔ 16ویں صدی چ یورپی مشنری جپان آے تے جپان دا دنیا نال رہتلی تے کاروباری ساک ہویا۔ 1693 چ جپان نے دنیا توں وکھ ہون دی سوچ تے چلیا تے پورے جگ نال جوڑ توڑ لۓ گۓ۔ ناگاساکی چ نیدرلینڈز نال اک نکا جیا جوڑ ریا۔ دنیا توں وکھ جپان دا ایہ ویلہ ایڈو ویلہ (1603–1868) اکھواندا اے۔ 31 مارچ 1854 نوں کموڈور میٹتھیو پیری امریکی سمندری جعازاں تے جپان آیا تے جپان دے بوۓ بارلی دنیا لئی کھولے۔ جپان میجی بادشاہ دے تھلے اگے ودی۔ میجی دیاں تبدیلیاں نیں جپان نوں اک نویں تے تکڑی دیس وچ پلٹ دتا۔ اوہدے الے دوالے دیاں دیساں نال چگڑے وی ہوۓ۔

1894-95 دی پہلی چینی جپانی لڑائی تے 1905 دی روسی جپانی لڑائی دے مگروں جپان نے کوریا تائیوان تے ادے سکھالین تے مل مار لیا۔1873 دی 35 ملین جپانی لوک گنتی 1935 وچ 70 ملین ہوگئی۔ پہلی وڈی لڑائی چ جپان دے کول تھاواں چ وی وادا ہویا۔ 1931 چ منچوریا تے مل مارن مگروں اونے لیگ آف نیشنز چھڈ دتی۔ 1937 چ جپان نے دوجی چینی جپانی لڑائی چھیڑدتی۔ نازی جرمنی نال اوہدے ساک وددے نیں۔ 1940 چ جپان نے فرانسیسی ہندچینی تے مل مارلیا تے 1941 چ جپان نے امریکہ تے ہلہ بول دتا۔ 1945 چ امریکہ نے جپان دے دو شہراں ہیروشیما تے ناگاساکی تے ایٹم بمب سٹے جس توں جپان نے 15 اگست نوں ہتھیار سٹ دتے۔ لکھاں جپانیاں نوں جپان اپنیاں کلونیاں توں انا پیا۔ کج جپانیاں تے لڑائی جرماں باجوں مفدمے وی بناۓ گۓ۔ 1947 چ جپان نے اک نواں قنون بنایا تے اک لوکراج بن گیا۔ 1956 چ جپان یونائیٹڈ نیشنز دا سنگی بن گیا۔ لڑآئی دے مگروں جپان چوکھا اگے ودیا۔

سرکار تے سیاست[لکھو]

جپان اک قنونی بادشائی اے جتھے شہنشاہ کول تھوڑا زور اے۔ جپان دا شہنشاہ دیس دا نشان تے اک ہون دی نشانی اے۔ جپان دے وزیراعظم کول تے جپانی پارلیمنٹ کول اصل طاقت اے۔ طاقت دا گڑھ جپانی لوک نیں۔ اکیہیتو اجکل جپان دا شہنشاہ اے۔ ناروہوتو جپان دا اگلا شہنشاہ اے۔ جپان دی پارلیمنٹ دو انگاں نال رل کے بندی اے۔ ہاؤس آف ریپریزنٹیٹو جیدے چ 480 سنگی نیں تے ہاؤس آف کونسلر جیدے چ 242 سنگی نیں۔ ہاشس آف ریپریزنٹیٹو سدے ووٹاں نال چنیا جاندا اے۔ 20 ورے توں بندا ووٹ دے سکدا اے۔ 2009 نوں ڈیموکریٹک پارٹی آف جپان راج کر رئی اے۔

جپانی وزیراعظم جپانی سرکار دا آگو اے تے اوہنوں پہلے جپانی پارلیمنٹ چندی اے تے فیر چپان دا شہنشاہ اوہنوں وزیراعظم لئی اگے کردا اے۔ جپان دے قنون جرمنی توں لۓ گے نیں تے مگروں اوہناں وچ تبدیلیاں کیتیاں گیا۔

جغرافیہ[لکھو]

Japan topo en.jpg

جپان 6,852 جزیریاں نال چڑھدے ایشیاء دے کنڈے تے بحرالکاہل چ وسدا اک دیس اے۔ بتر توں دکھن ول پھیلے ہوۓ وڈے جزیرے ایہ نیں: ہوکیڈو، ھونشو، شیکوکو، کیوشو۔ ریوکیو چزیرے جناں چ اوکیناوا وی ہیگا اے کیوشو توں تھلے کرکے نیں۔ جپان دا 73 ٪ تھاں پعاڑی تے جنگلی اے جتھے وائی بیجی نیں ہوسکدی تے ناں اے کعر کارخانے بن سکدے نیں۔ ایدے نال فیر اے ہویا اے جے وشکارلے جپان چ چوکھے سارے جپانی ریندے نیں۔

جپان دے جزیرے بحرالکاہل دے اگ دے چکر وچ اگپہاڑی تھاں تے نے۔ جپان ڈیڑھ کروڑ ورے پہلے یوریشیائی براعظم نال جڑیا ہویا سی۔ ایدے تھلے دی پلیٹ دے چڑھدے ول جان نال ایہ ایتھے آیا تے جپانی سمندر جمیا۔ ہونشو دے جزیرے تے ضلع شیزوکا وچ 1707 توں ستا فیوجی 3776 میٹر دی اچائی نال جپان دا سب توں اچا پہاڑ اے۔ جپانی الپس دے پہاڑی سلسلے ہونشو نوں وشکاروں دو کردے نیں۔ شینانو جپان دا سب توں لماں تے وڈا دریا اے۔ ہونشو دے ضلع شیگا وچ جپان دی سب توں وڈی جھیل بیوا اے۔ جپان وچ 517 چھمبراں نیں جناں وچوں 100 نوں جپان دیاں سوہنیاں چھمبراں منیا گیا اے۔

جپان دے 108 اگپہاڑ نیں۔ ایتھے آن والے وڈے زلزلے سمندری طوفان لیاندے نیں۔

فوج تے بارلے جوڑ[لکھو]

جپان اپنی فوج تے تے پیسے لان والے وڈیاں دیساں چوں اک اے۔ جپان دے امریکہ نال گوڑے فوجی ساک نیں۔ جپان دے اپنے الے دوالے دیاں دیساں نال کج تھاواں بارے چگڑے وی نیں۔

کم کاج[لکھو]

1868 توں میجی ویلے توں جپان کھلی مارکیٹ والی پالیسی تے چلیا۔ تھوڑے ویلے چ ای جپان ایشیاء دا اک اگے وددا دیس بن گیا۔ 1960 توں 1980 تک جپان رج کے اگے ودیا۔ 2009 دے سعاب کتاب چ جپان امریکہ دے مگرون دنیا دی سب توں چوکھا کارخانیاں والا دیس اے۔ جیدا مل 5 ٹرلین ڈالر اے۔ جپان دیاں وڈیاں کمپنیاں چ ٹویوٹا سونی ہنڈا، ہٹاچی، مٹسوبیشی، نسان تے کینن نیں۔

2009 وچ جپان نے اپنا 18.88٪ مال چین، 16.42٪ امریکہ، 8.13٪ دکھنی کوریا، 6.27٪ تائیوان تے 5.49٪ ہانگ کانگ ٹوریا۔

لوک گنتی[لکھو]

جپابی لوک گنتی 12 کروڑ تے 73 لکھ دے نیڑے اے۔ 80٪ لوک ہونشو جزیرے تے ریندے نیں۔ اے بولی تے رہتل نال اکو جئی اے۔ 98.5% جپانی نسل توں نیں۔ اک جپانی وزیراعظم تارو ایسو نے کیا سی،"جپانی اک نسل، اک رہتل، اک بولی تے اک کلچر والی قوم اے"۔ جپان وچ جین دی اوسط عمر 83.5 ورے اے۔ جپان دی چوکھی لوک گنتی وڈی عمر دی ہورئی اے تے 2050 وچ 65 سال توں اپر دے لوک جپانی لوک گنتی دا 40٪ ہون گے تے ایہ گل جپانی سماج دی اک سر پیڑ اے۔ جپانی لوک گنتی تھوڑے نیانے جمن باجوں 2050 نوں 9 کروڑ تے 50 لکھ ہووے گی. جپان وچ اپنے ہتھیں آپ اپنے نوں مارن توں 30 توں تھوڑی عمر دے لوکاں وچ موت مرن دا وڈا کارن اے۔ 2009 وچ تے لگاتار سدے 12ویں ورے اپنے ہتھیں مرن والیاں دی گنتی 30000 سی۔

بولی[لکھو]

99٪ جپانی لوک جپانی بولی پہلی بولی لئی بولدے نیں۔ ایہ کانجی لپی وج لکھی جاندی اے۔ اک سعاب نال 49٪ جپانی بول چینی توں اۓ نیں 34٪ دے نیڑے بول کعر دے نین تے 9٪ دے نیڑے بول ادھارے نیں۔ جپانی بولی دیاں چار پڑ بولیاں وی نیں:ہیچیجو، لیندی چڑھدی تے کیوشو۔

مت[لکھو]

30٪ دے نیڑے جپانی لوک اپنے آپ نوں کسے مت نال جوڑدے نیں۔ اک ہور کاہڈ وچ 84–96 % نے اپنے آپ نوں بدھ مت یا شنتو نال جوڑیا۔ چین دے کنفیوشنزم تے تاؤازم نے وی جپانی ریتاں نوں اپنے رنگ وچ رنگیا اے۔ 1٪ جپانی سائی نیں تے مسلمان، سکھ، ہندو تے یہودی وی ایتھے وسدے نیں۔

پڑہائی[لکھو]

پرائمری، سیکنڈری تے یونیورسٹی پڑھائی دا مڈھ 1872 وچ میجی ویلے رکھیا گیا۔ 1947 مگروں 6 توں 15 سال تک دی عمر دی 9 سال دی پڑھائی لازمی کردتی گئی۔ جپان دیاں 5 یونیورسٹیاں دنیا دیاں ودیا یونیورسٹیاں وچ منیاں گیاں نیں۔

سائینس تے ٹیکنالوجی[لکھو]

جپان سائینس تے ٹیکنالوجی چ اک بعوت اگےودیا دیس اے۔ 700000 دے نیڑے کھوجی جپانیاں لئی 130 ارب ڈالر دا بجٹ اے۔ جپان نیں سائینس چ 15 نوبل انعام تے 3 فیلڈز میڈل جتے نیں۔ جپان روبوٹ بنان چ وی چوکھا اگے اے۔

جپانی رہتل[لکھو]

ریشم دے بنے ہوۓ کمونو کپڑے نوں پاکے تے گیشا بن کے پروہنے اگے چآ رکھنا اک جپانی سوہنا کم اے۔ عام جپانناں یوکاٹا پاندیاں نیں۔ مائیکو دے ناچ جپانی رہتل دا اک اچیچیا نگ اے۔


اوریگامی کاغذ نال چیزاں بنان دا اک چپانی ٹنگ اے۔ اکابانا گھر دی بیٹھک نوں بوٹیاں نال سجا کے رکھن دا اک جپانی ول اے۔ بونسائی بوٹے نوں نکا تے گینڈا رکھن دا ول جیہنے پوری دنیا وچ اپنی مانتا پائی اے۔ گھر دے فرش تے پان لئی ٹاٹامی وچھائی جاندی اے۔


جپانی پھلواری پتھر، بوٹیاں تے اچی نیویں تھاں دے رلن نال بندی اے تے بدھ مندراں نال امن چین تے سوہنپ دا اپنا سواد دیندی اے۔

گنجی کعانی جپانی کلاسیکی لکھتاں وچ ودیا منی جاندی اے۔ ہائیکو، نظماں دی اک جپانی ونڈ، دنیادیاں کئی بولیاں وچ لکھی جاندی اے۔ ایک اک نکی نظم اے جیدے وچ 3 لیناں ہوندیاں نیں۔

جپان چ حیاتی[لکھو]

جپان چ میملز دیاں 130 ونڈاں، پنچھیاں دیاں 600 ونڈاں، ریپٹائیلز دیاں 73 ونڈاں، مچھیاں دیاں 3000 ونڈاں، تے تتلیاں دیاں 300 ونڈاں ہوندیاں نیں۔ 5000 توں لے کے 6000 تک بوٹیاں دیاں ونڈاں وی نیں۔

کھیڈاں[لکھو]

سومو کشتی جپان دی قومی کھیڈ سمجی جاندی اے۔ جپانی لڑائی کھیڈاں جوڈو، کراٹے تے کینڈو پورے دیس وچ کھیڈیاں تے ویکھیاں جاندیاں نیں۔ 1964 دیاں اولمپک کھیڈاں ٹوکیو وچ ہویاں۔ پالا اولمپک کھیڈاں سیپورو وچ 1972 نوں تے 1998 نوں ناگانو وچ ہویاں۔

بیس بال جپان وچ سب توں چوکھی کھیڈی جان والی کھیڈ اے۔ 2002 دا فیفا ورلڈ کپ جپان تے دکھنی کوریا نے رل کے کرایا۔ فٹ بال دا ایشیائی کپ جپانی فٹ بال ٹیم 4 واری جت چکی اے تے جپانی زنانیاں زنانہ فیفا ورلڈ کپ 2011 جت چکیاں نیں۔ جپان وچ گالف وی بڑے چآ نال کھیڈی جاندی اے۔

بارلے جوڑ[لکھو]

مورت نگری[لکھو]