آلو

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
آلو
S. tuberosum-5.JPG
Patates.jpg
پچھان
دیس: بوٹے
برادری: پھلوالے بوٹے
ٹولی: ?
ٹبر: شرمائی
سائینسی ناں: Solanum tuberosum

آلو اک جڑ والی فصل دا ناں اے۔ ایہ شرمائی ٹبر دا بوٹا اے۔ ایہدا اصل دیس دکھنی امریکہ دے پہاڑی سلسلے انڈیز دے دوالے دے تھاں نیں۔ ایھدیاں اک توں چوکھیاں ونڈاں نیں۔ 4 صدیاں پہلے ایہنوں انڈیز توں باہر دی دنیا وچ لجایا گیا تے ایہ ہن کنک، چاول تے مکی مگروں دنیا دی چوتھی وڈی فصل اے[1]۔

امریکہ توں چلی تک پورے امریکہ وچ آلو دیاں جنگلی ونڈاں اگدیاں نیں۔ پہلے ایہ سوج سی جے آلو دیاں کئی ونڈاں اپنے آپ ای کئی تھانواں تے ہویاں پر ہن ایہ ویکھیا گیا اے جے ایہ دکھنی پیرو تے اتلے بولیویا وچ اک جنگلی ونڈ توں اگائی گئی۔

تریخ[لکھو]

آلو 8000 توں 5000 م پ ورے پہلے دکھنی پیرو تے اتلے بولیویا دے تھاں وچ آکایا جان لگ پیا۔ ایس مگروں ایہ ساری دنیا وج کھلر گیا تے اک لوڑی دی فصل بن گیا۔ ہسپانوی لوکاں نے 16ویں صدی دے دوجے ادھ وچ انکا سلطنت تے مل ماریا تے آلو نوں اوہ اوتھوں یورپ لے آۓ۔ یورپ توں آلو ایہناں سمندری پاندھیاں ہتھوں ساری دنیا وچ پھیل گیا۔ یورپی کسان پہلے تے ایہدے اگان تے کھان بارے جوشیلے نہیں سن پر چھیتی ای آلو نے انسانی لوک گنتی ودھان وچ وڈا کم کیتا تے 19ویں صدی وچ لوک گنتی وچ ایس باہجوں اک وادا آیا۔ ایس بوٹے وچ چوکھیاں ونڈاں ناں ہون باہجوں ایس روگے تے ہلے سہن لئی ماڑا سی تے 1845 وچ لیندے آئرلینڈ وچ ایس دی فصل نوں اک فنگس نے تباہ کردتا۔ جس نال آئرلینڈ وچ قحط پے گیا۔

وکھالہ[لکھو]

آلو نکے ناپ دای بوٹا اے جیہڑا عام ول نال 60 سینٹی میٹر (24 انچ) اچا ہوندا اے۔ پھل نکلن تے جڑ مکدی اے۔ ایہدے تے چٹے، جامنی، لال، نیلے پھل کھڑدے دے نیں جیدا سٹیمن مالٹئی ہوندا اے۔ عام ول نال چٹے پھلوالے بوٹیاں دے آلو دی چھل چٹی ہوندی اے تے رنگوالیاں دی گلابی۔آلوواں دے بنان وچ کیڑے ہتھ ونڈائی کردے نیں۔ دن نکے ہون نال جڑ بنن لگدی اے۔


آلو دنیا وچ[لکھو]

یونائیثڈ نیشنز دی فوڈ اینڈ ایگریکلچرل آرگنائزیشن نے دسیا اے جے 2012 وچ 368 ملین ٹن آلو ہویا۔ دنیا دے 20 دیس 79.8% آلو آگاندے نیں۔ پاکستان وچ 4.1044 ملین ٹن آلو ہو‎ئے نیں۔ 2/3 دے نیڑے انسان کھاجاندے نیں جد کے ریندا ڈنگر کھاندے نیں یا کلف بندا اے۔ چین دنیا دا سب توں ودا الو اگانوالا دیس اے تے چین تے ہندستان وج دنیا دے 1/3 حصہ آلو ہوۓ۔


دیس ہوند ٹناں وچ
1 . Flag of the People's Republic of China.svg چین 85.860.000
2 . Flag of India.svg ھندستان 45.000.000
3 . Flag of Russia.png روس 29.532.530
4 . Flag of Ukraine.svg یوکرین 23.250.200
5 . Flag of the United States.svg امریکہ 19.165.865
6 . Flag of Germany.svg جرمنی 10.665.600
7 . Flag of Bangladesh.svg بنگلہ دیش **9.740.000
8 . Flag of Poland.jpg پولینڈ 9.091.900
9 . Flag of Belarus.svg بیلارس 6.910.945
10 . Flag of the Netherlands.png دکھنی افریقہ 6.765.618
11 . Flag of France.svg فرانس 6.340.807
12 . Flag of Kenya.png کینیا 5.600.000
13 . Flag of Turkey.png ترکی 4.822.000
14 . Flag of Iran.svg ایران **4.650.000
15 . Flag of Canada.png کینیڈا 4.590.296
16 . Flag of the United Kingdom.svg برطانیہ 4.553.000
17 . Flag of Egypt.png مصر **4.500.000
18 . Flag of Peru.png پیرو 4.473.503
19 . Flag of Algeria.png الجیریا 4.219.476
20 . Flag of Pakistan.svg پاکستان 4.104.400
دنیا 368.374.112

پاکستان دے بنن ویلے 3,000 ہیکٹر زمین تے آلو دی اگائی ہوندی سی جیہڑی ہن 111,000 ہیکٹر تے پھیل چکی اے۔ مدھری ہوند جیہڑی 1947 وچ 9 توں ہن 20 میٹرک ٹن/ہیکٹر تک اپڑ چکی اے۔ آلو وچ پاکستان آپنے آپ تے گزارھ کردا اے تے باہری آلو دی لوڑ نہیں۔ پاکستان وچ آلو چارے صوبیاں تے گلگت بلتستان وچ ہوندا اے۔ پاکستان وچ 8 دے نیڑے وکھرے موسمی تھاں نے ایہدی اگائی دے۔ 70 - 80% ہوند وشکارلے پنجاب تے وشکارلے چڑھدے خیبرپختونخواہ وچ ہوندی اے۔ ایہ چارے صوبیاں وچ خیبرپختونخواہ وچ بونیر، دیر، نوشہرہ، مردان، صوابی، ایبٹ آباد، مانسہرہ، چترال؛ پنجاب وچ اوکاڑہ، ساہیوال، جھنگ، چنیوٹ، قصور، گجرانوالہ تے شیحوپورہ؛ بلوچستان وچ مستونگ، زیارت، پشین، قلات، قلعہ سیف اللہ، لورالائی تے کوئٹہ تے سند وچ حیدرآباد دے ضلعیاں وچ آلو بیجیا جاندا اے۔ 20٪ دے نیڑے ہوند زمین چوں کڈھن لگیاں تے ٹھنڈے گودام نہ ہون باہجوں رل جاندی اے۔ 18% دے نیڑے آلو اگلی اگائی لئی رکھ لیا جاندا اے تے 5% بدیس پیجیا جاندا اے۔

پاکستان وچ دو ونڈاں دے آلو ہوندے نیں: مٹھا آلو تے پھکا آلو۔ مٹھے آلو دی چھلڑ لال ہوندی اے تے پھکے دی چھلڑ کنک ونی ہولدی اے۔ پاکستان وچ آلو دیاں سال وج تن فصلاں ہوندیاں نیں۔ پت جھڑی فصل وڈی اے۔ ڈیامنٹ، کارڈینل، ڈیزائری، راجہ، سانتے پاکستان وچ اگائیاں جانوالیاں وڈیاں ونڈاں نیں۔

پاکستان وچ آلو اگائی دیاں رتاں
اگائی رت اگائی ویلہ کٹائی ویلہ
پت جھڑی فصل اکتوبر جنوری
گرمیاں دی فصل جنوری مئی - جون
بسنت دی فصل مئی - جون اگست - ستمبر

آلو انگ[لکھو]

بنتر
پانی 77,8 گ
پروٹین 2,0 گ
چربی 0,1 گ
کاربوہائیڈریٹ 14,8 گ*
رلی ملی 2,1 گ
دھاتاں 1,0 g
دھاتاں
سوڈیم 3 mg
پوٹاشیم 420 mg
میگنیشیم 20 mg
کیلشیم 6 mg
مینگانیز 145 µg
لویا 435 µg
تانبہ 90 µg
زنک 345 µg
فاسفورس 50 mg
سیلینیم 2 µg
وٹامن
ریٹینول (Vit. A1) 875 ng
تھائیامن (Vit. B1) 110 µg
رائیبوفلاون (Vit. B2) 45 µg
نکوٹینی تیزاب (Vit. B3) 1200 µg
پینٹوتھینی تیزاب (Vit. B5) 400 µg
وٹامن B6 305 µg
فولک ایسڈ 20 µg
وٹامن E 55 µg
وٹامن C 17 mg
کاربوہائیڈریٹ
گلوکوز 240 mg
فرکٹوز 170 mg
سکروز 300 mg
نشاستہ * 14,1 g

بارلے جوڑ[لکھو]

اتہ پتہ[لکھو]

  1. "International Year of the Potato 2008 – The potato" (PDF). United Nations Food and Agricultural Organisation. 2009. ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/011/i0500e/i0500e02.pdf. Retrieved on 26 October 2011.